V SA/Wa 515/13

Uzasadnienie

W związku z zażaleniem złożonym przez A. R. na postanowienie nr ... z dnia ... września 2012 r. o odmowie przywrócenia terminu wydane przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W. z/s w W., Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR postanowieniem z dnia ... listopada 2012 r., nr ... utrzymał w mocy w/w. rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu postanowienia z dnia ... listopada 2012 r. przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne:

W dniu ... maja 2012 r. wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR formularz wniosku producenta rolnego o przyznanie płatności za rok 2012 r.

Kontrola jego kompletności wykazała braki formalne. W związku z powyższym w dniu ... sierpnia 2012 r. w trybie art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego wystosowano wezwanie do usunięcia braków.

Wezwanie zawierało pouczenie, iż nie usunięcie braków w terminie 7 dni spowoduje pozostawienie wniosku o przyznanie płatności bez rozpoznania w całości lub części. Wezwanie zostało odebrane 28 sierpnia 2012 r. przez adresata.

Zatem termin na usunięcie braków formalnych upłynął 4 września 2012 r.

W dniu 6 września 2012 r. A. R. złożył do Biura Powiatowego, podpisany formularz korekty wniosku wraz z załącznikami graficznymi. W związku z powyższym w dniu ... września 2012 r. do Wnioskodawcy zostało wysłane pismo w sprawie pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Z kolei w dniu 21 września 2012 r. strona złożyła prośbę o przywrócenie terminu, wskazując, iż przebywała na wyjeździe służbowym. W odpowiedzi na to pismo ... września 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. z/s w W. wydał postanowienie nr ... o odmowie przywrócenia terminu. W zażaleniu na to postanowienie wnioskodawca powołał się na pobyt poza miejscem zamieszkania, które uniemożliwiło mu dochowanie terminu na usunięcie braków formalnych.

Uznając bezzasadność zażalenia Dyrektora ... OR ARiMR podkreślił, iż warunkiem przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności, zgodnie z art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego jest spełnienie łącznie trzech przesłanek, a mianowicie:

1. Wniesienie przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustalenia przeszkody, która uniemożliwiła mu dochowania terminu,

2. Dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano oraz

3. Uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego.

Organ wskazał jednocześnie, że przywrócenie terminu do złożenia prośby wymienionej w pkt 1 jest niedopuszczalne. Zwrócił poza tym uwagę, że w rozpatrywanej sprawie A. R. złożył korektę wniosku w dniu 6 września 2012 r. jednakże wraz z korektą wniosku nie wpłynęła prośba o przywrócenie terminu na usunięcie braków formalnych.

Zgodnie zaś z ogólnie obowiązującymi przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, w przypadku uchybienia danego terminu, zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a. należy w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, wnieść prośbę o przywrócenie tego terminu. Zatem strona miała obowiązek złożyć prośbę o przywrócenie terminu w okresie 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła jej dochowanie wymaganego warunku, jednakże złożyła prośbę o przywrócenie terminu dopiero w dniu 21 września 2012 r. Wskazano, że 6 września 2012 r. wnioskodawca złożył dokumenty, w których zostały usunięte braki formalne we wniosku, czyli można wnioskować, iż termin ten jest początkowym dniem, kiedy ustąpiły przyczyny uchybienia terminu.

W niniejszej sprawie A. R. złożył tę prośbę dopiero w dniu 21 września 2012 r., czyli przekroczył dopuszczalny termin.

Podkreślono również, iż zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, możliwość złożenia prośby o przywrócenie terminu wynika wprost z przepisów prawa i organy administracji państwowej nie mają obowiązku pouczania stron z urzędu o takiej możliwości.

Ponadto żaden przepis prawa nie nakłada obowiązku udzielenia stronom takiego pouczenia, nie są to bowiem okoliczności prawne w rozumieniu art. 9 k.p.a.

Reasumując stwierdzono, iż nie można przywrócić terminu do uzupełnienia braków formalnych w rozpatrywanej sprawie albowiem jeden z warunków umożliwiających przywrócenie terminu przez organ administracji nie został przez stronę spełniony. Prośba o przywrócenie terminu została złożona po upływie 7 dni od ustalenia przyczyny uchybienia terminu.

Niezależnie od powyższego ewentualne przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej w trybie art. 58 k.p.a. może nastąpić jedynie na wyraźną prośbę zainteresowanego. Prośba ta w rozpatrywanym przypadku wpłynęła jednak po terminie wskazanym w art. 58 § 2 k.p.a., którego przywrócenie jest prawnie niedopuszczalne.

Ponadto, nie można uznać wyjazdu służbowego za przeszkodę niedającą się przezwyciężyć, tym bardziej w sytuacji, gdy Strona miała możliwość przesłania korekty drogą pocztową, osobiście lub wyręczając się inną osobą. Mogła ustanowić także pełnomocnika.

Skargę na opisane wyżej postanowienie złożył A. R. zarzucając mu naruszenie:

- art. 64 § 2 k.p.a. poprzez wadliwe, a tym samym nieskuteczne wezwanie strony do uzupełnienia braków formalnych wniosku, a następnie nie uznanie za skutecznej złożonej korekty wniosku w skutek błędnego przyjęcia, że doszło do uchybienia terminu na dokonanie czynności procesowej i pozostawienie wniosku bez rozpoznania;

- art. 58 i 59 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, na podstawie wadliwego, a tym samym nieskutecznego wezwania do usunięcia braków, że doszło do uchybienia terminu na dokonanie czynności procesowej i w konsekwencji bezprzedmiotowe orzeczenie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oraz błędne przyjęcie, że nie zachodzą ewentualnie przesłanki do przywrócenia terminu;

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego w związku z nie wyjaśnieniem wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności a w konsekwencji błędne przyjęcie, że skarżący uchybił terminowi do uzupełnienia braków formalnych, oraz że brak było ewentualnie podstaw do przywrócenia terminu w związku ze spełnieniem przesłanek z art. 58 k.p.a.

- art. 8 i art. 9 k.p.a. poprzez błędne ponowne wezwanie skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku w odniesieniu do tych samych materiałów graficznych stanowiących przedmiot wcześniejszej kontroli formalnej, będące wynikiem wadliwego działania organów oraz nieudzielenie stronie pełnej i wyczerpującej informacji w zakresie bezskuteczności dokonywanej czynności procesowej z uwagi na ewentualne uchybienie terminu.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o:

1. uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji,

2. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podkreślono m.in., że skarżący ubiegał się o płatności rolnośrodowiskowe w trybie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na latach 2007-2013 (Dz. U. 2009, Nr 33, poz. 262 z późn. zm.).

W stanie faktycznym sprawy organ wezwał (ponownie) stronę do uzupełnienia braków wniosku na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się jednak, iż powołanie się przez organ administracyjny na treść art. 64 § 2 k.p.a. powinno służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych wynikających ze ściśle określonych przepisów i nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku oraz jego załączników.

Zdaniem skarżącego niezaznaczenie na załącznikach graficznych obszaru niekoszonego trwałych użytków zielonych oraz nieokazanie planu rolnośrodowiskowego wskazuje na okoliczność niezrealizowania przez Producenta jednego z wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów rolnośrodowiskowych, nie stanowi jednak braku formalnego, do którego zastosowanie znajduje zapis art. 64 § 2 k.p.a. i nie powoduje skutków, o których mowa w tym przepisie.

Wobec tego stosownie do § 27 w związku z § 4 ust. 2 i załącznika nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego niewykazanie spełnienia wymogu pozostawienia powierzchni niekoszonej poprzez niezaznaczenie jej na załączniku graficznym stanowi brak materialny w zakresie uzasadnienia wniosku, nie podlegający uzupełnieniu w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Brak tego typu może wywołać skutki materialnoprawne, w postaci sankcji zmniejszających wysokość płatności. Świadczyć bowiem może o nie wykazaniu przez wnioskodawcę okoliczności, które uzasadniałyby jego żądanie w postaci przyznania płatności rolnośrodowiskowych w pełnej wysokości.

Tym samym, żądanie organu nie mogło stanowić przedmiotu wezwania opartego na przepisie art. 64 § 2 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Na wstępie wskazać należy, iż przedmiotowe postępowanie zakończone kwestionowanym skargą postanowieniem było następstwem wniosku skarżącego, który w dniu ... września 2012 r. złożył pisemną prośbę o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku, którym domagał się przyznania płatności na 2012 r. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64 poz. 427 z późn. zm.), oraz przepisy wydanego na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a tejże ustawy Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33 poz. 262 ze zm.).

Postępowanie wywołane wnioskiem skarżącego (o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności) nie mogło być więc postępowaniem w którym ocenia się zasadność wezwania go do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie pomocy, bądź to czy wniosek ten był kompletny.

Nie miało ono bowiem charakteru merytorycznego w tym znaczenie że nie mogło oceniać czy ów wniosek pozwalał na przyznanie płatności i ewentualnie w jakiej wysokości.

Co charakterystyczne po złożeniu wniosku, o którym mowa skarżący nie kwestionował wezwania z dnia ... sierpnia 2012 r., w którym określono jakie ma on braki wzywając jednocześnie do ich usunięcia w zakreślonym terminie. Co nie mniej istotne wezwanie to zawierało pouczenie, iż nie usunięcie tychże braków w terminie spowoduje pozostawienie wniosku o przyznanie płatności bez rozpoznania w całości lub części.

Podkreślenia raz jeszcze wymaga, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest ocena merytoryczna wniosku o przyznanie pomocy a jedynie ocena wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie tejże pomocy. Z tego też względu zarzuty skargi nie mogą być uznane za uzasadnione. Zdaniem sądu są one wyrazem niezrozumienia istoty i celu niniejszego postępowania.

Niezależnie od tego o czym mowa powyżej przypomnieć należy, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Z kolei stosownie do art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z cytowanym wyżej przepisem wnoszący prośbę powinien uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.

Musi zatem uprawdopodobnic istnienie okliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie na skutek takich zdarzeń za które nie ponosi odpowiedzialności. W prośbie o przywrócenie terminu powinien więc wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się go zachować. Wiąże się to z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogla usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

Bogate orzecznictwo sądowe, które dokonało wykladni przepisu art. 58 § 1 k.p.a. jednoznacznie wskazuje, że strona względnie jej pełnomocnik powinien uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych, oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od nich niezależna (zob. m. in. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2006 r. sygn. akt II OSK 1397/05 – lex nr 315129).

Przy ocenie braku winy organ administracji publicznej powinien nadto przyjąć tzw. obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy zastosowaniu tegoż miernika przywrócenie terminu nie byłoby zatem dopuszczalne gdyby strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.

W nauce postępowania administracyjnego przyjmuje sie z kolei, że brak winy strony zachodzi tylko wtedy gdy nie mogła ona przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

W konsekwencji pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia, czyli siły wyższej. Jeśli jednak nawet taka przeszkoda nie istaniała, ale strona miała podstawę do sądzenia, że istnieje należy uznać, że niedopełnienie czynności procesowej było niezawinione (E. Iserzon J. Starościak k.p.a. komentarz wyd. IV str. V136-137).

Co nie mniej istotne prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie z wniesieniem tej prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 kpa). Z akt sprawy wynika, że skarżący obowiązku tego nie dopełnił, albowiem termin na usunięcie braków formalnych wniosku o przyznanie pomocy upłynął w jego przypadku 4 września 2012 r. Jednakże skarżący uzupełnił ów wniosek dnia 6 września 2012 r.

Termin 7 dniowy na złożenie wniosku o przywrócenie terminu na usunięcie braków formalnych wniosku o którym wyżej mowa rozpoczął więc bieg 6 września 2012 r., co oznacza iż jego koniec przypadał na dzień 13 września 2012 r.

Ponieważ skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu dopiero w dniu 21 września 2012 r. to za zasadną uznać należało odmowę jego przywrócenia.

Niejako na marginesie przypomnieć należy, że niedopuszczalne jest przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu (art. 58 § 3 k.p.a.).

Z powyższych względów skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.