II SA/Rz 859/13

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze /dalej: kolegium lub SKO/, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98 poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., Nr 182, dalej u.p.s.) - po rozpatrzeniu odwołania R. S. – utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2013 r. Nr [...] o odmowie skierowania w/w do Domu Pomocy Społecznej.

W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że przyczyną odmowy przez organ

I instancji był brak spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek określonych w art. 54 ust. 1 u.p.s., tj. przebywanie w Zakładzie Pielęgnacyjno Opiekuńczym /dalej: ZPO/.

W odwołaniu R. S. wskazał, że przebywa w ZPO, gdzie jako osoba chora i niezdolna do samodzielnej egzystencji, ma zapewnioną opiekę lekarską, pielęgnacyjną i rehabilitacyjną. Pobyt w Zakładzie ma charakter tymczasowy, a potrzebna mu jest całodobowa opieka i pomoc medyczna.

Opisaną na wstępie decyzją, SKO utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie i wskazało, że R. S. w 2013 r. ukończy 60 lat oraz posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, wg którego wymaga uczestnictwa w terapii zajęciowej, korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jest osobą samotną, pobiera zasiłek pielęgnacyjny, posiada 2-pokojowe mieszkanie własnościowe w S., które wg sporządzonego notarialnie testamentu, dziedziczyć ma D. B. (jego pełnomocnik), mająca się nim w zamian za to opiekować (wg jej oświadczenia, R. S. może w każdej chwili wrócić do swojego mieszkania). W okresie poprzedzającym pobyt w ZPO odwołujący się miał przyznane usługi opiekuńcze w wymiarze po 2 godziny 7 razy w tygodniu i specjalistyczne usługi opiekuńcze, po 2 godziny 5 razy w tygodniu. Stosownie do art. 54 ust. 1 u.p.s., osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że R. S. nie kwalifikuje się do skierowania do domu pomocy społecznej, ponieważ nie spełnia wymienionych w tym przepisie przesłanek. Przebywa w ZPO, gdzie ma zapewnioną niezbędną całodobową opiekę i pielęgnację, wyżywienie i środki czystości oraz pomoc medyczną, co zabezpiecza wszystkie potrzeby. W przypadku opuszczenia tej placówki w związku z poprawą stanu zdrowia ma możliwość powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania, ubiegania się o przyznanie usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych, a w przypadku pogorszenia stanu zdrowia będzie mógł się ubiegać o skierowanie do domu pomocy społecznej.

W skardze R. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie do domu pomocy społecznej, zarzucając jej obrazę:

1. art. 54 ust. 1 u.p.s. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że nie zaszły przesłanki dla wydania skierowania i umieszczenia go w domu opieki społecznej, podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że jego sytuacja zdrowotna w zupełności uzasadnia umieszczenie w placówce opieki społecznej;

2. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie całego materiału dowodowego i nieustalenie okoliczności faktycznych, na podstawie których należało wydać decyzję;

3. art. 107 § 3 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i brak uwzględnienia wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie, co w dalszej kolejności skutkowało błędną oceną stanu faktycznego sprawy i stwierdzeniem, iż stan zdrowia skarżącego w przyszłości może się poprawić, gdy tymczasem cierpi na nieuleczalne schorzenia, które w żaden sposób nie uzasadniają prognozy na jakąkolwiek poprawę stanu zdrowia, wręcz przeciwnie, rokowania na przyszłość nie są pozytywne.

Wniósł o dopuszczenie dowodów z dokumentów załączonych do skargi, tj. orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 15 kwietnia 2013 r. ustalającego trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji oraz zaświadczenia ZPO SPZOZ

z dnia 22 lipca 2013 r. wskazującego na niezdolność do samodzielnej egzystencji i wymóg stałej opieki innych osób, zwrócenie się do wymienionych w skardze podmiotów opieki zdrowotnej o dostarczenie dokumentacji z dotychczasowego leczenia celem ustalenia, czy stan zdrowia pozwala mu na samodzielną egzystencję, czy uzasadniona jest całodobowa opieka, a także o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego lekarza z zakresu neurologii, psychiatrii i psychologii dla ustalenia, czy stan zdrowia pozwala mu na samodzielną egzystencję, czy uzasadniona jest całodobowa opieka.

W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że organy błędnie oceniły stan faktyczny i prawny. Oprócz stanowiącego materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia art. 54 u.p.s., w sprawie powinny mieć również zastosowanie przepisy ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2011 r., Nr 231 poz. 1375 ze zm.); zgodnie z art. 38, osoba, która wskutek choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób oraz potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, lecz nie wymaga leczenia szpitalnego, może być za jej zgodą lub zgodą jej przedstawiciela ustawowego przyjęta do domu pomocy społecznej. Taki stan zaistniał w przedmiotowej sprawie. Skarżący od 13 lat korzysta z pomocy MOPS, od 2006 r. w związku z postępującymi schorzeniami był wielokrotnie hospitalizowany, ostatni pobyt miał miejsce w okresie od 12 października 2012 r. do 2 stycznia 2013 r. na Oddziale Psychiatrycznym Szpitala w S. Obecnie wymaga ciągłej, całodobowej pomocy. Powołał orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazujące na ścisły związek pomiędzy przyjęciem osoby psychicznie chorej do domu pomocy społecznej, a niemożliwością udzielenia jej pomocy przez osoby bliskie (postanowienie z dnia 14 czerwca 2005 r. V CK 746/04) oraz pierwszeństwo tych osób w przyjęciu do takich placówek, o ile zostanie ustalone, że nie są zdolne do samodzielnej egzystencji, a brak całodobowej opieki zagraża ich życiu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 1998 r. I SA 426/98).

Pismem oznaczonym datą 7 sierpnia 2013 r., zatytułowanym jako "uzupełnienie skargi z dnia 31 lipca 2013 r.", skarżący przedłożył aktualne zaświadczenie lekarza psychiatry z dnia 6 sierpnia 2013 r., wskazujące na potrzebę umieszczenia w domu pomocy społecznej dla osób z zaburzeniami psychicznymi.

Do kolejnego pisma z daty S., 21 października 2013 r., R. S. załączył kartę informacyjną leczenia szpitalnego potwierdzającą pobyt w szpitalu od 6 sierpnia 2013 r. do 17 października 2013 r. oraz zaświadczenie specjalisty psychiatry z 15 października 2013 r.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga jest uzasadniona.

I. Stan faktyczny jest następujący: wnioskiem z dnia 9 stycznia 2013 r. R. S. wystąpił do organu pomocy społecznej o przyznanie usług opiekuńczych. Po przeprowadzeniu postępowania, Prezydent Miasta [...], decyzjami z dnia [...] lutego 2013 r., przyznał wnioskodawcy specjalne usługi opiekuńcze w wymiarze po 2 godziny dziennie, pięć razy w tygodniu oraz usługi opiekuńcze w wymiarze po 2 godziny dziennie, siedem razy w tygodniu, na okres od dnia 30 stycznia do dnia 31 lipca 2013 r. W trakcie tego postępowania, w dniu 15 stycznia 2013 r., skarżący złożył wniosek o skierowanie do domu opieki społecznej. Prowadząc w tej sprawie postępowanie i dysponując m.in. orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2008 r., orzeczeniem lekarskim oraz zaświadczeniami z dnia 18 stycznia 2013 r., a także zaświadczeniem lekarza psychiatry z 2 stycznia 2013 r. oraz kartą informacyjną leczenia szpitalnego z tej samej daty, jak również wywiadem rodzinnym z 15 stycznia 2013 r., Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. odmówił skierowania R. S. do domu pomocy społecznej. Z akt wynika, że decyzja ta została zaskarżona; Kolegium uchyliło decyzję odmowną i sprawa ponownie stała się przedmiotem rozpoznania przez organ I instancji. Prowadząc postępowanie, organ w dniu 29 kwietnia 2013 r. zaktualizował wywiad i na tej podstawie decyzją z dnia [...] maja 2013 r. po raz wtóry odmówił skierowania R. S. do domu opieki społecznej. U podstaw tej decyzji legło ustalenie, że wnioskodawca od dnia 8 kwietnia 2013 r. przebywa w Zakładzie Pielęgnacyjno - Opiekuńczym, gdzie ma zapewnioną całodobową opiekę. W odwołaniu od tej decyzji R. S. poniósł m.in., że pobyt w Zakładzie ma charakter czasowy, a po powrocie do domu nie będzie mógł samodzielnie funkcjonować, nawet uwzględniając fakt, że ma przyznane usługi opiekuńcze. Rozpoznając to odwołanie, opisaną na wstępie decyzją Kolegium utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie; decyzja ta stanowi przedmiot skargi.

II. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 54 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którym osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Z przepisu tego wynika, że prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej nie zależy od uznania organu: jeżeli osoba ubiegająca się o tę formę pomocy społecznej spełnia przesłanki wymienione w przepisie, to organ nie może wydać decyzji odmownej. Z kolei ust. 3 tegoż artykułu, w brzmieniu obowiązującym od dnia 11 maja 2013 r. stanowi, że osoba wymagająca wzmożonej opieki medycznej kierowana jest na podstawie art. 33a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.) do zakładu opiekuńczo-leczniczego lub pielęgnacyjno-opiekuńczego.

III. Utrzymując w mocy decyzję o odmowie umieszczenia skarżącego w domu opieki społecznej organy kierowały się tym, że R. S. w trakcie postępowania umieszczony został i w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji przebywał w Zakładzie Pielęgnacyjno Opiekuńczym, a więc w zakładzie, o jakim mowa w art. 54 ust. 3 ustawy. Pobyt skarżącego w ZPO mógłby stanowić podstawę wydania decyzji odmownej pod warunkiem jednak, że miałby on charakter stały. Tymczasem w odwołaniu podniesiono, że umieszczenie w Zakładzie ma charakter czasowy i po powrocie do domu skarżący, mimo usług opiekuńczych, nie będzie w stanie samodzielnie egzystować.

Pomimo takiego zarzutu, Kolegium nie odniosło się do tej kwestii. Akta sprawy również nie dają odpowiedzi, czy R. S. umieszczony został w ZPO tymczasowo, czy też pobyt ten ma charakter stały. Brak w tym zakresie jakichkolwiek ustaleń, przy uwzględnieniu dynamicznie zmieniającego się stanu faktycznego spowodowanego różnym stanem zdrowia skarżącego oznacza, że postępowanie przeprowadzone zostało z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a uzasadnienie nie odpowiada wzorcowi ustawowemu /art. 107 § 3 k.p.a./.

Prowadząc ponownie postępowanie organ uwzględni nie tylko wszystkie znajdujące się w aktach zaświadczenia lekarskie ale nade wszystko poczyni ustalenia dotyczące aktualnego stanu zdrowia R. S., m.in. w oparciu o nadesłane Sądowi zaświadczenie lekarza psychiatry z dnia 6 sierpnia 2013 r., kartę informacyjną leczenia szpitalnego potwierdzającą pobyt w szpitalu od 6 sierpnia 2013 r. do 17 października 2013 r. oraz zaświadczenie specjalisty psychiatry z 15 października 2013 r., które to dokumenty zwrócone zostały skarżącemu wraz z doręczeniem wyroku i uzasadnienia. Na tej podstawie ustali, jakiej opieki wymaga skarżący, a w konsekwencji – czy wnioskodawca spełnia przesłanki z art. 54 ust. 1 uprawniające do umieszczenia w domu opieki społecznej.

Z tych przyczyn zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja podlegają uchyleniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej: p.p.s.a./, w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Orzeczenie o wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy uzasadnia art. 250 p.p.s.a., w zw. z § 18 ust. pkt 1 lit. c i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /tekst jedn. Dz. U. z 2013 roku, poz.461/.