I SAB/Ol 6/13

Uzasadnienie

Wójt Gminy decyzją z dnia "[...]" umorzył W.P. zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości za lata 2004-2008 wraz z odsetkami za zwłokę oraz I i II ratę podatku od nieruchomości za 2009 r.

Powyższa decyzja została zaskarżona przez podatnika. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy.

Pismem z dnia 18 października 2012 r., które wpłynęło do organu dnia 30 października 2012 r., W. P. wniósł o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją organu I instancji z dnia "[...]" w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych.

Postanowieniem z dnia "[...]" Wójt Gminy odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu zażalenia na powyższe rozstrzygnięcie, postanowieniem z dnia "[...]" uchyliło w całości postanowienie organu pierwszej instancji i umorzyło postępowanie w sprawie, wskazując, iż organem właściwym w sprawie wznowienia postępowania było Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a nie Wójt Gminy.

Następnie, postanowieniem z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze wznowiło postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]".

Pismem z dnia 7 marca W.P. wniósł o wznowienie postępowania w sprawie wynikającej z decyzji z dnia "[...]" w związku z decyzją z dnia "[...]".

Pismem z dnia 16 marca 2013r., które wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego 21 maja 2013r. W. P. wezwał organ do pilnego załatwienia sprawy określonej we wniosku z dnia 7 marca 2013 r.

Postanowieniem z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło uchylenia w całości decyzji z dnia "[...]" w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych wobec niestwierdzenia istnienia przesłanek określonych w art. 240 §1 Ordynacji podatkowej.

W dniu 11 czerwca 2013 r. W. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie wznowienia postępowania w sprawie wynikającej z decyzji z dnia "[...]" w związku z decyzją z dnia "[...]"

Jako podstawę prawną skargi wskazał art. 54 §1, art. 52, art. 50 art. 1, art. 2 art. 3 § 1 i 2 ust. 8 p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, wskazując, iż w dniu złożenia skargi sprawa wznowienia postępowania została zakończona.

W dniu 7 października 2013 r. do Sądu wpłynął wniosek pełnomocnika skarżącego o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozstrzygnięcia sprawy ze skargi W.P. w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji umarzającej zaległości podatkowe wraz z odsetkami oraz raty podatku od nieruchomości. Na rozprawie w dniu 9 października 2013 r. Sąd oddalił wniosek o zawieszenie postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle obowiązujących unormowań, w szczególności zgodnie z regulacją art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sąd administracyjny,

w zakresie swojej kognicji, orzeka między innymi w przedmiocie skarg na bezczynność organów administracji publicznej kontrolując postępowanie tych organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego.

W niniejszej sprawie zarzuty skargi dotyczą bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W tej sytuacji w pierwszej kolejności należało ustalić dopuszczalność złożonej skargi. Skarga na bezczynność organu jest szczególnym rodzajem skargi, gdzie przedmiotem oceny sądu nie jest merytoryczna treść rozstrzygnięcia, lecz postępowanie i czynności organu. Rolą sądu administracyjnego badającego skargę na bezczynność organu jest ustalenie trzech kwestii. W pierwszej kolejności sąd bada, czy sprawa, w której została wniesiona skarga, była sprawą określoną w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 p.p.s.a. Drugą kwestią jest ustalenie, czy dopuszczalność skargi uwarunkowana jest zachowaniem określonego trybu przeciwdziałania bezczynności oraz, czy taki tryb przed wniesieniem skargi do sądu został wyczerpany. Dopiero w sytuacji spełnienia powyższych przesłanek Sąd rozstrzyga, czy organowi administracji można przypisać bezczynność, rozumianą jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Odnosząc się do przedmiotowego zakresu skargi na bezczynność, którego ramy wyznacza art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., wskazać należy, iż zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na podstawie powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności. Dlatego też skarga wniesiona na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją tegoż organu z dnia "[...]" była dopuszczalna. Pozytywnie Sąd ocenił również wystąpienie drugiej przesłanki, tj. wyczerpania przez skarżącego trybu określonego w art. 52 p.p.s.a. Organ został bowiem ponaglony pismem datowanym na dzień 16 marca 2013 r., które wpłynęło do organu w dniu 21 maja 2013r, do załatwienia sprawy wynikającej z wniosku z dnia 7 marca 2013 r. W dniu złożenia ponaglenia została również wydana decyzja odmawiająca uchylenia decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych wobec niestwierdzenia istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej.

Biorąc pod uwagę powyższe, skarga na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego była dopuszczalna ze względów formalnych, jednak, pomimo swej dopuszczalności, skarga jest niezasadna. Zauważyć należy, że celem skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, nie jest samo stwierdzenie pozostawania przez organ administracji publicznej w bezczynności, czy prowadzenie przez niego w sposób przewlekły postępowania, lecz spowodowanie ustania stanu bezczynności. Bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ administracji publicznej nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie

w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności. Terminy załatwiania spraw zostały określone w art.139 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że załatwienie sprawy wymagające przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania

( § 1 ). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawianych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych

z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie ( § 2 ). Do terminów tych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w takich terminach organ administracji winien zawiadomić strony. Terminy te dotyczą spraw wszczynanych na wniosek strony, a także z urzędu. Rzeczą organu jest tak zorganizować prowadzenie sprawy, aby kwestie organizacyjne czy finansowe nie stanowiły przeszkody do rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie.

Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej sąd administracyjny stosuje środki przewidziane

w art. 149 § 1 p.p.s.a. Przede wszystkim zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Obowiązkiem Sądu jest także stwierdzenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stwierdzając bezczynność Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny (§2). Z treści przepisu wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy było to z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało charakteru rażącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2013r. sygn. akt I OSK 481/13, System Informacji Prawnej LEX nr1299301).

Jak wcześniej zaznaczono w postępowaniu toczącym się w sprawie ze skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd bada sposób

i postępowanie organu oraz skutki jakie to postępowanie wywołało. Przedmiotem oceny sądu nie jest natomiast merytoryczna treść rozstrzygnięcia, a jedynie czy rozstrzygnięcie takie zostało wydane. Skoro zatem skarga na bezczynność organu została wniesiona po wydaniu przez organ orzeczenia – decyzji lub innego aktu, to musi podlegać oddaleniu jako bezzasadna.

Innymi słowy jeżeli postępowanie, którego przyspieszenia załatwienia domagała się strona, zostało zakończone przed wniesieniem skargi, to organ nie pozostawał

w bezczynności w chwili wnoszenia skargi.

Skład rozpoznający niniejszą sprawę respektuje pogląd prawny wyrażony w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, który w kwestii pozostawania organu w bezczynności pozostaje aktualny. Sąd stwierdził, że z przepisu art. 149 p.p.s.a. wynika a contrario, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi nawet wówczas, gdy ta decyzja lub akt podjęte zostały z naruszeniem terminu przewidzianego do ich wydania. Dlatego też jeżeli do daty orzekania przez sąd organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to - mimo pozostawania w zwłoce - przestaje on tkwić w bezczynności. Postępowanie sadowoadministracyjne w sprawie jego bezczynności staje się więc bezprzedmiotowe również i z tego powodu, i dlatego podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3. Nie ma w takiej sytuacji podstaw do oddalenia skargi, ponieważ powodem oddalenia skargi jest jej bezzasadność. Oznacza to, że sąd powinien skargę na bezczynność organu oddalić, jeżeli stwierdzi, że, wbrew twierdzeniom skarżącego, organ nie pozostawał w bezczynności w dacie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Uznawszy zaś, że organ był bezczynny w tej dacie, ale przestał nim być, wydając stosowny akt lub podejmując właściwą czynność w trybie autokontroli, sąd powinien uznać, że przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna (rozumiana jako ustalenie, czy istnieje potrzeba zmuszenia organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności), a co za tym idzie postępowanie to stało się bezprzedmiotowe.

Skarżący W.P. zarzucił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze pozostaje w bezczynności w zakresie rozpatrzenia jego wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną SKO z dnia "[...]". Wobec tak określonego przedmiotu skargi, Sąd zobligowany był przede wszystkim ustalić czy organ rzeczywiście nie podejmuje w tym zakresie działań nakazanych mu przez prawo. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia "[...]" Kolegium wznowiło postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną SKO z dnia "[...]". Pismem z dnia 7 marca 2013 r. skarżący złożył wniosek o wznowienie tegoż postępowania. W dniu "[...]" została wydana decyzja odmawiająca uchylenia decyzji ostatecznej. Natomiast skarga W. P. na bezczynność Kolegium w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 7 marca 2013 r. wpłynęła do organu w dniu 11 czerwca 2013 r.

Skarga na bezczynność wniesiona po wydaniu decyzji załatwiającej w całości wniosek o wznowienie postępowania, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, jest bezzasadna. Organ wydając akt administracyjny rozstrzygający sprawę skutecznie unika zarzutu pozostawania bezczynnym. Bez znaczenia dla kwestii stanu braku bezczynności pozostaje taki sposób rozstrzygnięcia wniosku, który w przedmiotowej sprawie polega na wydaniu decyzji o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej. Wydanie decyzji jest odwrotnością stanu bezczynności. Jeżeli więc organ wyda akt kończący postępowanie, Sąd traci możliwość zobowiązania go do podjęcia związanych ze sprawą działań na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie budzi wątpliwości, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, pomimo nieznacznego przekroczenia terminów określonych w art. 139 Ordynacji podatkowej, nie pozostawało w stanie bezczynności w chwili wniesienia skargi do Sądu.

Z powyższych przyczyn należało orzec o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Natomiast o wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 p.p.s.a. oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm. ).