IV SA/Wa 57/13

Uzasadnienie

Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2012r. – zaskarżoną skargą przez R. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] września 2012 r. o wymeldowaniu R. J. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.

Stan sprawy przedstawia się następująco: W dniu 15 czerwca 2011 r. z urzędu zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie o wymeldowanie R. J. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.

Prezydent W. decyzją z [...] sierpnia 2011 r. orzekł o wymeldowaniu R. J. z miejsca pobytu stałego. Na skutek odwołania wniesionego przez ww Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Po rozpoznaniu skargi R. J. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 9 marca 2012 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1918/11) uchylił decyzję organu odwoławczego i organu pierwszej instancji.

Po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego Prezydent W. decyzją z [...] września 2012 r. ponownie orzekł o wymeldowaniu R. J. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. R. J., nie zgadzając się z treścią powyższej decyzji, wniósł odwołanie. Wojewoda [...] – w wyniku rozpatrzenia odwołania – decyzją z [...] listopada 2012r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy o ewidencji ludności. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 tej ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Konsekwencją takiego stanu prawnego jest uznanie, że wyłączną przesłanką wymeldowania określonej osoby z lokalu jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. Zameldowanie i wymeldowanie są aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu). Przesłankę wymeldowania stanowi zatem ustanie pobytu w lokalu. Ugruntowany jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, na gruncie którego przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Zakłada on, że nie można uznać za dobrowolne takiego opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu, w ramach którego strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego, bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu (por. wyrok NSA z 5 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 626/07 oraz powołane tam orzecznictwo NSA). Przy czym miara dobrowolności dotyczy nie tylko sytuacji poprzedzającej bezpośrednie opuszczenie lokalu, ale obejmuje także uwzględnienie zdarzeń i zachowań strony opuszczającej, następujących po opuszczeniu tego lokalu, zmierzających, zwłaszcza jeżeli w ocenie osoby opuszczającej lokal opuszczenie to było w jakimś sensie wymuszone, do wykorzystania środków prawnych umożliwiających przywrócenie prawa do przebywania w tym lokalu, co eliminowałoby przypisanie osobie opuszczającej lokal intencję ułożenia sobie życia w innym miejscu. Organ ustalił, że R.J. nie przebywa i nie zamieszkuje w lokalu, w którym jest zameldowany od 2001 r., kiedy w przedmiotowy budynku miał miejsce pożar. Powyższą okoliczność potwierdziły informacje przekazane przez Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] W. oraz wyjaśnienia samego R. J. Strona także wyjaśniła, że obecnie nigdzie nie mieszka, czasami przebywa w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., gdzie mieszkają jego córki i ich matka lub u brata albo u kolegi. Po pożarze budynku, w którym zameldowany był na pobyt stały dwukrotnie odmówił przyjęcia lokali zaproponowanych mu przez Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] W. Obecnie oczekuje na lokal, który spełni jego oczekiwania, jest 7 na liście. R.J. zdaje sobie sprawę z tego, że niemożliwe jest jego ponowne zamieszkanie w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., ponieważ budynek nie nadaje się do użytkowania. Z kolei Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] W. wyjaśnił, że R. J. mieszkał w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. wraz z siostrą, która była jego najemcą. Po pożarze służyło im prawo do jednego lokalu zamiennego. W związku z trzykrotną odmową wynajęcia lokali uznano, że R. J. nie będzie traktowany jako pogorzelec, a o najem lokalu może się ubiegać na ogólnych zasadach. Ponadto wskazano, że wymieniony obecnie przebywa w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. i oczekuje na przyznanie lokalu socjalnego. Organ pierwszej instancji przeprowadził również wizję lokalną pod adresem: ul. [...] w W. i ustalił, że budynek stanowi pustostan w bardzo złym stanie technicznym. Dom jest częściowo rozebrany i częściowo spalony. Zdemontowane są okna i drzwi, dach rozebrany. Dostęp do budynku jest swobodny i nadaje się on tylko do rozbiórki. W związku z powyższym organ przyjął, że nastąpiło dobrowolne i trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez R. J. w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Jednocześnie dodał, że wymeldowanie osoby z lokalu jest jedynie potwierdzeniem ustalonego faktu, a administracyjne decyzje o wmeldowaniu nie pozbawiają praw do lokalu osoby, której dotyczą, podobnie jak i materialno-techniczna czynność zameldowania nie prowadzi do powstania prawa do lokalu. Dlatego nie mógł przynieść zamierzonego skutku zarzut, że brak meldunku pozbawi R. J. możliwości otrzymania lokalu socjalnego. Zaspokajanie potrzeb lokalowych pozostaje poza granicami administracyjnych postępowań o wymeldowanie. Organ podkreślił, że decyzja o wymeldowaniu z pobytu stałego ma charakter ewidencyjny i potwierdza jedynie zaistniały stan faktyczny. Z ustaleń zaś poczynionych w postępowaniu wynika, że R. J. nie zamieszkuje pod adresem zameldowania na pobyt stały od 2001 r. Oczekuje na przydział nowego lokalu i wie, że nie powróci do lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. To potwierdza, że R. J. trwale opuścił miejsce pobytu stałego. Utrzymywanie zameldowania R. J. na pobyt stały w lokalu, w którym faktycznie nie przebywa, byłoby tylko potwierdzeniem fikcji meldunkowej, na co przepisy z zakresu ustawy o ewidencji ludności nie pozwalają. Przepisy te mają charakter wyłącznie porządkowy. Osoba winna być zatem zameldowana pod adresem, pod którym faktycznie mieszka. Tak więc decyzja orzekająca o wymeldowaniu wymienionego jest zgodna z obowiązującymi przepisami i zasadna. R.J. w skardze, uzupełnionej pismem procesowym z 20 marca 2013r., wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji. Podniósł, iż mieszkania nie opuścił dobrowolnie, tylko na skutek pożaru, a po spaleniu administracja nie wyraziła już zgody na zamieszkanie. Skarżący chce wrócić do swojego domu i wciąż liczy na jego remont. Nie ma nowego centrum życiowego. Zdaniem skarżącego organ przy ponownym rozpoznawaniu sprawy naruszył: 1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez nieustalenie, pomimo wskazań WSA w wyroku z 9 marca 2012 r., czy opuszczenie mieszkania przy ul. [...] w W. miało charakter dobrowolny i czy skarżący miał zamiar opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu, jako kwestii kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy;

2) art. 153 P.p.s.a. przez niezastosowanie się przez organy do wskazań zawartych w ww orzeczeniu WSA, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 3) art. 15 K.p.a. przez dokonanie przez organ odwoławczy pobieżnej oceny i weryfikacji decyzji organu pierwszej instancji, zamiast ponownego wszechstronnego rozpoznania sprawy, co oznacza, że skarżący został pozbawiony instancji odwoławczej w rozumieniu zasad postępowania administracyjnego; 4) art. 10 § 1 K.p.a. przez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu rozpoczętym wniesionym odwołaniem, a wtedy skarżący mógłby zwrócić uwagę organowi na nieprawidłowości w postępowaniu wyjaśniającym oraz wskazać ponownie, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, wynikało z wypadku losowego – pożaru, a skarżący nie utracił zamiaru powrotu do przedmiotowego lokalu; 5) art. 75 § 1 K.p.a. przez niedopuszczenie dowodów w postaci zeznań świadków, w tym dowodów wskazanych w wyroku z 9 marca 2012 r., które mogłyby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy; 6) art. 138 § 2 K.p.a. przez jego niezastosowanie wobec wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie; 7) art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych mające oczywisty wpływ na wynik sprawy, przez dowolne uznanie, że nastąpiło trwałe i dobrowolne opuszczenie przez skarżącego dotychczasowego miejsca pobytu stałego i przeniesienie centrum spraw życiowych w inne miejsce. Nieprzebywanie w spornym mieszkaniu nie jest wynikiem woli skarżącego, lecz wynikiem pożaru, jako okoliczności całkowicie niezależnej od skarżącego. Wojewoda [...] – w odpowiedzi na skargę – wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, iż decyzja Wojewody [...] z [...] listopada 2012r. i utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta W. z [...] września 2012r. nie naruszają prawa w stopniu kwalifikującym je do wyeliminowania z obrotu prawnego.

Wymienione decyzje zostały wydane na skutek ponownego rozpoznania sprawy po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 marca 2012r. (sygn. akt IV SA/Wa 1918/11), mocą którego uchylono uprzednio podjęte przez organy w obu instancjach decyzje. W orzeczeniu tym podkreślono, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przez "opuszczenie pobytu stałego" rozumie się opuszczenie lokalu o charakterze dobrowolnym będące wynikiem realizacji uprzednio podjętego zamiaru zmiany miejsca pobytu i przeniesienia centrum swych spraw życiowych w inne miejsce (wyrok NSA z 14.01.2011 r., sygn. akt II OSK 206/09, publ. LEX nr 953002). W rozpoznawanej sprawie, z uwagi na zaistniałą sytuację faktyczną - pożar budynku, nie można przyjąć, że okoliczności te zaistniały w dacie tego zdarzenia. Nie stanowi to jednak samo przez się podstawy do odmowy zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Istotną bowiem okolicznością przy wymeldowaniu jest także czy nie nastąpiła ewaluacja zamiaru strony, co do opuszczenia tego lokalu. Znaczenie w sprawie będzie więc miało ustalenie, czy strona przebywa w innym lokalu i czy koncentrują się tam jej czynności życiowe. Organy administracji wbrew obowiązkom nałożonym na nie regulacjami art. 7 i art. 77 K.p.a zaniechały wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego we wskazanym kierunku, a co za tym idzie dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy i będącego wynikiem ustaleń uzasadnienia decyzji zgodnie z wymogami z art. 107 § 3 K.p.a. Rozpoznając ponownie sprawę organ winien mieć na względzie, że w sprawie o wymeldowanie jest istotne nie tylko faktyczne opuszczenie lokalu, co z pewnością miało miejsce w niniejsze sprawie, ale także czy jest to okoliczność trwała i dobrowolna, przy czym zamiar ten może w czasie podlegać zmianą. Winien więc organ wyjaśnić, czy skarżący ubiegał się o przyznanie mu innego lokalu z zasobów mieszkaniowych gminy, co świadczyłoby o chęci zmiany miejsca zamieszkania i dobrowolności opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu stałego; czy skarżący założył w nowym miejscu ośrodek swoich osobistych i majątkowych interesów. Pomocne w tym względzie będzie przesłuchanie w charakterze świadków osób, które posiadają wiedzę w tym zakresie, a w szczególności sąsiadów nowego miejsca zamieszkania skarżącego. Okoliczności te dopiero w zestawieniu z faktem, że sporny lokal nie nadaje się do stałego pobytu ludzi mogą dać odpowiedź na pytanie czy zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Kierując się rozważaniami i wytycznymi Sądu zwartymi w powyższym wyroku co do dalszego postępowania organy ustaliły, że skarżący opuścił lokal nr [...] w budynku przy ul. [...] w W. w 2001 r., czyli wówczas gdy w przedmiotowym budynku doszło do pożaru. Od tego momentu oczekuje na przydział innego lokalu. Z pisma Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] Urzędu W. z 28 czerwca 2012 r. wynika, że skarżącemu trzykrotnie proponowano wynajęcie lokalu (przy ul. [...], ul. [...] i ul. [...]). Niemniej żadna z przedstawionych propozycji lokalowych nie została przez niego zaakceptowana, gdyż proponowane lokale nie spełniały jego oczekiwań. W chwili obecnej nie mieszka nigdzie na stałe. Swoje życie koncentruje w różnych miejscach, tj. u brata, kolegi i córek, które mieszkają w lokalu przy ul. [...] w W. Choć chciałby wrócić do lokalu przy ul. [...], to zdaje sobie sprawę, że zamieszkiwanie w tym lokalu nie jest możliwe, gdyż budynek nie nadaje się do użytkowania. Budynek ten jest bowiem pustostanem, częściowo rozebranym i częściowo spalonym, ze zdemontowanymi oknami i drzwiami oraz rozebranym dachem. Wejście na teren nieruchomości może stanowić zagrożenie zdrowia i życia. Zamieszkiwanie w tym budynku jest niemożliwe, nadaje się on jedynie do rozbiórki.

Powyższe ustalenia organy oparły na całokształcie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym więc i uzupełnionego na skutek wyroku z 9 marca 2012 r., w skład którego weszły: pismo Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] Urzędu W. z 28 czerwca 2012 r., przesłuchanie skarżącego przeprowadzone 27 lipca 2012 r. i informacja o stanie budynku nr [...] przy ul. [...] w W. W efekcie prawidłowo uznały, że skarżący opuścił sporny lokal bez wymeldowania i na podstawie art. 15 § 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zaistniała przesłanka do jego wymeldowania z dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Odnosząc się jeszcze do treści skargi, uzupełnionej pismem z 20 marca 2013 r. należy podkreślić: - po pierwsze brak stwierdzenia wydania kontrolowanych decyzji z naruszeniem art. 153 P.p.s.a. W ocenie Sądu stosownie do wytycznych wyroku z 9 marca 2012 r. organy wyjaśniły, że skarżący ubiegał i ubiega się o przyznanie innego lokalu z zasobów mieszkaniowych gminy, co – zdaniem ówcześnie orzekającego Sądu – miało zostać ocenione jako świadczące o chęci zmiany miejsca zamieszkania i dobrowolności opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu stałego. Z kolei organy nie mogły przeprowadzić dowodu z przesłuchania w charakterze świadków sąsiadów z nowego miejsca zamieszkania skarżącego, albowiem skarżący – jak sam zeznał - nie założył w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Skarżący pomieszkuje bowiem w trzech miejscach - u brata, kolegi i córek. W efekcie okoliczności te - w zestawieniu z faktem, że sporny lokal, częściowo rozebrany i częściowo spalony, ze zdemontowanymi oknami i drzwiami oraz rozebranym dachem – nie nadaje się do stałego pobytu ludzi, gdyż stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia, dały podstawę do uznania, że przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zostały spełnione, aby podjąć decyzję o wymeldowaniu skarżącego z lokalu nr [...] w budynku położonym przy ul. [...] w W. Wszystko to również przemawia za bezzasadnością zarzutów skargi co do wydania decyzji w sprawie z naruszeniem art. 7, art. 15, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 138 § 2 K.p.a., które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

- po drugie uznanie za niezasadny zarzutu naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. przez organ odwoławczy, pomimo jego niezastosowania względem skarżącego w postępowaniu odwoławczym. Innymi słowy Sąd nie dopatrzył się w postępowaniu drugoinstancyjnym naruszenia art. 10 § 1 K.p.a., które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż tylko naruszenie o takim skutku spowodowałoby wyeliminowanie kontrolowanego aktu z obrotu prawnego. Z akt sprawy wynika, że organ drugiej instancji nie przeprowadzał dodatkowego postępowania dowodowego, oparł się na materiale dowodowym zgromadzonym przed organem pierwszej instancji. Uchybienie to nie mogło zatem być uznane za istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i odnieść skutku w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji. Pozbawienie strony możności obrony swych praw należy zawsze oceniać przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy. Czynny udział strony przejawia się w szczególności w postępowaniu wyjaśniającym, co dla ochrony praw strony ma istotne znaczenie. Zapewnia jej bowiem wpływ na ustalenia stanu faktycznego. Natomiast w sytuacji gdy organ nie uzupełniał postępowania dowodowego, tylko dokonał ocenia już zgromadzonego, nieumożliwienie stronie prawa wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, jeżeli takowych nie zbierał, nie jest uchybieniem istotnym. W tym względzie zauważenia też wymaga, że inicjatorem postępowania odwoławczego był sam skarżący i organ pierwszej instancji przesłał do wiadomości skarżącego pismo z 2 października 2012 r. zawierające informację o przesłaniu jego odwołania do Wojewody [...]. Zatem skarżący albo w odwołaniu, albo po powzięciu wiadomości o przesłaniu odwołania do rozpoznania organowi drugiej instancji, mógł z własnej inicjatywy odnieść się do dotychczas przeprowadzonego postępowania, ewentualnie przedstawić wszelką argumentację, która w jego ocenie mogłaby jeszcze mieć znaczenie w sprawie. Skarżący od momentu wszczęcia postępowania miał wiedzę o toczącym się postępowaniu i prawo czynnego w nim udziału. Niedopatrzenie wystosowania do skarżącego pisma w trybie art. 10 § 1 K.p.a. w żaden sposób nie uszczupliło praw skarżącej. Reasumując nie każde naruszenie wymagań procesowych przez organ skutkuje pozbawieniem strony możności obrony swych praw i tak też było w sprawie; - po trzecie meldunek jest potwierdzeniem faktu zamieszkiwania w danym lokalu danej osoby, ewidencjonuje (rejestruje) zaistniały stan faktyczny, miejsce pobytu osoby. Innymi słowy, osoba powinna być zameldowana pod adresem, pod którym przebywa. Tymczasem budynek, w którym mieścił się lokal nr [...], jak wykazano wyżej nie kwalifikuje się do zamieszkiwania, wręcz zagraża życiu lub zdrowiu. Utrzymywanie więc fikcji meldunkowej, czyli zameldowania w takim obiekcie, byłoby sprzeczne z funkcją przypisaną ewidencji ludności, zatem i niedopuszczalne. Realny powrót do opuszczonego miejsca stałego pobytu jest możliwy tylko wówczas, gdy budynek (lokal) nadaje się do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych bez narażania lokatora na utratę życia lub zdrowia (pod. wyrok WSA z 2.11.2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 315/10, publ. Lex nr 759136; wyrok NSA z 18.01.2011 r., sygn. akt II OSK 46/10, publ. Lex nr 953076). Skarżący nie mieszka w spornym lokalu od 2001 r. i dalsze obiektywne okoliczności faktyczne uniemożliwiają w nim zamieszkiwanie.

Bez wątpienia całokształt przedstawionych okoliczności sprawy dał podstawy do uznania, że zaistniały podstawy prawne do wymeldowania skarżącego z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Doszło do spełnienia przesłanek określonych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, czyli opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu stałego i niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Jako mało wiążące należało także uznać rozumienie posiadania swojego centrum życiowego w dotychczasowym miejscu zameldowania przez pryzmat samych przyjaciół i kolegów, jak to podniósł skarżący podczas rozprawy.

Uznanie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji za zgodne z prawem, uniemożliwiło uwzględnienie skargi, tym samym dało podstawę do jej oddalenia na podstawie art. 151 P.p.s.a. (pkt I wyroku). O kosztach postępowania orzeczono - w pkt II – na zasadzie art. 250 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490).

.