II OSK 1644/12

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Go 160/12 oddalił skargę Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.

Decyzją z dnia [...] października 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Drezdenku nakazał Zarządowi Powiatu Strzelecko - Drezdeneckiego, w terminie 18 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, usunięcie opisanych szczegółowo w tej decyzji nieprawidłowości, występujących w wiadukcie drogowym zlokalizowanym w 243,594 km linii kolejowej Nr 203 Tczew - Kostrzyn, na terenie działki nr [...] położonej w obrębie Stare Bielice, gm. Drezdenko.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gorzowie Wlkp., uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wyznaczenia terminu wykonania określonego w decyzji obowiązku i orzekł w tym zakresie o wyznaczeniu terminu wykonania obowiązku na 18 miesięcy od daty otrzymania niniejszej decyzji, a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2010 r., o sygn. akt II SA/Go 115/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gorzowie Wlkp. z dnia [...] grudnia 2009 r., oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Drezdenku z dnia [...] października 2009 r. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że obie uchylone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu, w sprawie brak było właściwego oznaczenia adresata nakazów zawartych w rozstrzygnięciu organu. Organy ustaliły, że działka nr [...], na której jest zlokalizowany sporny wiadukt, jest własnością Skarbu Państwa i pozostaje w trwałym zarządzie lub zarządzie PKP S.A. w Warszawie. Natomiast organy nie dokonały ustaleń z jakimi nieruchomościami drogowymi łączy się działka nr [...], co było niezbędne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności dotyczyło to ustalenia stanu prawnego działek przylegających bezpośrednio do działki nr [...], na której usytuowany jest sporny wiadukt oraz określenia nieruchomości i ewentualnie urządzonych na nich dróg, przylegających do wiaduktu po jego obu stronach, a także ustalenia przeznaczenia tego wiaduktu, w tym wyjaśnienia czy nie znajduje się on w ciągu duktów leśnych, a więc czy nie znajduje się w ciągu drogi wewnętrznej – drogi leśnej.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Drezdenku decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], powołując się na przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz ust. 2 Prawa budowlanego nakazał Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu – Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. w siedzibą w K., w terminie do dnia 31 grudnia 2012 r., usunięcie wskazanych nieprawidłowości występujących w wiadukcie drogowym zlokalizowanym w 243,594 km linii kolejowej Nr 203 Tczew - Kostrzyn, na terenie działki nr [...] położonej w obrębie Stare Bielice, gm. Drezdenko. Ponadto organ zakazał użytkowania przedmiotowego obiektu budowlanego do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

Po rozpoznaniu odwołania Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. [...] utrzymał w mocy zaskarżoną przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. w K. decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Drezdenku z dnia [...] listopada 2011 r. Odnosząc się do podmiotu zobowiązanego Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gorzowie Wlkp. wskazał, że z dokumentów zgromadzonych w całym postępowaniu wynika, że podmiotem odpowiedzialnym za utrzymanie przedmiotowego obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym jest Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo S.

W skardze przeciwko decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r. Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwa S. w K. zarzuciło jej, podobnie jak w odwołaniu, naruszenie art. 61 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwa S. w K. jest adresatem nałożonych w decyzji obowiązków dotyczących obiektu budowlanego i pominięcie faktycznego właściciela działki nr [...] jakim jest Skarb Państwa Starosta Strzelecko – Drezdenecki oraz zarządcy tego obiektu, którym jest PKP S.A.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalając skargę zaskarżonym wyrokiem wskazał, że przedmiotem sporu pozostaje ustalenie podmiotu zobowiązanego na podstawie art. 61 Prawa budowlanego, do utrzymywania i użytkowania spornego wiaduktu. Adresatem takiej decyzji może być zarówno właściciel jak i zarządca nieruchomości, bowiem na obu tych podmiotach spoczywa obowiązek utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym i estetycznym. Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego wiadukt to obiekt budowlany - budowla, z kolei w myśl art. 4 pkt 12 i 13 ustawy o drogach publicznych, wiadukt jest obiektem mostowym, czyli budowlą przeznaczoną do przeprowadzenia drogi, samodzielnego ciągu pieszego lub pieszo-rowerowego, szlaku wędrówek zwierząt dziko żyjących lub innego rodzaju komunikacji nad przeszkodą terenową. Obiekt mostowy stanowi drogowy obiekt inżynierski. Z kolei droga to budowla wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiąca całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowana w pasie drogowym (art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych).

W ocenie Sądu wskazania wyroku z dnia 22 kwietnia 2010 r. wydanym w sprawie zostały zrealizowane. W decyzji organu zostało bowiem stwierdzone i wykazane wskazanymi w niej dokumentami i oględzinami, że sporny wiadukt nie leży w ciągu drogi usytuowanej na terenie działki nr 457, ponieważ droga na nieruchomości o nr 457 kończy się przed spornym wiaduktem i nie łączy się z nim. Sporny wiadukt położony jest w całości na terenie działki nr [...] położonej w obrębie Stare Bielice. Działka ta, należąca do Skarbu Państwa użytkowana jest przez Polskie Koleje Państwowe Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie. Z obu stron do wiaduktu prowadzą drogi gruntowe - dukty leśne, usytuowane na terenie działek nr 417/2 i 430/1 należących do Skarbu Państwa, pozostającym w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. z siedzibą w K. Wprawdzie dostęp do wiaduktu od strony terenu leśnego został zamknięty trwałą przegrodą nie ma to jednak w ocenie organu wpływu na fakt, że omawiany wiadukt jako leżący w ciągu drogi leśnej znajdującej się na gruntach leśnych należących do Skarbu Państwa pozostających w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa S. podlega także zarządowi właściciela drogi wewnętrznej w ciągu której leży.

Rozwijając sporną w sprawie kwestię statusu drogi leśnej i jej powiązania z przedmiotowym wiaduktem Sąd wskazał, że zgodnie z art. 1 ustawy o drogach publicznych, drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub przepisach szczególnych. Co do zasady zarządcami dla dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych są odpowiednio – zarząd województwa, zarząd powiatu oraz wójt (burmistrz, prezydent miasta). Do zarządcy drogi należy w szczególności utrzymanie nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą (art. 20 pkt 4 ustawy). Z kolei na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy, drogi niezliczone do żadnej kategorii dróg publicznych, w szczególności drogi w osiedlach mieszkaniowych, dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych, dojazdowe do obiektów użytkowanych przez przedsiębiorców, place przed dworcami kolejowymi, autobusowymi i portami oraz pętle autobusowe, są drogami wewnętrznymi.

Drogi leśne prowadzące do wiaduktu, w świetle ustawy o drogach publicznych uznać należy za drogi wewnętrzne. Jak trafnie wskazał to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 września 2009 r., II OSK 1330/08, wydanym w sprawie o zbliżonym stanie faktycznym i prawnym, "drogi leśne", to drogi położone w lasach niebędące drogami publicznymi w rozumieniu przepisów o drogach publicznych (por. również wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 listopada 2011 r., VII SA/Wa 1957/11). Nie ma zatem przeszkód, by drogi te zaliczyć do dróg wewnętrznych na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 2 ustawy o drogach publicznych utrzymanie dróg wewnętrznych należy do zarządcy terenu, na którym są one zlokalizowane. W związku z tym Sąd uznał, że leżący w ciągu drogi wewnętrznej obiekt inżynierski (wiadukt) stanowi część tej drogi, co oznacza, że podmiotem odpowiedzialnym za jego utrzymanie jest właściciel, zarządca tej drogi, co przy drogach wewnętrznych oznacza właściciela, zarządcę gruntu, na której taka droga się znajduje. Wskazuje na to również odniesienie wskazanego przepisu do norm wynikających z art. art. 4, 28 ust. 2 ustawy o drogach publicznych.

Zdaniem Sądu, za prawidłowe należy zatem uznać stanowisko organu, że "wiadukt" jako obiekt mostowy (pkt 13 art. 4 ustawy o drogach publicznych) jest drogowym obiektem inżynierskim (pkt 12), wobec czego stanowi część drogi (pkt 2). Wiadukt znajduje się bowiem nad linią kolejową, będącą w zarządzie PKP i leży on w ciągu drogi wewnętrznej pozostającej w zarządzie Nadleśnictwa S. Nie zmienia to faktu, że część tego kompleksu leśnego wykorzystywana jest jako drogi leśne, które łączą obie działki, a w ich ciągu znajduje się przedmiotowy wiadukt. Przeznaczeniem takiej budowli jak wiadukt jest, zgodnie z pkt 13 art. 4 ustawy o drogach publicznych przeprowadzenie drogi, samodzielnego ciągu pieszego, szlaku wędrówek zwierząt dziko żyjących lub innego rodzaju komunikacji nad przeszkodą terenową. Stąd organ zasadnie wywiódł, że utrzymanie przedmiotowego wiaduktu, leżącego w ciągu dróg leśnych, będących drogami wewnętrznymi, należy do zarządcy terenu, na którym jest ona zlokalizowana, czyli skarżącego Nadleśnictwa S. i ten podmiot na podstawie art. 61 i art. 62 Prawa budowlanego jest zobowiązany do dokonania wskazanych w decyzji prac remontowych.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę, jako niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Od powyższego wyroku Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. wniosło skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. wyrokowi zarzucając:

1) naruszenie prawa materialnego, tj.

A. art. 61 ust. 1, 62 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. jest zarządcą wiaduktu - obiektu budowlanego przeznaczonego do kapitalnego remontu i w konsekwencji uznanie, iż naprawa wiaduktu położonego działce nr [...] w Starych Bielicach powinna być wykonana przez Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo S., gdy tymczasem sporny wiadukt położony jest na działce stanowiącej własność Skarbu Państwa - Starostwa Powiatowego Strzelecko - Drezdeneckiego i pozostaje w trwałym zarządzie lub zarządzie PKP S.A. w Warszawie, a Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. nigdy nie było, nie jest i nie będzie zarządcą wiaduktu, gdyż położony on jest na działce, której nie jest właścicielem i nie korzysta z niego i nigdy nie korzystał i nie ma on dla niego żadnego znaczenia i nie ma związku z prowadzeniem gospodarki leśnej. Niewłaściwe zastosowanie tego przepisu art. 61 ust. 1 Prawa budowlanego spowodowało to, że przerzuciło obowiązek naprawy wiaduktu na podmiot trzeci jakim jest Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo S., który nie ma żadnego tytułu prawnego ani faktycznego do zarządzania przedmiotowym wiaduktem, jak również nie ma prawa do korzystania z niego, a tym samym do ponoszenia obciążeń związanych z jego utrzymaniem i remontem.

B. art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych poprzez błąd w wykładni i niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że wiadukt, w stosunku do którego organ nadzoru budowlanego wydał nakaz kapitalnego remontu jest położony w ciągu drogi wewnętrznej pozostającej w zarządzie Nadleśnictwa S., podczas gdy stan faktyczny ustalony na podstawie wizji lokalnej przedstawia ciąg drogi powiatowej, co wpływa na ustalenie prawidłowego adresata nakazu remontu wiaduktu.

C. art. 8 ust. 2 i 3 w związku z art. 4 pkt 12 i 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że remont wiaduktu powinien zostać wykonany przez Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. z uwagi na to, że wiadukt jest położony w ciągu drogi wewnętrznej podczas gdy w przedmiotowej sprawie wiadukt nie jest usytuowany w ciągu drogi wewnętrznej, wiadukt znajduje się w okolicach oddziału 430 g tj. działki nr 430/1 i graniczy jedynie od strony północnej z działką 417/2 Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa S., natomiast od strony południowej wiadukt nie łączy się bezpośrednio z żadnym gruntem leśnym, a tym bardziej z drogą leśną, działka nr 430/1 Skarbu Państwa PGL LP Nadleśnictwa S. oddalona jest od wiaduktu o około 30 m, i dlatego brak jest podstaw do przyjęcia, że wiadukt leży w ciągu drogi wewnętrznej pozostającej w zarządzie Nadleśnictwa S., ponadto wiadukt nie jest i nigdy nie byt wykorzystywany przez Lasy Państwowe do prowadzenia gospodarki leśnej, ponieważ do kompleksów leśnych po obu stronach torowiska prowadzą suwerenne dojazdy od strony miejscowości Stare Bielice i Nowe Bielice, wiadukt pełni jedynie funkcję drogi powiatowej i w założeniu budowy miał służyć mieszkańcom Starych Bielić do przemieszczania się do siedlisk mieszkaniowych usytuowanych w Starych Bielicach.

D. art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w związku z art. 6a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych przez błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że droga w ciągu której znajduje się wiadukt jest drogą wewnętrzną podczas, gdy zgodnie z w/w przepisem droga 11331 z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się drogą powiatową. Droga powiatowa przebiegająca przez działkę 457 stanowiącą własność Skarbu Państwa Starosty Strzelecko - Drezdeneckiego bezpośrednio graniczy z działką nr [...] stanowiącą własność tego samego podmiotu i na załączonej ortofotomapie wyraźnie jest widoczne ze droga powiatowa biegnie od działki 457 usytuowanej na południowym zachodzie od wiaduktu bezpośrednio do wiaduktu, a następnie dalej do osady mieszkalnej usytuowanej na działce nr [...]. Droga ta nie przechodzi na grunt Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa S. i błędnie została uznana przez Sąd I instancji i organy administracji publicznej za drogę leśną należącą do Lasów Państwowych.

2) naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. art. 145 § 1 lit. c tej ustawy, w związku z art. 7 i 77 k.p.a. w szczególności poprzez przyjęcie stanu faktycznego niezgodnego ze stanem rzeczywistym, a mianowicie przyjęcie, że wiadukt znajduje się w ciągu drogi wewnętrznej i z dwóch stron od wiaduktu biegną dukty leśne, podczas gdy faktycznie dukt leśny biegnie jedynie od strony północnej wiaduktu, natomiast po stronie południowej wiaduktu nie ma żadnej drogi leśnej, żadnego duktu leśnego, a wyjeżdżona droga, którą Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za dukt leśny Lasów Państwowych jest faktycznie drogą publiczną położoną w całości na działce nr [...] stanowiącej własność Starosty Strzelecko - Drezdeneckiego i prowadząca do siedlisk mieszkalnych.

W związku z powyższym na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie zauważyć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznanie sprawy ograniczył do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. była decyzja Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Drezdenku z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], którą nakazano Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu – Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. w siedzibą w K. usunięcie wskazanych nieprawidłowości występujących w wiadukcie drogowym zlokalizowanym w 243,594 km linii kolejowej Nr 203 Tczew - Kostrzyn, na terenie działki nr [...] położonej w obrębie Stare Bielice, gm. Drezdenko.

W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie niniejszej skarżący kasacyjnie - Państwowe Gospodarstwo Leśne – Lasy Państwowe Nadleśnictwo S., oparło skargę kasacyjną na obu wymienionych podstawach. Sądowi I instancji zarzucono więc naruszenie prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 1, art. 62 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz ust. 2 z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, art. 8 ust. 1, 2, 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych i art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w zw. z art. 6a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 k.p.a.

Jak z powyższego wynika zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą zarówno naruszenia prawa materialnego jak i procesowego. W takiej sytuacji, w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego - które okazały się kluczowe w sprawie - jako że dopiero po przesądzeniu, iż stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku, na podstawie ustaleń organów administracji, jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowane przez Sąd I instancji przepisy prawa materialnego.

Sprawa dotycząca usunięcia nieprawidłowości występujących w wiadukcie drogowym zlokalizowanym w 243,594 km linii kolejowej Nr 203 Tczew - Kostrzyn, na terenie działki nr [...] położonej w obrębie Stare Bielice, gm. Drezdenko była już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Go 115/10 uchylił już raz wydane w sprawie decyzje z uwagi na brak prawidłowego wyjaśnienia kwestii dotyczącej określenia podmiotu zobowiązanego do usunięcia nieprawidłowości występujących w przedmiotowym wiadukcie. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wskazanego wyżej wyroku z dnia 22 kwietnia 2010 r., brak podstaw do uznania, że wiadukt leży w ciągu drogi oznaczonej jako działka nr ew. 457, gdyż działka ta leży w znacznym oddaleniu od wiaduktu. Jednocześnie Sąd podkreślił, że organy nie ustaliły charakteru, sposobu wykorzystania i funkcji spornego wiaduktu, co nie pozwala na ocenę ich stanowiska, zgodnie z którym, sporny wiadukt jest obiektem stanowiącym element drogi.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. - ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Jak podkreśla się w literaturze, ocena prawna może dotyczyć w szczególności stanu faktycznego sprawy, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego lub kwestii zastosowania określonego przepisu do wydania danego rozstrzygnięcia (M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s. 544).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że ponownie rozpoznając sprawę, organy nadzoru budowlanego nie wykonały w sposób prawidłowy wiążących ich zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 22 kwietnia 2010 r. Tym samym uzasadnione jest również twierdzenie, że organy administracji orzekające ponownie w niniejszej sprawie nie podjęły wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czym uchybiły zasadzie prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz nie zebrały w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Jak zauważyła trafnie B. Adamiak, realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, ponieważ prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 57).

Wskazane wyżej naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.), czego nie dostrzegł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w zaskarżonym wyroku z dnia 4 kwietnia 2012 r., błędnie uznając, że wskazania zawarte we wcześniejszym wyroku zostały zrealizowane. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, jak wskazuje Nadleśnictwo S., że wiadukt znajduje się w ciągu drogi wewnętrznej i z dwóch stron od wiaduktu biegną dukty leśne, podczas gdy faktycznie dukt leśny biegnie jedynie od strony północnej wiaduktu, natomiast po stronie południowej wiaduktu nie ma żadnej drogi leśnej, żadnego duktu leśnego - zasługiwały więc na uwzględnienie.

W szczególności wskazać bowiem trzeba, że o ile ustalone już zostało i co potwierdza materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, że sporny wiadukt nie znajduje się w ciągu drogi powiatowej zlokalizowanej na działce o nr ew. 457, to w dalszym ciągu nie została wyjaśniona funkcja i sposób wykorzystania wiaduktu. Nie można przy tym podzielić stanowiska Sądu I instancji, że bez znaczenia jest okoliczność, że dostęp do wiaduktu ze strony północnej, od strony działki leśnej nr ew. 417/2, został zamknięty trwałą przegrodą, gdyż fakt ten może mieć wpływ na ocenę obecnego przeznaczenia wiaduktu. Sąd I instancji nie odniósł się do tych argumentów podniesionych w skardze przez Nadleśnictwo S., w którym wskazywało ono, że Nadleśnictwo nigdy nie korzystało z wiaduktu jako ciągu komunikacyjnego, a przedmiotowy wiadukt nie ma żadnego znaczenia dla prowadzenia gospodarki leśnej. W skardze kasacyjnej Nadleśnictwo S. zarzuciło również błąd w ustaleniach faktycznych, wskazując że od strony południowej wiadukt nie łączy się bezpośrednio z działką leśną nr 430/1. Powyższe wydają się potwierdzać mapy znajdujące się w aktach sprawy. Na rozprawie w dniu 6 grudnia 2013 r. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik Nadleśnictwa S. przedłożył dodatkowo mapę przeglądową i wyjaśnił, że odległość działki nr 430/1 od wiaduktu wynosi 216 metrów a nie 30 metrów jak ustalono w protokole z wizji lokalnej, natomiast odległość drogi powiatowej od wiaduktu wynosi 240 metrów. Wskazał ponadto, że dukt leśny po stronie północnej zakończony jest pasem przeciwpożarowym i ma połączenie z drogą wojewódzką, która służy nadleśnictwu do wykonywania zadań, natomiast sam wiadukt jest nieczynny i oddzielony pasem przeciwpożarowym o szerokości 4 metrów, który uniemożliwia korzystanie z niego. Pełnomocnik Nadleśnictwa S. trafnie podniósł również, że nie został wykazany związek funkcjonalny wiaduktu i działek sąsiadujących.

Podsumowując, nie wyjaśniono, czy przedmiotowy wiadukt, położony na działce o nr ew. [...] położonej w obrębie Stare Bielice, gm. Drezdenko, rzeczywiście znajduje się w ciągu drogi leśnej – drogi wewnętrznej, której zarządca miałoby być Nadleśnictwo S. Czy też przeciwnie, jak podnosi Nadleśnictwo, nie znajduje się on w ciągu drogi leśnej. Powyższe potwierdza, że nie zostały zrealizowane wytyczne zawarte w wyroku z dnia 22 kwietnia 2010 r. dotyczące ustalenia obecnej funkcji i sposobu wykorzystania przedmiotowego wiaduktu. Organy zawęziły ustalenia do kwestii charakteru dróg położonych na terenach sąsiadujących z nieruchomością, na której znajduje się wiadukt.

Wyjaśnienie okoliczności związanych z przeznaczeniem wiaduktu ma podstawowe znaczenie dla prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego w zakresie określenia podmiotu zobowiązanego do usunięcia nieprawidłowości występujących w przedmiotowym obiekcie. W tym kontekście należy zauważyć, że w sprawie niniejszej wyjaśnienia wymaga również okoliczność, czy przedmiotowy obiekt znajduje się na obszarze kolejowym w rozumieniu art. 82 ust. 3 pkt 3a ustawy Prawo budowlane, co miałoby znaczenie dla określenia właściwości instancyjnej organów nadzoru budowlanego (art. 83 ust. 3 ustawy Prawo budowlane).

W takiej sytuacji, skoro zarzuty naruszenia procesowego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 k.p.a., poprzez brak wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, okazały się być uzasadnione, skarga kasacyjna została uwzględniona. Sąd uznał tym samym jednak za przedwczesne, na obecnym etapie, odnoszenie się do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.