III SA/Kr 1742/12

Uzasadnienie

Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...] odmówił przyznania P. K. świadczenia w formie zasiłku okresowego.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 104, art. 107 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz.U. z 2000 r., nr 98 poz. 1071 ze zm., obecnie tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 267), art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 8, art.11, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 38, art. 102, art. 104, art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj.: Dz.U. z 2009 r., nr 175, poz. 1362 ze zm., obecnie tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 182), dalej "u.p.s.", § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r., nr 127 poz. 1055).

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że w dniu 28.11.2011 r. P. K. złożył wniosek o udzielenie pomocy w formie zasiłku okresowego. Oświadczył, że od około 2 miesięcy przebywa w Domu Noclegowym "A". Zajmuje pokój na VII piętrze Domu Studenckiego. Zadeklarował, że prowadzi samotnie gospodarstwo domowe, nie pracuje zawodowo, nie osiąga żadnego dochodu, nie jest świadczeniobiorcą z ZUS. P. K. przedłożył decyzję potwierdzającą rejestrację w Urzędzie Pracy.

Termin przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono na dzień 28.12.2011r. W tym dniu napotkano P. K. przed wejściem do Domu Studenckiego "A". Oświadczył, że nie jest możliwe, aby przeprowadzić wywiad środowiskowy w zajmowanym przez niego pokoju gdyż student, u którego nocuje, nie wyraża na to zgody. Wyjaśnił, że na terenie DS przebywa nielegalnie oraz, że student obawia się konsekwencji wynikających ze złamania regulaminu DS.

W dniu 4.01.2012r. wystosowano do P. K. wezwanie, które m.in. dotyczyło ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu pobytu. Wezwanie odebrał w dniu 13.01.2012 r. W tym dniu złożył oświadczenie, że nadal przebywa na terenie DS "A". Oświadczył, że niemożliwym jest przeprowadzenie wywiadu we wskazanym miejscu pobytu gdyż nocuje tam nielegalnie, natomiast ujawnienie tego faktu Dyrekcji Domu spowodowałoby konieczność opuszczenia zajmowanego pokoju. Jednocześnie oświadczył, że nie ponosi opłat związanych z pobytem na terenie Domu Studenckiego.

W dniu 13.01.2012 r. pracownik socjalny przeprowadził rozmowę telefoniczną z kierownikiem DS Nr [...] "B". Podczas rozmowy ustalono, że regulamin obowiązujący w Domach Studenckich [...] zakazuje nocowania na terenie Domów osobom, które nie posiadają w nich kwaterunku. Zdarzają się przypadki, kiedy studenci zapraszają znajomych do pokoju w celu ich przenocowania. Jednakże takie osoby zobowiązane są do rejestracji swojej obecności na terenie DS oraz opłacenia ustalonej opłaty. Bez dokonania ww. formalności pobyt osoby niebędącej mieszkańcami DS nie jest możliwy. Zwłaszcza dotyczy to DS "A", w którym P. K. zgłasza, że przebywa.

Zdaniem pracownika socjalnego w świetle zebranego materiału dowodowego pobyt na terenie DS "A" nie jest możliwy, zwłaszcza w sytuacji, kiedy zgłasza, że na terenie Domu przebywa od około 3 miesięcy. Wobec powyższego obecnie miejsce jego pobytu nie jest znane.

Zgodnie z art. 107 ust 1 u.p.s. rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu pobytu osoby ubiegającej się o pomoc w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia aktualnej sytuacji społeczno-bytowej osoby ubiegającej się o pomoc, na którą składa się opis sytuacji rodzinnej, mieszkaniowej, zawodowej oraz zdrowotnej tej osoby. Brak rozeznania jednej z wyżej wymienionych sytuacji życiowych nie może być traktowane jako pełny opis sytuacji życiowej.

Złożone przez P. K. oświadczenie dotyczące miejsca pobytu nie może być traktowane jako prawdziwe. Dlatego też organ uznał, że nie współpracuje on z pracownikiem socjalnym w zakresie wskazania faktycznej sytuacji życiowej.

Współpraca z pracownikiem socjalnym jest obowiązkiem strony zgodnie z art. 4 u.p.s. Konsekwencje braku współpracy klienta z pracownikiem socjalnym zawiera art. 11 ust 2 u.p.s.

W związku z powyższym organ odmówił pomocy w formie zasiłku okresowego na podstawie art. 4 i art. 11 ust.2 oraz art. 107 u.p.s.

P. K. wniósł od powyższej decyzji odwołanie zarzucając, że została wydana w oparciu o nieprawdziwe fakty oraz niezgodnie z obowiązującymi przepisami.

Fakt, że nie było możliwe przeprowadzenie wywiadu wynika wyłącznie z tego, że w akademikach przebywa bez zgłoszenia tego faktu zarządcy akademików, a osoba, dzięki której ma zapewniony nocleg nie zgadza się na ujawnienie szczegółów. Jest to zrozumiałe, gdyż osoba ta obawia się konsekwencji. W takich okolicznościach organ w decyzji stwierdził, że pracownik socjalny uznał oświadczenie odnośnie miejsca pobytu za nieprawdziwe. Jednocześnie nie wskazał żadnego przepisu prawa, który dawałby mu prawo do takich stwierdzeń.

Art. 11 ust. 2 dotyczy konkretnych sytuacji. Żadna z tych przesłanek nie wystąpiła w sytuacji skarżącego. Fakt, że nie było możliwe przeprowadzenie wywiadu, nie może być traktowany jako "brak współdziałania", gdyż gdyby zaprowadził pracownika socjalnego do pokoju, w którym nocował, to straciłby możliwość nocowania w przyzwoitych warunkach, a więc jego trudna sytuacja uległaby znacznemu pogorszeniu.

Decyzji zarzucił ponadto, że została wydana z naruszeniem art. 2 u.p.s., który stwierdza, że pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej. Tymczasem działania organu w trakcie postępowania dążyły do pogorszenia jego trudnej sytuacji życiowej, przez nagłośnienie faktu nocowania w akademikach i utraty tego noclegu.

Decyzji zarzucił naruszenie art. 5, 7, 8 u.p.s., które stwierdzają jakim osobom przysługuje pomoc społeczna. Skarżący spełnia warunki określone w tych przepisach, a mimo to odmówiono mu pomocy. Decyzji zarzucił ponadto naruszenie art. 2, art. 32 i art. 67 Konstytucji RP.

Od grudnia 2011 r. skarżący jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy i aktywnie poszukuje pracy za pośrednictwem tego urzędu. Niezależnie od tego od kilku miesięcy poszukuje pracy na własną rękę. Organ uniemożliwił skarżącemu podjęcie pracy zarobkowej, mimo, że jak go poinformowała urzędniczka KIS na os. [...], praca jest i gdyby był przez MOPS zakwalifikowany do pomocy społecznej to pracę by dostał.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9 lipca 2012r., [...] - utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy - na podstawie art. 4, art. 8 ust. 1 i ust. 3, art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1 i ust. 4, art. 107 ust. 1 u.p.s., § 2, § 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 stycznia 2011 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. z 2011 r., nr 27, poz. 138), § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że prawo do większości świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego. Organ odwoławczy przytoczył brzmienie art. 7, art. 8 ust. 1 u.p.s. Art. 7 nie tworzy katalogu zamkniętego powodów udzielenia pomocy społecznej a jedynie wymienia najczęstsze z nich. Należy je, zatem traktować, jako przesłanki przykładowe. Jedną z form świadczeń przyznawanych w ramach pomocy społecznej jest zasiłek okresowy, uregulowany przepisami art. 38 u.p.s.

Zgodnie z art. 8 ust.1 u.p.s., zasiłek okresowy jest również świadczeniem, którego przyznanie zależy od spełnienia kryterium dochodowego. Rozważając, zatem przyznanie zasiłku okresowego, organ powinien: ustalić dochód wnioskodawcy oraz porównać go odpowiednio z kryteriami wymienionymi w art. 8 ust. 1 pkt 1 - 3, a następnie sprawdzić spełnienie pozostałych przesłanek przyznania pomocy, w szczególności - zaistnienia okoliczności opisanych w art. 38 ust. 1 u.p.s.

Brak spełnienia wyżej opisanych warunków obligatoryjnie skutkuje odmową przyznania omawianego świadczenia. Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku okresowego nie zapada, bowiem w ramach tzw. uznania administracyjnego, jako że ustawodawca w art. 38 ust. 1 posłużył się zwrotem "przysługuje".

Warunkiem podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie jest właściwe zastosowanie przepisów u.p.s. do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy. Oznacza to, że wydanie decyzji o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia z pomocy społecznej powinno być, zgodnie z art. 106 § 4 u.p.s., poprzedzone przeprowadzeniem rodzinnego wywiadu środowiskowego (z wyjątkami dla sprawy nieistotnymi), którego celem jest ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób ubiegających się o pomoc. Dokonanie tych ustaleń spoczywa na pracownikach socjalnych, którzy jak wynika z Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 stycznia 2011 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego, przeprowadzając wywiad, biorą pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną dochodową majątkową osoby samotnie gospodarującej lub osób w rodzinie, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej im pomocy.

Z przytoczonych przepisów wynika, iż podstawowym narzędziem służącym do ustalenia aktualnej sytuacji życiowej strony czyniącym ją uprawnioną lub nieuprawnioną do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej jest właśnie rodzinny wywiad środowiskowy, przy czym jest to jednocześnie niezbędny środek dowodowy w tym postępowaniu, którego przeprowadzenia organ nie może zaniechać zastępując go innymi dowodami. Taka konkluzja wynika z jednoznacznego brzmienia przywołanego przepisu, który nie pozwala w tym względzie organowi na swobodę interpretacyjną czy też uznaniowość.

W sprawie zasadne jest twierdzenie organu l instancji, że skarżący nie współpracował z pracownikami socjalnymi. Świadczy o tym cała historia tego postępowania oraz próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W szczególności brak po stronie skarżącego woli do spełnienia koniecznych do otrzymania pomocy warunków - dopełnienia formalności sporządzenia wymaganego prawem wywiadu środowiskowego, w miejscu wskazanym przez wnioskodawcę jako miejsce pobytu.

Zgodnie z jego oświadczeniem od września 2011 r. przebywa na terenie Domów Studenckich [...], w DS. "A", gdzie nocuje, dzięki uprzejmości osoby zamieszkującej dom studencki. Fakt nocowania skarżącego we wskazanym miejscu nie jest zgłaszany zarządcy domu. Odbywa się to nielegalnie - nieodpłatnie i wbrew regulaminowi Domów Studenckich [...].

Skarżący był informowany w wezwaniach do podania miejsca i daty przeprowadzenia wywiadu środowiskowego o tym, że osoby, u których przebywa nie będą musiały brać udziału w przeprowadzanym wywiadzie środowiskowym. Jednak z obawy przed sankcjami, jakie mogą spotkać osobę udostępniająca skarżącemu miejsce do nocowania, a w rezultacie utratę przez skarżącego tego miejsca, odmówił podania szczegółowych danych tego miejsca (numer pokoju, dane ww. osoby).

Zgodnie z art. 4 u.p.s. osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. W sprawie współdziałanie winno polegać na umożliwieniu pracownikom organu l instancji przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu pobytu wnioskodawcy oraz przedłożeniu wymaganych dokumentów, koniecznych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego powoduje, iż organy w sprawie nie są w stanie zebrać informacji odnośnie jego sytuacji osobistej i materialnej, co jest konieczne dla stwierdzenia zaistnienia przesłanek udzielenia pomocy w formie zasiłku okresowego. W tym zakresie, oświadczenia wnioskodawcy nie są wystarczające.

Ponadto także K.p.a. statuuje zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym.

W sprawie skarżący w istocie znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej, jednakże w takim przypadku należałoby oczekiwać, iż dołoży wszelkich starań do uzyskania jakiejkolwiek pomocy ze strony organów.

Z kolei w art. 11 ust. 2 u.p.s. stwierdzono, że brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Specyfika postępowania wyjaśniającego w sprawie o świadczenia z pomocy społecznej wymaga aktywności ze strony wnioskodawcy, którego rolą jest wprowadzenie pracownika w swoją trudną sytuację życiową. Nie jest, bowiem możliwe jej wszechstronne ustalenie i ocena bez współdziałania przedstawiciela organu i podmiotu ubiegającego się o pomoc, który najlepiej może sprecyzować oraz wskazać swoje potrzeby.

Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony jest podstawowym środkiem dowodowym w sprawach o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej i służyć ma, zatem sprawiedliwemu ich rozdysponowaniu. Jednocześnie uniemożliwienie jego przeprowadzenia może stanowić podstawę skutecznego zarzutu wobec strony, że nie współdziała w przezwyciężeniu własnej, trudnej sytuacji życiowej (wyrok NSA z 16.03.2010 r., l OSK 1558/09, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W dalszej kolejności może to prowadzić do odmowy przyznania świadczenia. Jeśli bowiem strona nie podaje swego faktycznego adresu zamieszkiwania lub pobytu albo przedstawia organowi mylne informacje w tym zakresie, nie sposób przyjąć że współdziała z organem w celu przezwyciężenia trudności. Każda odmowa przyznania świadczenia na tej podstawie powinna być jednak starannie uzasadniona (wyrok NSA z 27.04.2010 r., l OSK 84/10, CBOSA), co miało miejsce w sprawie.

Nie mogąc ustalić miejsca zamieszkania lub pobytu wnioskującego - z uwagi na niepodanie przez niego rzeczywistych danych w tym zakresie - nie można było sporządzić wywiadu środowiskowego, który z kolei jest podstawą wydania decyzji w przedmiocie udzielenia świadczeń z ustawy o pomocy społecznej. W tych okolicznościach odmowa przyznania świadczenia była, zatem zgodna z prawem.

P. K. wniósł na powyższą decyzję skargę, podtrzymując zarzuty sformułowane w odwołaniach z dnia 6.02.2012 r. i 25.04.2012 r. Ponadto zarzucił, organowi odwoławczemu, że:

1. nie rozpatrzył wszystkich zarzutów w stosunku do decyzji MOPS zawartych w odwołaniach z dnia 6.02.2012 r. oraz 25.04.2012 r.

2. utrzymał w mocy decyzję MOPS, która była wydana w wyniku postępowania, które gwałciło art. 2 u.p.s., który stwierdza, że pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej.

3. utrzymał w mocy decyzję MOPS, która była wydana w wyniku postępowania, które gwałciło prawa skarżącego zapisane w art. 2, art. 32 i art. 67 Konstytucji RP.

4. usankcjonował, że MOPS bezprawnie wydał dwie decyzje w sprawie, przez wydanie dwóch orzeczeń. Wyjaśniał to szczegółowo w odwołaniu z dnia 25.04.2012 r.

5. stwierdził, że był prawidłowo wzywany przez MOPS - szczegóły tych wezwań urągające wszelkim zasadom opisał skarżący w odwołaniu z dnia 25.04.2012 r.

6. stwierdził absurdalną teorię, że nie współdziałał z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, opierając się na pustym stwierdzeniu MOPS-u i w ogóle nie zauważając, że brał udział w postępowaniu, zgłaszał się na wszystkie wezwania (nie licząc tych wyznaczających nierealne daty stawiennictwa oraz zawierające ukryte dowody, jakie miał obowiązek przedstawić), był zarejestrowany w Urzędzie Pracy, aktywnie poszukiwał pracy, na dowód czego wypełniał sumiennie tabelkę dostarczoną przez pracownika MOPS, stawił się na wywiad środowiskowy w wyznaczonym przez pracownika MOPS terminie.

Organy w decyzjach pomijają te fakty istotne dla stanu faktycznego. Wszystkie zobowiązania, jakie nakładał na skarżącego MOPS spełniał, z wyjątkiem jednego, czyli wyjawienia numeru pokoju i danych personalnych osoby, u której nocował. MOPS jak i SKO na tym jednym fakcie opierają całą swoją argumentację nie zauważając, że okoliczności wykluczały spełnienie tego żądania.

MOPS dobrze wiedział, że takie noclegi są z punktu widzenia regulaminu domu studenckiego niedopuszczalne. Mimo to MOPS zrobił z tego wielką aferę dzwoniąc do administracji (jak sam MOPS przyznał w decyzji z dnia 18.01.2012r.) i informując, że nocuje w akademiku bez zgłoszenia tego faktu i dodatkowo podając nazwę akademika. Na rezultat takich działań MOPS-u nie trzeba było długo czekać. Wkrótce potem w akademiku została wzmożona czujność na "nierejestrujących się gości".

W rezultacie skarżący stracił ciepły i spokojny kąt, w którym mógł się przespać. Nie dość, że odmówiono skarżącemu pomocy w formie zasiłku, posiłków w barze mlecznym i pracy to jeszcze pozbawiono go noclegu spokojnego i w dobrych warunkach sanitarnych i estetycznych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Sąd – zgodnie z ustawowymi kompetencjami – badał, czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne. Z tego punktu widzenia nie można dopatrzyć się podstaw do uwzględnienia skargi.

Argumenty podniesione w skardze są bezzasadne.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 "u.p.s."- pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Celem pomocy społecznej nie jest całkowite utrzymanie podopiecznego, lecz wspieranie go w trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej przy jego aktywnym współudziale. Pomoc państwa ma charakter subsydiarny, tj. dopuszcza się interwencję organów państwa tylko w takich przypadkach, w których osoba lub rodzina rzeczywiście nie mają możliwości samodzielnego przezwyciężania trudności życiowych. Potrzeby osoby i rodziny powinny być zaspokojone, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Świadczenia z pomocy społecznej powinny być, więc dostosowane do konkretnej sytuacji indywidualnego beneficjenta.

Przyznanie zasiłku okresowego, o jakim mowa w art. 38 ust. 1 "u.p.s."- nie ma charakteru uznaniowego, bowiem spełnienie warunków do jego przyznania obliguje organ do jego przyznania. Natomiast uznaniu administracyjnemu pozostawiona jest (w określonych ramach) jego wysokość i okres pobierania, poprzez ustawowo określoną możliwość miarkowania.

Zgodnie z art. 8 ust.1 u.p.s., zasiłek okresowy jest również świadczeniem, którego przyznanie zależy od spełnienia kryterium dochodowego. Rozważając, zatem przyznanie zasiłku okresowego, organ powinien: ustalić dochód wnioskodawcy oraz porównać go odpowiednio z kryteriami wymienionymi w art. 8 ust. 1 pkt 1 - 3, a następnie sprawdzić spełnienie pozostałych przesłanek przyznania pomocy, w szczególności- zaistnienia przesłanek opisanych w art. 38 ust. 1 u.p.s. Zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Art. 7 u.p.s. nie tworzy katalogu zamkniętego powodów udzielenia pomocy społecznej a jedynie wymienia najczęstsze z nich. Należy je, zatem traktować, jako przesłanki przykładowe. Jedną z form świadczeń przyznawanych w ramach pomocy społecznej jest zasiłek okresowy

Rozstrzygnięcie, zatem w sprawie zasiłku okresowego - jest ściśle uzależnione od prawidłowego ustalonego stanu faktycznego danej sprawy.

Zgodnie z art. 106 ust. 4 u.p.s. decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, (...), wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego.

Dokonanie tych ustaleń spoczywa na pracownikach socjalnych, którzy jak wynika z Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 stycznia 2011 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego, przeprowadzając wywiad, biorą pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą rodzinną dochodową majątkową osoby samotnie gospodarującej lub osób w rodzinie, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej im pomocy. Wywiad środowiskowy jest podstawowym narzędziem służącym do ustalenia aktualnej sytuacji życiowej strony czyniącym ją uprawnioną lub nieuprawnioną do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 4 u.p.s. osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.

Trafnie w ocenie Sądu, organy w sprawie uznały, że o braku współpracy skarżącego z organami pomocy społecznej świadczy materiał dowodowy zgromadzony w aktach, odzwierciedlający przebieg postępowania prowadzonego w sprawie. Pracownicy socjalni kilkukrotnie podejmowali próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Skarżący nie wykazał starań dla spełnienia warunków, od których uzależnione jest otrzymanie pomocy, a przede wszystkim dopełnienia formalności sporządzenia wymaganego prawem wywiadu środowiskowego, w miejscu wskazanym przez niego, jako miejsce pobytu - na terenie Domów Studenckich [...], w DS. "A".

Z uzasadnienia decyzji I i II instancji wynika, że organy mają świadomość tego, że skarżący z racji nielegalnego korzystania z noclegu w w/w domu studenckim obawia się ujawnić numer pokoju i dane osoby, która nocleg udostępnia. Zdaniem Sądu trafnie jednak uznały, że wywiad środowiskowy stanowi niezbędny środek dowodowy w tym postępowaniu, którego przeprowadzenia organ administracji nie może zaniechać zastępując go innymi dowodami. Niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego powoduje, iż organy orzekające w sprawie zasadnie uznały, że nie są w stanie zebrać informacji odnośnie sytuacji osobistej i materialnej skarżącego, co jest niezbędne dla stwierdzenia zaistnienia przesłanek udzielenia pomocy w formie zasiłku okresowego oraz, że w tym zakresie, oświadczenia skarżącego nie są wystarczające.

Specyfika postępowania wyjaśniającego w sprawie o świadczenia z pomocy społecznej wymaga aktywności ze strony wnioskodawcy, którego rolą jest wprowadzenie pracownika w swoją trudną sytuację życiową. Brak aktywności po stronie skarżącego uniemożliwia wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.

Konsekwencje braku współpracy klienta z pracownikiem socjalnym zawiera art. 11 ust. 2 u.p.s.: brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych lub prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

W związku z powyższym zasadnie organ I instancji odmówił przyznania skarżącemu pomocy w formie zasiłku okresowego na podstawie art. 4 i art. 11 ust. 2 oraz art. 107 u.p.s., które to stanowisko podzielił organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji.

Brak współdziałania, o czym mowa w art. 11 ust. 2 u.p.s., może wynikać z różnych przyczyn, jednak nie będzie błędem stwierdzenie, że jest to działanie, u podstaw którego raczej leży zła wola w rozumieniu takim, że i tak pomoc społeczna jest obowiązana udzielić tej pomocy bez względu na zachowanie, postępowanie ubiegającego się o nią (wyrok NSA z dnia 8.03.2012 r., sygn. I OSK 1791/11, LEX nr 1145070). W sprawie taka podobna choć nie w pełni sytuacja w zakresie roszczeniowej postawy skarżącego, zaistniała zdaniem Sądu, o czym świadczy wynikające z zebranego materiału dowodowego zachowanie skarżącego a także argumentacja skargi i odwołania. Należy też zauważyć, że art. 2, art. 32 i art. 67 Konstytucji RP, których naruszenia upatruje skarżący nie mogą stanowić podstawy prawnej przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Przywołane przepisy określają konstytucyjne zasady demokratycznego państwa prawnego, równości wszystkich wobec prawa, prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa zwykła.

Nie były trafne zarzuty skargi dotyczące zaskarżonej decyzji, zarzucające, że organ odwoławczy: nie rozpatrzył wszystkich zarzutów w stosunku do decyzji MOPS zawartych w odwołaniach z dnia 6.02.2012 r. oraz 25.04.2012 r., usankcjonował, że MOPS bezprawnie wydał dwie decyzje w sprawie, przez wydanie dwóch orzeczeń. Przede wszystkim należy zauważyć, że w sprawie poddanej kontroli Sądu, skarga dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 lipca 2012 r., [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji - Prezydenta Miasta z dnia [...] 2012 r. nr [...] - w przedmiocie zasiłku okresowego. Natomiast jak wynika z przedłożonych wraz z odpowiedzią na skargę akt wynika, że przywoływane przez skarżącego odwołanie z dnia 25.04.2012r. dotyczyło decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2012 r. nr [...] - w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w formie gorących posiłków.

Skarga nie może być uwzględniona, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko organów nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.