II SA/Bd 970/12

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Rektor Uniwersytetu [...] w B., na podstawie art. 200a ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r., poz. 572) oraz § 23 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich (Dz.U. Nr 225, poz. 1351), na wniosek doktoranta zaopiniowany przez Uczelnianą Komisję ds. wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych, odmówił przyznania E. T. stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej w roku akademickim 2011/2012.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art. 200a ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, stypendium doktoranckie lub zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej przysługuje doktorantowi znajdującemu się w grupie 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Komisja wniosków sporządziła listę rankingową, obejmującą 29 uczestników III roku studiów doktoranckich, z której liczba 9 stanowi 30%. Organ stwierdził, że 9 najlepszym doktorantom należało przyznać stypendium doktoranckie lub zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej. Skarżąca znalazła się na miejscu 11 uzyskując 23 punkty, a zatem poza grupą 30% najlepszych doktorantów. Stypendium doktoranckie z dotacji podmiotowej otrzymały osoby, które uzyskały nie mniej niż 26 punktów.

We wniosku z [...] lipca 2012r. o ponowne rozpatrzenie sprawy E. T. podniosła, iż z uwagi na prace zawodową w pełnym wymiarze godzin nie może ubiegać się o stypendium doktoranckie, zatem w jej przypadku stypendium projakościowe stałoby się właśnie stypendium doktoranckim, nagrodą za dotychczasowy dorobek naukowy oraz wyniki w nauce w trakcie studiów doktoranckich. Podniosła, iż w trakcie studiów doktoranckich oraz w postępowaniu rekrutacyjnym osiągnęła bardzo dobre wyniki w nauce, a także powiększyła swój dorobek naukowy (opublikowała 15 artykułów). Jej dotychczasowy dorobek naukowy został wysoko oceniony podczas rozdysponowania grantów za 2012r. Doktorantka zwróciła również uwagę na trudna sytuację osobistą.

Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Rektor Uniwersytetu [...] w B., na podstawie art. 200a ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r., poz. 572) oraz § 23 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich (Dz.U. Nr 225, poz. 1351) i przepisów Regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w Uniwersytecie [...] w roku akademickim 2011/2012, ponownie nie przyznał E. T. stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na rok akademicki 2011/2012. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że przekazana ze środków budżetu państwa kwota dotacji podmiotowej na finansowanie zwiększenia wysokości stypendiów doktoranckich została obliczona jako iloczyn liczby 30% najlepszych uczestników studiów doktoranckich na Uniwersytecie [...]. Rektor, po ponownym rozpatrzeniu sprawy stwierdził, że zgodnie z przepisem art. 200a ww. ustawy przyznana uczelni kwota została w pełni rozdysponowana na zwiększenie stypendium doktoranckiego doktorantom, którzy znaleźli się w grupie 30% najlepszych uczestników studiów doktoranckich. W związku z powyższym stwierdził, że brak jest podstaw do zmiany decyzji odmownej.

E. T. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniosła o uchylenie powyższej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że Komisja po ponownej analizie dokumentacji przyznała 26 punktów (tak nieoficjalnie ją poinformowano). W związku z czym skarżąca domaga się korekty listy rankingowej osób, które otrzymały stypendium projakościowe, przedstawiając zarzut co do poprawności obliczenia punktów za osiągnięcia naukowo – dydaktyczne, jak również braku dodatkowych kryteriów w przypadku otrzymania takiej samej ilości punktów osób z ostatniego miejsca na liście rankingowej uprawniającego do otrzymania stypendium. Ponadto wniosła o wyjaśnienie, dlaczego uczelnia rozdysponowała całość środków, nie czekając na rozstrzygnięcie odwołań.

W odpowiedzi na skargę uczelnia wniosła o jej oddalenie, podając, że zgodnie z art. 94b ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w budżecie państwa jest określana dotacja podmiotowa na dofinansowanie zadań projakościowych, przeznaczona na finansowanie zadań związanych z kształceniem uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich, prowadzonych w uczelniach publicznych. Zgodnie z § 7 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 21 października 2011 r. w sprawie sposobu podziału i trybu przekazywania podmiotowej dotacji na dofinansowanie zadań projakościowych z budżetu państwa (Dz. U. Nr 251. poz. 1508 z późn.zm.) i załącznikiem nr 5 do ww. rozporządzenia, dotacja podmiotowa na dofinansowanie zadań projakościowych jest przeznaczana dla 30% najlepszych doktorantów. W myśl § 1 ust. 2 Regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w Uniwersytecie [...] w roku akademickim 2011/2012, uprawnienie to przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich.

W toku postępowania o przyznanie dodatkowego stypendium został sporządzony ranking doktorantów na poszczególnych rocznikach studiów. Miejsce na liście uzależnione było od osiągnięć doktoranta, ocenianych na podstawie: oceny opiekuna naukowego lub promotora o zaawansowaniu pracy nad przygotowaniem rozprawy doktorskiej, wszczęcia przewody doktorskiego, publikacji recenzowanych, udziału w konferencjach z wystąpieniem wyników w nauce oraz oceny kierownika studiów doktoranckich (§ 5 ust. 5 regulaminu). Spośród doktorantów z III roku, których łącznie jest 29 osób, stypendium z dotacji podmiotowej mogło być przyznane 9 osobom. Po sporządzeniu listy rankingowej skarżąca znalazła się na 11 pozycji, a zatem poza grupą doktorantów, którym stypendium zostało przyznane. Stypendium przyznawane jest ze środków budżetu państwa na podstawie informacji przekazanych przez uczelnię w przedmiocie liczby doktorantów. A zatem środki te nie pochodzą z budżetu Uniwersytetu, ale z budżetu centralnego z przeznaczeniem dla nie więcej niż 30% doktorantów. Uniwersytet związany jest wielkością przyznanych środków, wyliczonych dla określonej liczby studentów studiów III stopnia.

Ponadto Rektor uczelni stwierdził, że nie jest prawdą, że w toku postępowania odwoławczego skarżąca została nieoficjalnie poinformowana o zmianie ilości punktów i przyznaniu jej stypendium. Sprawy na Uniwersytecie załatwiane są drogą oficjalną, przy zachowaniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o szkolnictwie wyższym z rozporządzeniami, innych ustaw oraz regulaminów wewnętrznych.

Z kolei w piśmie z dnia [...] listopada 2012 r. skarżąca wniosła o wyjaśnienie kwestii związanej z nieprzyznaniem punktów zgodnie z § 5 ust. 5 pkt 6 Regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w Uniwersytecie [...] w roku akademickim 2011/2012. Ponadto podniosła, że wraz wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy ponownie złożyła wniosek o przyznanie stypendium oraz komplet stosownych załączników. Jednakże w aktach sprawy brak tego wniosku, a na nim właśnie miały zostać ujęte 3 punkty pominięte we wcześniejszej procedurze. Podkreśliła, że informacje tę uzyskała telefonicznie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości albo w części następuje wyłącznie wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b); inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

W świetle powyższych kryteriów uznać należy, że skarga jest zasadna.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Rektora Uniwersytetu [...] w B z dnia [...] lipca 2012 r., oraz poprzedzająca ja decyzja tego organu a dnia [...] czerwca 2012r. o nieprzyznaniu E. T. stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej w roku akademickim 2011/2012.

Materialnoprawną podstawę podjętych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r. poz. 572, dalej powoływanej jako Prawo o szkolnictwie wyższym).

Zgodnie z przepisem art. 200 ww. ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ uczelni w niniejszej sprawie (w szczególności z uwzględnieniem zmian wprowadzonych art. 1 ustawy z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw – Dz.U. Nr 84, poz. 455), uczestnik studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie, którego minimalna wysokość nie może być niższa niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta ustalonego w przepisach o wynagradzaniu nauczycieli akademickich (ust. 1 i 2). Decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni rektor, a w jednostce naukowej - jej dyrektor (ust. 3). Stypendia te w uczelni publicznej są finansowane w szczególności w ramach środków, o których mowa w art. 98 ust. 1, a w jednostkach naukowych w szczególności w ramach środków przewidzianych na rozwój kadr naukowych w przepisach o finansowaniu nauki.

Art. 200a ww. ustawy (dodanego z dniem 1 października 2011 r. art. 1 pkt 147 ww. ustawy zmieniającej) stanowi, iż zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, o której mowa w art. 94b ust. 1 pkt 5, przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej. Tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego określa regulamin określony przez rektora po uzyskaniu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, z uwzględnieniem zasady, że uprawnienie do otrzymywania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich (ust. 1). Doktorantowi znajdującemu się w grupie 30% najlepszych doktorantów, któremu nie przyznano stypendium doktoranckiego, przyznaje się środki finansowe w wysokości kwoty zwiększenia stypendium, o którym mowa w ust. 1. Zwiększenie to staje się stypendium doktoranckim (ust. 2).

Zgodnie z art. 94b ust. 1 pkt 5 ww. ustawy, do którego odsyła powyższa norma prawna, w budżecie państwa jest określana dotacja podmiotowa na dofinansowanie zadań projakościowych, przeznaczona między innymi na finansowanie zwiększenia wysokości stypendiów doktoranckich, o których mowa w art. 200a, dla 30% najlepszych doktorantów, w uczelniach publicznych i niepublicznych. Przy czym ustawodawca upoważnił ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego do określenia, w drodze rozporządzenia, sposobu podziału i trybu przekazywania podmiotowej dotacji na dofinansowanie zadań projakościowych, biorąc pod uwagę w zakresie zadań, o których mowa w art. 94b ust. 1 pkt 5 - możliwość zwiększania stypendiów doktoranckich - uwzględniając jakość badań naukowych i kształcenia oraz stopień ich konkurencyjności w skali międzynarodowej (art. 96a pkt 5 ustawy).

Zważyć jednocześnie przyjdzie, że zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studenckich stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Przy czym decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 207 ust. 2 ww. ustawy) .

W art. 201 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym ustawodawca upoważnił ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego do określenia, w drodze rozporządzenia, warunków i trybu organizowania, prowadzenia i odbywania studiów doktoranckich, przyznawania stypendiów doktoranckich oraz zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych, a także minimalna wysokość kwoty zwiększenia stypendium doktoranckiego.

W wykonaniu powyższej delegacji Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wydał w dniu 5 października 2011 r. rozporządzenie w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich (Dz.U. Nr 225, poz. 1351). W myśl § 22 i 23 rozporządzenia, zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych przyznaje, na wniosek doktoranta odbywającego studia doktoranckie w uczelni, rektor uczelni, po zaopiniowaniu przez komisję wniosków o przyznanie zwiększenia. Powyższe zwiększenie stypendium doktoranckiego może być przyznane doktorantowi na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich, który wyróżniał się osiągnięciami w pracy badawczej lub osiągnięciami artystycznymi w poprzednim roku studiów (§ 24 ust. 2 rozporządzenia).

Powołane regulacje prawne nie pozostawiają wątpliwości, że postępowanie w sprawie przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego winno być prowadzone z uwzględnieniem regulacji K.p.a., a faktu tego nie zmienia powierzenie kontroli instancyjnej rozstrzygnięć wydanych w tym postępowaniu temu samemu organowi – rektorowi, w ramach postępowania wywołanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 K.p.a. w zw. z art. 207 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym). Zgodnie bowiem z art. 127 § 3 K.p.a., do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań, które z kolei (w art. 140 K.p.a.) odsyłają w sprawach nieuregulowanych do odpowiedniego stosowania przepisów

o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Nadto, organy odwoławcze zobowiązane są do stosowania przepisów wspólnych wszystkim postępowaniom uregulowanym w K.p.a. zawartych w Dziale I Kodeksu zatytułowanym "Przepisy ogólne".

W przedmiotowej sprawie Rektor Uniwersytetu [...] w B., rozpoznając wniosek doktorantki III roku studiów doktorskich w dziedzinie nauk humanistycznych E. T., zaopiniowany przez Uczelnianą Komisję ds. wniosków, decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. odmówił przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej w roku akademickim 2011/2012. Organ uzasadnił to rozstrzygnięcie nieosiągnięciem przez wnioskodawczynię wymaganej ilości punktów, które plasowałaby ją w grupie 30% najlepszych doktorantów, co uprawniało do otrzymania przedmiotowego stypendium.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, powołując się między innymi na art. 127 K.p.a. Rektor, decyzją z dnia 26 lipca 2012r., ponownie orzekł o nieprzyznaniu skarżącej stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej, tym razem argumentując rozstrzygnięcie rozdysponowaniem przyznanej z budżetu państwa kwoty dotacji podmiotowej na finansowanie zwiększenia stypendiów doktoranckich.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z konstytucyjną zasadą dwuinstancyjności (art. 78 Konstytucji RP) realizowaną w postępowaniu administracyjnym poprzez zasadę ogólną wyrażoną w art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn.zm., przywoływanej dalej jako: K.p.a.), każdy ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Taki model postępowania dwuinstancyjnego uprawnia stronę do dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy, a więc do dwukrotnej oceny dowodów, do ponownego rozpatrzenia wszystkich argumentów i opinii i w konsekwencji do wydania rozstrzygnięcia, które najlepiej odpowiadać będzie prawu, interesowi społecznemu oraz interesowi strony. Nakłada to na organ obowiązek traktowania postępowania drugoinstancyjnego jako powtórzenia rozpatrywania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy. Działanie organu drugiej instancji nie ma więc tylko charakteru postępowania kontrolnego, ale jest postępowaniem mającym na celu ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy, będąc równoważnym w stosunku do postępowania przed organem pierwszej instancji. Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego została zrealizowana, nie wystarczy bowiem by w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia, dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest również, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone postępowaniem umożliwiającym osiągnięcie celu, dla którego postępowanie to zostało wszczęte (szerzej: Grzegorz Łaszczyca, Komentarz do art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego LEX/el., wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 696/08, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 650/10).

Z przywołanej zasady wprost wynika prawo odwołania strony od decyzji wydanej przez organ administracji rozstrzygający sprawę jako organ pierwszej instancji. Szczegółowe unormowanie postępowania odwoławczego zawarte zostało w Rozdziale 10 Działu II K.p.a. Stosownie do art. 127 § 1 tejże ustawy od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji, z kolei z § 3 cytowanego artykuły wprost wynika, iż przepisy dotyczące odwołania stosuje się odpowiednio do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Art. 130 § 1 wskazuje, że przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu, a wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji (§2). Wniesienie środka zaskarżenia jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy uruchamia kolejny etap postępowania – postępowanie odwoławcze, w celu ponownego rozstrzygnięcia sprawy, która została już raz rozstrzygnięta w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.

Przenosząc powyższe regulacje na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdził, że Rektor [...] w postępowaniu zakończonym wydaniem skarżonej decyzji dopuścił się naruszenia przedstawionej powyżej zasady dwuinstancyjności i w konsekwencji strona pozbawiona została prawa by jej sprawa została merytorycznie rozpatrzona co do istoty przez właściwy organ dwukrotnie.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. organ wyjaśnił, że przekazana z budżetu państwa kwota dotacji podmiotowej przeznaczona na zwiększenie stypendium doktoranckiego została już w pełni rozdysponowana, wobec czego orzekł o nie przyznaniu wnioskodawczyni takiego stypendium. W ocenie Sądu Rektor działając jako organ drugiej instancji zaniechał ciążącego na nim obowiązku ponownego rozpatrzenia spawy, przeanalizowania argumentów wnioskodawczyni oraz ponownej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Istotę sprawy zainicjowanej wnioskiem E. T. o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w [...] było ustalenie i rozstrzygnięcie, na podstawie właściwych przepisów prawa powszechnie obowiązującego oraz wydanego na ich podstawie Regulaminu, czy skarżąca spełnia kryterium przyznania tego zwiększenia określone w art. 200a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, tzn. czy należy do grupy 30% najlepszych doktorantów na danym roku studiów doktoranckich w [...].

W kwestii tej Rektor [...] w skarżonej decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. w ogóle się nie wypowiedział, motywując swe rozstrzygnięcie wyłącznie (nie znajdującym jakiegokolwiek potwierdzenia w aktach sprawy) stwierdzeniem o pełnym rozdysponowaniu przyznanej uczelni dotacji podmiotowej na ten cel. Tym samym Rektor [...], niezależne od istotnego naruszenia przepisów art. 7, art. 77, § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., zamknął wnioskodawczyni drogę do ponownego merytorycznego rozpoznania jej wniosku i rozstrzygnięciu o przyznanym ustawowo uprawnieniu. Takie działanie Rektora w sposób istotny naruszyło uprawnienia strony, a także jest całkowicie sprzeczne z celem i treścią wskazanych wyżej regulacji Praw o szkolnictwie wyższym. Celem przyznania spornego zwiększenia stypendium, jednoznacznie określonym przez ustawodawcę było bowiem przyznanie pomocy – zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej przeznaczonej na ten cel, wyłącznie doktorantom najlepszym w danej uczelni, w poszczególnych latach studiów doktoranckich. Rektorzy poszczególnych uczelni zostali upoważnieni do określenia szczegółowych zasad wyboru, ustalenia spośród doktorantów tych – którzy spełniają powyższe kryterium – należą do grupy 30% najlepszych doktorantów, którzy wyróżniają się osiągnięciami w pracy badawczej lub osiągnięciami artystycznymi w poprzednim roku studiów.

Nie można jednak wykluczyć, iż przy rozpoznaniu wniosku konkretnej osoby po raz pierwszy nie doszło do błędów pomyłek, naruszenia prawa, które należy wyeliminować przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Zatem skoro w [...] opierano się na liście rankingowej decyzja rektora o ostatecznym rozdysponowaniu (przyznaniu i wypłacie) środków winna zostać podjęta dopiero po rozpoznaniu wszystkich wniosków o ponowne rozpoznanie sprawy. W sytuacji bowiem gdyby okazało się, a tego nie można wykluczyć w okolicznościach niniejszej sprawy, że na skutek ponownego rozpoznania sprawy wniosek danego doktoranta został oceniony wyżej niż poprzednio (uzyskał wyższa liczbę punktów), w konsekwencji zmieniałaby się jego pozycja na "liście rankingowej". W takiej natomiast sytuacji przyznanie zwiększenia stypendium innej osobie - która uzyskała niższą liczbę punktów rankingowych, oznacza przyznanie przez organ zwiększenia stypendium z dotacji podmiotowej niezgodnie z przepisami prawa. Obowiązkiem Rektora [...] było takie uregulowanie procedury przyznawania spornego świadczenia, która wyeliminowałaby takie nieprawidłowości. Błędy lub zaniechania organizacyjne organu w tym zakresie nie mogą obciążać negatywnymi skutkami doktoranta, tym bardziej nie mogą prowadzić do pozbawienia uprawnienia wynikającego z art. 200a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (o ile oczywiście okaże się, że doktorant należy do grupy 30% najlepszych na swoim roku studiów).

Dodatkowo wskazać należy, że wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] lipca 2012 r. Rektor [...], rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym, z naruszeniem przepisu art. 138 K.p.a. rozstrzygnął w sposób właściwy dla decyzji pierwszoinstancyjnej, bowiem postanowił ponownie "nie przyznać stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej w roku akademickim 2011/2012". Takiego rozstrzygnięcia po ponownym rozpoznaniu sprawy nie przewiduje ww. przepis, zawierający zamknięty katalog rozstrzygnięć, jakie mogą być wydane przez organ odwoławczy. Zgodnie z dyspozycją art. 138 § 1 K.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze.

Dodatkowo stwierdzić przyjdzie, że organy administracji zobowiązane są uwzględniać stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie orzekania. Skarżąca w skardze podaje, że do wniosku o ponowne rozpoznanie ponownie dołączyła komplet dokumentów, których również brak w aktach sprawy. Nadto z oświadczenia złożonego na rozprawie, potwierdzonego dokumentem wynika, iż w dniu [...] lipca 2012 r. Rada Naukowa Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu [...] podjęła uchwałę w sprawie otwarcia przewodu doktorskiego skarżącej. Ta istotna dla sprawy okoliczność faktyczna winna zostać uwzględniona przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Organ winien jednoznacznie ocenić czy ma ona wpływ na zamianę pierwotnej oceny, czy nie.

Powyższe naruszenia przepisów procedury jak również błędna wykładnia przepisów prawa materialnego, która w niniejszej sprawie, zdaniem Sądu ma istotny wpływ na wynik sprawy, stanowią przesłankę do wyeliminowania skarżonej decyzji z obrotu prawnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.) – zgodnie z żądaniem skargi.

Wskazać jednak przyjdzie, iż Sąd z urzędu dostrzegł także istotne, częściowo zbieżne naruszenia prawa przy wydaniu przez Rektora [...] decyzji z dnia [...] czerwca 2012r. o odmowie przyznania skarżącej stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej w roku akademickim 2011/2012.

Stosownie bowiem do przepisów K.p.a. organy administracji publicznej (tutaj organ uczelni wyższej) z urzędu lub na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7), jednocześnie prowadząc postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1), a w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia obowiązany jest wskazać na fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne musi zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (107 § 3 K.p.a.).

Jak wskazano wyżej 200a ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym upoważnia rektora, po uzyskaniu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, do określenia trybu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego, z uwzględnieniem zasady, że uprawnienie do otrzymywania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Z akt sprawy wynika, iż zarządzeniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. Rektor [...] wprowadził do stosowania "Regulamin przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w Uniwersytecie [...] w roku akademickim 2011/2012, stanowiący załącznik do ww. zarządzenia, przywoływany dalej jako: "regulamin". Stosownie do § 5 ust. 1 regulaminu, zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych przyznaje rektor, po zaopiniowaniu przez Komisję wniosków, stanowiących załącznik do regulaminu. Zgodnie z zapisem § 5 ust. 4 regulaminu, zwiększenie przedmiotowego stypendium doktoranckiego może być przyznane doktorantowi na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich, który wyróżniał się osiągnięciami w pracy badawczej i dydaktycznej w poprzednim roku studiów. Osiągnięcia doktoranta ocenia się na podstawie (ust.5):

1) oceny opiekuna naukowego lub promotora o zaawansowaniu prac nad przygotowaniem pracy doktorskiej wynikającej z opinii sporządzonej na podstawie złożonego przez doktoranta sprawozdania: ocena dobra - 2 pkt, ocena bardzo dobra - 3 punkty,

2) wszczęcia przewodu doktorskiego 3 punkty (punkty przyznawane jeden raz w czasie całego cyklu studiów),

3) publikacji recenzowanych: książka autorska - 10 punktów, książka pod redakcją - 5 pkt, artykuł w czasopiśmie naukowym w języku obcym - 5 pkt, artykuł w czasopiśmie naukowym w języku polskim - 3 pkt, artykuł w pracy zbiorowej - 1pkt,

4) udziału w konferencjach z wystąpieniem (referatem, posterem): referat na konferencji międzynarodowej w języku obcym - 4 punkty, referat na konferencji międzynarodowej w języku polskim - 3 pkt, referat na konferencji ogólnopolskiej - 2 pkt, referat na konferencji regionalnej - 1 pkt;

5) wyników w nauce: średnia ocen 4,00 - 4,49 - 6 punktów, średnia ocen 4,50 - 4,90 - 8 punktów, średnia ocen 4,91 - 5,00 - 10 punktów,

6) ocena kierownika studiów doktoranckich dotycząca osiągnięć dydaktycznych doktoranta: ocena dobra – 2 punkty, ocena bardzo dobra – 3 punkty.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w przedłożonych Sądowi aktach sprawy znajduje się wyłącznie wniosek skarżącej o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego, brak jest dołączanej do niego dokumentacji przedłożonej przez skarżąca w celu udokumentowania osiągnięć w pracy badawczej i dydaktycznej. Brak również opinii komisji co do wniosku, czy tez jakiegokolwiek dokumentu ukazującego przesłanki przyznania wskazanej liczby punktów w poszczególnych kategoriach. Uzasadnienia takiego nie zwierają również decyzje Rektora [...] wydane w niniejszej sprawie. W konsekwencji nie jest możliwe dokonanie sądowej oceny sposobu obliczenia wskazanej w decyzji Rektora z dnia [...] czerwca 2012 r. liczby punktów – 23.

W części wniosku zatytułowanej osiągnięcia Komisja wskazała wyłącznie liczbę przyznanych punktów, tj. odpowiednio w ramach kryterium 1) ocena opiekuna naukowego lub promotora "3", 2) wszczęcie przewodu doktorskiego "-˝, 3) publikacje recenzowane "5", 4) udział w konferencjach "5", 5) wyniki w nauce "10". W ramach kryterium ocena za osiągnięcia dydaktyczne (poz. 6) rubryka na wskazanie liczby przyznanych punktów pozostała pusta, przy czym podkreślenia wymaga, że nie została też przekreślona, tak jak miało to miejsce w przypadku rubryki dotyczącej wszczęcia przewodu doktorskiego.

Podkreślenia wymaga, iż organem upoważniony do przyznania lub odmowy zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych nie jest Komisja, lecz wyłącznie Rektor. Komisja jest tylko organem opiniującym. To rektor orzekając o przyznaniu lub odmowie przyznania przedmiotowego zwiększenia winien uwzględniając przepisy procedury administracyjnej w pierwszej kolejności szczegółowo ocenić dokonania doktoranta, a następnie wynik tej oceny, z uwzględnieniem kryteriów określonych w ww. regulaminie szczegółowo przedstawić w uzasadnieniu decyzji wydanej na podstawie art. 200a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Wydane w niniejszej sprawie decyzje są całkowicie sprzeczne z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego (art. 7, art. 8, art. 9) K.p.a. a ich uzasadnienie nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 K.p.a. W konsekwencji prowadzi to do stwierdzenia, że dokonana przez Rektora [...] ocena wniosku skarżącej jest całkowicie dowolna, nieuzasadniona, a dodatkowo uniemożliwia dokonanie rzetelnej oceny jej prawidłowości. Wątpliwości budzi w szczególności brak przyznania jakiejkolwiek oceny skarżącej w kryterium "ocena za osiągnięcia dydaktyczne", która zgodnie z § 5 ust. 5 pkt 6 regulaminu jest oceną kierownika studiów doktoranckich dotyczącą osiągnięć dydaktycznych doktoranta. Regulamin określa w tym przypadku dwie możliwości - ocena dobra - 2 punkty, ocena bardzo - dobra 3 punkty, nie przewiduje możliwości nieprzyznania punktów.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia rektor [...] wskazał jedynie, iż skarżącej przyznano 23 pkt, co nie uprawniało jej do uzyskania stypendium. Brak jednak w uzasadnieniu decyzji wyjaśnienia na jakiej podstawie przyznano taką a nie inną liczbę punktów, ewentualnie z jakiej przyczyny nie przyznano w ogóle punktów w pozycji 6. Decyzja o przyznaniu stypendium i a w szczególności dokonana ocena osiągnięć studentki wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, które pozwala organowi na swobodną ocenę stanu faktycznego. Dowolność ta jest jednak pozorna, gdyż wskazany powyżej art. 107 § 3 K.p.a. obliguje organ do dokładnego i przekonującego wyjaśnienia podjętego rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji organ w uzasadnieniu musi wskazać motywy jakimi kierował się rozstrzygając sprawę w taki, a nie inny sposób. W niniejszej sprawie oznacza to obowiązek uzasadnienia i wyjaśnienia przyznania poszczególnej liczby punktów odpowiadających ocenie poszczególnych osiągnięć doktoranta. Obowiązek ten jest tym bardziej istotny, kiedy organ uczelni publicznej dysponuje środkami finansowymi z dotacji podmiotowej, których sposób dysponowania i cel określają przepisy ustawowe. W rozpatrywanej sprawie organ zbagatelizował jednak rolę uzasadnienia decyzji ograniczając się do wskazanego powyżej lakonicznego wytłumaczenia, iż studentka z wynikiem 23 pkt nie została zaliczona do 30% najlepszych studentów. Co nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym a analiza akt sprawy przedłożonych Sądowi uzasadnia przypuszczenie, że nie jest wykluczone, iż skarżącej na skutek błędu organu nie uwzględniono należnych punktów za osiągnięcia dydaktyczne. Podkreślić należy, jak zasadnie podnosi to skarżąca, że gdyby (hipotetycznie) przyznano w spornym kryterium skarżącej 3 punkty, to łączna suma osiągniętych punktów wynosiłaby 26, co zgodnie ze stanowiskiem Rektora [...] wyrażonym w uzasadnieniu decyzji z [...] czerwca 2012 r. mogłoby oznaczać, iż skarżąca należała do grupy 30% najlepszych doktorantów na III roku studiów doktoranckich [...].

Rozpoznając ponownie sprawę Rektor [...] winien uwzględnić powyższe wskazania i dać temu wyraz w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, spełniającym wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § ust. 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 P.p.s.a., natomiast o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 tej samej ustawy, zasądzając od organu na rzecz skarżącej zwrot poniesionych kosztów postępowania (uiszczonego wpisu od skargi w wysokości 200 zł).