II SA/Sz 272/13

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia [...] r. J. K. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie pomocy na zakup lodówki. Wniosek ten uzupełnił następnie pismami z dnia [...] r. opisując swoją sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną.

Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta odmówił przyznania wnioskowanej pomocy. Powyższą decyzję uchyliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu [...] r., przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z dnia [...] r. odmówił przyznania J. K. pomocy na zakup lodówki wskazując na przekroczenie przez stronę kryterium dochodowego uzasadniającego przyznanie zasiłku celowego oraz niezaistnienie okoliczności szczególnie uzasadnionego przypadku warunkującego przyznanie bezzwrotnego zasiłku celowego specjalnego lub zasiłku zwrotnego. Organ nadmienił, że strona zaciągając dług w postaci kredytu bankowego na zakup lodówki powinna była liczyć się z koniecznością jego spłaty w ramach posiadanego lub przewidywalnego dochodu. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. Rozstrzygnięcie Kolegium, w wyniku wniesionej skargi, zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2010 r. sygn. akt II SA/Sz 80/80 ze względu na niewyjaśnienie wszystkich niezbędnych okoliczności faktycznych, w tym w szczególności, czy zgłoszona przez skarżącego potrzeba mieści się w możliwościach pomocy społecznej. Sąd przywołując ustalenia organów, nadmienił, że nie sposób uznać, iż ubieganie się o pomoc na choćby częściowe pokrycie rat należnych za lodówkę nabytą w formie ratalnej byłoby świadczeniem nieznajdującym uzasadnienia w celach pomocy społecznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, ponownie rozpatrując sprawę, decyzją z [...] r. uchyliło decyzję organu I instancji z dnia

[...] r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Decyzją z dnia

[...] r. Prezydent Miasta , odmówił wnioskodawcy pomocy na zakup lodówki. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez Kolegium decyzją z dnia [...] r., którą z kolei uchylił Sąd wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Sz 940/10. W ocenie Sądu, analiza zaskarżonej decyzji pod kątem wypełnienia zaleceń wyrażonych w wyroku Sądu z dnia 25 lutego 2010 r. i należytego wyjaśnienia przyczyn odmowy przyznania skarżącemu jakiejkolwiek wsparcia na wnioskowany cel, doprowadziła do przekonania, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa. W szczególności podniesiono, że Kolegium nie wykazało w oparciu o jakie przesłanki uznało, że ograniczone możliwości budżetowe Ośrodka w zestawieniu z potrzebami innych jego beneficjentów, nie dawały podstaw do udzielenia J. K. jakiegokolwiek, nawet częściowej pomocy jak i nie uczyniło przedmiotem swoich rozważań celu jakiemu miałaby służyć wnioskowana pomoc. Sąd podniósł, że lodówka w obecnych czasach jest przedmiotem niezbędnym w każdym gospodarstwie domowym, skoro służy do przechowywania żywności, a nierzadko także lekarstw. Za niedokonanie ustaleń faktycznych w sprawie uznano także brak podania o jaką kwotę wsparcia wnioskował skarżący i jaka wysokość ewentualnej pomocy finansowej stała się przedmiotem rozważań organu.

Po zwrocie akt administracyjnych z Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...]r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z [...] r. odmawiającą przyznania bezzwrotnego celowego i zwrotnego specjalnego zasiłku celowego na zakup lodówki.

Decyzja z dnia [...] r. została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 962/11. Sąd uzasadniając orzeczenie podkreślił, że w zaskarżonej decyzji, którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno było wydać po uprzednim ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, organ wskazał co prawda, że przedmiotem postępowania administracyjnego jest specjalny zasiłek celowy na zakup lodówki (spłatę rat) i przyznał, że lodówka jest urządzeniem niezbędnym w każdym gospodarstwie domowym, jednakże nadal nie ustalił ani jaka jest wartość zakupionej przez stronę lodówki, ani też nie ocenił możliwości strony w odniesieniu do samodzielnej spłaty rat, ani możliwości budżetu jakim dysponuje ośrodek w odniesieniu do możliwości przyznania pomocy w spłacie rat J. K. Zawarte w decyzji stwierdzenie, że "spłata rat za zakup lodówki leżała w możliwościach strony, zaś przyznanie wnioskowanego zasiłku prowadziłoby do wyróżnienia skarżącego kosztem innych, dużo uboższych świadczeniobiorców" jest gołosłowne. Zaskarżona decyzja jedynie w minimalnym stopniu uwzględniła ocenę i wskazania zawarte w wydanych wcześniej wyrokach sądu, a fakt zbadania stanu faktycznego, stanu prawnego i wnikliwego przeanalizowania zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie znajduje odzwierciedlenia w treści zaskarżonej decyzji.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kolegium uchyliło decyzję z dnia [...] r. i przekazało sprawę organowi I instancji sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Prezydent Miasta po ponownym rozpatrzeniu wniosku z dnia

[...] r. uzupełnionego pismami, decyzją z dnia [...]r.

nr [...] wydaną na podstawie art. 104, art.138 § 2 kpa art. 2 ust. 1, art.7 pkt 5, 6, art.39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 4, art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz.1362 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz.823), odmówił J. K. przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego na zakup lodówki.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, mieszka w lokalu składającym się

z [...] pokoi, łazienki i kuchni. Ponadto ustalono, że dochód J. K.

w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc, tj. [...] roku wyniósł [...] zł tj.: renta ZUS w wysokości: [...] zł oraz dodatek mieszkaniowy

w wysokości [...] zł. Uzyskiwany dochód zarówno w roku [...] ustalony na podstawie ostatniego wywiadu środowiskowego z dnia [...] r., tj. [...] zł (renta z dodatkiem pielęgnacyjnym [...] zł, dodatek mieszkaniowy [...] zł) przekracza ustawowe kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, o którym mowa art. 8 ust.1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, a wynoszące [...] zł.

Organ I instancji wyjaśnił, że w trakcie rozpatrywania sprawy wezwał J. K. pismem z dnia [...] r. do złożenia oświadczenia, czy nadal podtrzymuje swój wniosek z dnia [...] r. w sprawie przyznania pomocy na zakup lodówki i ewentualnego uzasadnienia swojego wniosku oraz do wskazania kwoty o jaką się ubiega, a także o podanie informacji, czy zobowiązania wynikające z umowy kredytowej Nr [...] z dnia [...] r. zawartej na zakup lodówki z [...] zostały uregulowane. Strona w odpowiedzi na powyższe wezwanie wskazała, że nie udzieli dodatkowych wyjaśnień w powyższej kwestii, jednakże organ wskazał, że w aktach administracyjnych znajduje się oświadczenie córki wnioskodawcy z dnia [...] r., iż długi bankowe w tym wobec [...] zostały spłacone z wyrównania renty.

Organ rozważając możliwość przyznania pomocy w trybie art. 41 ustawy

o pomocy społecznej zaznaczył, że specjalny zasiłek celowy, który nie podlega zwrotowi, zasiłek okresowym, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową, są świadczeniami fakultatywnymi, zaś Ośrodek Pomocy Społecznej zabezpiecza

w pierwszej kolejności niezbędne, podstawowe potrzeby bytowe tj. żywność, leki, jeden gorący posiłek osobom i rodziną, których dochód jest niższy od kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej.

Następnie organ podkreślił, że nie neguje trudnej sytuacji materialnej J. K., nie mniej jednak, w jego ocenie, ta okoliczności nie jest wystarczająca do przyznania specjalnego zasiłku celowego, czy też pomocy zwrotnej. Szczególny przypadek, uzasadniający przyznanie pomocy w oparciu o art. 41 ustawy o pomocy społecznej, musi być na tyle wyrazisty i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnej sytuacji, że uzasadnia przyznanie tej formy pomocy z uwagi na drastyczność, okazjonalność, niecodzienność. Natomiast sytuacja J. K. w sposób wyraźny nie odcina się od innych osób ubiegających się o pomoc społeczną, nie ma ona cechy wyjątkowej odznaczającej się. Organ zwrócił uwagę na fakt, że wnioskodawcy udzielona jest pomoc w postaci usług opiekuńczych od [...] r., z odpłatnością 5 % od kwoty [...] zł.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył J. K. wskazując na:

- nieuwzględnienie wytycznych wskazanych w wyrokach WSA oraz decyzji Kolegium z dnia [...] r.,

- brak informacji szczegółowych komu i w jakiej wysokości i na jaki cel zostały przyznane zasiłki,

- naruszenie przepisów Konstytucji odnoszących się do praw obywatelskich (art.2,7,15,32,38,45,47,51,67,68,69) oraz art. 7, 10, 15, 77 kpa.

J. K. podniósł, że powołanie się na fakt posiadania przez organ

I instancji ograniczonych środków, bez szczegółowego uzasadnienia tej okoliczności, jest niewystarczające do wydania decyzji odmawiającej przyznania wnioskowanej pomocy. Na potwierdzenie swojego stanowiska strona przywołała liczne orzeczenia sądów administracyjnych, dodatkowo wskazując na niezbędności zakupu lodówki,

w której przechowuje się żywności i leki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. Nr [...], w oparciu art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 39 ust. 1 i 2

i art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że poza sporem jest, iż uzyskiwany przez J. K. dochód przekracza (i przekraczał również w roku [...]) ustawową kwotę kryterium dochodowego, w związku z czym dodatek celowy, o którym mowa w art. 39 ust. 1 ww. ustawy, nie mógł być przyznany. We wniosku z dnia [...] r. J. K. prosił o przyznanie pomocy na pokrycie kosztu zakupu lodówki zaznaczając, iż w przypadku niemożliwości pokrycia kosztów zakupu jednorazowo, " jest gotów zawrzeć umowę ratalną, a MOPS będzie wpłacał na konto sklepu określoną kwotę". Z powyższego wyraźnie wynika, że wnosi o przyznanie pomocy na pokrycie całkowitego kosztu zakupu lodówki. Z akt wynika też, że w [...] r. wnioskodawca zakupił chłodziarko-zamrażarkę [...] na kwotę [...] zł (dowód: wpłata raty na [...] zł oraz umowa o kredyt nr [...] z dnia [...] r. na kwotę [...] zł). Zgodnie

z oświadczeniem córki strony z dnia [...] r., działającej z upoważnienia ojca, kredyt powyższy został spłacony z pieniędzy otrzymanych z tytułu wyrównania renty. Dodatkowo organ zaznaczył, że w miesiącu [...] r. strona otrzymała kwotę [...] zł z tytułu rozliczenia za centralne ogrzewanie, która to kwota nie została wliczona do dochodu za [...] r.

Odnosząc się do odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego oraz zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu, organ odwoławczy podkreślił wyjątkowość tego świadczenia z uwagi na brzmienie przepisu art. 41 ustawy, który pozwala na przyznanie tegoż zasiłku "w szczególnie uzasadnionych przypadkach".

Kolegium podzieliło pogląd organu I instancji, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności, które mogłyby być uznane za szczególne. Za słuszne uznał także twierdzenie zawarte w zaskarżonej decyzji organu I instancji, że w pierwszej kolejności zaspokaja się potrzeby osób, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego, czyli zabezpiecza faktycznie niezbędne i podstawowe potrzeby bytowe takie jak żywność, jeden gorący posiłek, leki (świadczenia obligatoryjne). Nie do przyjęcia bowiem byłaby sytuacja, kiedy osoby które spełniają kryterium z ustawy

o pomocy społecznej spotkają się z odmową przyznania określonego świadczenia

z uwagi, na rozdysponowanie środków finansowych, na rzecz osób, które przekraczają kryterium.

Organu II instancji mając na uwadze sytuację życiową J. K., w tym warunki mieszkaniowe, dochód i posiadanie innych środków finansowych, stwierdził, że możliwe było zaspokojenie wnioskowanej niezbędnej potrzeby (zakup lodówki) przy wykorzystaniu własnych możliwości i własnych zasobów.

Następnie przedstawił sytuację finansową MOPS podając, że budżet tej jednostki w [...] r. z przeznaczeniem na zasiłki celowe wynosił [...] zł, z której około [...] zł to zasiłki na zakup posiłku, a [...] zł - zasiłki celowe specjalne.

Z zasiłków celowych specjalnych w roku [...] skorzystało [...] osoby, a średnio zasiłek ten wyniósł [...] zł. Natomiast stronie udzielono w tym roku zasiłek celowy specjalny w kwocie [...] zł. W tym, że [...] r. na zakup posiłku udzielono stronie [...] zł, kiedy średnia zasiłku na ten cel dla pozostałych [...] osób wyniosła [...] zł. Wobec powyższego J. K. nie był traktowany przez Ośrodek, jak to ujął

w odwołaniu " z naruszeniem jego praw obywatelskich", czy też, że Ośrodek działał na jego niekorzyść". Organ przyznając pomoc celową specjalną brał pod uwagę przede wszystkim jego indywidualną sytuację, nie kierując się średnią kwotą zasiłków przypadającą na środowisko. Nadto w [...] r. strona otrzymała zasiłek celowy specjalny w kwocie [...] zł. Natomiast w roku [...], w związku z tym, że jego dochód wyniósł [...] zł nie był objęty pomocą w formie zasiłków celowych, jednakże przyznano mu pomoc w postaci usług opiekuńczych. Organ II instancji zwrócił uwagę na oświadczenie córki wnioskodawcy z dnia [...]r., z którego wynika,

że nawet tak znaczne podwyższenie renty oraz otrzymanie jej wyrównania w odczuciu strony " jest tylko na papierze" i nie stanowi rzeczywistego dochodu.

W ocenie Kolegium, organ I instancji w sposób prawidłowy i dokładny

w kontekście żądanej pomocy, ocenił sytuację strony a przede wszystkim zbadał i ustalił sytuację majątkową i rodzinną, prawidłowo przyjmując, że w tej sprawie nie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem, w związku z czym przedmiotowy zasiłek nie może być przyznany. Brak było zatem uzasadnionych podstaw do wydania decyzji pozytywnej w sprawie, a w konsekwencji uwzględnienia wniosku o przyznanie pomocy finansowej na zakup lodówki. Fakt powoływania się na takie okoliczności jak choroba czy też, zadłużenie - mają bez wątpienia charakter ogólny niewskazujący na istnienie wyjątkowych okoliczności, których J. K. nie byłby w stanie przezwyciężyć.

Następnie organ ten podkreślił, że wbrew twierdzeniom strony, Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 25 lutego 2010 r., dnia 6 kwietnia 2011 r. oraz 5 kwietnia 2012 r. nie nakazywał ani organowi odwoławczemu ani też organowi I instancji przyznania wnioskodawcy pomocy na zakup lodówki, tylko stwierdził, że decyzje wydane zostały z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa, zaś wniosek strony powinien być rozpoznany indywidualnie, pod kątem jego sytuacji życiowej i celu na jaki ma być przyznana pomoc.

J. K. zaskarżył decyzję Kolegium z dnia [...]r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , powielając zarzuty i argumentację odwołania. Podniósł, że w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej do decyzji nie uwzględniono wytycznych Sądu, ale także wniosku Kolegium zawartego w decyzji z dnia [...] r. wskazującego na konieczność przyznania środków pieniężnych na pokrycie wydatków związanych z zakupem lodówki. Skarżący podkreślił, że lodówka jest niezbędną potrzebą, zaś organ powinien rozważyć wniosek nie tylko w kontekście sytuacji finansowej wnioskodawcy, ale także życiowej, rodzinnej mając na uwadze fakt istnienia niepełnosprawności i chorób. Ponadto okoliczność braku środków Ośrodka na udzielenie wnioskowanej pomocy powinna być szczegółowo uzasadniona, ze wskazaniem komu i na co przyznano zasiłki. Skarżący za nieuzasadnione uznał powoływanie się przez Kolegium na fakt otrzymania wyrównania z renty w sytuacji, gdy w tym okresie i tak był zmuszony korzystać z pożyczek w celu zakupu leków i aparatu słuchowego, dostosowania łazienki do swoich potrzeb, wyrównania opłat lokalowych itp.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), w związku z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2012 r., poz. 270 ze zm.- zwanej dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według określonego ww. przepisach kryterium zgodności z prawem, Sąd uznał wniesioną skargę za nieuzasadnioną, gdyż nie dopatrzył się naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie decyzji objętej skargą z obrotu prawnego.

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, którą to odmówiono skarżącemu przyznania pomocy

w postaci zasiłku celowego na zakup lodówki.

Podkreślić należy, że decyzja Kolegium poddana kontroli Sądu została wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 962/11. Wyrok ten poprzedzały dwa kolejne orzeczenia Sądu wydane w przedmiocie przyznania skarżącemu pomocy na zakup lodówki, tj. z dnia [...] r. sygn. akt II SA/Sz 80/08 oraz z dnia 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Sz 940/10. Za każdym razem Sąd uchylał zaskarżoną decyzję z uwagi na uchybienia proceduralne, tj. art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 kpa, zatem – jak słusznie wywiódł organ odwoławczy - żadne z tych orzeczeń nie przesądziło wyniku postępowania administracyjnego na korzyść skarżącego poprzez nakazanie przyznania wnioskowanej pomocy.

W tym stanie rzeczy, kontrola legalności obecnie zaskarżonej decyzji, wymaga

w pierwszej kolejności zbadania, czy zaskarżona decyzja respektuje zasadę wyrażoną w art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl tego przepisu, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego dokonana

w powiązaniu z ustalonym w zaskarżonej decyzji stanem faktycznym nie dostarczyła podstaw – wbrew odmiennym wywodom skargi – do przyjęcia, że zaskarżona decyzja narusza wyżej wskazany art. 153 P.p.s.a.

W przedmiotowej sprawie, Kolegium utrzymując w mocy decyzję o odmowie przyznania pomocy na zakup lodówki, zgodnie z wytycznymi Sądu zawartymi w wyroku z dnia 5 kwietnia 2012 r. rozważyło, jaka jest wysokość wnioskowanej pomocy oraz wyjaśniło wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, w tym szczegółowo przeanalizowało sytuację skarżącego i jego możliwości płatnicze, wyczerpująco uzasadniając swoje stanowisko w sprawie.

W ocenie Sądu, poczynione w toku ponownego rozpoznania sprawy ustalenia faktyczne oraz motywy, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji, wskazują, że nie można zarzucić organom przekroczenia granic uznania administracyjnego jak i zarzucanego skargą naruszenia art. 7 i art. 77 kpa, zaś organowi II instancji dodatkowo art. 15 kpa. Przy czym bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji pozostaje okoliczność, że w decyzji z dnia [...] r. Kolegium wyraziło pogląd, że organ I instancji powinien przyznać wnioskowane świadczenie. Podkreślenia wymaga, że w decyzji kasacyjnej, a taką niewątpliwie jest rozstrzygnięcie z dnia 20 lipca 2012 r. wydane na podstawie art. 138 § 2 kpa, niedopuszczalne jest poczynienie wskazówek, które przesądzają o wyniku końcowego załatwienia sprawy. Organ I instancji nie był zatem związany oceną prawną organu odwoławczego co do sposobu merytorycznego rozpoznania sprawy, tak więc trafnie postąpił rozstrzygając sprawę z pominięciem zaleceń wskazujących na zasadność przyznania wnioskowanej pomocy.

Co do zasady, prawo do uzyskania świadczeń na podstawie ustawy o pomocy społecznej, uzależnione jest od tzw. kryterium dochodowego wnioskodawcy, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy. W sprawie nie budzi żadnych wątpliwości,

że skarżący przekracza ustawowe kryterium dochodowe, warunkujące przyznanie bezzwrotnego zasiłku celowego z art. 39 ustawy o pomocy społecznej, a zatem sprawę słusznie rozpoznano pod kątem przyznania świadczenia określonego w art. 41 ustawy. W myśl tego przepisu, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany:

1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi;

2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

Z treści przytoczonego unormowania wynika - na co zasadnie zwrócił uwagę organ II instancji - że decyzja wydawana w oparciu o ten przepis ma charakter decyzji uznaniowej, a zgłoszona potrzeba o zaspokojenie, której ubiega się wnioskodawca, powinna być oceniana przez organ pomocy społecznej przez pryzmat szczególnie uzasadnionego przypadku. W orzecznictwie sądowym ukształtował się pogląd, że "szczególnie uzasadniony przypadek" to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów kwalifikacyjnych w stosunku do istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, czy tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, ale do zdarzeń nadzwyczajnych (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2011 r., I OSK 865/11, Lex nr 1131516, wyrok NSA z dnia 12 maja 2011 r., I OSK 164/11, Lex nr 1080954). Mając powyższe na uwadze uznać należy, że złożenie przez skarżącego wniosku o przyznanie pomocy na zakup lodówki, która w realiach niniejszej sprawy z uwagi na konieczność przechowywania w niej leków i żywności, jest niezbędną potrzebą życiową, nie oznacza automatycznie po stronie organu obowiązku przyznania takiej pomocy.

Podzielić należy pogląd reprezentowany przez organy obu instancji,

że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które wskazywałyby na wyjątkowość sytuacji skarżącego, w kontekście sytuacji innych osób korzystających z pomocy społecznej.

W szczególności zasadnie organ I instancji podniósł, że sytuacja materialna skarżącego, aczkolwiek jest trudna, jednakże nie kwalifikuje go do udzielenia wsparcia finansowego w formie świadczenia, o którym mowa w art. 41 ustawy. Podkreślić należy, że możliwości ekonomiczne J. K. od dnia złożenia wniosku uległy znacznemu polepszeniu. W rezultacie na dzień wydania decyzji organu I instancji, dochód J. K. (wynoszący [...] zł) przekraczał dwukrotnie kwotę, którą dysponował w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku ([...] zł), jak i ponad dwukrotnie kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej (wynoszące na dzień wydania decyzji [...] zł). Również – jak trafnie podniósł organ II instancji

- choroba, niepełnosprawność, czy zadłużenie w realiach niniejszej sprawy, nie stanowią wyjątkowych okoliczności, skoro większość osób korzystających z pomocy społecznej boryka się z podobnymi problemami. Mając powyższe na uwadze nie sposób uznać, aby skarżący był w gorszej sytuacji od innych osób wnioskujących

o pomoc społeczną. W konsekwencji ocena okoliczności faktycznych zawarta

w zaskarżonej decyzji, że sytuacja skarżącego nie obiega od typowych sytuacji w jakiej znajdują się osoby korzystające z pomocy społecznej, i to spełniające kryterium dochodowe, a których to potrzeby powinny być zaspakajane w pierwszej kolejności, zasługuje w pełni na uznanie. Powyższe przesądza o tym, że Kolegium rozpoznało sprawę nie tylko w kontekście sytuacji finansowej skarżącego, ale także

z uwzględnieniem jego sytuacji życiowej.

Nie bez znaczenia dla oceny zasadności odmowy udzielenia wnioskowanej pomocy pozostaje fakt, że skarżący, pomimo pewnych trudności, samodzielnie spłacił wszystkie raty kredytu zaciągniętego na zakup lodówki. Z oświadczenia znajdującego się w aktach administracyjnych z dnia [...]r. złożonego przez działająca w imieniu skarżącego – córkę A. K.-U. wynika, że J. K. dokonał spłaty kredytu z uzyskanego wyrównania z renty. Powyższa okoliczność przesądza o tym, że skarżący posiadał własne możliwości płatnicze, skoro był w stanie uregulować całkowity koszt lodówki. Kwota niezbędna na zakupienie lodówki, nie przekroczyła zatem możliwości ekonomicznych skarżącego. Zaspokojenie potrzeby w ramach dostępnych własnych środków finansowych oznacza, że nie występuje już potrzeba, która miałaby zostać zaspokojona dzięki środkom pomocy społecznej.

W orzecznictwie przyjmuje się, że uwzględniając posiłkowy charakter świadczeń z pomocy społecznej nie mieszczą się w katalogu potrzeb uzasadniających przyznanie zasiłku celowego te wydatki, które strony uregulowały samodzielnie (wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 448/07, z dnia 19 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 1463/12, wyroki dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przypomnieć wypada, że celem pomocy społecznej jest wyłącznie pomoc

i wspieranie w przezwyciężaniu w trudnej sytuacji życiowej, zapobieganie takim sytuacją i zaspokajanie niezbędnych potrzeb (art. 2 i 3 ustawy), nie jest zaś celem zapewnienie zwrotu wszelkich poniesionych przez stronę wydatków i to w sytuacji, gdy potrzeba została już zaspokojona. Państwo udziela bowiem pomocy tylko

w ostateczności, po wyczerpaniu przez wnioskodawcę jego własnych środków zaradczych (por. "Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz", W. Maciejko, Paweł Zaborniak, Warszawa 2009 r., str. 21). Tak więc w aspekcie prawidłowo ustalonych okoliczności faktycznych sprawy, nie może budzić żadnych wątpliwości, iż udzielenie wsparcia na zakup lodówki w sytuacji, gdy na dzień orzekania organu I instancji raty za nią zostały już spłacone, nie korespondowałoby z wyżej wskazanymi celami pomocy.

Za prawidłowe uznać należy także rozważania organu II instancji potwierdzające słuszność stanowiska organu I instancji co do zasad dystrybucji posiadanych przez Ośrodek środków finansowych jak i zasadności uwzględnienia przy ocenie wniosku interesów innych osób będących w trudniejszej sytuacji, niejednokrotnie pozbawionych jakichkolwiek źródeł utrzymania. Faktem powszechnie znanym jest to, że ośrodki pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami na realizację zadań wynikających z ustawy o pomocy społecznej, tak więc zobligowane są do racjonalnego wykorzystywania tych środków, tak aby zapewnić pomoc jak najszerszej grupie osób z uwzględnieniem w pierwszej kolejności potrzeb osób najbardziej potrzebujących. Za organem odwoławczym należy powtórzyć, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że nie może w zakresie gospodarowania środkami finansowymi przez organy pomocowe dochodzić do takiej sytuacji, że osoby, które spełniają kryterium do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej spotykają się z odmową przyznania świadczenia z uwagi na rozdysponowanie środków finansowych na rzecz osób, które przekraczają kryterium dochodowe (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2011 r. sygn. akt

I OSK 1770/10, z dnia 20 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 1911/10, wyroki dostępne na stronie internetowej www.orzeczania.nsa.gov.pl).

Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawił analizę sytuacji finansowej MOPS r. wskazując jakimi środkami dysponował Ośrodek i na co przeznaczył te środki. Wskazania takie uznać należy za wystarczające do oceny możliwości finansowych ośrodka, nie ma potrzeby aby wskazywać - a czego domaga się skarżący - dokładnie komu i na jaki cel przyznano zasiłki. Z analizy tej wynika, że skarżący w roku [...] uzyskał pomoc i to w kwocie przekraczającej średnią kwotę jaka przypadała w tamtym okresie na osobę. Co prawda organ ten nie zawarł analizy aktualnie posiadanych przez Ośrodek środków na pomoc społeczną w powiązaniu z liczbą osób uprawnionych do otrzymywania pomocy, jednakże uchybienie to, w ocenie Sądu, w tej konkretnej sprawie, nie miało żadnego wpływu na jej wynik, skoro nie zaistniała przesłanka z art. 41 uzasadniająca przyznanie prawa pomocy, zaś potrzeba została zaspokojona przez skarżącego samodzielnie.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji stanowiące wynik uwzględnienia sytuacji indywidualnej skarżącego, możliwości pomocy społecznej oraz interesu społecznego, mieści się w prawnie dopuszczalnych granicach uznania administracyjnego, co w konsekwencji oznacza działanie zgodne z prawem.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia praw obywatelskich zagwarantowanych

w Konstytucji stwierdzić należy, że Konstytucja wprawdzie statuuje prawo obywatela do ochrony zdrowia i pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, ale w zakresie formy

i zakresu tego zabezpieczenia odsyła do ustawy. W przedmiotowej sprawie Sąd oceniając legalność zaskarżonej decyzji nie dopatrzył się naruszenia przepisów ustawy o pomocy społecznej, które to stanowiły podstawę załatwienia sprawy w przedmiocie zakreślonym wnioskiem skarżącego, tak więc nieuwzględnienie żądania skarżącego nie pozostaje w sprzeczności z przepisami Konstytucji wskazanymi w skardze. Zwrócić należy uwagę, że skarżący, pomimo przekroczenia kryterium dochodowego, od dawna otrzymuje wsparcie finansowe ze środków pomocy społecznej, czy to w formie zasiłków specjalnych celowych czy też dodatku mieszkaniowego oraz częściowego zwolnienia z opłatności za usługi opiekuńcze. Tak więc ośrodek, w miarę swoich możliwości pomaga skarżącemu, nie mniej jednak nie może przejąć wszystkich kosztów jego utrzymania, skoro zadaniem pomocy społecznej jest zapewnie pomocy tylko doraźnej.

Sąd nie dopatrzył się również zarzucanego skargą naruszenia w kontrolowanej sprawie art. 10 kpa. Zauważyć należy, że skarżący nie wskazał w czym upatruje tego naruszenia, zaś z akt sprawy nie wynika, aby organ uchybił obowiązkowi zagwarantowania czynnego udziału stronie w postępowaniu. Przede wszystkim przed wydaniem decyzji organu I instancji, wnioskodawca został zawiadomiony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów, z czego nie skorzystał. Wniósł natomiast o przesłanie całości materiałów w formie kserokopii lub skanów. Organ ustosunkowując się do powyższego wniosku trafnie wskazał w piśmie informującym, że sporządzenie notatek, czy odpisów z akt postępowania ustawodawca pozostawił stronie niezależnie od użytych środków technicznych.

Reasumując wskazać należy, że w sprawie objętej kontrolą Sądu, nie doszło do zarzucanego naruszenia prawa, ani też wychodząc poza granicę skargi, innego naruszenia, które skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji.

W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.