II SA/Gl 355/13

Uzasadnienie

W rozpoznawanej sprawie postanowieniem z dnia 26 czerwca 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach zwolnił skarżącą K. B. od kosztów sądowych za wyjątkiem wpisu od skargi oraz ustanowił radcę prawnego z urzędu. W dalszej kolejności Okręgowa Izba Radców Prawnych w K. wyznaczyła dla skarżącej pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego P. S.

W piśmie procesowym, wniesionym do Sądu w dniu 2 października 2013 r., pełnomocnik strony wniósł m.in. o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w podwójnej wysokości ze względu na niezbędny nakład pracy, a szczególnie konieczność dwukrotnego poniesienia kosztów dojazdu z B. do G. (w celu zapoznania się z aktami, a także udziału w rozprawie). Pełnomocnik podniósł, że dojazd własnym samochodem do siedziby Sądu w jedną stronę trwa około 40 minut, co stanowi o braku możliwości zarobkowych przez 3 godziny. Z kolei dojazd komunikacją miejską skutkowałby brakiem zarobkowania prze 6 godzin. Pełnomocnik złożył jednocześnie oświadczenie, o którym mowa w § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490), dalej zwanym "rozporządzeniem".

Następnie, pełnomocnik pismem złożonym po rozprawie w dniu 11 października 2013 r., uzupełnił wykaz kosztów poniesionych przy prowadzeniu sprawy. Wyjaśnił, że łącznie przejazdy do Sądu to odległość 96 km, zaś pojemność silnika prywatnego samochodu to 3 litry). Wnioskodawca nakład pracy (tj. przygotowania się do sprawy) ocenił na 5 godzin zegarowych, co przy stawce 150 zł za godzinę daje kwotę 750 zł. Pełnomocnik zawnioskował o uwzględnienie przy przyznawaniu kosztów treści rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz.U. nr 27, poz. 271 ze zm.).

Postanowieniem z dnia 14 października 2013 r. referendarz sądowy przyznał pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenie za świadczenie pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 295,20 zł, w tym podatek od towarów i usług w wysokości 55,20 zł.

Od powyższego postanowienia pełnomocnik wniósł sprzeciw w zakresie nieuwzględnienia zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków w kwocie 80,23 zł (0,8358 zł x 96 km). W oparciu o przywołane wyżej rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. pełnomocnik wskazał, że stawka za 1 km przebiegu samochodu osobowego o pojemności silnika przekraczającej 900 cm³ (a takim dysponuje pełnomocnik, co potwierdził kserokopią dowodu rejestracyjnego pojazdu) wynosi 0,8358 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, którego nie odrzucono, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie natomiast z art. 250 p.p.s.a. wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady te zawarte zostały w powołanym wyżej rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r., które w § 2 ust. 1 przewiduje, że sąd zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, bierze pod uwagę jego niezbędny nakład pracy, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Podstawę zasądzenia powyższej opłaty stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-5 rozporządzenia. Opłata ta nie może być jednak wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sprawy (§ 2 ust. 2 rozporządzenia). Nadto, zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia, przedmiotowa opłata zostaje przez sąd podwyższona o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Aktualna stawka podatku VAT wynosi 23%. Z kolei w myśl § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia stawka minimalna za udział radcy prawnego w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji w innej sprawie (tj. w której przedmiotem skargi nie była należność pieniężna ani też orzeczenie Urzędu Patentowego) wynosi 240 zł. Paragraf 15 cytowanego wyżej rozporządzenia stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 i 4, oraz 2) niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. Zatem za udzielenie pomocy prawnej z urzędu, poza kwotą wynagrodzenia, przysługuje także zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków, a więc takich, które były realnie poniesione i których wysokość jest potwierdzona stosownym dokumentem. Przy czym brak jest legalnej definicji użytego przez ustawodawcę pojęcia "niezbędnych wydatków".

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, uznać należy, że w pojęciu niezbędnych wydatków mieszczą się koszty przejazdu pełnomocnika do siedziby Sądu celem zapoznania się z aktami sprawy oraz uczestnictwa na rozprawie. W istocie wnioskodawca nie udokumentował kosztów przejazdu, a jedynie nadesłał kopię dowodu rejestracyjnego swojego samochodu osobowego, to jednakże dwukrotna obecność pełnomocnika w siedzibie tut. Sądu w związku z niniejszą sprawą znajduje potwierdzenie w aktach sprawy.

Zdaniem Sądu, choć brak jest w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi bezpośredniego odesłania przy ustaleniu wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy do przepisu art. 205 tejże ustawy, określającym zasady obliczania kosztów przejazdu przysługujących stronie, to jednakże zawartymi tam zasadami można się kierować pomocniczo. W myśl art. 205 § 3 p.p.s.a. przysługujące stronie należności z tytułu kosztów przejazdów ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach działu 2 tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594, ze zm.). Zgodnie zaś z art. 85 ww. ustawy świadkowi przysługuje zwrot kosztów podróży - z miejsca jego zamieszkania do miejsca wykonywania czynności sądowej na wezwanie sądu - w wysokości rzeczywiście poniesionych, racjonalnych i celowych kosztów przejazdu własnym samochodem lub innym odpowiednim środkiem transportu. Górną granicę należności, o których mowa w ust. 1, stanowi wysokość kosztów przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju (ust. 2). Stosownie do § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 167) pracownikowi za przejazd w podróży krajowej samochodem niebędącym własnością pracodawcy przysługuje zwrot kosztów przejazdu w wysokości stanowiącej iloczyn przejechanych kilometrów przez stawkę za jeden kilometr przebiegu, ustaloną przez pracodawcę, która nie może być wyższa niż określona w przepisach wydanych na podstawie art. 34a ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1265 ze zm.).

Wobec powyższego Sąd uwzględniając poniesione w niniejszej sprawie przez pełnomocnika koszty podróży, jako niezbędne wydatki, zgodził się jednocześnie z przyjętym przez wnioskodawcę sposobem ich obliczenia (tj. pokonana przez pełnomocnika odległość tj. 96 km x stawka 0,8358 zł, ustalona dla samochodu osobowego o pojemności skokowej silnika powyżej 900 cm 3 w § 2 przywołanego rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 marca 2002 r., wydanego na podstawie art. 34 a ust. 2 ustawy o transporcie drogowym). Przyjęta bowiem konstrukcja, stosuje przepisy, które są wyrazem kompromisu pomiędzy interesem podmiotu zobligowanego do zachowania dyscypliny finansowej, a interesem pracownika, który własnym pojazdem odbywa podróż służbową, mając na uwadze koszty zakupu paliwa, średnią jego zużycia przy określonej pojemności silnika, koszty związane z zużyciem pojazdu i jego amortyzacją, a nadto interes Skarbu Państwa.

Sąd nie podzielił natomiast wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości. W ocenie Sądu bowiem nakład pracy pełnomocnika nie uzasadnienia zasądzenia wynagrodzenia w kwocie przewyższającej minimalną stawkę. Wnioskodawca nie wskazał szczególnych okoliczności wymagających zwiększonego nakładu pracy, wykraczającego poza typowe sytuacje przewidziane przez ustawodawcę. Dokonanych bowiem przez pełnomocnika czynności procesowych nie można uznać za inne, jak typowe – zwykłe działania wykonywane przez pełnomocników reprezentujących stronę przed sądem (por. postanowienie NSA z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt II OZ 838/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadto Sąd biorąc pod uwagę orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i sądów administracyjnych uznał, że sprawa niniejsza nie należy do szczególnie skomplikowanych, a zatem teza o znaczącym wkładzie pracy w zapoznanie się ze sprawą oraz przygotowaniem do rozprawy nie znajduje potwierdzenia w zawisłej sprawie.

W związku z powyższym, Sąd działając na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 3, § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu przyznał radcy prawnemu wynagrodzenie tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 240,00 zł, podwyższone o 23% stawkę podatku VAT, tj. o kwotę 55,20 zł oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków w kwocie 80,23 zł, a zatem łącznie kwotę 375,43 zł.