Rozdział 3. Zakres działania związku metropolitalnego i jego zadania - Ustawa o związku metropolitalnym w województwie śląskim

Art. 12. Zadania publiczne związku metropolitalnego

1.

Związek metropolitalny wykonuje zadania publiczne w zakresie:

1)

polityki rozwoju;

2)

kształtowania ładu przestrzennego;

3)

ochrony środowiska i adaptacji do zmian klimatu;

4)

planowania i organizowania metropolitalnych przewozów pasażerskich i zarządzania nimi;

5)

rozwoju, koordynowania i integrowania publicznego transportu zbiorowego, w tym organizowanego przez jednostki samorządu terytorialnego oraz związki tych jednostek działające w całości lub w części na obszarze związku metropolitalnego;

6)

planowania, rozwoju i integracji zrównoważonej mobilności miejskiej i zarządzania nią;

7)

opiniowania inwestycji celu publicznego w zakresie budowy lub rozbiórki obiektów i urządzeń infrastruktury transportowej, w szczególności dróg kolejowych oraz dróg krajowych, wojewódzkich i powiatowych na obszarze związku;

8)

promocji związku metropolitalnego i jego obszaru.

2.

Związek metropolitalny może wykonywać, o ile tak stanowi jego statut, zadania publiczne w zakresie:

1)

promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia i aktywizacji zawodowej;

2)

prowadzenia centrów usług społecznych;

3)

polityki gospodarczej i innowacyjnej, w tym przez rozwijanie oraz wspieranie branż innowacyjnych, dla osiągnięcia celów określonych w strategii rozwoju związku metropolitalnego;

4)

wspierania szkolnictwa wyższego i nauki, w tym przez finansowanie lub dofinansowywanie wykonywania zadań uczelni, w szczególności w zakresie prowadzenia kształcenia na studiach oraz prowadzenia działalności naukowej, dla osiągnięcia celów określonych w strategii rozwoju związku metropolitalnego;

5)

wspierania i rozwoju edukacji, w szczególności szkół podstawowych i ponadpodstawowych oraz ośrodków kształcenia, w tym branżowych centrów umiejętności;

6)

rozwoju kultury i ochrony dziedzictwa kulturowego obszaru związku metropolitalnego;

7)

realizacji lub wspierania inwestycji celu publicznego w zakresie gospodarki komunalnej;

8)

zapewnienia budowy, rozbudowy, modernizacji, utrzymania i eksploatacji instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, w tym instalacji komunalnych, o których mowa w art. 38b listy instalacji ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587, z późn. zm..), lub instalacji do przetwarzania odpadów powstałych z przetworzenia odpadów komunalnych;

9)

rozwoju źródeł wytwórczych energii, w tym odnawialnych źródeł energii oraz tworzenia i rozwoju społeczności energetycznych;

10)

prowadzenia centrów usług wspólnych;

11)

podnoszenia kompetencji i organizowania formy doradztwa dla pracowników urzędu metropolitalnego oraz pracowników jednostek organizacyjnych związku metropolitalnego.

3.

Wykonywanie zadań związku metropolitalnego nie może naruszać zakresu działania gmin, powiatów ani województw.

4.

Na podstawie porozumienia zawartego z jednostką samorządu terytorialnego lub związkiem tych jednostek związek metropolitalny może wykonywać zadania publiczne należące do zakresu działania gminy, powiatu lub samorządu województwa lub koordynować wykonywanie tych zadań.

5.

Na podstawie porozumienia zawartego z organem administracji rządowej związek metropolitalny może wykonywać zadania publiczne należące do zakresu działania administracji rządowej.

6.

Związek metropolitalny wykonujący zadania publiczne objęte porozumieniami, o których mowa w ust. 4 i 5, otrzymuje odpowiednio od jednostek samorządu terytorialnego, związków tych jednostek albo organów administracji rządowej dotacje celowe, a w przypadku jednostek samorządu terytorialnego wchodzących w skład związku metropolitalnego – część zmienną składki rocznej, o której mowa w art. 53 składka na rzecz związku metropolitalnego.

7.

Na podstawie porozumienia zawartego ze związkiem metropolitalnym jednostka samorządu terytorialnego lub związek tych jednostek mogą wykonywać zadania publiczne należące do zakresu działania związku metropolitalnego ze skutkiem prawnym dla wszystkich jednostek samorządu terytorialnego wchodzących w skład związku metropolitalnego. Przepis ust. 6 stosuje się odpowiednio.

8.

Do porozumień, o których mowa w ust. 4, 5 i 7, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2026 r. poz. 662 i 912).

9.

W zakresie zadań powierzonych związkowi metropolitalnemu przez jednostkę samorządu terytorialnego lub związki tych jednostek zgromadzenie wykonuje kompetencje przysługujące organowi stanowiącemu tej jednostki lub tego związku.

Art. 12a. Strategia rozwoju związku metropolitalnego

1.

Związek metropolitalny opracowuje strategię rozwoju związku metropolitalnego.

2.

Do strategii rozwoju związku metropolitalnego stosuje się odpowiednio przepisy art. 10e strategia rozwoju gminy ust. 2–4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r. poz. 559, 583, 1005, 1079 i 1561).

3.

Zgromadzenie związku metropolitalnego, w drodze uchwały, określa szczegółowy tryb i harmonogram opracowania projektu strategii rozwoju związku metropolitalnego, w tym tryb konsultacji, o których mowa w art. 6 konsultacje w sprawie projektów strategii rozwoju ust. 3 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2021 r. poz. 1057 oraz z 2022 r. poz. 1079 i 1846).

4.

Projekt strategii rozwoju związku metropolitalnego opracowuje zarząd i przedkłada go zarządowi województwa w celu wydania opinii dotyczącej sposobu uwzględnienia ustaleń i rekomendacji w zakresie kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej w województwie określonych w strategii rozwoju województwa.

5.

Zarząd województwa wydaje opinię, o której mowa w ust. 4, w terminie 30 dni od dnia otrzymania projektu strategii rozwoju związku metropolitalnego. W przypadku braku opinii we wskazanym terminie uznaje się, że strategia rozwoju związku metropolitalnego jest spójna ze strategią rozwoju województwa.

6.

Strategia rozwoju związku metropolitalnego jest przyjmowana przez zgromadzenie związku metropolitalnego, w drodze uchwały, jako strategia rozwoju ponadlokalnego, o której mowa w art. 10g strategia rozwoju ponadlokalnego ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.

7.

Strategia rozwoju związku metropolitalnego podlega aktualizacji, jeżeli wymaga tego sytuacja społeczna, gospodarcza, przestrzenna lub klimatyczno-środowiskowa gmin lub powiatów wchodzących w skład związku albo gdy jest to konieczne dla zachowania jej spójności ze strategią rozwoju województwa. Do aktualizacji strategii rozwoju związku metropolitalnego stosuje się ust. 3–6.

Art. 12b. Zasady wykonywania zadań powierzanych związkowi metropolitalnemu

1.

Zgromadzenie może określić zasady, na jakich w wykonywaniu zadań powierzanych związkowi metropolitalnemu uczestniczą gminy lub powiaty wchodzące w skład tego związku.

2.

Zasady, o których mowa w ust. 1, uwzględniają w szczególności dążenie do zapewnienia spójności i sprawności realizacji danego zadania na całym obszarze związku metropolitalnego oraz potrzebę optymalnego wykorzystania zasobów publicznych, w tym specjalistycznych kadr, infrastruktury oraz innych składników majątku komunalnego niezbędnego do realizacji danego zadania będących w dyspozycji związku metropolitalnego oraz jednostek samorządu terytorialnego wchodzących w skład tego związku.

3.

Współdziałanie jednostki samorządu terytorialnego ze związkiem metropolitalnym w zakresie, o którym mowa w ust. 1, wymaga wyrażenia przez nią zgody na zasady realizacji zadania, określone przez związek.

Art. 13. Zbycie akcji lub udziałów w spółkach

1.

Jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia wykonywania zadań publicznych przez związek metropolitalny:

1)

jednostka samorządu terytorialnego, na wniosek zarządu może zbyć nieodpłatnie część lub wszystkie posiadane przez siebie akcje lub udziały spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na rzecz związku metropolitalnego, o ile przedmiot działalności spółki jest związany z realizacją zadań związku metropolitalnego;

2)

jednostka samorządu terytorialnego oraz związek metropolitalny mogą postanowić, w drodze zgodnych uchwał swoich organów stanowiących, o przekształceniu jednostki budżetowej lub samorządowego zakładu budżetowego tej jednostki samorządu terytorialnego odpowiednio w jednostkę budżetową lub samorządowy zakład budżetowy związku metropolitalnego, o ile przedmiot ich działalności jest związany z realizacją zadań związku metropolitalnego;

3)

związek jednostek samorządu terytorialnego, za zgodą związku metropolitalnego wyrażoną w drodze uchwały zgromadzenia, może postanowić, w drodze uchwały zgromadzenia związku jednostek samorządu terytorialnego, o przeniesieniu na związek metropolitalny wszelkich praw i obowiązków tego związku jednostek samorządu terytorialnego, o ile przedmiot jego działalności jest związany z realizacją zadań związku metropolitalnego;

4)

stowarzyszenie, o którym mowa w art. 84 cele tworzenia stowarzyszeń gmin ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, oraz związek metropolitalny mogą postanowić, w drodze zgodnych uchwał odpowiednio zgromadzenia oraz walnego zebrania członków stowarzyszenia, o przejęciu przez związek metropolitalny praw i obowiązków stowarzyszenia, o ile przedmiot jego działalności jest związany z wykonywaniem zadań związku metropolitalnego.

2.

Zbycie akcji lub udziałów, przekształcenie jednostki budżetowej lub samorządowego zakładu budżetowego oraz przeniesienie na związek metropolitalny wszelkich praw i obowiązków związku międzygminnego, o których mowa w ust. 1, następuje ze skutkiem na dzień 1 stycznia.

3.

Zbycie akcji lub udziałów, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, jest jawne i następuje na podstawie umowy cywilnoprawnej.

4.

Przekształcenie jednostki budżetowej lub samorządowego zakładu budżetowego w trybie przepisu ust. 1 pkt 2 skutkuje wstąpieniem jednostki powstałej w wyniku tego przekształcenia we wszelkie prawa i obowiązki jednostki, która podlegała przekształceniu, w tym wynikające z zezwoleń i koncesji oraz innych aktów administracyjnych.

5.

Przepisy ust. 1 pkt 2 i ust. 2 stosuje się odpowiednio do przekształcenia jednostek budżetowych oraz zakładów budżetowych związków międzygminnych odpowiednio w jednostki budżetowe i zakłady budżetowe związku metropolitalnego.

6.

Przeniesienie praw i obowiązków, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, skutkuje wstąpieniem związku metropolitalnego we wszelkie prawa i obowiązki związku międzygminnego, w tym:

1)

związane z wykonywaniem zadań publicznych;

2)

wynikające z zezwoleń i koncesji oraz innych aktów administracyjnych.

7.

Związek metropolitalny wykonuje zadania publiczne na rzecz gmin – członków związku międzygminnego, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, niewchodzących w skład związku metropolitalnego, w okresie 3 miesięcy począwszy od przejęcia praw i obowiązków związku międzygminnego. Po tym okresie wykonywanie zadań na rzecz tych gmin jest możliwe na podstawie porozumienia.

8.

Uchwała walnego zebrania członków stowarzyszenia, o której mowa w ust. 1 pkt 4, zapada większością 3/5 głosów pełnego składu organu w głosowaniu imiennym.

9.

W zakresie wykraczającym poza granice związku metropolitalnego związek ten wykonuje zadania stowarzyszenia przez okres 5 lat począwszy od przejęcia praw i obowiązków stowarzyszenia. Zgromadzenie, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wydłużyć ten okres.

10.

Z dniem przejęcia praw i obowiązków stowarzyszenia, na wniosek związku metropolitalnego, organ rejestrowy wykreśla stowarzyszenie z właściwego rejestru.

Art. 14. Uprawnienia związku metropolitalnego

1.

W celu wykonywania zadań publicznych związek metropolitalny może:

1)

tworzyć standardy jakości i dostępności usług publicznych na obszarze związku i udzielać jednostkom samorządu terytorialnego wchodzącym w skład związku metropolitalnego wsparcia finansowego na działania zmierzające do spełnienia tych standardów;

2)

uzgadniać i prezentować wspólne stanowisko jednostek samorządu terytorialnego wchodzących w skład związku metropolitalnego wobec podmiotów zewnętrznych, w tym organów administracji rządowej;

3)

tworzyć, przekształcać i likwidować jednostki organizacyjne;

4)

prowadzić działalność gospodarczą niewykraczającą poza zakres zadań o charakterze użyteczności publicznej, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 679).

2.

Do organizacji i funkcjonowania jednostek organizacyjnych związku metropolitalnego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych.

3.

Jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej wydaje przewodniczący zarządu.

4.

Na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawach zgromadzenie stanowi akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze tego związku lub jego części. Do aktów prawa miejscowego stanowionych przez zgromadzenie stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 8 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2026 r. poz. 720).

Art. 15. Stowarzyszenia związku metropolitalnego z jednostkami samorządu terytorialnego

1.

Związek metropolitalny może tworzyć stowarzyszenia z jednostkami samorządu terytorialnego.

2.

Do stowarzyszeń, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2020 r. poz. 2261), z tym że do utworzenia stowarzyszenia jest wymaganych co najmniej 3 założycieli.

3.

Związek metropolitalny może nawiązywać współpracę z krajowymi podmiotami o charakterze metropolitalnym oraz podmiotami o charakterze metropolitalnym z innych państw.

Art. 16. Wzajemna pomoc finansowa jednostek związku metropolitarnego

1.

Związek metropolitalny może udzielać pomocy, w tym pomocy finansowej, jednostkom samorządu terytorialnego wchodzącym w jego skład na wykonywanie zadań publicznych związanych przedmiotowo z zadaniami własnymi związku metropolitalnego.

2.

Jednostki samorządu terytorialnego oraz związki tych jednostek mogą udzielać pomocy, w tym pomocy finansowej, związkowi metropolitalnemu na wykonywanie zadań publicznych związku metropolitalnego.

3.

Pomocy finansowej, o której mowa w ust. 1 i 2, udziela się na podstawie art. 220 pomoc finansowa udzielana z budżetu jednostki samorządu terytorialnego innym jednostkom ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.).

Art. 16a. Zapewnienie przez związek metropolitarny wspólnej obsługi z jednostkami obsługiwanymi

Związek metropolitalny może zapewnić wspólną obsługę, w szczególności administracyjną, finansową i organizacyjną:

1)

swoim jednostkom organizacyjnym zaliczanym do sektora finansów publicznych,

2)

urzędom gmin wchodzących w skład związku metropolitalnego,

3)

gminnym jednostkom organizacyjnym gmin wchodzących w skład związku metropolitalnego zaliczanym do sektora finansów publicznych,

4)

starostwom powiatów wchodzących w skład związku metropolitalnego,

5)

powiatowym jednostkom organizacyjnym powiatów wchodzących w skład związku metropolitalnego zaliczanym do sektora finansów publicznych
– zwanym dalej „jednostkami obsługiwanymi”.

Art. 16b. Wspólna obsługa związku metropolitalnego i jednostek obsługujących

1.

Wspólną obsługę mogą prowadzić urząd metropolitalny lub jednostka organizacyjna związku metropolitalnego zaliczana do sektora finansów publicznych, zwane dalej „jednostkami obsługującymi”.

2.

Zgromadzenie określa, w drodze uchwały, w szczególności:

1)

jednostki obsługujące;

2)

jednostki obsługiwane;

3)

zakres obowiązków powierzonych jednostkom obsługującym w ramach wspólnej obsługi.

3.

Jednostka obsługująca ma prawo żądania od jednostki obsługiwanej informacji i wglądu w dokumentację w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań w ramach wspólnej obsługi tej jednostki.

4.

Jednostka obsługiwana ma prawo żądania od jednostki obsługującej informacji i wglądu w dokumentację w zakresie zadań wykonywanych przez jednostkę obsługującą w ramach wspólnej obsługi.

Art. 16c. Ograniczenia zakresu wspólnej obsługi związku metropolitalnego i jednostek obsługujących

1.

Zakres wspólnej obsługi nie może obejmować kompetencji kierowników jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych do dysponowania środkami publicznymi oraz zaciągania zobowiązań, a także sporządzania i zatwierdzania planu finansowego oraz przeniesień wydatków w tym planie.

2.

W przypadku powierzenia obowiązków z zakresu rachunkowości i sprawozdawczości jednostek obsługiwanych są one przekazywane w całości.

Art. 16d. Przetwarzanie przez jednostkę obsługującą danych osobowych przetwarzanych przez jednostkę obsługiwaną

Jednostka obsługująca jest uprawniona do przetwarzania danych osobowych przetwarzanych przez jednostkę obsługiwaną w zakresie i celu niezbędnych do wykonywania zadań w ramach wspólnej obsługi tej jednostki.

Art. 17. Nadzór nad działalnością związku metropolitalnego

1.

Nadzór nad działalnością związku metropolitalnego sprawują Prezes Rady Ministrów oraz wojewoda śląski, a w zakresie spraw finansowych – regionalna izba obrachunkowa.

2.

Do nadzoru nad działalnością związku metropolitalnego stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 7 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa.

Dz.U.2025.0.186 t.j. - Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o związku metropolitalnym w województwie śląskim