III SA/Lu 181/13

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia 28 grudnia 2012 r. Wojewoda Lubelski uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 12 grudnia 2012 r. anulującą czynność materialno-techniczną, polegającą na zameldowaniu R. W. na pobyt stały w lokalu przy ul. [...] w L. i odmówił anulowania powyższej czynności materialno-technicznej.

Prezydent Miasta [...] uzasadnił swoją decyzję tym, że zameldowania dokonano na podstawie dokumentów nie uprawniających do dokonania czynności materialno-technicznej zameldowania. Organ pierwszej instancji między innymi na podstawie wyjaśnień I. W. i W. W. (którzy złożyli wniosek o uchylenie czynności) oraz zeznań świadka A. S. ustalił wprawdzie, że R. W. mieszkał i nadal mieszka w wymienionym wyżej lokalu, ale w dacie zameldowania, to jest 28 czerwca 2012 r. posłużył się dokumentami nie uprawniającymi go do dysponowania lokalem i zameldowania w tym lokalu. Jednym z tych dokumentów było postanowienie Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia 4 października w sprawie [...], stwierdzające, że spadek po zmarłej W. W. nabyli synowie I. W., W. W. i R. W. Drugim dokumentem był przydział lokalu mieszkalnego w Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...], według którego nieżyjąca W. W. uzyskała spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu przy [...] w [...]. Prezydent Miasta [...] odwołując się do art. 9 ust. 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.), dalej powoływanej jako ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych, wskazał, że spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego może należeć do jednej osoby albo do małżonków, a z informacji spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...] wynika, że tytuł prawny do lokalu (po śmierci W. W.) nie został uregulowany.

Wojewoda Lubelski, rozpatrując sprawę na skutek odwołania R. W., w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że wykonanie obowiązku meldunkowego polega na zgłoszeniu danych właściwemu organowi, który dokonuje ich rejestracji na podstawie zgłoszenia osoby wykonującej swój obowiązek meldunkowy. Warunkiem bezwzględnym zameldowania jest faktyczne zamieszkiwanie osoby pod wskazanym adresem. Przy dokonywaniu zameldowania stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993, ze zm.), dalej powoływanej jako ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych, osoba przedstawia potwierdzenie pobytu w lokalu przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu. Według Wojewody Lubelskiego na podstawie postanowienia sądu rejonowego stwierdzającego nabycie spadku odwołujący się rzeczywiście – tak jak przyjął to organ pierwszej instancji - nie był uprawniony do potwierdzenia sobie pobytu na druku meldunkowym. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku nie określa, co wchodzi w skład masy spadkowej, a tym samym – według organu drugiej instancji - nie stanowi tytułu prawnego do lokalu. Zatem organ ewidencyjny na podstawie tego dokumentu, nie powinien dokonać zameldowania R. W. w trybie czynności materialno-technicznej, lecz w drodze decyzji administracyjnej po przeprowadzeniu postępowania dowodowego. Dalej organ odwoławczy podniósł, że jednak z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że odwołujący się w dacie zameldowania zamieszkiwał i zamieszkuje nadal w lokalu, w którym się zameldował. W związku z tym bezcelowe byłoby anulowanie jego zameldowania. Gdyby zameldowanie R. W. zostało anulowane, organ pierwszej instancji po złożeniu wniosku zobowiązany byłby do ponownego jego zameldowania, ponieważ cały czas w przedmiotowym lokalu zamieszkuje, o czym świadczą zdaniem organu odwoławczego znajdujące się w aktach sprawy dowody. Dlatego, pomimo uchybienia przy dokonywaniu zameldowania R. W. (potwierdzenie pobytu przez osobę nieuprawnioną), ze względu na faktyczne jego zamieszkiwanie w przedmiotowym lokalu, bezcelowe byłoby anulowanie jego zameldowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie I. W. oraz W. W. wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Lubelskiego. W uzasadnieniu skargi podnosili, że R. W. – brat skarżących, nie płaci czynszu za przedmiotowy lokal, a zadłużenie na dzień 31 stycznia 2013 r. z tytułu opłat eksploatacyjnych do Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" wynosi 4.714,53 zł. Skarżący wskazali, że w roku 2006 po przeprowadzeniu pierwszego postępowania sądowego w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym ojcu, R. W. nabył prawo do części wkładu mieszkaniowego, uzurpując sobie także prawo do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Zdaniem skarżących, od tego momentu zakłócał spokój domownikom i sąsiadom, uniemożliwiał wspólne zamieszkiwanie znęcając się psychicznie nad domownikami, gromadził w mieszkaniu odpady i nadal to czyni. Ponadto wskazali, że R. W. ma żonę i dwóch synów oraz mieszkanie w innym miejscu w [...].

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Lubelski wnosił o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Na wstępie należy przypomnieć, że ewidencja ludności pełni rolę wyłącznie urzędowego rejestru danych związanych między innymi z pobytem osoby fizycznej w danym miejscu. Wynika powyższe z art. 1 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Samo zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu (art. 9 ust. 2b ustawy ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania obydwu decyzji). W orzecznictwie podkreśla się, że zameldowanie czy wymeldowanie nie mają związku z prawem do lokalu, zameldowanie nie rodzi prawa do lokalu, jak też wymeldowanie go nie pozbawia. Do organu administracji należy ustalenie stanu faktycznego i dokonanie oceny, czy zachodzą (lub nie) przesłanki przemawiające za zameldowaniem bądź wymeldowaniem z miejsca stałego pobytu.

Prawidłowe jest ustalenie organów obydwu instancji, że zameldowanie R. W. w dniu 28 czerwca 2012 r. na pobyt stały w trybie czynności materialno - technicznej nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa (przepisów postępowania), które jednak – jak prawidłowo ustalił organ drugiej instancji – nie daje podstawy do uchylenia czynności materialno – technicznej zameldowania.

W myśl art. 47 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Zameldowanie to następuje przez dokonanie czynności materialno – technicznej, ale jedynie wówczas kiedy w postępowaniu rejestracyjnym organ prowadzący ewidencję nie musi niczego rozstrzygać za wyjątkiem stwierdzenia, czy zostały złożone oraz przedstawione do wglądu wymagane przepisami prawa kompletne i wiarygodne dokumenty potwierdzające przebywanie meldującego się w miejscu pobytu. Jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania rozstrzyga - zgodnie z art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych - właściwy organ gminy. Rozstrzygnięcie takie następuje w formie decyzji po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego.

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 2a ustawy ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania obydwu decyzji, przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące należało przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, oraz, do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu. Dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do lokalu mogły być umowa cywilno-prawna, wypis z księgi wieczystej, decyzja administracyjna, orzeczenie sądu lub inny dokument poświadczający tytuł prawny do lokalu.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, R. W. został zameldowany w przedmiotowym lokalu na podstawie zgłoszenia pobytu stałego, w którym sam potwierdził swój pobyt w lokalu, przedstawiając się jako podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu. Jako dokumenty potwierdzające tytuł prawny do lokalu R. W. przedstawił przydział lokalu mieszkalnego, zgodnie z którym jego matka W. W. uzyskała spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu oraz orzeczenie sądu stwierdzające, że jest jednym ze spadkobierców W. W.

Dokumenty te – jak prawidłowo ustaliły obydwa organy - nie dawały organowi ewidencyjnemu podstawy do ustalenia, że R. W. przedstawił dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu, lecz z nieco innej przyczyny niż wskazana przez organ drugiej instancji. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku nie określa co wchodzi w skład masy spadkowej jest słuszne. Jednak dalszy wniosek, że tym samym postanowienie nie stanowi tytułu prawnego do lokalu, jest pewnym uproszczeniem. Zazwyczaj bowiem postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku przedstawione razem z tytułem prawnym spadkodawcy do lokalu będzie (łącznie z tym tytułem prawnym spadkodawcy) tworzyło tytuł prawny spadkobiercy i w ten sposób te dwa dokumenty będą zupełnie wystarczające do uznania przez organ ewidencyjny, że potwierdzenie pobytu w lokalu zostało dokonane przez uprawniony podmiot dysponujący prawem do lokalu.

Jednakże w rozpoznawanej sprawie tak nie mogło być, ponieważ zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu jest niezbywalne i nie przechodzi na spadkobierców. Zatem z chwilą śmierci W. W. spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu wygasło (art. 11 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych) i żaden ze spadkobierców nie jest podmiotem dysponującym tytułem prawnym do lokalu. Z powołanej przez organ pierwszej instancji informacji od spółdzielni mieszkaniowej wynika, że tytuł prawny do lokalu nie został uregulowany, co może oznaczać, że nie zostały dokonane czynności przewidziane w art. 11 ust. 2 i nast. ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.

W rezultacie organ odwoławczy słusznie stwierdził, że organ ewidencyjny nie powinien był dokonywać zameldowania R. W. w formie czynności materialno – technicznej, lecz rozstrzygnąć sprawę w formie decyzji po przeprowadzeniu postępowania dowodowego. Prawidłowe jest jednak także kluczowe dla niniejszej sprawy stwierdzenie organu odwoławczego, że mimo dokonania czynności materialno – technicznej z naruszeniem przepisów postępowania, brak jest podstawy do anulowania tej czynności. Prawidłowe i niekwestionowane jest bowiem ustalenie organu ewidencyjnego i organu drugiej instancji, że R. W. w dacie zameldowania przebywał stale w lokalu z zamiarem stałego przebywania. Z akt sprawy, w tym z protokołów wyjaśnień I. W. i W. W., wynika, że taki stan rzeczy utrzymuje się od 2006 r. Ustalenie, że w dacie dokonania czynności materialno – technicznej zameldowania meldujący się przebywał w lokalu z zamiarem stałego przebywania, prowadzi do oddalenia wniosku o uchylenie czynności materialno – technicznej. Skoro celem postępowania o zameldowanie jest odzwierciedlenie faktu stałego przebywania osoby w oznaczonym miejscu, a więc zapewnienie zgodności między stanem faktycznym a dokonanym wpisem w ewidencji ludności, to w sprawie o uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania należy brać pod uwagę wyłącznie okoliczność, czy dana osoba, która została zameldowana w lokalu, w dniu zameldowania faktycznie w nim zamieszkiwała. Ustalenie pozytywne prowadzi do odmowy uchylenia czynności materialno – technicznej.

W sprawie o uchylenie czynności materialno – technicznej zameldowania uchybienie proceduralne organu ewidencyjnego, który dokonał tej czynności mimo, że powinien był przeprowadzić postępowania wyjaśniające i wydać decyzję, powinno być oceniane przez wpływ tego uchybienia na materialną prawidłowość czynności, to jest czy czynność potwierdziła rzeczywisty pobyt meldującego się, czy doprowadziła do niezgodności stanu ewidencyjnego z rzeczywistym stanem rzeczy. W rozpoznawanej sprawie czynność materialno techniczna została dokonana, mimo że nie zostało przedstawione potwierdzenie pobytu meldującego się, pochodzące od podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu. Potwierdzenie takie nie jest ani wyrażeniem zgody na przebywanie w lokalu, ani potwierdzeniem uprawnienia meldującego się do przebywania w lokalu, a jedynie potwierdzeniem jego pobytu w lokalu. Potwierdzenie takie ma zatem jedynie charakter dowodowy i jego złożenie upraszcza postępowanie w ten sposób, że zezwala na dokonanie czynności materialno – technicznej, zwalniając organ ewidencyjny od prowadzenia postępowania wyjaśniającego i wydania decyzji, chyba że zachodzą inne okoliczności wskazujące, że zgłoszone dane budzą wątpliwości (art. 47 ust. 2 ustawy ewidencji ludności i dowodach osobistych). W związku z tym, jeżeli w toku postępowania o uchylenie czynności materialno – technicznej zameldowania zostanie ustalone na podstawie wyników postępowania dowodowego, że meldujący się w dniu zameldowania przebywał stale w miejscu wskazanym w zgłoszeniu pobytu stałego, to wówczas brak jest podstawy do uchylenia czynności materialno technicznej zameldowania jako potwierdzającej rzeczywisty stan rzeczy.

Biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).