I FZ 188/13

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 18 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 465/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, odmówił M. C. (dalej: "strona", "skarżący") wstrzymana wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 20 lutego 2012 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2007 r.

Przedstawiając w uzasadnieniu powyższego postanowienia stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, iż wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 20 lutego 2012 r. skarżący złożył wniosek o wstrzymanie wykonania tej decyzji, podając, że wysokość zaległości podatkowych i odsetek wynikających z trzech decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 20 lutego 2012 r. przekracza możliwości płatnicze skarżącego, zaś informacje dotyczące jego sytuacji materialnej oraz dokumenty z tym związane znajdują się w aktach sprawy. Wskazano, że wykonanie ww. decyzji w postępowaniu egzekucyjnym przed wydaniem wyroku przez sąd administracyjny doprowadzi do skutków nieodwracalnych, w szczególności do likwidacji działalności gospodarczej skarżącego, przez co zostanie on pozbawiony źródła utrzymania. Podniesiono również, że za wstrzymaniem wykonania decyzji organów podatkowych obydwu instancji przemawia wyrządzenie skarżącemu szkód oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku sprzecznego z prawem prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W piśmie procesowym z dnia 12 grudnia 2012 r. pełnomocnik skarżącego podał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. podjął radykalne działania wobec skarżącego, gdyż pismem z dnia 10 października 2012 r. wezwał M. C. do spłaty całości zadłużenia w terminie 30 dni pod rygorem złożenia wniosku o wpis do rejestru dłużników niewypłacalnych, wniosku o sądowe wyjawienie majątku oraz wniosku o ogłoszenie upadłości i orzeczenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej. Zdaniem strony powyższe wskazuje ma zasadność wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, albowiem może to spowodować nieodwracalne skutki.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji powołał się na przepisy art. 61 § 1 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a."), wskazując, że poza zawartym we wniosku stwierdzeniem, że wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do skutków nieodwracalnych, w szczególności do likwidacji działalności gospodarczej skarżącego, przez co zostanie on pozbawiony źródła utrzymania, strona nie przedstawiła żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Do wniosku nie załączono żadnych dokumentów mających zobrazować rozmiar prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej (m.in. wysokość odprowadzanych składek na ubezpieczenie społeczne, wysokość wypłacanych pracownikom wynagrodzeń, wysokość ponoszonych co miesiąc kosztów stałych itp.) oraz nie załączono dowodów (zeznań podatkowych, rejestrów sprzedaży), z których wynikałoby, jakie są aktualne miesięczne obroty, uzyskiwane dochody (bądź też strata) prowadzonego przez skarżącego przedsiębiorstwa. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika dokumenty takie nie znajdują się również w aktach administracyjnych niniejszej sprawy.

Przedmiotowemu postanowieniu Sądu pierwszej instancji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 61 § 3 P.p.s.a. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż przepis ten nie daje możliwości orzekania o wstrzymaniu wykonania decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy w ocenie strony skarżącej jest to dopuszczalne, bowiem decyzja organu pierwszej instancji została wydana w granicach tej samej sprawy co decyzja ostateczna;

- art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20 maja 2012 r.,

- art. 134 § 1 P.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na zaniechaniu przez Sąd pierwszej instancji dokonania pełnej i prawidłowej oceny akt sprawy i wniosku o wstrzymanie wykonania;

- art. 163 § 1 - § 2 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na sporządzeniu przez Sąd pierwszej instancji nieprawidłowego uzasadnienia skarżonego postanowienia.

Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy, Sądowi pierwszej instancji do ponownego jej rozpoznania, oraz o zasądzenie od organu, na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Pismem z dnia 9 kwietnia 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w pełni podzielił stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wskazując iż zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zatem zasadą jest wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, ograniczając jednakże możliwość udzielenia tej stronie ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch ww. przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Innymi słowy, wprawdzie decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, jednakże powinna ona mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338-339/07, niepubl.).

Analizując pod tym względem argumentację zaprezentowaną przez stronę w toku niniejszego postępowania wpadkowego uznać w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy, że skarżący nie wykazał, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak prawidłowo podał WSA w Gdańsku w aktach sprawy – wbrew twierdzeniom strony - brak jest danych obrazujących jej sytuację majątkową. Stan ten w połączeniu z niedołączeniem stosownych dokumentów do wniosku spowodował brak, po stronie Sądu możliwości zweryfikowania, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku skarżącego, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki. Oczywiście, możliwe jest, że w okolicznościach danej sprawy wykonanie zobowiązania podatkowego w rezultacie doprowadziłoby do trudnych do odwrócenia skutków lub wyrządzenia znacznej szkody, jednak ocena ta wymaga dla swej miarodajności dysponowania przez sąd konkretnymi i aktualnymi danymi dotyczącymi sytuacji finansowej wnioskodawcy (i poparcia ich – przez stronę – dowodami w postaci dokumentów źródłowych), dopiero bowiem ich konfrontacja np. z wysokością określonego zaskarżoną decyzją zobowiązania podatkowego, może prowadzić do stwierdzenia wystąpienia przesłanki zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt: I FZ 143/11). Tym samym za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 20 lutego 2012 r.

Na marginesie należy dodać, że również argumentacja skarżącego zawarta w zażaleniu w zestawieniu z nadesłaną dokumentacją, a właściwie jedynie z PIT – 37 za 2011 r., nie jest – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wystarczająca do uznania, że wykonanie decyzji organu podatkowego może się dla strony wiązać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków, stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. Przede wszystkim z załączonego do zażalenia zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2011 wynika, że skarżący osiąga dochód w wysokości 6216,34 zł. Należy jednak zauważyć, że są to dane dotyczące 2011 r., gdy przedmiotowe zażalenie zostało złożone w marcu 2013 r. Mając na uwadze powyższą okoliczność stwierdzić należy, że brak jest w aktach niniejszej sprawy aktualnych informacji dotyczących sytuacji majątkowej i płatniczej skarżącego. Tym bardziej, że Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu postanowienia wskazywał na przykładowe dokumenty, które umożliwiłyby zobrazowanie rozmiaru prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej.

Za bezprzedmiotowy należało uznać także zarzut naruszenia przez WSA w Gdańsku art. 61 § 3 P.p.s.a., przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż przepis ten nie daje możliwości orzekania o wstrzymaniu wykonania decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy w ocenie strony skarżącej jest to dopuszczalne, bowiem decyzja organu pierwszej instancji została wydana w granicach tej samej sprawy co decyzja ostateczna. Zauważyć należy, że w przypadku, gdy wniosek strony nie dostarczał argumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, zbędnym było po stronie Sądu pierwszej instancji rozważanie kwestii dopuszczalności wstrzymania decyzji organu pierwszej instancji. Nawet, gdyby bowiem dopuścić taką możliwość to wstrzymanie tej ostatniej decyzji opierało by się na tych samych przesłankach co wstrzymanie decyzji ostatecznej.

Skutku w postaci uchylenia zaskarżonego postanowienia nie mógł również wywołać zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na zaniechaniu przez Sąd pierwszej instancji dokonania pełnej i prawidłowej oceny akt sprawy i wniosku o wstrzymanie wykonania oraz art. 163 § 1 - § 2 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na sporządzeniu przez Sąd pierwszej instancji nieprawidłowego uzasadnienia skarżonego postanowienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zbieżność oceny wniosku dokonanej przez Sąd pierwszej instancji z tezami niniejszego orzeczenia przesądza o jego prawidłowości. Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie wykazał, że wykonanie decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki, w postaci zaprzestania powadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. Ogólnikowe wskazania zawarte w przedmiotowym wniosku, skonkretyzowane w nieznaczym stopniu dopiero na etapie zażalenia, same w sobie nie mogły stanowić podstawy do uwzględnienia przedmiotowego wniosku przez Sąd pierwszej instancji.

Wreszcie w ocenie Sądu kasacyjnego, na wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie mogła mieć wpływu podnoszona przez autora zażalenia okoliczność wystosowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wezwań do zapłaty zaległego zobowiązania podatkowego na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych pod rygorem złożenia wniosku o wpis do rejestru dłużników niewypłacalnych bądź wniosku o ogłoszenie upadłości. Należy zauważyć, iż obowiązek nałożony powyższym pismem nie ma charakteru nieodwracalnego, czyli nie spowoduje trudnych do odwrócenia skutków. Zatem przesłanki te na obecnym etapie postępowania mają jedynie charakter hipotetyczny. Należy ponadto wskazać, że wszczęcie egzekucji stanowi naturalną konsekwencję określenia zaległych zobowiązań podatkowych. Sama w sobie ta czynność nie może więc stanowić podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się ze skarżącym, wbrew temu co stwierdził Sąd pierwszej instancji, iż korzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika jak i uiszczenie wpisów sądowych nie świadczy jeszcze o braku podstaw do wstrzymania wykonania decyzji, jednak w świetle podnoszonych powyżej okoliczności, nie ma to znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że postanowienie w zakresie wstrzymania wykonania aktu lub czynności sąd, na podstawie art. 61 § 4 P.p.s.a., może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności.

Zawarty w zażaleniu wniosek o zasądzenie kosztów postępowania nie znajduje uzasadnienia. Stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 powołanej ustawy. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 527).

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzając, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.