VII SA/Wa 2935/12

Uzasadnienie

Prezydent [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. znak: [...], działając na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 2 lit b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108 poz. 908 ze zm., dalej "Prawo o ruchu drogowym") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zw. dalej k.p.a.) odmówił P. K. C. zwrotu prawa jazdy kategorii B.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że Prokuratura Rejonowa [...], w sprawie o sygn. akt 3 Ds. [...] prowadzonej przeciwko P. C., podejrzanemu o czyn z art. 178a § 1 k.k., wydała dnia 19 grudnia 2008 r. postanowienie o zatrzymaniu prawa jazdy kategorii B, nr [...], wydanego przez Prezydenta [...] dnia [...] maja 2004 r. na druku [...]. Od tej daty P. C. biegnie termin prawnego pozbawienia go prawa jazdy.

Dnia 8 czerwca 2012 r. wpłynęło do organu postanowienie Sądu Rejonowego [...] III Wydział Karny o sygn. akt III K [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., o zwrocie P. C. prawa jazdy, po spełnieniu przez niego warunków do ponownego otrzymania ww. dokumentu, wskazanych w art. 114 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

W dniu 4 lipca 2012 r. P. K. C. złożył w kancelarii organu pismo, w którym wniósł o bezzwłoczne wykonanie postanowienia Sądu i zwrot prawa jazdy. Pismem z dnia 5 lipca 2012 r. organ poinformował Stronę, że zwrot prawa jazdy zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b. ustawy Prawo o ruchu drogowym może nastąpić po dostarczeniu aktualnego orzeczenia lekarskiego, stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oraz, zgodnie z postanowieniem Sądu, po zaliczeniu z wynikiem pozytywnym egzaminu państwowego zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b. Przepis ten dotyczy sytuacji, w której kierowca bez względu na przyczynę i okoliczności, był prawnie pozbawiony dokumentu prawa jazdy na czas dłuższy niż 1 (jeden) rok. Faktycznie Pan C. pozbawiony był prawa jazdy powyżej 3 (trzech) lat.

Postanowienie Sądu sygn. akt III K [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. dotyczące zwrotu prawa jazdy związane jest tylko z możliwością ubiegania się o jego wydanie w oparciu o przepisy prawa o ruchu drogowym, jednak, jak wskazał Sąd w sentencji postanowienia, zwrot dokumentu nastąpi po spełnieniu warunków do ponownego otrzymania dokumentu prawa jazdy wskazanych w art. 114 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł P. C. wnosząc o jej uchylenie i zwrot prawa jazdy w terminie bezzwłocznym. Wskazał, że proces z art. 178a k.k. został przeprowadzony w pierwszej instancji wadliwie, co skutkowało uchyleniem wyroku przez Sąd Okręgowy w [...]. Postępowanie w sprawie nie jest zakończone, a wobec tego Skarżący w sprawie administracyjnej w przedmiocie zwrotu prawa jazdy korzysta z domniemania niewinności. Oznacza to, że żadne badania ani egzaminy go nie obowiązują, jeśli nie zostanie prawomocnie skazany.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] października 2012 r. znak [...], działając w oparciu o art. 127 w zw. z art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., oraz art. 114 ust. 1 pkt 2 lit b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), po rozpatrzeniu dowołania P. K. C., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy omówił stan faktyczny sprawy wskazując, że Skarżącemu zatrzymano zostało prawo jazdy na czas powyżej roku i jego zwrot może nastąpić po spełnieniu przez niego warunków do ponownego otrzymania ww. dokumentu, wskazanych w art. 114 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Skoro pan C. nie dostarczył aktualnego orzeczenia lekarskiego, ani nie zaliczył z wynikiem pozytywnym egzaminu państwowego, organ pierwszej instancji zasadnie orzekł o odmowie zwrotu prawa jazdy.

Organ odwoławczy wskazał, że argumenty strony zawarte w odwołaniu nie mogą zostać uwzględnione. Przepis art. 114 ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi, że:

1. Kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega:

1) osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty:

a) w razie uzasadnionych zastrzeżeń co do jej kwalifikacji,

b) na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1;

2) osoba ubiegająca się o:

a) przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego na okres przekraczający 1 rok lub w związku z utratą kwalifikacji,

b) zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia do kierowania tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok.

Ustęp 4 ww. przepisu wskazuje, że: "W przypadkach określonych w ust. 1 pkt 2 dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje się po zdaniu, przez osobę ubiegającą się o jego wydanie, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje."

A zatem sprawdzeniu kwalifikacji podlega taka osoba, w stosunku, do której czas, na jaki pozbawiono ją prawa jazdy, był dłuższy niż 1 rok (art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b cyt. ustawy). Przepis ten dotyczy prawnych form pozbawienia wymienionego dokumentu.

W analizowanej sprawie nie ulega wątpliwości, że postanowienie prokuratora obowiązywało ponad 3 lata. Zachodzą zatem przesłanki do wymagania od p. C. poddaniu się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Wymogu takiego nie znosi postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. sygn. akt III K [...]. Wręcz przeciwnie, postanawia ono o zwrocie p. C. prawa jazdy po spełnieniu przez niego warunków do ponownego otrzymania dokumentu wskazanych w art. 114 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Organ odwoławczy wskazał, że w wyroku z dnia 11.01.2011 r. sygn. akt I OSK 1376/11, LEX nr 1113242, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w przypadku osób uniewinnionych, którym wcześniej bezzasadnie zatrzymano prawo jazdy, przepis art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b Prawa o ruchu drogowym nie może mieć zastosowania. Wymaganie od takiej osoby, by poddała się egzaminowi sprawdzającemu jej kwalifikacje do prowadzenia pojazdu, byłoby niewątpliwie dodatkową dolegliwością, niczym nieuzasadnioną, gdyż ochrona bezpieczeństwa ruchu drogowego, jaką zapewne miał na względzie ustawodawca, wprowadzając art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ww. ustawy, nie może implikować swoistego automatyzmu w stosowaniu sankcjonującej normy administracyjnego prawa materialnego wobec wszystkich, pomijając w szczególności sytuację osoby, której bezzasadnie zatrzymano prawo jazdy, czego potwierdzeniem jest uniewinniający wyrok sądu karnego. W analizowanej sprawie, jak przyznaje sam skarżący, nie zapadł jeszcze wyrok uniewinniający. Stanowisko organu pierwszej instancji, mając na uwadze sytuację prawną P. C., było zatem słuszne.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2012 r. złożył P. C. wnosząc o jej zmianę poprzez uchylenie decyzji organu I instancji oraz zwrot prawa jazdy i zarzucając jej naruszenie art. 114 ust. 1 pkt 2 lit b ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez jego błędną wykładnię odnośnie zaistniałego stanu faktycznego.

W skardze skarżący powtórzył argumenty podniesione w odwołaniu, ponownie wskazał na zasadę domniemania niewinności, wobec braku zakończenia postępowania przed sądem karnym. Podając przykłady orzeczeń sądów administracyjnych, wskazał że w orzecznictwie istnieją rozbieżności interpretacyjne dotyczące zastosowanej w niniejszej sprawie podstawy prawnej, tj. art. 114 ust. 1 pkt 2 lit b ustawy Prawo o ruchu drogowym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

W rozpatrywanej sprawie tego rodzaju wady nie wystąpiły, a zaskarżona decyzja jest prawidłowa.

Ocenie Sądu poddana został decyzja w przedmiocie odmowy zwrotu P.K.C. prawa jazdy kategorii B.

Zgodnie z treścią art. 114 ust. 1 pkt 2 lit b ustawy Prawo o ruchu drogowym kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok.

Skarżący wywodzi, że nie ma obowiązku poddania się egzaminowi sprawdzającemu kwalifikacje, albowiem nie jest wiadome, czy w sprawie, w której jest oskarżony zapadnie wyrok uznający jego winę. Wskazuje, że wobec niego obowiązuje zasada domniemania niewinności, która winna być respektowana także w postępowaniu administracyjnym. Powyższe oznacza, iż nie można domagać się, by dla uzyskania prawa jazdy wypełnił obowiązki z art.. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b. ustawy Prawo o ruchu drogowym. Skarżący odwołuje się do wyroków sądów administracyjnych w tym, wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach o sygn. I OSK 2008/10 LEX nr 1149283, I OSK 13 1376 LEX nr 1113242, z których wynika, iż wyrok uniewinniający usuwa wszelkie skutki związane z wszczętym postępowaniem karnym, a zwłaszcza skutki wywołane postanowieniem prokuratora o zatrzymaniu prawa jazdy.

W ocenie Sądu Skarżący nie ma racji.

W rozpatrywanej sprawie, jest oczywiste, iż zatrzymanie miało charakter prawny, albowiem w postępowaniu prowadzonym przez Prokuratora Rejonowego [...] 3 Ds. [...] w związku z postępowaniem prowadzonym przeciwko Skarżącemu o przestępstwo z art. 178a § 1 kk, na podstawie art. ust. 135 ust. 1 pkt 1 a ustawy Prawo o ruchu drogowym, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. orzeczono o zatrzymaniu prawa jazdy. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że w chwili zatrzymania, po przeprowadzeniu badań, Skarżący miał w wydychanym powietrzu: w I badaniu - 0,99 mg/l alkoholu, w II badaniu - 1,16 mg/l alkoholu i w III badaniu - 1,12 mg/l alkoholu. Orzeczenie stało się prawomocne.

Powyższe postanowienie zostało uchylone postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. Z uzasadnienie orzeczenia Sądu wynika, że przyczyną uchylenia tego środka nie był wyrok uniewinniający, lecz okoliczność, że w realiach sprawy dalsze zatrzymanie prawa jazdy było nieuzasadnione, albowiem w przypadku uznania winny oskarżonego nie będzie można orzec zakazu prowadzenia pojazdu na okres ponad 3 lat.

W sprawie Skarżącego nie zapadł wyrok kończący postępowanie karne.

Przypomnieć należy, że Skarżący wywodzi, mając na uwadze, że nie zapadło orzeczenie przesądzające o jego winie, iż w sprawie w przedmiocie zwrotu prawa jazdy należy wobec niego zastosować zasadę domniemania niewinności, albowiem zasada ta winna być także respektowana w postępowaniu administracyjnym.

Z powyższym nie można się zgodzić.

Zasada domniemania niewinności ma gwarantować osobom, którym został przedstawiony zarzut popełnienia przestępstwa, że aż do chwili wydania prawomocnego wyroku będą traktowane jak osoby niewinne.

W polskim prawie znajduje ona wyraz w art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, który stanowi, że "Każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu."

Analogicznie stanowi o art. 5 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. Kodeksu postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555), dalej "Kpk". - "Oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym wyrokiem"

Zasada domniemania niewinności oznacza, nakaz traktowania oskarżonego jak niewinnego, dopóki Sąd nie stwierdzi jego winy prawomocnym wyrokiem. Wina, o jakiej mowa w związku tą zasadą, wiąże się z popełnieniem czynu zabronionego. Rozstrzygnięcie o winie jest warunkiem sine qua non wyroku skazującego, który może być wydany tylko w szeroko rozumianym postępowaniu karnym (w spawach karnych, w sprawach o wykroczenia, w sprawach o przestępstwa karno- skarbowe

Prawo do domniemania niewinności do czasu udowodnienia winy, zgodnie z ustawą, nie stanowi li tylko gwarancji proceduralnej w postępowaniu karnym, lecz wymaga ponadto od wszystkich organów państwowych powstrzymania się od formułowania oświadczeń na temat winy oskarżonego, zanim wina ta nie zostanie udowodniona przez właściwy sąd.

Zasada ta nie wyklucza jednak dokonywania w stosunku do osoby podejrzanej (lub oskarżonej) szeregu czynności procesowych ingerujących daleko w jej sferę prywatności, w tym stosowania np. środków zapobiegawczych.

Środki te mają czasami bardzo restrykcyjny charakter – np. areszt tymczasowy, zakaz opuszczania kraju, poręczenie majątkowe. Ich stosowanie nie wiąże się z pewnością, co do popełnienia przestępstwa i winy osoby oskarżonej, lecz z uprawdopodobnieniem jego popełnienia.

Sąd lub prokurator orzekając o zatrzymaniu prawa jazdy także nie bada winy osoby, której zatrzymano prawo jazdy. Zatrzymanie prawa jazdy wiąże się ze stwierdzonym faktem prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu, co w konsekwencji może prowadzić do orzeczenia kary zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Środek ten ma charakter prewencyjny i niewątpliwie represyjny. Stanowi dolegliwość dla sprawcy wykroczenia lub przestępstwa.

Zatrzymanie prawa jazdy wiąże się z dalszym postępowaniem administracyjnym, albowiem zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b Prawa o ruchu drogowym " Kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega m.in. osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia do kierowania tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok." W takim przypadku, zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje się po zdaniu, przez osobę ubiegającą się o jego wydanie, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje.

W przypadku zwrotu prawa jazdy przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym organ nie ma podstaw do badania stopnia winy lub niewinności Skarżącego. Przesłanką, która podlega badaniu jest upływ okresu na który zostało zatrzymane prawo jazdy ( art. 114 ust. 1 pkt 1 lit.b). Okoliczność, iż w sprawie w stosunku do osoby, której zatrzymano prawo jazdy jeszcze nie zakończono postępowania i nie zapadł prawomocny wyrok, nie niweczy faktu, że w postępowaniu wydane zostało prawomocne postanowienie o zatrzymaniu prawa jazdy, a Skarżący jest go pozbawiony na okres powyżej roku.

Jeszcze raz należy podkreślić, że zasada domniemania niewinności, chociaż zakazuje uznawania oskarżonego za winnego popełnienia przestępstwa zanim zapadł prawomocny wyrok, nie oznacza, iż wyłączone są dla tej przyczyny pewne działania organów państwa o charakterze restrykcyjnym, które mają na celu zebranie dowodów (np. obowiązek poddania się badaniom przez oskarżonego), zapewnienie prawidłowego toku postępowania karnego (środki zapobiegawcze), czy działanie prewencyjne (zatrzymanie prawa jazdy).

Konsekwencją administracyjną zatrzymania prawa jazdy (także w sytuacji, gdy nie zapadł prawomocny wyrok, a więc gdy wobec oskarżonego obowiązuje zasada domniemania niewinności), w przypadku, gdy czas pozbawienia przekraczał jeden rok jest konieczność sprawdzenia kwalifikacji osoby, która ubiega się o jego zwrot.

Przywołane wyroki sądów administracyjnych odnosiły się do sytuacji, w których stwierdzono brak winy oskarżonego w postępowaniu karnym. W sprawach tych - nie domniemanie, a pewność, co do braku winy stanowiła o istocie rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. W takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. I OSK 2008/10 LEX nr 1149283, I OSK 13 1376 LEX nr 1113242 ) stwierdził, że " Poddanie osoby, w stosunku do której zapadł wyrok uniewinniający od zarzutu, w związku z którym nastąpiło zatrzymanie prawa jazdy, stanowiłoby dodatkową, nieuzasadnioną dolegliwość. Takie postępowanie nie dałoby się pogodzić z konstytucyjnymi gwarancjami, o jakich mowa w art. 42 ust. 3 ustawy zasadniczej."

W postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania prawa jazdy zatrzymanego na podstawie postanowienia prokuratora lub sądu, zasada domniemania niewinności nie obowiązuje. Organ zgodnie z art. 114 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym ma obowiązek domagania się od osoby, której prawo jazdy zatrzymano, wypełnienia obowiązku zdania egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje.

W rozpatrywanej sprawie, co bezsporne, nie zapadło orzeczenie uniewinniające Skarżącego od odpowiedzialności karnej za popełnienie przestępstwa w ruchu drogowym, a zatem organ orzekający w sprawie prawidłowo zastosował art. 114 ust. 1 pkt 2 lit b i odmówił Skarżącemu zwrotu prawa jazdy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia skargi i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.