II SAB/Bk 29/14

Uzasadnienie

Skarga na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. M. (dalej: PINB w W. M.) została wywiedziona na tle następujących okoliczności.

Decyzją z dnia [...] listopada 2000 r., znak: [...], Wójt Gminy S. ustalił J.P., na jego wniosek z dnia [...] października 2000 r., warunki zabudowy i zagospodarowania terenu działki nr [...] w miejscowości J.P., gm. S. dla inwestycji w postaci budowy budynku obory wraz z obiektami towarzyszącymi i budowę szamba na nieczystości ze zlewni mleka na działkach o nr ewid. [...] i [...], położonych we wsi J. P., gmina S.

Starosta W. decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r., znak:[...], udzielił J.P. pozwolenia na budowę obory wraz z obiektami towarzyszącymi i budowę szamba na nieczystości ze zlewni mleka na działkach nr ewid. [...] i [...], położonych we wsi J.P., gmina S.

Na wniosek H. D. z dnia [...] października 2003 r., PINB

w W. M. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie prowadzonych robót budowlanych przez J. P. przy budowie obory wraz

z obiektami towarzyszącymi. W trakcie wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 28 listopada 2003 r. organ I instancji ustalił, że inwestor samowolnie odstąpił od warunków pozwolenia na budowę i wykonał wiele zmian i przeróbek w budowanym budynku obory.

Z uwagi na powyższy fakt, PINB w W. M. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003 r., znak:[...], na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 obowiązującej ustawy Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z dnia 5 grudnia 2003 roku Nr 207, poz. 2016) wstrzymał J. P. prowadzenie robót budowlanych przy przedmiotowej budowie.

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: [...]WINB w B.) w trybie odwoławczym, decyzją z dnia [...] maja 2004 r., znak:[...], uchylił decyzję z dnia [...] lutego 2004 roku, znak: [...]PINB w W. M. i umorzył postępowanie w organie I instancji. Organ ten stanął na stanowisku, że PINB w W. M. wydał decyzję z uchybieniem terminu, co spowodowało bezskuteczność czynności określonych w tej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia

28 października 2004 r., sygn. akt II SA/Bk 374/04, oddalił skargę H. D. na ww. decyzję organu II instancji.

PINB w W. M., na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 obowiązującej ww. ustawy Prawo budowlane, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2004 r., znak: [...]wstrzymał J. P.roboty budowlane polegające na budowie obory w sposób istotnie odbiegający od pozwolenia na budowę.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...]wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, PINB w W. M. nakazał J. P. w terminie do dna 31 marca 2005 r. rozebrać zbiornik na gnojówkę zlokalizowany wewnątrz budynku od strony drogi gminnej i granicy działki (pkt 1), dostosować część obory na długości 5,50 m od strony drogi na cele nieinwentarskie (paszarnie, pomieszczenia socjalne) zachowując odległość 15,00 m od studni kopanej znajdującej się na działce sąsiedniej (pkt 2), opracować ekspertyzę techniczną słupów, podciągów i stropów obory zawierającą rozwiązania techniczne doprowadzające ww. elementy konstrukcyjne do stanu zgodnego z przepisami i sztuką budowlaną (pkt 3), opracować i przedłożyć w PINB w W. M. projekt budowlany zmienny budynku wraz z obiektami towarzyszącymi uwzględniający wnioski i rozwiązania wynikające z ekspertyzy (pkt 4).

[...]WINB w B., uwzględniając odwołanie od przedmiotowego rozstrzygnięcia, decyzją z dnia [...]stycznia 2005 r., nr[...], uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nakazania J. P. rozebranie zbiornika na gnojówkę zlokalizowanego wewnątrz budynku od strony drogi gminnej i granicy działki i orzekł o umorzeniu postępowania w tym zakresie, a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W wyniku skargi H. D., Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Białymstoku wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2005 r., sygn. akt II SA/Bk 195/05, uchylił ww. decyzję z dnia [...] stycznia 2005 r. oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję PINB

w W. M. z dnia [...]sierpnia 2004 r.

W międzyczasie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją

z dnia [...] marca 2005 r., znak[...], stwierdziło nieważność decyzji z dnia [...] listopada 2000 r. o ustaleniu J. P. warunków zabudowy jako wydanej z rażącym naruszeniem art. 42 ust. 1 pkt 3, 4, 5 i 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym.

PINB w W. M. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2006 r., po raz kolejny wstrzymał roboty budowlane.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2006 r., po rozpoznaniu zażalenia skarżącej, [...]WINB w B. uchylił postanowienie z dnia [...] kwietnia 2006 r.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 listopada 2006 r. (II OSK 1439/05) oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Białymstoku z dnia 25 sierpnia 2005 r. i sprawa powróciła do ponownego rozpoznania przez organ nadzoru budowlanego I instancji.

Postanowieniem z dnia [...]sierpnia 2007 r., PINB w W. M. wstrzymał ponownie, w oparciu o art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, roboty budowlane polegające na budowie przez J. P. obory w sposób niezgodny z przepisami prawa budowlanego, zaś postanowienie to, zaskarżone przez H. D., zostało utrzymane w mocy postanowieniem [...]WINB

w B. z dnia [...] października 2007 r. Konsekwencją powyższego było wydanie przez PINB w W. M. decyzji z dnia [...] października 2007 r., nr [...], którą to decyzją organ, powołując się na art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane nakazał J.P.w terminie do dnia 31 lipca 2008 r.: rozebranie zbiornika na gnojówkę zlokalizowanego wewnątrz budynku od strony drogi powiatowej i granicy działki (pkt 1); dostosowanie części obory na długości 5,5 m od strony drogi powiatowej na cele nieinwentarskie (paszarnie, pomieszczenia socjalne) zachowując odległość 15,0 m od studni kopanej znajdującej się na działce sąsiedniej (pkt 2); opracowanie i przedłożenie w PINB w W.M. projektu budowlanego zamiennego budynku inwentarskiego wraz z obiektami towarzyszącymi, uwzględniającego dotychczas wykonane roboty budowlane oraz wnioski i rozwiązania wynikające z ekspertyzy przedłożonej przez inwestora w dniu 30 marca 2005 r. Ponadto w projekcie zamiennym nakazano uwzględnić elementy dotychczas niewykonane, a niezbędne do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, a w szczególności nakazano dokonać pogłębionej analizy sposobu odprowadzenia wody opadowej i śniegu z dachu przedmiotowego budynku i przedstawienie rozwiązania zapewniającego poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich (pkt 3). Wymienione w pkt 1 i 2 roboty budowlane organ nakazał prowadzić pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawnienia budowlane.

Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji, [...]WINB w B. decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Wyrokiem z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 135/08, WSA w Białymstoku oddalił wywiedzioną przez H. D. skargę.

W międzyczasie, wyrokiem z dnia 17 września 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 302/09, WSA w Białymstoku uchylił postanowienie [...]WINB w B. z dnia [...]stycznia 2008 r., nr[...], w przedmiocie uchylenia postanowienia

i umorzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obory przez J. P. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na skutek rozpatrzenia zażalenia na postanowienie PINB w W. M. z dnia [...] listopada 2007 r. wymierzającego inwestorowi karę w wysokości 5.000 zł. W ponownie prowadzonym postępowaniu postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. [...]WINB w B. uchylił postanowienie organu I instancji z dnia [...] stycznia 2007 r. i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania wskazując na konieczność zebrania wyczerpującego materiału dowodowego. Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. PINB

w W.M. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie dotyczące samowolnego przystąpienia przez J. P. do użytkowania obory na działce nr 167/1 w miejscowości J. P. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją

z dnia [...] września 2010 r. [...]WINB w B. utrzymał zaskarżoną decyzję

w mocy wskazując, że postępowanie wyjaśniające przeprowadzone ponownie przez organ I instancji wykazało brak podstaw do zarzucenia inwestorowi samowolnego użytkowania obory w 2007 r. Wyrokiem z dnia 17 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Bk 753/10, WSA w Białymstoku oddalił skargę H.D. na decyzję [...]WINB w B. z dnia [...] września 2010 r.

Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 4 listopada 2009 r. (II OSK 1741/08) uchylił zaskarżony wyrok WSA w Białymstoku z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 135/08 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Rozpoznając ponownie sprawę WSA w Białymstoku wyrokiem z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 66/10, uchylił decyzje organów obu instancji. Akta administracyjne sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku wróciły do PINB w W. M. dnia 2 sierpnia 2010 r., zaś dnia 30 września 2010 r. akta na żądanie Prokuratora przesłano do Prokuratury Rejonowej

w W.M., skąd wróciły dnia 21 grudnia 2010 r. Dnia 15 lutego 2011 r. PINB zawiadomił o wyznaczeniu oględzin na dzień 23 marca 2011 r. Po ich przeprowadzeniu, postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. PINB w W.M. zawiesił postępowanie do czasu zakończenia prowadzonego przez Wójta Gminy S. z wniosku inwestora postępowania o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji w postaci obory.

Postanowienie niniejsze zostało utrzymane w mocy postanowieniem [...]WINB w B. z dnia [...]czerwca 2011 r., a skarga H. D. na niniejsze postanowienie została przez WSA w Białymstoku odrzucona, jako złożona po terminie (postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 21 września 2011 r., sygn. akt II SA/Bk 633/11).

H. D. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia [...]WINB z dnia [...] czerwca 2011 r., jednakże Generalny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: GINB), postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. odmówił stwierdzenia nieważności tego orzeczenia, zaś na skutek ponownego rozpoznania sprawy, postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie. Na powyższe postanowienie skargę do WSA

w Warszawie wniosła H. D., jednakże sąd ten, wyrokiem z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1626/12, skargę oddalił.

W międzyczasie, po przedłożeniu przez inwestora dokumentów w postaci dwóch map i pisemnego oświadczenia, Wójt Gminy S. decyzją z dnia

[...] czerwca 2011 r. ustalił J.P. warunki zabudowy przedmiotowej inwestycji, jednak decyzja ta, w wyniku odwołania złożonego przez H. D., została przez SKO w Ł. w dniu [...] sierpnia 2011 r. uchylona na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W ponownie prowadzonym postępowaniu, Wójt Gminy S., po kolejnym pisemnym wezwaniu inwestora do uzupełnienia wniosku wszczynającego postępowanie, decyzją z dnia [...] października 2011 r., znak:[...], ustalił J.P.warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji w postaci zabudowy zagrodowej składającej się z murowanego budynku inwentarskiego podzielonego na oborę i garaż na maszyny rolnicze, obiektów towarzyszących w postaci zamkniętego, szczelnego zbiornika na nieczystości zwierzęce, płyty obornikowej i szamba na ścieki komunalne.

Na skutek odwołania wniesionego przez H. D., decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., znak:[...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Po zaskarżeniu jej przez H. D., WSA w Białymstoku wyrokiem z dnia 15 marca 2012 r., w sprawie sygn. akt II SA/Bk 38/12, uchylił obie ww. decyzje.

W dniu [...] listopada 2012 r. H. D. złożyła do PINB

w W. M. wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania, gdyż w jej ocenie, wydanie decyzji o warunkach zabudowy nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, albowiem decyzja niniejsza nie rozstrzygnie kwestii odległości budynku inwestora od granicy z należącą do niej działką.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r., znak:[...], PINB

w W. M. odmówił podjęcia przedmiotowego postępowania administracyjnego stając na stanowisku, że nie ustały jeszcze przyczyny zawieszenia postępowania określone w postanowieniu z dnia 17 maja 2011 r.

Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r., znak:[...], [...]WINB w B. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Wyrokiem z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 201/13, WSA

w Białymstoku oddalił skargę H. D. na postanowienie [...]WINB

w B. z dnia [...] stycznia 2013 r. Wyrok ten, w związku z brakiem jego zaskarżenia, stał się prawomocny.

Wyrokiem z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt VII 2518/12, WSA w Warszawie oddalił skargę H. D. na postanowienie GINB z dnia [...] września 2012 r., znak:[...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia (chodziło o postanowienia PINB w W. M. z dnia [...] czerwca 2004 r., znak:[...], dotyczące wstrzymania J. P. robót budowlanych).

Skargami złożonymi w jednym piśmie z dnia [...] października 2012 r. H. D.zarzuciła [...]WINB w B. i PINB w W. M. przewlekłość i bezczynność w postępowaniu administracyjnym w sprawie samowoli budowlanej popełnionej przez J. P. przy budowie budynku obory we wsi J.P. [...].

W uzasadnieniu skarg skarżąca podała, że postępowanie wszczęte z jej wniosku z dnia [...] października 2003 r. jest bezproduktywne, a ona stała się ofiarą matactw sitwy urzędniczej, która używając swych lokalnych wpływów robi wszystko, by nie ponieść konsekwencji wydanych z rażącym naruszeniem prawa decyzji

i popełnionych fałszerstw, a przy okazji bronić interesu inwestora. Stwierdziła, że na skutek budowy obory przez sąsiada, od jesieni 2001 r. jej posesja i budynki zaczęły być zalewane, a śnieg z dachu obory zsuwać się na ściany jej budynków i ten stan trwa do chwili obecnej. Dzieje się tak w następstwie istotnych odstępstw inwestora od warunków pozwolenia na budowę, tj. niezachowania 1,5 metrowej odległości okapu dachu obory od ścian jej budynków, podwyższenia budynku i zwiększenia jego wymiarów, zbliżenia ściany obory na odległość 1,3 metra od ścian jej budynków.

Skarżąca opisując przebieg postępowania wskazała, że pierwsze postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych wydano [...] grudnia 2003 r., po czym PINB nie wydał decyzji na podstawie art. 51 Prawa budowlanego przed upływem wymaganych ustawą 2 miesięcy, co skutkowało umorzeniem postępowania przez organ odwoławczy. W kolejnym postępowaniu decyzja z [...] sierpnia 2004 r.

w ogóle nie uwzględniała problemu zalewania jej budynków i została wyeliminowana przez WSA w Białymstoku wyrokiem (z 25 sierpnia 2005 r.) II SA/Bk 195/05, a skarga kasacyjna inwestora od tego wyroku została (wyrokiem z 28 listopada 2006 r., II OSK 1439/05) "uchylona" (winno być "oddalona"). W trzecim postępowaniu legalizacyjnym po raz kolejny wstrzymano roboty budowlane, po czym wydano dnia [...] października 2007 r. ostateczną decyzję, która nie uwzględniała wcześniejszych wytycznych WSA w Białymstoku. Kolejny wyrok WSA w Białymstoku oddalający skargę skarżącej został uchylony wyrokiem NSA z dnia 4 listopada 2009 r. w sprawie II OSK 1741/08. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z 13 maja 2010 r. w sprawie II SA/Bk 66/10 WSA w Białymstoku uchylił decyzje organów nadzoru budowlanego obu instancji. Mimo wskazań co do dalszego postępowania, organy nie zrobiły nic, by zakończyć postępowanie. PINB w W. M. pozostawał bezczynny w okresie od 2 sierpnia 2010 r. do 30 września 2010 r., po czym wypożyczył oryginały akt Prokuraturze Rejonowej, a po ich zwrocie dnia 21 grudnia 2010 r., dopiero po prawie dwóch miesiącach, pismem z dnia 15 lutego 2011 r. powiadomił ją o wyznaczeniu oględzin. Po oględzinach, postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. zawiesił postępowanie w sprawie do czasu zakończenia prowadzonego przez Wójta Gminy S. postępowania w sprawie ustalenia na wniosek inwestora J. P. warunków zabudowy dla spornej inwestycji. Postępowanie organów skarżąca odbiera jako wyreżyserowany krok w celu przedłużenia postępowania. Organy bezkarnie w nieskończoność prowadzą postępowanie twierdząc, że sprawa jest skomplikowana i obciążając winą za "przeciąganie" sprawy skarżącą, która tylko odwołuje się od skrajnie niekorzystnych rozstrzygnięć. Skarżąca zapytała zatem, ile lat organom potrzeba, by stwierdzić niezgodność z prawem budowlanym budynku i ustalić, co zrobić, by spełniał on wymagania przepisami przewidziane. Wyraziła też stanowisko, że organy są negatywnie do niej nastawione i nierówno traktują obie strony postępowania faworyzując inwestora.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o:

- stwierdzenie przewlekłości i bezczynności organów nadzoru budowlanego;

- zobowiązanie organu do podjęcia natychmiastowych działań w celu wydania finalnej decyzji;

-zobowiązanie do ukarania dyscyplinarnego pracowników winnych niezałatwienia sprawy w terminie;

- zasądzenie kosztów postępowania, odszkodowanie i zadośćuczynienie za dziewięcioletni okres, w którym ponosi straty na mieniu i osobie.

W odpowiedzi na skargi [...]WINB w B.i PINB w W. M. wnieśli o oddalenie skarg.

[...]WINB w B. stwierdził, że zażalenie skarżącej na bezczynność i przewlekłość postępowania organu nie zostało uwzględnione. GINB po jego rozpatrzeniu, postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. odmówił wyznaczenia [...]WINB w B. dodatkowego terminu załatwienia sprawy. Postępowanie legalizacyjne w sprawie zawieszono z uwagi na prowadzone przed Wójtem Gminy S. postępowanie w sprawie warunków zabudowy działki inwestora przedmiotową oborą. Zdaniem organu decyzja o warunkach zabudowy przesądzi o dopuszczalności zwiększenia wysokości budynku obory i zmiany konstrukcji dachu. [...]WINB dodał, że przed wydaniem postanowienia o zawieszeniu postępowania, dnia [...] marca 2011 r. PINB przeprowadził oględziny terenu inwestycji. Organ przedstawił przebieg postępowania przed organem I instancji od momentu przekazania mu akt administracyjnych z ostatnim wyrokiem Sądu, tj. wyrokiem WSA w Białymstoku z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 66/10. Stwierdził, że postępowanie legalizacyjne znacznie wydłuża korzystanie przez H. D. z wszelkich możliwych środków zaskarżenia w trybach zwykłych i nadzwyczajnych, a po wyczerpaniu toku instancji, korzystanie z prawa zainicjowania postępowania sądowo-administracyjnego.

PINB w W. M. w swej odpowiedzi na skargę zwrócił uwagę na fakt, że skarga została wniesiona w okresie zawieszonego postępowania, którego przewlekłość strona skarży i w którym bezczynność organowi zarzuca. Organ podkreślił, że zawieszenie postępowania nastąpiło dnia 17 maja 2011 r., a zażalenie skarżącej na postanowienie w tym przedmiocie nie zostało uwzględnione, bowiem [...]WINB w B. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] maja 2011 r. Skarżąca zainicjowała przez GINB postępowanie nadzwyczajne o stwierdzenie nieważności postanowienia o zawieszeniu postępowania legalizacyjnego, które zakończyło się ostatecznym postanowieniem tego organu z dnia [...] maja 2012 r. o odmowie stwierdzenia nieważności. Skarżąca wniosła skargę na to postanowienie do WSA w Warszawie. Sprawa ma szczególnie skomplikowany charakter. Postępowanie było prowadzone kilkakrotnie przez organy nadzoru budowlanego i każde podlegało kontroli sądowo-administracyjnej (sygn.: II SA/Bk 302/09, II SA/Bk 374/04, II SA/Bk 195/05, II SA/Bk 467/08 i II SA/Bk 66/10). Na tle postępowań administracyjnych toczyło się postępowanie karne przed Prokuraturą Rejonową w W. M. Obecnie z uwagi na wytyczne zawarte w ostatnim wyroku II SA/Bk 66/10, zachodzi konieczność przeanalizowania zwiększonej wysokości budynku obory i przebudowy konstrukcji dachu z dwuspadowego na jednospadowy. Zdaniem organu nie jest możliwe podjęcie merytorycznego rozstrzygnięcia bez uprzedniego wydania przez Wójta Gminy S. decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Organ dodał, że decyzja o warunkach zabudowy była już kilkakrotnie wydawana, lecz później bądź w toku instancji bądź przez sąd administracyjny była uchylana

i dlatego postępowanie przed Wójtem dalej jest w toku. Organ I instancji podobnie jak organ odwoławczy również stwierdził, że wydłużenie postępowania legalizacyjnego jest następstwem korzystania przez skarżącą z możliwych środków zaskarżenia wydawanych aktów. Organ dodał, że w toku jest postępowanie nadzwyczajne w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia o zawieszeniu postępowania legalizacyjnego, zainicjowane przez H. D. i że na bieżąco jest monitorowany przebieg wszystkich postępowań mających związek

z przedmiotowym.

Po rozpatrzeniu skarg H. D. z dnia 31 października 2012 r. WSA w Białymstoku wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SAB/Bk 69/12, oddalił skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania [...]WINB w B. w sprawie samowoli budowlanej J. P. Orzeczenie jest prawomocne.

Z kolei wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SAB/Bk 73/12, WSA w Białymstoku w punkcie 1 stwierdził wystąpienie stanów przewlekłości w sprawie samowoli budowlanej J. P., w punkcie 2 stwierdził, że przewlekłość nie miała cech rażącego naruszenia prawa, w punkcie 3 oddalił skargę na bezczynność, w punkcie 4 zasądził od PINB w W. M. na rzecz skarżącej H. D. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe rozstrzygnięcie wywiodła H. D.

W międzyczasie, po rozpoznaniu skargi H. D. na bezczynność i przewlekłość postępowania Wójta Gminy S. w sprawie naruszenia stosunków wodnych na gruncie, wyrokiem z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Bk 63/13, WSA w Białymstoku umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy S. do wydania decyzji w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych na gruncie oraz stwierdził, że wystąpiła w sprawie przewlekłość postępowania Wójta Gminy S. i że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej NSA w Warszawie wyrokiem z dnia 4 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2814/13, uchylił zaskarżony wyrok WSA w Białymstoku z dnia 29 sierpnia 2013 r. w części obejmującej punkt 1 (pierwszy) i 2 (drugi) i w tej części sprawę przekazał do ponownego rozpoznania WSA w Białymstoku, w pozostałej zaś części skargę kasacyjną oddalił.

W uzasadnieniu między innymi wskazano, że zaskarżony wyrok II SAB/Bk 73/12 rozstrzygał zarówno o żądaniu stwierdzenia bezczynności PINB w W. M., jak i przewlekłego prowadzenia postępowania przez ten organ. Ponieważ skarga kasacyjna nie objęła zarzutem rozstrzygnięcia o bezczynności, zagadnienie to pozostało poza sferą kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego

i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zatem kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest natomiast według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu oraz na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zakres tej kontroli wyznaczają zatem nie zarzuty skargi, ale granice sprawy administracyjnej rozstrzygniętej przez organ zaskarżonym aktem. Podkreślenia przy tym wymaga, że uszczegółowieniem zasady niezwiązania sądu granicami skargi jest przepis art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Działania takie służyć mają bowiem zapewnieniu ostatecznego i pełnego załatwienia sprawy, czyli stworzenia takiego stanu, w którym w obrocie prawnym nie będzie funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie jest skarga na przewlekłość postępowania PINB w W. M. w przedmiocie postępowania legalizacyjnego budynku prowadzonego z wniosku H. D. z dnia [...] października 2003 r.

W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 168 § 1 p.p.s.a., wyrok WSA w Białymstoku z dnia 29 sierpnia 2013 r. w zakresie punktów 3 i 4, w związku z treścią wyroku NSA z dnia 4 marca 2014 r., stał się prawomocny. Oznacza to, że przedmiotem niniejszego postępowania jest tylko kwestia przewlekłego prowadzenia postępowania przez PINB w W. M., nie zaś bezczynność tego organu.

Dodatkowo wyjaśnić należy, że w związku z treścią art. 190 p.p.s.a., WSA w Białymstoku, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia prawa dotyczy zarówno prawa materialnego, jak też prawa procesowego. W orzecznictwie wskazuje się, że przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 p.p.s.a., należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2010 r., sygn. akt II SAB/Wa 291/10).

Mając na uwadze powyższe zauważyć należy, że NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2814/13, wskazał, że w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji stwierdził "wystąpienie stanów przewlekłości", miast stwierdzić, że "przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce", wraz z doprecyzowaniem, że "miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa" bądź "nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa". Dodatkowo, w ocenie Sądu kasacyjnego, Sąd I instancji błędnie ograniczył badanie przewlekłości postępowania wyłącznie do analizowania przypadków terminowości podejmowania czynności i przez to pominął brak prowadzenia przez organ czynności postępowania w okresie od 30 września 2010 r. do 21 grudnia 2010 r. i brak przeprowadzenia niezwłocznie oględzin nieruchomości, pod pretekstem niewłaściwych warunków atmosferycznych. Sąd ten stwierdził również, że całkowicie poza zakresem rozważań Sąd I instancji pozostały kwestie unormowane w art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., tj. powinności wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz oceny istotnych okoliczności z uwzględnieniem całokształtu materiału, choć było to nieodzowne z punktu widzenia stwierdzenia przewlekłego prowadzenia postępowania, a zwłaszcza oceny, czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Sąd ten wyraził także pogląd, że za stwierdzeniem, że przewlekłe prowadzenie postępowania organu miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 zd. 2 p.p.s.a.) przemawiało to, że sprawa z wniosku H. D. z [...] października 2003 r., została wszczęta 9 lat i 10 miesięcy przed dniem wyrokowania zaskarżonym wyrokiem. W wydanych w sprawie prawomocnych wyrokach Naczelny Sąd Administracyjny i Wojewódzki Sąd Administracyjny udzieliły wskazań co do dalszego postępowania i wyraziły oceny prawne, wiążące w sprawie (art. 153 bądź art. 190 p.p.s.a), zaś Sąd I instancji nie zbadał, czy owe oceny prawne i wskazania zostały należycie wykonane przez organ i czy z tego powodu nie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania.

Dodatkowo Sąd ten wytknął sądowi I instancji, że nie wziął pod uwagę, że pracownicy PINB przeprowadzili oględziny pięciokrotnie, a pracownicy [...]WINB przeprowadzili jednokrotnie oględziny nieruchomości, zabudowanej przez uczestnika oborą, a mimo tego nie ustalili precyzyjnie odległości, jaka dzieli fundamenty obory od granicy z nieruchomością skarżącej, co wskazuje na niestaranne przeprowadzenie tych oględzin. W ocenie NSA takie działanie PINB w okolicznościach niniejszej sprawy, w sposób istotny i wielokrotny naruszało art. 6, 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a., a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzowały się koncentracją i starannością, niezbędną w świetle art. 12 k.p.a.

Ponadto zdaniem Sądu kasacyjnego, Sąd I instancji błędnie nie ocenił zawieszenia postępowania w przedmiotowej sprawie, a w żadnym z prawomocnych wyroków zapadłych w sprawie, ani NSA ani WSA w Białymstoku, nie wskazywali, że kwestia decyzji o warunkach zabudowy stanowi zagadnienie wstępne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Rozstrzygając w przedmiocie przewlekłego prowadzenia postępowania trzeba mieć na uwadze, że zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie natomiast do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.).

W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy

w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy

z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Instytucja skargi

o stwierdzenie przewlekłości postępowania ma na celu bowiem ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.

Sąd orzekający w składzie obecnym w pełni podziela stanowisko NSA odnośnie tego, jaka winna być prawidłowa konstrukcji wyroku orzekającego w sprawie dotyczącej przewlekłego prowadzenia postępowania.

W ocenie Sądu, przewlekłość postępowania w niniejsze sprawie wystąpiła nie tylko, jak to wskazał WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 29 sierpnia 2013 r.

w okresie od 19 marca 2007 r. (data wpływu do organu odpisu prawomocnego wyroku II SA/Bk 195/05 wraz z aktami sprawy) do 22 sierpnia 2007 r. (data wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych) oraz w okresie od 2 sierpnia 2010 r. (data wpływu do PINB odpisu prawomocnego wyroku II SA/Bk 66/10 wraz z aktami sprawy) do 17 maja 2011 r. (data wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego), ale również w okresie od 30 września 2010 r. do 21 grudnia 2010 r. (gdy akta administracyjne przekazano Prokuratorowi), mimo że organ winien był prowadzić postępowanie na podstawie odpisu akt administracyjnych, którymi dysponował). Otóż, jak słusznie zauważył NSA, oględziny nieruchomości powinny być przeprowadzone niezwłocznie. Brak ich przeprowadzenia pod pretekstem niewłaściwych warunków atmosferycznych, mimo że warunki w okresie od 2 sierpnia 2010 r. (zwrot do PINB akt administracyjnych

z odpisem prawomocnego wyroku II SA/Bk 66/10) do 30 września 2010 r. (przesłanie oryginału akt administracyjnych Prokuratorowi), od 1 października 2010 r. do 21 grudnia 2010 r. (gdy PINB dysponował jedynie odpisem akt administracyjnych)

a nawet od 20 grudnia 2010 r. do 23 marca 2011 r. nie miały charakteru klęski żywiołowej i nie odbiegały od normalnych warunków właściwych dla Polski, spowodowało przewlekłe prowadzenie postępowania przez PINB w W.M.

W trakcie postępowania zapadły wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku: z dnia 28 października 2004 r., sygn. akt II SA/Bk 374/04 (prawomocny – bez uzasadnienia); z dnia 25 sierpnia 2005 r., sygn. akt II SA/Bk 195/05 (uchylający zaskarżoną decyzję; od którego skarga kasacyjna inwestora oddalona wyrokiem NSA z dnia 28 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1439/05); z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 135/08 (uchylony wyrokiem NSA z 4 listopada 2009 r., sygn. akt II OSK 1741/08 w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej skarżącej); z dnia 17 września 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 302/09 (prawomocny - uchylający postanowienie [...]WINB w B. ze skargi skarżącej); z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 66/10 (prawomocny - uchylający decyzje obu instancji ze skargi skarżącej); z dnia 17 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Bk 753/10 (prawomocny – oddalający skargę skarżącej na decyzję [...]WINB), z dnia 29 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SAB/Bk 69/12 (prawomocny- oddalający skargę skarżącej na bezczynność i przewlekłość postępowania [...]WINB w B.); z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 201/13 (prawomocny- oddalający skargę skarżącej na postanowienie [...]WINB w B. w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie budowy obory). Z kolei postanowieniem z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 442/06, WSA w Białymstoku umorzył postępowanie sądowe w sprawie ze skargi skarżącej, na skutek wydania przez [...]WINB decyzji, uwzględniającej w całości skargę (art. 54 § 3 p.p.s.a).

W trakcie postępowania zapadły też wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1439/05 i z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. akt II OSK 1741/08.

Sąd kasacyjny stwierdził, że w prawomocnych wyrokach NSA i WSA w Białymstoku udzieliły wskazań co do dalszego postępowania i wyraziły oceny prawne, wiążące w sprawie (art. 153 p.p.s.a. bądź art. 190 p.p.s.a.). Rzeczą sądu I instancji jest zbadanie, czy owe oceny prawne i wskazania zostały należycie wykonane przez PINB w W. M. i czy z tego powodu nie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania.

Kierując się powyższymi wytycznymi Sąd stwierdza, że PINB w W. M. ponownie rozpoznając sprawę, m.in. po wyroku z dnia 25 sierpnia 2005 r., sygn. akt II SA/Bk 195/05 (od którego skarga kasacyjna inwestora została oddalona wyrokiem NSA z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie II OSK 1439/05) nie ustosunkował się wnikliwie do wytycznych zawartych w ww. wyroku, co przyczyniło się do przewlekłego prowadzenia postępowania. Organ w decyzji z dnia [...]października 2007 r. (nr[...]) odniósł się wprawdzie do zaleceń Sądu, tj. kwestii wysokości budynku, zalewania wodami opadowymi i roztopionymi śniegiem działki sąsiedniej, sugestii skarżącej o potrzebie budowy dachu jednospadowego, do kwestii otworów okiennych, ale nie rozważył ich biorąc pod uwagę ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, do czego w świetle ww. wyroku był zobowiązany. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją [...]WINB w B. z dnia [...]grudnia 2007 r. nr[...]. Wyrokiem z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 135/08, WSA w Białymstoku oddalił skargę H. D. na ww. decyzję, ale z kolei NSA wyrokiem z dnia 4 listopada 2009 r. (II OSK 1741/08) uchylił zaskarżony wyrok. Sąd kasacyjny stwierdził m.in., że organ nadzoru budowlanego winien w decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego nałożyć na inwestora obowiązki stosowne do "zrewidowanego" zakresu istotnych odstępstw. Po rozpatrzeniu skargi na ww. decyzję, WSA w Białymstoku wyrokiem z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 66/10, uchylił decyzje organów obu instancji. Argumentując swoje stanowisko Sąd stwierdził, że ustalenia organów nadzoru budowlanego w świetle materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie oraz ocena dowodów nie były dostatecznie wyczerpujące, by potwierdzić prawidłowość stanowiska zajętego przez organy obu instancji, co do zaistnienia podstaw do zastosowania przepisu art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Sąd zaznaczył, że WSA w wyroku z dnia 25 sierpnia 2005 r. zalecił organom zbadanie, czy uzasadnione interesy osób trzecich (skarżącej) nie wymagają m.in. przebudowy dachu obory z dwuspadowego na jednospadowy. Wskazał również, że organy w sposób nieprawidłowy odniosły się do kwestii wysokości spornego budynku. Powyższe świadczy o tym, że PINB w Wysokiem Mazowieckiem przez pięć lat nie odniósł się m.in. do wytycznych Sądu zawartych w wyroku z dnia 25 sierpnia 2005 r., a zatem działał w sposób przewlekły.

O przewlekłości PINB w W. M. świadczy również fakt, że ww. organ nie odniósł się należycie do wytycznych zawartych w wyroku z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 66/10. Jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 04 marca 2014 r., PINB w W. M. nie przeprowadził niezwłocznie oględzin czynności w okresie od 30 września do 21 grudnia 2010 r., a nawet w okresie od 20 grudnia 2010 r. do 23 marca 2011 r. w celu ustalenia rzeczywistej odległości przedmiotowej obory do granicy działki skarżącej. Nie przeanalizował też kwestii przebudowy dachu budynku z dwuspadowego na jednospadowy z uwzględnieniem § 28 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz art. 5 ust.1 pkt 9 Prawa budowlanego. Ustalenie rzeczywistej odległości obory do granicy działki Skarżącej oraz kwestia dachu jednospadowego stanowiło zalecenie Sądu zawarte w wyroku z dnia 13 maja 2010 r.

Ponadto obecny skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko NSA zawarte w wyroku z dnia 04 marca 2014 r., że oględziny były dokonywane w sposób nieprawidłowy, co prowadziło do przewlekłości postępowania w sprawie. Pracownicy PINB przeprowadzili oględziny pięciokrotnie, a pracownicy [...]WINB w B. przeprowadzili jednokrotnie oględziny nieruchomości, zabudowanej przez uczestnika oborą, a mimo tego nie ustalili precyzyjnie odległości, jaka dzieli fundamenty obory od granicy z nieruchomością skarżącej (wyrok II SA/Bk 66/10), co wskazuje na niestaranne przeprowadzenie oględzin nieruchomości

w dniach: 28 listopada 2003 r., 21 maja 2004 r., 11 stycznia 2005 r., 14 marca 2006 r. i 22 maja 2007 r. Także przeprowadzanie oględzin, wbrew art. 10 § 1 k.p.a, bez udziału skarżącej i bez nakładania na uczestnika, uniemożliwiającego udział skarżącej w oględzinach, grzywny na podstawie art. 88 § 1 k.p.a., wskazuje na nieprawidłowy sposób dokonywania oględzin.

NSA w wyroku z dnia 4 marca 2014 r. stwierdził, że Sąd I instancji błędnie nie ocenił zawieszenia postępowania w przedmiotowej sprawie, do czego w ramach postępowania w przedmiocie przewlekłego prowadzenia postępowania, był zobligowany. Zaznaczył, że w żadnym z prawomocnych wyroków zapadłych w sprawie, ani Naczelny Sąd Administracyjny, ani Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie wskazywali, że kwestia decyzji o warunkach zabudowy stanowi zagadnienie wstępne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Mając powyższe na względzie, Sąd orzekający w niniejszej sprawie pragnie zaznaczyć, że w dacie orzekania w sprawie niniejszej, czyli w dniu 12 czerwca 2014 r. zmieniła się w tym względzie sytuacja, gdyż w obrocie prawnym funkcjonuje prawomocny wyrok WSA w Białymstoku z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 201/13, który oddalił skargę skarżącej na postanowienie [...]WINB w B. w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie budowy obory. Powyższe powoduje zatem, że Sąd w niniejszym postępowaniu nie jest uprawniony do oceny prawidłowości postanowienia o zawieszeniu postępowania.

NSA w wyroku z dnia 4 marca 2014 r. stwierdził również, że całkowicie poza zakresem rozważań sądu I instancji pozostały kwestie unormowane w art. 7, 77 § 1

i art. 80 k.p.a., tj. powinności wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz oceny istotnych okoliczności z uwzględnieniem całokształtu materiału dowodowego (wyrok NSA z dnia 7 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1852/13), choć było to nieodzowne z punktu widzenia stwierdzenia przewlekłego prowadzenia postępowania, a zwłaszcza oceny, czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie organ I instancji prowadził w sposób przewlekły postępowanie również i z tego względu, że materiał dowodowy służący ustaleniu stanu faktycznego i wyjaśnieniu sprawy gromadził przez wiele lat, naruszając w tym względzie normy wynikające z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko NSA zawarte w wyroku z dnia 4 marca 2014 r., że za oceną tą przemawia fakt, że sprawa z wniosku H. D. toczy się już od [...] października 2003 r., a zatem już prawie jedenaście lat. Narusza to wszelkie standardy wynikające z zasady koncentracji materiału dowodowego i stania na straży praworządności.

W zakresie opieszałego prowadzenia postępowania przez organ tylko przykładowo można wskazać, że decyzja organu z dnia [...] lutego 2004 r., nr [...], została wysłana stronom postępowania dopiero w dniu 01 marca 2004 r., podczas gdy postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych z dnia [...] grudnia 2003 r. zostało doręczone stronom w dniu 24 grudnia 2003 r. Organ zatem, stosownie do art. 50a lub art. 51 ust. 1 ustawy z 1994 r. Prawo budowlane, powinien najpóźniej wydać i wysłać decyzję w dniu 25 lutego 2003 r. (k. 30-41 akt adm. organu I inst., t. II). Co więcej PINB w Wysokiem Mazowieckiem nie zawiadomił stron o niezałatwieniu sprawy w terminie, do czego w świetle art. 35 i 36 k.p.a. był zobowiązany. Ponadto organ I instancji, pomimo zwrotu akt administracyjnych z odpisem prawomocnego wyroku z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 66/10, w dniu 2 sierpnia 2010 r., do dnia 30 września 2010 r. nie zawiadomił stron postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie. Uczynił to dopiero 30 września 2010 r. i wskazał, że ze względu na brak akt rozpatrzenie sprawy nastąpi w terminie 30 dni od otrzymania akt z organu wyższej instancji (k. 295 akt adm. organu I inst., t. II). Akta sprawy do PINB w W. M. wróciły 21 grudnia 2010 r. (k. 304 akt adm. organu I inst., t.II), a decyzję ww. organ wydał w dniu [...] lutego 2011 r. (k. 316 akt adm. organu I inst., t. II), a zatem po upływie 30 dni od otrzymania akt

z organu. O niezałatwieniu sprawy w terminie strony nie zostały zawiadomione.

W ocenie Sądu, wszystkie powyższe działania PINB w W. M. świadczą o przewlekłym prowadzeniu postępowania tego organu i że miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa należy pojmować jako oczywiste i jaskrawe naruszenie prawa, w tym przypadku relatywizowane do czasu i sposobu działania organu w okolicznościach konkretnej sprawy administracyjnej. Termin "rażący" definiowany jest w języku polskim jako cecha ujemna, dająca się łatwo stwierdzić, wyraźna, oczywista, bardzo duża lub niewątpliwa. Chodzi tu zatem o takie działania lub zaniechania podmiotu, które w sposób niewątpliwy i oczywisty pozostają w sprzeczności z obowiązkiem podjęcia działań zmierzających do załatwienia danej sprawy administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12).

Zdaniem Sądu, tak długi okres prowadzenia postępowania, niedokładności w zakresie dokładnego ustalenia stanu faktycznego i jego wyjaśnienia, nieprawidłowości w zakresie gromadzonego materiału dowodowego, a także nieuzasadnione przerwy w działalności organu przy jednoczesnym braku powiadomienia stron o przyczynach przedłużenia terminu załatwienia sprawy są przejawem rażącej przewlekłości postępowania. Na ocenę powyższą nie ma wpływu fakt, że od 2011 r. postępowanie w sprawie jest zawieszone. Postępowanie to, jak już bowiem wyżej wskazano, winno być już zakończone dawno, tzn. z zachowaniem ustawowych terminów, a w przypadku niemożliwości ich dochowania, organ winien precyzyjnie te terminy przedłużać, wskazując jednocześnie co legło u podstaw tego przedłużenia i kiedy sprawa zostanie zakończona. Brak stosownych działań w tym względzie ze strony organu łamie wszelkie zasady praworządności i podważa zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej w rozumieniu art. 8 k.p.a. Nie do zaakceptowania jest bowiem sytuacja, że postępowanie administracyjne

w sprawie samowoli budowlanej trwa prawie jedenaście lat, a brak prawidłowego rozstrzygnięcia organu, może mieć decydujący wpływ na powstanie szkody u uczestnika postępowania .

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, Sąd uznał, że zaistniały przesłanki do stwierdzenia na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. stanu przewlekłości postępowania o znamionach rażącego naruszenia prawa. W wyroku nie zobowiązano organu do zakończenia postępowania w określonym terminie, bowiem jak już wcześniej wskazano, postępowanie w niniejszej sprawie jest zawieszone, a o zasadności odmowy jego podjęcia wypowiedział się sąd administracyjny w innym prawomocnym wyroku. W celu jego podjęcia potrzebna jest inicjatywa skarżącej albo organu działającego z urzędu.

Na mocy art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd wymierzył organowi grzywnę, określając jej wysokość na 2000 zł. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., o wysokości grzywny sąd rozstrzyga samodzielnie, poprzez "miarkowanie", biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy. Ustawodawca oznaczył bowiem w art. 154 § 6 p.p.s.a. jedynie górną granicę kwoty grzywny – tj. dziesięciokrotność przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim. W wyroku z dnia 26 października 2006 r. (sygn. akt III SAWa 1237/06) WSA w Warszawie stwierdził, że określenie przez ustawodawcę jedynie górnej granicy grzywny możliwej do wymierzenia oznacza, że w przypadku wymierzenia grzywny poniżej tej granicy, nie jest konieczne, aby kwota grzywny odpowiadała określonej wielokrotności tego wskaźnika.

Orzekając o wysokości grzywny w sprawie niniejszej w wymiarze 2000 zł, Sąd miał na uwadze fakt, że grzywna wymierzana na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. nie ma wyłącznie charakteru represyjnego, albowiem jej celem jest przede wszystkim zdyscyplinowanie organu i poprzez realne zagrożenie sankcją zmuszenie do sprawnego i terminowego załatwiania wniosków stron postępowania. W ocenie składu orzekającego, cel powyższy został już wobec organu osiągnięty. Organ winien zatem wziąć pod rozwagę powyżej opisane uchybienia popełnione na etapie rozpoznawania niniejszej sprawy oraz dokonywać czynności bez zbędnej zwłoki, z poszanowaniem zasady koncentracji materiału dowodowego i sprawności postępowania.

Mając powyższe na uwadze, w punkcie pierwszym wyroku orzeczono na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., zaś w punkcie drugim na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.

O kosztach postępowania nie orzekano, gdyż rozstrzygnięcie w tym zakresie nastąpiło już w wyroku WSA w Białymstoku z dnia 29 sierpnia 2013 r. w sprawie II SAB/Bk 73/12 i jest ono prawomocne.