I SA/Kr 257/13
Wyrok
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
2013-05-09Nietezowane
Artykuły przypisane do orzeczenia
Do tego artykulu posiadamy jeszcze 13 orzeczeń.
Kup dostęp i zobacz, do jakich przepisów odnosi się orzeczenie. Znajdź inne potrzebne orzeczenia.
Skład sądu
Ewa Michna
Inga Gołowska
Paweł Dąbek /przewodniczący sprawozdawca/Sentencja
|Sygn. akt I SA/Kr 257/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 maja 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek (spr.), Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędzia: WSA Ewa Michna, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2013 r., sprawy ze skargi R.D., na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, z dnia 17 grudnia 2012 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, uchyla zaskarżoną decyzję w części odmawiającej umorzenia należności głównej.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 17 grudnia 2012 r., Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 41a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j.: Dz. U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291 ze zm.; dalej: u.s.r.), uchylił w części swoją decyzję nr ZU/4110-250/2012 z dnia 19 października 2012 r. i w tym zakresie orzekł w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników w kwocie 2.000 zł za okres IV kwartału 1999 r. do I kwartału 2001r. oraz odmówił umorzenia należności głównej.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach. Pismem z dnia 20 lipca 2011 r. R.D. (dalej: skarżąca) zwróciła się do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: Prezesa KRUS) o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Skarżąca wyjaśniła, iż zaległość powstała z uwagi na brak ubezpieczenia jej męża w przedsiębiorstwach, w których pracował – i podlegał ubezpieczeniu jako domownik gospodarstwa domowego należącego do skarżącej. Obecnie skarżąca jest w trakcie postępowania o rozwód, nie mieszka z mężem, który również nie łoży na jej utrzymanie, a skarżąca nie posiada środków na spłatę zadłużenia.
Decyzją z dnia 19 października 2012 r. Prezes KRUS odmówił umorzenia zadłużenia skarżącej. W toku postępowania organ ustalił, że skarżąca posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 6,09 ha przeliczeniowych (4,32 ha). Organ stwierdził, że skarżąca może liczyć na wsparcie finansowe osób, z którymi prowadzi gospodarstwo domowe. Ponadto zwrócono uwagę, że ze skarżącą zawarto układ ratalny z dnia 22 czerwca 2010 r., który jest korzystną formą spłaty zadłużenia. Końcowo Prezes KRUS przypomniał, że okresy, za które składki zostają umorzone, podlegają wyłączeniu przy ustalaniu wysokości emerytur i rent.
W dniu 14 listopada 2012 r. skarżąca zwróciła się do Prezesa KRUS o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca zwróciła uwagę, że wychowuje troje dzieci (w wieku 14, 13 i 10 lat). Ponadto podała, że pomagający jej dotychczas w gospodarstwie ojciec doznał udaru mózgu i jest sparaliżowany – z uwagi na ten fakt skarżąca oddała posiadany grunt rolny w dzierżawę. Ponadto skarżąca wskazała, że zamieszkująca z nią matka również nie jest sprawna z uwagi na przebyte operacje biodra. Skarżąca stwierdziła, że zaległe składki powinny obciążać jej męża, który pracuje i którego ubezpieczenia dotyczą zaległości.
Zaskarżoną decyzją z dnia 17 grudnia 2012 r. Prezes KRUS uchylił ww. decyzję z dnia 19 października 2012 r. w części, umorzył odsetki za zwłokę od nieuregulowanych składek na ubezpieczenie społeczne rolników w kwocie 2000,00 zł za okres "1999.4 kw.- 2011.1kw." oraz odmówił umorzenia należności głównej.
Organ ustalił, że mąż skarżącej podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od 11 października 1997 r. do 12 lipca 2012 r. jako rolnik posiadający gospodarstwo rolne o pow. powyżej 1 ha przeliczeniowego. Dalej organ podał, że rodzina skarżącej znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej, co Prezes KRUS uwzględnił ponownie rozpatrując wniosek o umorzenie zaległości. Organ stwierdził również, że rodzina skarżącej przebywa w dobrych warunkach mieszkaniowych, a skarżąca posiada dodatkowe źródło dochodu w postaci przychodów z działalności gospodarczej. Organ wskazał, że ulga w spłacie składek ma charakter wyjątkowy, a powodem takiej decyzji są przyczyny gospodarczo uzasadnione, przede wszystkim powstające na skutek zdarzeń losowych bądź okoliczności niezależnych od płatnika, a zasługujących na uwzględnienie. Ponadto przypomniał, że decyzje w tym przedmiocie mają charakter uznaniowy.
Pismem z dnia 12 lutego 2013 r. skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję, zaskarżając ją w części dotyczącej odmowy umorzenia należności głównej wynikającej z nieopłacenia składek w kwocie 15.704,00 zł. Zaskarżonej decyzji zarzucono błędną wykładnię art. 41a ust. 1 u.s.r. polegającą na przyjęciu, że podstawy umorzenia zobowiązań nie może stanowić fakt niewywiązywania się dłużnika z obowiązku terminowego opłacania należności składkowych przez wiele lat, w związku z błędem w ustaleniach faktycznych przyjętych do rozstrzygnięcia sprawy.
W uzasadnieniu skargi podano, że zadłużenie powstało z uwagi na fakt, że mąż skarżącej pracował jako kierowca, a jego pracodawca nie odprowadzał mu składek na ubezpieczenie społeczne. Skarżąca podała, że jej mąż stosował przemoc fizyczną i jest uzależniony od narkotyków i nie mogła liczyć na jego pomoc w prowadzeniu gospodarstwa. Z uwagi na fakt, że jej gospodarstwo rolne jest niewielkie, skarżąca nie jest w stanie utrzymać całej rodziny w oparciu o dochody z jego prowadzenia. Ponadto, dochody skarżącej (1.523,29 zł za okres od lipca do grudnia 2012 r.) oraz dochód z dzierżawy gruntu rolnego (1.500,00 zł) pozwalają na zaspokojenie minimalnych potrzeb, w tym spłatę podatku rolnego i innych zobowiązań (koszty opału, energii elektrycznej, wody). Skarżąca zaznaczyła, że jej mąż nie płaci należnych alimentów na swoje dzieci.
Skarżąca ponadto wniosła o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego w przypadku, gdy Sąd uzna to za zasadne.
W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 9 maja 2013 r. Sąd oddalił wniosek skarżącej o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie należy również zaznaczyć, że niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy § 1 pkt 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. nr 163, poz. 1016).
Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób uzasadniający jej uchylenie – z innych jednak przyczyn, niż wskazane w skardze.
Sąd dostrzegł, że pod wydanymi w sprawie decyzjami merytorycznymi Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego znajdują się podpisy następujących osób. Pod decyzją z dnia 19 października 2012 r. widnieją odciski pieczęci i podpisy: Zastępcy Dyrektora K.K. oraz Inspektor I.Z.. Z kolei pod zaskarżoną decyzją wydaną na skutek ponownego rozpoznania sprawy (z dnia 17 grudnia 2012 r.) widnieją odciski pieczęci i podpisy: Dyrektora A.K. oraz Inspektor I.Z.. Powyższe oznacza, że obie decyzje zostały podpisane przez I.Z..
Wobec powyższego należy przypomnieć, iż przepisy rozdziału 5 działu 1 k.p.a. regulują kwestie wyłączenia pracownika oraz organu od udziału w postępowaniu. Przyczyny wyłączenia pracownika organu administracji publicznej od udziału w postępowaniu wymienione zostały w art. 24 § 1 k.p.a. Stosownie do treści art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie zaś z art. 24 § 3 k.p.a. bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość, co do bezstronności pracownika. Wyłączenie pracownika na podstawie art. 24 § 3 k.p.a. wymaga wprawdzie uprawdopodobnienia, że istnieją okoliczności, które mogą wywołać wątpliwość co do jego bezstronności, ale nie chodzi tu o uprawdopodobnienie istnienia okoliczności powodujących stronniczość pracownika, lecz jedynie okoliczności wywołujących wątpliwość co do jego bezstronności. Nie jest zatem konieczne uprawdopodobnienie, że pracownik będzie stronniczy w załatwieniu sprawy ze względu na daną okoliczność, lecz wystarczy, że okoliczność ta powoduje powstanie wątpliwości co do jego bezstronności. Powyższa przyczyna wyłączenia pracownika jest zatem określona szeroko, bowiem umożliwia wyłączenie pracownika od udziału w postępowaniu w sprawie na podstawie istnienia wątpliwości, niekoniecznie uzasadnionych, co do jego bezstronności. Także Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd doktryny, że powodem wyłączenia pracownika mogą być także wątpliwości interpretacyjne w związku ze stosowaniem art. 24 § 1 k.p.a. (komentarz do art. 24 k.p.a. – Andrzej Wróbel, System Informacji Lex 26/2010). To, że dany pracownik wydał decyzję w I instancji, może stanowić samodzielną podstawę z art. 24 § 3 k.p.a. do jego wyłączenia w postępowaniu z art. 127 § 3 k.p.a., gdyż oznacza samo przez się, że wskutek wydania decyzji dotychczasowej wątpliwa może być jego bezstronność w uczestniczeniu przy wydaniu decyzji na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 431/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przepisy o wyłączeniu pracownika odgrywają ważną rolę i mają na celu zapewnienie stronom obiektywizmu i bezstronności przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ odwoławczy, na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 marca 2005r., sygn. akt P 8/03 (OTK ZU 2005/3A/20). Uregulowane w art. 24 i art. 25 k.p.a. przesłanki wyłączenia pracownika organu administracji publicznej oraz wyłączenia organu mają stwarzać warunki do bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez pracownika organu lub sam organ oraz eliminowanie jakichkolwiek wątpliwości w tym zakresie wśród uczestników postępowania. Przepisy prawa procesowego o wyłączeniu pełnią zatem funkcję gwarancyjną. Z założenia mają chronić bezstronność i obiektywizm orzekania zapewniając warunki "uczciwego procesowania" (W. Chróścielewski: Organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym. Dom Wydawniczy ABC, s. 12 oraz glosa do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. akt II GPS 2/06. Zeszyty Naukowe Sadownictwa Administracyjnego nr 3(12) z 2007 r. str. 137). Nie mogą być zatem pomijane w procesie stosowania prawa. Nie do przyjęcia jest także ich zawężająca wykładnia.
W świetle poglądów doktryny, reguła określona we wspomnianym przepisie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ma zastosowanie także do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym mowa w przepisie art. 127 § 3 k.p.a., a więc do sytuacji, w której pracownik brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji w pierwszej instancji, następnie zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (tak. m.in. A. Wróbel /w:/ M. Jaśkowska. A. Wróbel. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze 2005. wyd. 11. s. 221; tak również: J. Borkowski /w;/ B. Adamiak. J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck. Warszawa 2005. s. 183). Należy bowiem pamiętać, że pracownik, który raz już uczestniczył w czynnościach procesowych, ma przez to ugruntowane poglądy zarówno na stan faktyczny, jak i na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Może to z kolei nasuwać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności i obiektywizmu (por. W. Chróścielewski w powołanej glosie do uchwały sygn. akt II GPS 2/06). Pogląd ten znajduje również, potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (tak. m. in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 213/06, publ. LEX nr 235133: uchwala składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007r. sygn. akt II GPS 2/06. ONSAiWSA 2007/3/61 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 1507/08, publ. LEX nr 529978).
Stanowisko to w pełni podzielił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 15 grudnia 2008 r., sygn. akt P 57/07, orzekając, że art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza członka organu z postępowania, z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Jak wynika z powyższych rozważań, pracownik, który brał udział w wydaniu decyzji w I instancji, nie może rozpoznawać środka odwoławczego wniesionego od tej decyzji. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy stanowi natomiast taki środek odwoławczy.
Potwierdzeniem takiego stanowiska była nowelizacja art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. dokonana przepisem art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18 ze zm.). Wykreślono wówczas z treści tego przepisu zwrot "w niższej instancji", podkreślając w ten sposób sam "udział" pracownika organu "w wydaniu zaskarżonej decyzji". Nowelizacja ta usunęła zatem wszelkie wątpliwości dotyczące możliwości ponownego orzekania przez osobę, która brała udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, które to wątpliwości pojawiały się w związku z wcześniejszym brzmieniem omawianego przepisu, a mianowicie, czy wyłączenie to ma zastosowanie również do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Celem tej nowelizacji było wyłączenie pracowników, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, zarówno pracowników organu I instancji, jak również pracowników ministerstw i urzędów centralnych, którzy przygotowują i podpisują decyzje ministrów i kierowników urzędów centralnych wydawanych na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Należy przy tym wskazać, że wcześniejsze wątpliwości co do stosowania przepisów o wyłączeniu pracownika przy rozpatrywaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, zostały wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 18 lutego 2013r. II GPS 4/12, w której zostało wskazane, że przepis art. 24 § 5 pkt 1 k.p.a. miał zastosowanie do pracownika organu jednoosobowego w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem, o którym mowa w art. 127 § 3 tego Kodeksu również przed dokonaną nowelizacją. Uchwała ta nie ma wprawdzie decydującego znaczenia przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, gdyż zaskarżona decyzja wydana została już pod rządem nowego brzmienia tego przepisu, lecz potwierdza ona, że pracownik, który uczestniczył w wydaniu decyzji w I instancji, nie może brać udziału w wydaniu decyzji wydanej na skutek rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.
W kontrolowanym postępowaniu doszło więc do naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy załatwiono decyzją, w której wydaniu brała udział ta sama pracownica organu, która podpisała decyzję wydaną pierwotnie, choć osoba ta podlegała wyłączeniu. Sam bowiem podpis pod decyzją wydaną po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oznacza, że osoba ta brała udział w procesie decyzyjnym zmierzającym do wydania decyzji, czyli była "współautorem" rozstrzygnięcia badanego ponownie. Wyłączenie wynikające z omawianego przepisu, nie odnosi się przy tym jedynie do osoby, która podpisała decyzję z upoważnienia właściwego organu, lecz do osoby, która brała udział w wydaniu decyzji, czyli miała wpływ na jej treść. Sam natomiast podpis pod decyzją wprost świadczy, że podpisany pracownik uczestniczył w czynnościach, które w konsekwencji doprowadziły do wydania określonego rozstrzygnięcia i miał wpływ na jego treść. Tymczasem pracownik taki był wyłączony z mocy prawa od udziału w postępowaniu.
Formułując powyższy pogląd, skład orzekający Sądu podziela ten kierunek wykładni przywołanego przepisu, w świetle którego "branie udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji" odnosi się do podejmowania czynności procesowych mających lub mogących mieć wpływ na wynik (rozstrzygnięcie) sprawy (por. wyrok składu 7 sędziów NSA z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt II OPS 2/09; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. C.H.Beck, wyd. 11, s. 153; M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, wyd. II s. 221-222).
To zaś oznacza, że postępowanie wywołane wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy dotknięte jest kwalifikowaną wadą formalną, która uniemożliwia merytoryczną ocenę zaskarżonej decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, a zatem również odniesienie się do istoty zarzutów przedstawionych w skardze. Należy bowiem przypomnieć, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. wydanie decyzji przez pracownika organu, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a. jest podstawą wznowienia postępowania administracyjnego.
Z tej przyczyny, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję ZUS z dnia 13 czerwca 2012 r.
Na marginesie należy jedynie przypomnieć, że wyjątek od wynikającej z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. zasady wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji został wskazany w uchwale siedmiu sędziów NSA z 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 13/09 oraz w wyroku NSA z 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1068/11, jednak dotyczyły one jedynie osoby piastującej funkcję Głównego Geodety Kraju oraz członków Komisji Nadzoru Finansowego, działających jako minister w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. Rozumieć przez to należy, że wyjątkiem takim jest wedle treści przywołanej uchwały sytuacja, gdy decyzję wydaje piastun urzędu ministra w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a., tj. przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Istota tej uchwały sprowadza się do twierdzenia, iż osobą której nie dotyczy zakaz ponownego rozpatrzenia sprawy przez tę samą osobę jest wyłącznie piastun funkcji ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. Natomiast w niniejszej sprawie autorem, zarówno pierwszej decyzji, jak i decyzji wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy, jest ten sam pracownik organu, a więc nie sam piastun urzędu – czyli osoba powołana na urząd Prezesa KRUS przez Prezesa Rady Ministrów. Odnosząc powyższe uwagi do powołanej uchwały NSA z 20 maja 2010 r. wyraźnego stwierdzenia wymaga fakt, że pracownik organu upoważniony do działania w imieniu Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w żadnym wypadku nie może być uznany za osobę piastującą urząd Prezesa KRUS, która nie podlegałaby wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a. Nie ulega bowiem wątpliwości (co podkreślił NSA we wspomnianym już wyroku II GSK 743/10), że pojęcie pracownika organu administracji publicznej w rozumieniu art. 24 § 1 k.p.a. ma szeroki zakres znaczeniowy, który obejmuje również pracownika upoważnionego do działania w imieniu Prezesa KRUS.
Rozpoznając ponownie sprawę, Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego powinien w sposób prawidłowy ustalić skład osobowy pracowników, którzy wezmą udział w ponownym rozpoznaniu wniosku R.D. (zarówno w wydaniu decyzji administracyjnej jak i we wszystkich czynnościach związanych z rozpoznaniem sprawy, które mają wpływ na treść rozstrzygnięcia). W szczególności, organ winien zapewnić, by w stosunku do żadnej z tych osób nie zachodziły przesłanki wyłączenia od rozpoznania sprawy, stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji, na podstawie wyżej przytoczonych przepisów p.p.s.a.
Nietezowane
Artykuły przypisane do orzeczenia
Kup dostęp i zobacz, do jakich przepisów odnosi się orzeczenie. Znajdź inne potrzebne orzeczenia.
Skład sądu
Ewa MichnaInga Gołowska
Paweł Dąbek /przewodniczący sprawozdawca/
Sentencja
|Sygn. akt I SA/Kr 257/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 maja 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek (spr.), Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędzia: WSA Ewa Michna, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2013 r., sprawy ze skargi R.D., na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, z dnia 17 grudnia 2012 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, uchyla zaskarżoną decyzję w części odmawiającej umorzenia należności głównej.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 17 grudnia 2012 r., Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 41a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j.: Dz. U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291 ze zm.; dalej: u.s.r.), uchylił w części swoją decyzję nr ZU/4110-250/2012 z dnia 19 października 2012 r. i w tym zakresie orzekł w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników w kwocie 2.000 zł za okres IV kwartału 1999 r. do I kwartału 2001r. oraz odmówił umorzenia należności głównej.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach. Pismem z dnia 20 lipca 2011 r. R.D. (dalej: skarżąca) zwróciła się do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: Prezesa KRUS) o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Skarżąca wyjaśniła, iż zaległość powstała z uwagi na brak ubezpieczenia jej męża w przedsiębiorstwach, w których pracował – i podlegał ubezpieczeniu jako domownik gospodarstwa domowego należącego do skarżącej. Obecnie skarżąca jest w trakcie postępowania o rozwód, nie mieszka z mężem, który również nie łoży na jej utrzymanie, a skarżąca nie posiada środków na spłatę zadłużenia.
Decyzją z dnia 19 października 2012 r. Prezes KRUS odmówił umorzenia zadłużenia skarżącej. W toku postępowania organ ustalił, że skarżąca posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 6,09 ha przeliczeniowych (4,32 ha). Organ stwierdził, że skarżąca może liczyć na wsparcie finansowe osób, z którymi prowadzi gospodarstwo domowe. Ponadto zwrócono uwagę, że ze skarżącą zawarto układ ratalny z dnia 22 czerwca 2010 r., który jest korzystną formą spłaty zadłużenia. Końcowo Prezes KRUS przypomniał, że okresy, za które składki zostają umorzone, podlegają wyłączeniu przy ustalaniu wysokości emerytur i rent.
W dniu 14 listopada 2012 r. skarżąca zwróciła się do Prezesa KRUS o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca zwróciła uwagę, że wychowuje troje dzieci (w wieku 14, 13 i 10 lat). Ponadto podała, że pomagający jej dotychczas w gospodarstwie ojciec doznał udaru mózgu i jest sparaliżowany – z uwagi na ten fakt skarżąca oddała posiadany grunt rolny w dzierżawę. Ponadto skarżąca wskazała, że zamieszkująca z nią matka również nie jest sprawna z uwagi na przebyte operacje biodra. Skarżąca stwierdziła, że zaległe składki powinny obciążać jej męża, który pracuje i którego ubezpieczenia dotyczą zaległości.
Zaskarżoną decyzją z dnia 17 grudnia 2012 r. Prezes KRUS uchylił ww. decyzję z dnia 19 października 2012 r. w części, umorzył odsetki za zwłokę od nieuregulowanych składek na ubezpieczenie społeczne rolników w kwocie 2000,00 zł za okres "1999.4 kw.- 2011.1kw." oraz odmówił umorzenia należności głównej.
Organ ustalił, że mąż skarżącej podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od 11 października 1997 r. do 12 lipca 2012 r. jako rolnik posiadający gospodarstwo rolne o pow. powyżej 1 ha przeliczeniowego. Dalej organ podał, że rodzina skarżącej znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej, co Prezes KRUS uwzględnił ponownie rozpatrując wniosek o umorzenie zaległości. Organ stwierdził również, że rodzina skarżącej przebywa w dobrych warunkach mieszkaniowych, a skarżąca posiada dodatkowe źródło dochodu w postaci przychodów z działalności gospodarczej. Organ wskazał, że ulga w spłacie składek ma charakter wyjątkowy, a powodem takiej decyzji są przyczyny gospodarczo uzasadnione, przede wszystkim powstające na skutek zdarzeń losowych bądź okoliczności niezależnych od płatnika, a zasługujących na uwzględnienie. Ponadto przypomniał, że decyzje w tym przedmiocie mają charakter uznaniowy.
Pismem z dnia 12 lutego 2013 r. skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję, zaskarżając ją w części dotyczącej odmowy umorzenia należności głównej wynikającej z nieopłacenia składek w kwocie 15.704,00 zł. Zaskarżonej decyzji zarzucono błędną wykładnię art. 41a ust. 1 u.s.r. polegającą na przyjęciu, że podstawy umorzenia zobowiązań nie może stanowić fakt niewywiązywania się dłużnika z obowiązku terminowego opłacania należności składkowych przez wiele lat, w związku z błędem w ustaleniach faktycznych przyjętych do rozstrzygnięcia sprawy.
W uzasadnieniu skargi podano, że zadłużenie powstało z uwagi na fakt, że mąż skarżącej pracował jako kierowca, a jego pracodawca nie odprowadzał mu składek na ubezpieczenie społeczne. Skarżąca podała, że jej mąż stosował przemoc fizyczną i jest uzależniony od narkotyków i nie mogła liczyć na jego pomoc w prowadzeniu gospodarstwa. Z uwagi na fakt, że jej gospodarstwo rolne jest niewielkie, skarżąca nie jest w stanie utrzymać całej rodziny w oparciu o dochody z jego prowadzenia. Ponadto, dochody skarżącej (1.523,29 zł za okres od lipca do grudnia 2012 r.) oraz dochód z dzierżawy gruntu rolnego (1.500,00 zł) pozwalają na zaspokojenie minimalnych potrzeb, w tym spłatę podatku rolnego i innych zobowiązań (koszty opału, energii elektrycznej, wody). Skarżąca zaznaczyła, że jej mąż nie płaci należnych alimentów na swoje dzieci.
Skarżąca ponadto wniosła o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego w przypadku, gdy Sąd uzna to za zasadne.
W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 9 maja 2013 r. Sąd oddalił wniosek skarżącej o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie należy również zaznaczyć, że niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy § 1 pkt 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. nr 163, poz. 1016).
Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób uzasadniający jej uchylenie – z innych jednak przyczyn, niż wskazane w skardze.
Sąd dostrzegł, że pod wydanymi w sprawie decyzjami merytorycznymi Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego znajdują się podpisy następujących osób. Pod decyzją z dnia 19 października 2012 r. widnieją odciski pieczęci i podpisy: Zastępcy Dyrektora K.K. oraz Inspektor I.Z.. Z kolei pod zaskarżoną decyzją wydaną na skutek ponownego rozpoznania sprawy (z dnia 17 grudnia 2012 r.) widnieją odciski pieczęci i podpisy: Dyrektora A.K. oraz Inspektor I.Z.. Powyższe oznacza, że obie decyzje zostały podpisane przez I.Z..
Wobec powyższego należy przypomnieć, iż przepisy rozdziału 5 działu 1 k.p.a. regulują kwestie wyłączenia pracownika oraz organu od udziału w postępowaniu. Przyczyny wyłączenia pracownika organu administracji publicznej od udziału w postępowaniu wymienione zostały w art. 24 § 1 k.p.a. Stosownie do treści art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie zaś z art. 24 § 3 k.p.a. bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość, co do bezstronności pracownika. Wyłączenie pracownika na podstawie art. 24 § 3 k.p.a. wymaga wprawdzie uprawdopodobnienia, że istnieją okoliczności, które mogą wywołać wątpliwość co do jego bezstronności, ale nie chodzi tu o uprawdopodobnienie istnienia okoliczności powodujących stronniczość pracownika, lecz jedynie okoliczności wywołujących wątpliwość co do jego bezstronności. Nie jest zatem konieczne uprawdopodobnienie, że pracownik będzie stronniczy w załatwieniu sprawy ze względu na daną okoliczność, lecz wystarczy, że okoliczność ta powoduje powstanie wątpliwości co do jego bezstronności. Powyższa przyczyna wyłączenia pracownika jest zatem określona szeroko, bowiem umożliwia wyłączenie pracownika od udziału w postępowaniu w sprawie na podstawie istnienia wątpliwości, niekoniecznie uzasadnionych, co do jego bezstronności. Także Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd doktryny, że powodem wyłączenia pracownika mogą być także wątpliwości interpretacyjne w związku ze stosowaniem art. 24 § 1 k.p.a. (komentarz do art. 24 k.p.a. – Andrzej Wróbel, System Informacji Lex 26/2010). To, że dany pracownik wydał decyzję w I instancji, może stanowić samodzielną podstawę z art. 24 § 3 k.p.a. do jego wyłączenia w postępowaniu z art. 127 § 3 k.p.a., gdyż oznacza samo przez się, że wskutek wydania decyzji dotychczasowej wątpliwa może być jego bezstronność w uczestniczeniu przy wydaniu decyzji na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 431/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przepisy o wyłączeniu pracownika odgrywają ważną rolę i mają na celu zapewnienie stronom obiektywizmu i bezstronności przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ odwoławczy, na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 marca 2005r., sygn. akt P 8/03 (OTK ZU 2005/3A/20). Uregulowane w art. 24 i art. 25 k.p.a. przesłanki wyłączenia pracownika organu administracji publicznej oraz wyłączenia organu mają stwarzać warunki do bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez pracownika organu lub sam organ oraz eliminowanie jakichkolwiek wątpliwości w tym zakresie wśród uczestników postępowania. Przepisy prawa procesowego o wyłączeniu pełnią zatem funkcję gwarancyjną. Z założenia mają chronić bezstronność i obiektywizm orzekania zapewniając warunki "uczciwego procesowania" (W. Chróścielewski: Organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym. Dom Wydawniczy ABC, s. 12 oraz glosa do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. akt II GPS 2/06. Zeszyty Naukowe Sadownictwa Administracyjnego nr 3(12) z 2007 r. str. 137). Nie mogą być zatem pomijane w procesie stosowania prawa. Nie do przyjęcia jest także ich zawężająca wykładnia.
W świetle poglądów doktryny, reguła określona we wspomnianym przepisie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ma zastosowanie także do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym mowa w przepisie art. 127 § 3 k.p.a., a więc do sytuacji, w której pracownik brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji w pierwszej instancji, następnie zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (tak. m.in. A. Wróbel /w:/ M. Jaśkowska. A. Wróbel. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze 2005. wyd. 11. s. 221; tak również: J. Borkowski /w;/ B. Adamiak. J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck. Warszawa 2005. s. 183). Należy bowiem pamiętać, że pracownik, który raz już uczestniczył w czynnościach procesowych, ma przez to ugruntowane poglądy zarówno na stan faktyczny, jak i na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Może to z kolei nasuwać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności i obiektywizmu (por. W. Chróścielewski w powołanej glosie do uchwały sygn. akt II GPS 2/06). Pogląd ten znajduje również, potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (tak. m. in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 213/06, publ. LEX nr 235133: uchwala składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007r. sygn. akt II GPS 2/06. ONSAiWSA 2007/3/61 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 1507/08, publ. LEX nr 529978).
Stanowisko to w pełni podzielił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 15 grudnia 2008 r., sygn. akt P 57/07, orzekając, że art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza członka organu z postępowania, z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Jak wynika z powyższych rozważań, pracownik, który brał udział w wydaniu decyzji w I instancji, nie może rozpoznawać środka odwoławczego wniesionego od tej decyzji. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy stanowi natomiast taki środek odwoławczy.
Potwierdzeniem takiego stanowiska była nowelizacja art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. dokonana przepisem art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18 ze zm.). Wykreślono wówczas z treści tego przepisu zwrot "w niższej instancji", podkreślając w ten sposób sam "udział" pracownika organu "w wydaniu zaskarżonej decyzji". Nowelizacja ta usunęła zatem wszelkie wątpliwości dotyczące możliwości ponownego orzekania przez osobę, która brała udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, które to wątpliwości pojawiały się w związku z wcześniejszym brzmieniem omawianego przepisu, a mianowicie, czy wyłączenie to ma zastosowanie również do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Celem tej nowelizacji było wyłączenie pracowników, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, zarówno pracowników organu I instancji, jak również pracowników ministerstw i urzędów centralnych, którzy przygotowują i podpisują decyzje ministrów i kierowników urzędów centralnych wydawanych na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Należy przy tym wskazać, że wcześniejsze wątpliwości co do stosowania przepisów o wyłączeniu pracownika przy rozpatrywaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, zostały wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 18 lutego 2013r. II GPS 4/12, w której zostało wskazane, że przepis art. 24 § 5 pkt 1 k.p.a. miał zastosowanie do pracownika organu jednoosobowego w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem, o którym mowa w art. 127 § 3 tego Kodeksu również przed dokonaną nowelizacją. Uchwała ta nie ma wprawdzie decydującego znaczenia przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, gdyż zaskarżona decyzja wydana została już pod rządem nowego brzmienia tego przepisu, lecz potwierdza ona, że pracownik, który uczestniczył w wydaniu decyzji w I instancji, nie może brać udziału w wydaniu decyzji wydanej na skutek rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.
W kontrolowanym postępowaniu doszło więc do naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy załatwiono decyzją, w której wydaniu brała udział ta sama pracownica organu, która podpisała decyzję wydaną pierwotnie, choć osoba ta podlegała wyłączeniu. Sam bowiem podpis pod decyzją wydaną po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oznacza, że osoba ta brała udział w procesie decyzyjnym zmierzającym do wydania decyzji, czyli była "współautorem" rozstrzygnięcia badanego ponownie. Wyłączenie wynikające z omawianego przepisu, nie odnosi się przy tym jedynie do osoby, która podpisała decyzję z upoważnienia właściwego organu, lecz do osoby, która brała udział w wydaniu decyzji, czyli miała wpływ na jej treść. Sam natomiast podpis pod decyzją wprost świadczy, że podpisany pracownik uczestniczył w czynnościach, które w konsekwencji doprowadziły do wydania określonego rozstrzygnięcia i miał wpływ na jego treść. Tymczasem pracownik taki był wyłączony z mocy prawa od udziału w postępowaniu.
Formułując powyższy pogląd, skład orzekający Sądu podziela ten kierunek wykładni przywołanego przepisu, w świetle którego "branie udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji" odnosi się do podejmowania czynności procesowych mających lub mogących mieć wpływ na wynik (rozstrzygnięcie) sprawy (por. wyrok składu 7 sędziów NSA z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt II OPS 2/09; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. C.H.Beck, wyd. 11, s. 153; M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, wyd. II s. 221-222).
To zaś oznacza, że postępowanie wywołane wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy dotknięte jest kwalifikowaną wadą formalną, która uniemożliwia merytoryczną ocenę zaskarżonej decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, a zatem również odniesienie się do istoty zarzutów przedstawionych w skardze. Należy bowiem przypomnieć, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. wydanie decyzji przez pracownika organu, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a. jest podstawą wznowienia postępowania administracyjnego.
Z tej przyczyny, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję ZUS z dnia 13 czerwca 2012 r.
Na marginesie należy jedynie przypomnieć, że wyjątek od wynikającej z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. zasady wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji został wskazany w uchwale siedmiu sędziów NSA z 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 13/09 oraz w wyroku NSA z 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1068/11, jednak dotyczyły one jedynie osoby piastującej funkcję Głównego Geodety Kraju oraz członków Komisji Nadzoru Finansowego, działających jako minister w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. Rozumieć przez to należy, że wyjątkiem takim jest wedle treści przywołanej uchwały sytuacja, gdy decyzję wydaje piastun urzędu ministra w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a., tj. przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Istota tej uchwały sprowadza się do twierdzenia, iż osobą której nie dotyczy zakaz ponownego rozpatrzenia sprawy przez tę samą osobę jest wyłącznie piastun funkcji ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. Natomiast w niniejszej sprawie autorem, zarówno pierwszej decyzji, jak i decyzji wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy, jest ten sam pracownik organu, a więc nie sam piastun urzędu – czyli osoba powołana na urząd Prezesa KRUS przez Prezesa Rady Ministrów. Odnosząc powyższe uwagi do powołanej uchwały NSA z 20 maja 2010 r. wyraźnego stwierdzenia wymaga fakt, że pracownik organu upoważniony do działania w imieniu Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w żadnym wypadku nie może być uznany za osobę piastującą urząd Prezesa KRUS, która nie podlegałaby wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a. Nie ulega bowiem wątpliwości (co podkreślił NSA we wspomnianym już wyroku II GSK 743/10), że pojęcie pracownika organu administracji publicznej w rozumieniu art. 24 § 1 k.p.a. ma szeroki zakres znaczeniowy, który obejmuje również pracownika upoważnionego do działania w imieniu Prezesa KRUS.
Rozpoznając ponownie sprawę, Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego powinien w sposób prawidłowy ustalić skład osobowy pracowników, którzy wezmą udział w ponownym rozpoznaniu wniosku R.D. (zarówno w wydaniu decyzji administracyjnej jak i we wszystkich czynnościach związanych z rozpoznaniem sprawy, które mają wpływ na treść rozstrzygnięcia). W szczególności, organ winien zapewnić, by w stosunku do żadnej z tych osób nie zachodziły przesłanki wyłączenia od rozpoznania sprawy, stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji, na podstawie wyżej przytoczonych przepisów p.p.s.a.