III SA/Kr 377/12

Uzasadnienie

Dyrektor Instytutu [...] Polskiej Akademii Nauk , zwany dalej Dyrektorem Instytutu , działając na podstawie:

- art. 196 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U.164.1365);

- art. 104 , art. 107 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2000.98.1071 ) -

decyzją z dnia 20 stycznia 2012 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Komisji Rekrutacyjnej Interdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich M "Nauki [...]" z [...] 2011 r. Nr [...] o odmowie przyjęcia skarżącego P. T. na pierwszy rok Interdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich "Nauki [...]" (M) prowadzonych w Instytucie [...] w K.

Powyższe decyzje zapadły w następujących okolicznościach stanu faktycznego ustalonego przez organy :

skarżący złożył podanie o przyjęcie na pierwszy rok Interdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich "Nauki [...]" (M) prowadzonych w Instytucie [...] w K.

Pismem z dnia 23 września 2011 r. skarżący został wezwany - w trybie przepisu art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego - do uzupełnienia złożonej dokumentacji poprzez przedstawienie Oświadczenia opiekuna naukowego w terminie 7 dni od otrzymania wezwania. Pismo zawierało pouczenie, że skarżący zostaje dopuszczony do egzaminu warunkowo oraz, że w przypadku nie uzupełnienia braków podania we wskazanym terminie , podanie zostanie pozostawione bez rozpoznania niezależnie od wyniku egzaminu. Wezwanie do uzupełnienia braków zostało doręczone skarżącemu w dniu 28 września 2011 r.

W tym samym dniu tj. 28 września 2011 r. odbyła się rozmowa kwalifikacyjna ze skarżącym , w wyniku której skarżący otrzymał 48,125 punktów , natomiast w sumie w postępowaniu kwalifikacyjnym otrzymał łącznie 61,125 punktów. Komisja rekrutacyjna sporządziła stosowny protokół z postępowania rekrutacyjnego podpisany przez wszystkich członków Komisji.

Wobec nie uzupełnienia - zgodnie z ww. wezwaniem - złożonej dokumentacji w sprawie przyjęcia na studia doktoranckie poprzez dołączenie Oświadczenia opiekuna naukowego , Przewodniczący Komisji Rekrutacyjnej M pismem z dnia 14 października 2011 r. poinformował skarżącego, że pozostawia podanie skarżącego bez rozpoznania. Pismo doręczono skarżącemu w dniu 22 października 2011 r.

W odpowiedzi na powyższe, skarżący pismem z dnia 03 listopada 2011r. skierowanym do Dyrektora Instytutu wezwał o usunięcie naruszenia prawa, które - w ocenie skarżącego - polegało na nie wydaniu decyzji/postanowienia , zgodnie z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego , w przedmiocie przyjęcia na studia doktoranckie.

Skarżący zarzucił, że przesłane do niego pisma tj. z dnia 23 września 2011 r. oraz z dnia 14 października 2011 r. również nie stanowiły decyzji/postanowienia.

W związku z powyższym w dniu [...] 2011 r. Komisja Rekrutacyjna Interdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich M "Nauki [...]", działając na podstawie :

- art. 196 ww. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz

- art. 104 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego - wydała decyzję Nr [...], w której orzekła o odmowie przyjęcia skarżącego na studia doktoranckie z powodu nieuzupełnienia braku podania polegającego na nie przedłożeniu Oświadczenia opiekuna naukowego oraz z powodu niewystarczającej ilości punktów otrzymanych w procesie rekrutacji. Decyzja została podpisana - z upoważnienia Komisji Rekrutacyjnej Interdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich M - przez Przewodniczącego Komisji .

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zakwestionował wynik punktowy zarzucając, iż Komisja nie uwzględniła całości jego dorobku naukowego i znajomości języka obcego . Ponadto skarżący podniósł , że ocena za wynik studiów nie uwzględniała zróżnicowanej skali ocen .

Dyrektor Instytutu wydając zaskarżoną decyzję w jej uzasadnieniu wyjaśnił, iż wobec nie uzupełnienia dokumentów , mimo wezwania , odwołanie nie mogło być rozpatrzone pozytywnie. Skarżący został dopuszczony do egzaminu warunkowo i do dnia wydania decyzji odwoławczej brakujący dokument nie został dostarczony. Odnosząc się do zarzutów dotyczących ilości punków uzyskanych z egzaminu , organ odwoławczy stwierdził , że podtrzymał ocenę Komisji rekrutacyjnej dotyczącą aktywności naukowej skarżącego oraz ze znajomości języka obcego . Odnośnie oceny za wynik studiów , Dyrektor Instytutu stwierdził , że wszyscy kandydaci oceniani byli według skali od 2 do 5.

Reasumując organ stwierdził, że podstawą odmowy przyjęcia skarżącego na studia doktoranckie była zarówno otrzymana punktacja, jak i nie uzupełnienie braku w złożonej dokumentacji.

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie , w której skarżący napisał, że podtrzymuje zarzuty odwołania dodając , że nie jest istotne, w jakim przedziale zawierały się oceny na dyplomie wszystkich kandydatów na studia , ale w jakiej skali oceny te były uprzednio wystawione.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, szeroko wyjaśniając cele i zasady rekrutacji na studia doktoranckie , wymogi formalne i kryteria oceny w postępowaniu kwalifikacyjnym oraz tryb rekrutacji.

Odnosząc się do przebiegu rekrutacji skarżącego , organ podniósł, że wszyscy kandydaci, z wyjątkiem skarżącego, dostarczyli komplet wymaganych dokumentów. Skarżący dostarczył dokumenty niekompletne, gdyż brakowało w nich oświadczenia samodzielnego pracownika naukowego o gotowości podjęcia się roli promotora pracy doktorskiej skarżącego. Wezwany do usunięcie braku formalnego , skarżący braku tego nie uzupełnił, co skutkowało pozostawieniem jego podania bez rozpatrzenia. Organ wyjaśnił , że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja zostały wydane na żądanie skarżącego .

Ponadto organ wyjaśnił , że w ogłoszeniu o naborze kandydatów widniał wyraźny zapis, iż warunkiem dopuszczenia kandydata do procedury kwalifikacyjnej jest przedstawienie oświadczenia samodzielnego pracownika naukowego, zatrudnionego w jednej z jednostek "Partnerstwo" o gotowości podjęcia się roli promotora pracy doktorskiej. Skarżący takiego dokumentu w przewidzianym procedurą terminie nie dostarczył, w związku z czym jego podanie nie mogło być pozytywnie rozpatrzone. Dopuszczenie skarżącego do egzaminu miało jedynie tryb warunkowy; tryb ten uaktualniłaby się wyłącznie w przypadku uzupełnienia braków formalnych przez skarżącego, czego on jednak nie uczynił.

Na marginesie organ podniósł, że również wynik postępowania kwalifikacyjnego przeprowadzonego w stosunku do skarżącego warunkowo , nie dawał podstaw do przyjęcia skarżącego na przedmiotowe studia.

Pełnomocnik skarżącego z urzędu , w piśmie procesowym z dnia 23 kwietnia 2013 r. , w uzupełnieniu skargi podniósł , że zgodnie z art. 196 ust. 3 ww. ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym , komisje rekrutacyjne podejmują decyzje w sprawach przyjęcia na studia doktoranckie. Komisje rekrutacyjne stanowią organ kolegialny , pełnią rolę organu pierwszej instancji i wydają w przedmiocie przyjęcia na studia doktoranckie decyzję administracyjną w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego , która powinna spełniać przesłanki określone w art. 107 § 1 kpa. Co do zasady , podpis pod decyzją winni złożyć wszyscy członkowie kolegialnego organu orzekającego , którym w niniejszej sprawie jest komisja rekrutacyjna. Odstępstwem od tej zasady jest sytuacja , w której na podstawie upoważnienia udzielonego bądź to na mocy art. 268a kpa , bądź też przepisów odrębnych rangi ustawowej , podpis pod decyzją składa osoba działająca z upoważnienia organu administracyjnego , jednoosobowego , albo kolegialnego.

Mając powyższe na uwadze , pełnomocnik skarżącego zarzucił , że decyzja z dnia [...] 2011 r. o odmowie przyjęcia skarżącego na studia doktoranckie została podpisana wyłącznie przez Przewodniczącego Komisji , nie zaś przez wszystkich jej członków.

W ocenie pełnomocnika, ani w ustawie o szkolnictwie wyższym, ani w aktach wykonawczych do tej ustawy, nie ma stosownego upoważnienia dla przewodniczącego komisji rekrutacyjnej do podpisywania wydawanych przez nią decyzji administracyjnych. Upoważnienia takiego nie ma również w aktach sprawy.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego , w niniejszej sprawie , należy uznać , że decyzja Komisji rekrutacyjnej została wydana z rażącym naruszeniem prawa , ponieważ nie zawiera podpisów wszystkich jej członków, a w konsekwencji wadą nieważności dotknięta jest również zaskarżona decyzja Dyrektora Instytutu.

Ponadto pełnomocnik skarżącego zakwestionował sposób obliczenia ilości punktów przyznanych skarżącemu za rozmowę kwalifikacyjną , a nadto podniósł, że brak jest w aktach sprawy protokołu z posiedzenia komisji , który powinien stanowić podstawę ustaleń dokonywanych w niniejszej sprawie.

W ocenie pełnomocnika skarżącego , sposób oceny kandydatów wykraczał poza zasady rekrutacji ogłoszone w "Warunkach i trybie rekrutacji" , co stanowi istotną okoliczność , zważywszy na fakt, że wynik rozmowy kwalifikacyjnej stanowił 70% oceny wystawionej kandydatowi przez Komisję rekrutacyjną .

Zaskarżona decyzja, zdaniem pełnomocnika, nie przedstawia żadnego uzasadnienia w zakresie przyznania skarżącemu dalszej punktacji, co narusza art.107 § 2kpa.

Wskazując na powyższe okoliczności , pełnomocnik skarżącego wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie o ich uchylenie, a nadto o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

W odpowiedzi na zarzuty skargi , na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2013r. pełnomocnik organu podniósł , że istota sporu dotyczy kwestii nie uzupełnienia braków formalnych podania i w związku z tym zarzuty dotyczące ocen otrzymanych przez skarżącego w postępowaniu rekrutacyjnym są sprawą drugorzędną. Wobec nie uzupełnienia tych braków , w ocenie pełnomocnika organu , postępowanie nie zostało skutecznie wszczęte.

Ponadto pełnomocnik organu oświadczył, że organ jest w posiadaniu upoważnienia Komisji rekrutacyjnej dla Przewodniczącego tej Komisji do działania w jej imieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje :

Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.153.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego , które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego , regulującymi tryb jej wydania . Na podstawie art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U.2012.153.270) Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności , Wojewódzki Sąd Administracyjny , po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych , stwierdza , że skarga zasługuje na uwzględnienie .

Skarżący ubiegał się o przyjęcie na pierwszy rok Interdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich "Nauki [...]". Zgodnie z " Zasadami rekrutacji na Interdyscyplinarne Studia Doktoranckie "Nauki [...]", wśród wymaganych dokumentów konieczne było m.in. przedstawienie oświadczenia przyszłego opiekuna naukowego o możliwości przyjęcia kandydata .

W rozpatrywanej sprawie ustalone zasady rekrutacji i wynikający z nich obowiązek przedstawienia Oświadczenia opiekuna naukowego nie były kwestionowane przez skarżącego. Nie jest również okolicznością sporną , że skarżący złożył podanie bez wymaganego dokumentu tj. Oświadczenia opiekuna naukowego.

Z akt sprawy wynika, że skarżący został wezwany do uzupełnienia powyższego braku w zakreślonym terminie oraz poinformowany, że zostaje dopuszczony do egzaminu na studia warunkowo z pouczeniem, iż w przypadku nieuzupełnienia braków podania w zakreślonym terminie, podanie zostanie pozostawione bez rozpoznania niezależnie od wyniku egzaminu.

Należy podkreślić , że skarżący został wezwany w trybie art. 64 § 2 kpa , który stanowi , że " jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa , należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem , że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania".

Wobec nie uzupełnienia powyższego braku, Przewodniczący Komisji Rekrutacyjnej pismem z dnia 14 października 2011 r. poinformował skarżącego o pozostawieniu jego podania o przyjęcie na studia doktoranckie bez rozpoznania.

Zastosowanie art.64 § 2 kpa wymaga spełnienia łącznie trzech przesłanek , a mianowicie : 1/ podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa , 2/ organ administracji publicznej wezwał wnoszącego podanie o usunięcie braków , określając termin do ich usunięcia oraz pouczając o skutkach nieusunięcia braków , 3/ upłynął bezskutecznie 7-dniowy termin do usunięcia braków. Kodeks postępowania administracyjnego nie określa, w jakiej formie pozostawia się pisma strony bez rozpoznania , czy ma to być w formie decyzji, czy postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 września 2011r, sygn. akt II GSK 873/10 stwierdził , że czynność z art.64 § 2 kpa jest czynnością jednostronną i władczą w tym sensie , że zamyka drogę do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty .

Pozostawienia podania bez rozpoznania oznacza stwierdzenie przez organ administracji publicznej , że podanie zawiera wadę określoną w art.64 § 2 kpa , która powoduje , że podanie jest bezskuteczne z mocy prawa (W.Dawidowicz; Zarys procesu administracyjnego , str. 89). Oznacza to , że istnieje przeszkoda w realizacji uprawnienia strony do żądania merytorycznego załatwienia jej sprawy. Nie każde podanie automatycznie uruchamia kompetencje do rozpoznania sprawy; tylko podanie spełniające określone przez prawo wymagania obliguje organ administracji publicznej do rozpoznania sprawy, a w konsekwencji powoduje wszczęcie postępowania administracyjnego. Podanie , które nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa , nie uruchamia kompetencji organu do rozpoznania sprawy.

Odnosząc powyższe rozważania do rozpatrywanej sprawy , należy podnieść , że postępowanie rekrutacyjne w sprawie przyjęcia na Interdyscyplinarne Studia Doktoranckie "Nauki [...]" można podzielić na dwa etapy : pierwszy etap " formalny " związany z terminowym i kompletnym składaniem podań oraz drugi etap - przystąpienie do postępowania kwalifikacyjnego.

Komisja rekrutacyjna w pierwszym etapie bada , czy zostały spełnione przez kandydata warunki formalne , w drugim etapie - komisja dokonuje oceny merytorycznej złożonych dokumentów oraz przeprowadza rozmowę kwalifikacyjną , która również podlega ocenie merytorycznej.

Podkreślić należy, że warunkiem przystąpienia do drugiego etapu postępowania rekrutacyjnego było spełnienie wszystkich warunków formalnych pierwszego etapu tego postępowania .

W rozpatrywanej sprawie , jak wyżej podniesiono , skarżący nie spełnił warunków formalnych ; podanie o przyjęcie na przedmiotowe studia nie zawierało "Oświadczenia opiekuna naukowego". Dopuszczenie skarżącego do drugiego etapu postępowania kwalifikacyjnego było warunkowe, o czym został poinformowany , jak również pouczony o skutkach nieuzupełnienia braku.

Dokonując oceny prawnej stanu faktycznego , jaki zaistniał w niniejszej sprawie , należy stwierdzić , że postępowanie w sprawie przyjęcia skarżącego na studia nie zostało skutecznie wszczęte, a zatem brak było podstaw do wydawania jakichkolwiek rozstrzygnięć merytorycznych dotyczących przyjęcia , czy odmowy przyjęcia na studia. Wobec wadliwości podania złożonego przez skarżącego , z prawnego punktu widzenia , postępowanie w sprawie przyjęcia na studia nie zostało wszczęte , a w konsekwencji nie mogło się toczyć , co oznacza , że organ nie mógł rozstrzygać co do istoty sprawy i wydawać decyzji o odmowie przyjęcia skarżącego na studia.

W związku z powyższym żądanie skarżącego z dnia 3 listopada 2011 r. o wydanie decyzji lub postanowienia w kwestii przyjęcia na studia nie znajduje żadnego uzasadnienia w obowiązujących przepisach. Organ pierwszej instancji odpowiadając na to żądanie wydaniem decyzji z dnia [...] 2011 r. , która następnie została utrzymana w mocy decyzją z dnia 20 stycznia 2012r. przez organ drugiej instancji , naruszył obowiązujące przepisy w stopniu uzasadniającym uchylenie tych rozstrzygnięć. Nieuzupełnienie braku podania o przyjęcie na studia nie mógł skutkować ani wydaniem decyzji o odmowie wszczęcia postępowania , ani też wydaniem decyzji o odmowie przyjęcia skarżącego na studia.

Mając na uwadze powyższe okoliczności , bezprzedmiotowa jest ocena zarzutów podniesionych przez pełnomocnika skarżącego w uzupełnieniu skargi odnosząca się do oceny merytorycznej drugiego etapu postępowania rekrutacyjnego.

Uznając , że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 c ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012.270) - orzekł jak w sentencji.

O wynagrodzeniu wyznaczonego dla skarżącego adwokata orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy w związku z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia z 26 maja 1982r. - Prawo o adwokaturze (Dz.U.2009.146.1188) , określając ich wysokości na podstawie § 19 pkt.1 i § 18 ust.1 pkt.1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.2002.163.1348).