I SA/Gl 879/12

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości J. Z. w podatku do nieruchomości za 2001 r. w kwocie 14.432,67 zł wraz z odsetkami w wysokości 21.570 zł oraz za 2002 w wysokości 7.959,63 zł wraz z odsetkami w wysokości 10.212 zł.

W podstawie prawnej tego rozstrzygnięcia wskazano art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 67 a i art. 67 b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano na wstępie, że organ I instancji odmówił uwzględnienia wniosku podatnika o zastosowanie ulgi płatniczej, gdyż stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego, co nie pozwala na umorzenie zaległości podatkowej.

Dalej podano, iż w odwołaniu od tej decyzji podatnik wskazał m.in., że organ gminy zaniechał dokładnego ustalenia stanu faktycznego, a w szczególności pominął zeznania podatnika o dochodzie osiągniętym w 2001 r. i 2002 r. W ocenie strony organ I instancji nieprawidłowo ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, co skutkowało zanegowaniem istnienia zasadniczych przesłanek zastosowania wnioskowanej ulgi, tj. ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego.

Rozważania prawne Kolegium rozpoczęło od wyjaśnienia, że przeprowadzając kontrolę instancyjną decyzji dotyczących stosowania ulg płatniczych dokonuje oceny poprawności postępowania dowodowo-wyjaśniającego oraz wynikających z niego konkluzji. Powołując się na orzecznictwo sądowe wyjaśniono, że art. 233 § 3 Ordynacji podatkowej nie pozwala Kolegium orzec co do istoty sprawy (organ ten nie może zastosować wnioskowanej ulgi), co jednak nie oznacza, że organ ten nie bada sprawy merytorycznie. Przeciwnie, Kolegium ma obowiązek zbadania czy nie naruszono prawa materialnego, a także czy odmowa umorzenia podatku była zasadna w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Następnie przywołano art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może m.in. umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Wskazano również, że art. 67 b Ordynacji podatkowej odnosi się do podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, którym przyznanie ulgi podatkowej należy, co do zasady, traktować jako pomoc publiczną.

W dalszych wywodach zaskarżonej decyzji Kolegium stwierdziło, że po zgromadzeniu materiału dowodowego organ winien rozważyć czy za przyznaniem ulgi przemawia "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Są to kryteria ustawowe, których wystąpienie w konkretnej sprawie umożliwia organowi podatkowemu przyznanie wnioskowanej ulgi, do czego jednak – jak podkreślono – nie jest on zobowiązany. W razie stwierdzenia przez organ podatkowy, że nie występują wskazane wyżej przesłanki organ nie musi badać, czy ulga ta mieści się w ramach dopuszczalnej pomocy publicznej (stanowisko to w pełni potwierdzono w orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie).

Następnie zauważono, że – jak wskazano już w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] uchylającej poprzednią decyzję w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej J. Z. i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia – aktualne orzecznictwo, a także doktryna nie wiąże już "ważnego interesu podatnika" wyłącznie z nadzwyczajnymi, niezależnymi od strony zdarzeniami losowymi. Interes podatnika należy widzieć szerzej, mając także na uwadze normalną sytuację ekonomiczną, wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów oraz konieczność ponoszenia wydatków. Organ winien zatem uwzględnić okoliczności uzasadniające ten ważny interes, a w przypadku ich wystąpienia rozważyć, czy odmowa zastosowania ulgi nie pogłębi trudnej sytuacji podatnika.

Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że same trudności czy niepowodzenia działalności gospodarczej, a także zadłużenie wobec innych niż organ podatkowy instytucji nie mogą stanowić wystarczającej przesłanki umorzenia zaległości podatkowych przedsiębiorców. Oznaczałoby to przerzucenie ekonomicznego ryzyka działalności profesjonalnego podmiotu gospodarczego (w ramach której zdarzenia takie jak brak zysków, niewielka opłacalność czy też ponoszenie znacznych kosztów nie są niczym nadzwyczajnym) na państwo i społeczeństwo.

W dalszych wywodach zaskarżonej decyzji Kolegium, powołując się na wyrok NSA z dnia 21 maja 2003 r., sygn. akt III SA 2752/01, wyjaśniło, że przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp. Przy jego ocenie należy uwzględniać zasadność obciążenia państwa (gminy), a w rezultacie społeczeństwa, kosztami udzielonej w ten sposób pomocy, na tle sytuacji finansowej państwa (gminy). Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości.

Organ odwoławczy zaznaczył także, iż postępowanie dowodowe prowadzone przez organ I instancji winno obejmować ustalenie okoliczności faktycznych mających wpływ na istnienie przesłanek do udzielenia ulg, przy czym dotyczy to sytuacji, w jakiej podatnik znajduje się w chwili, gdy podejmowana jest decyzja w sprawie umorzenia zaległości podatkowej (por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 1988 r., sygn. akt SA/Kr 289/88).

W tym kontekście za nietrafny uznano zarzut strony, która podniosła, że organ I instancji nie badał zeznań podatnika dotyczących dochodu osiągniętego w latach 2001-2002 r. i wskazano, że okoliczności te nie mają znaczenia dla orzekania o zastosowaniu ulgi podatkowej w 2012 r.

W niniejszej sprawie – jak dalej zaznaczył organ odwoławczy - organ podatkowy gminy przeanalizował przychody podatnika sprzed pożaru hali i z okresu po tym zdarzeniu, które znacznie zmniejszyło możliwość osiągania dochodu. Zawarte w uzasadnieniu decyzji organu I instancji wyliczenia wskazują jednak, że mimo zauważalnego spadku przychodów przedsiębiorcy, dochód przez niego osiągany jest wystarczający, aby zrealizować zaległe zobowiązania podatkowe.

W ocenie organu odwoławczego w sprawie zebrano obszerny materiał dowodowy, który mógł stanowić podstawę prawidłowego rozstrzygnięcia. Stronie zapewniono czynny udział w sprawie, a w trakcie postępowania zebrano szczegółowe informacje dotyczące sytuacji finansowej podatnika i przeanalizowano wszelkie przedłożone przez niego dowody pod kątem ewentualnego zastosowania wnioskowanej ulgi. Oceniając zgromadzony materiał przez pryzmat obowiązujących przepisów, poglądów doktryny i obowiązującego orzecznictwa organ I instancji zasadnie, zdaniem organu odwoławczego, uznał że nie zachodzą przesłanki umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości i stanowisko to w sposób wystarczający do prześledzenia procesu rozstrzygania sprawy uzasadnił.

W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżącego podniósł zarzut naruszenia:

- art. 122 w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej poprzez brak pogłębionej analizy stanu faktycznego sprawy i skonfrontowania go z własnymi poglądami SKO wyrażonymi na wcześniejszym etapie postępowania,

- art. 210 § 4 w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej poprzez sformułowanie lakonicznego uzasadnienia w zakresie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a w szczególności niezawarcie w uzasadnieniu wskazania faktów, które SKO uznało za udowodnione oraz niewyszczególnienie dowodów, którym odmówiono wiarygodności z przytoczeniem przyczyn takiej odmowy, przez co rozstrzygnięcie nie w pełni poddaje się kontroli sądu administracyjnego,

- art. 67 b w zw. z art. 67 a Ordynacji podatkowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu, że w niniejszej sprawie nie zachodzi ważny interes podatnika lub interes publiczny uzasadniający umorzenie zaległości podatkowej skarżącego.

Wobec powyższych zarzutów pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów wynagrodzenia pełnomocnika.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ odwoławczy nie dokonał pogłębionej analizy stanu faktycznego, skupił się na cytowaniu orzeczeń NSA i sądów administracyjnych, "które jednakże nie znalazły w żaden sposób przełożenia na rozstrzygnięcie przedmiotowych kwestii". W ocenie autora skargi organ II instancji nie dostrzegł błędów w założeniach przyjętych przez Burmistrza Miasta P., który pominął konieczność opodatkowania dochodów skarżącego, co znacznie uszczupla dostępne dla niego środki finansowe.

Pełnomocnik skarżącego zarzucił, że Kolegium nie podjęło bliższej analizy ustaleń i nie wskazało, które konkretnie dowody zostały przez organ II instancji wzięte pod rozwagę przy wydaniu orzeczenia. Wytknął także brak spójności pomiędzy pierwszą i drugą częścią uzasadnienia zaskarżonej decyzji i stwierdził, że organ odwoławczy stracił z pola widzenia własne stanowisko zawarte we wcześniejszej decyzji z dnia 27 stycznia 2012 r., w której wskazano, że przesłanki stwierdzenia ważnego interesu podatnika nie mogą być ograniczane jedynie do nieprzewidywalnych wypadków losowych oraz nadzwyczajnych zdarzeń, mających bezpośredni wpływ na sytuację podatnika.

Zdaniem autora skargi w zaskarżonej decyzji interes podatnika został ujęty niezwykle wąsko. W odniesieniu do argumentów skarżącego dotyczących generowania dochodów za okres będący przedmiotem niniejszego postępowania (lata 2001-2002) Kolegium stwierdziło jedynie, że okoliczności te nie mają znaczenia dla orzekania o zastosowaniu ulgi w 2012 r. Z podobnym skutkiem oceniło okoliczności bieżące. Tymczasem pogłębiona analiza stanu faktycznego prowadzi do konkluzji przeciwnych. Problemy skarżącego pojawiły się przecież już na przestrzeni lat 2001-2002 i następnych. To w tamtym okresie skarżący generował z działalności gospodarczej stratę, którą musiał w kolejnych latach odrabiać. W 2008 r. doznał natomiast okoliczności nadzwyczajnych, które doprowadziły go do wyjątkowo trudnej sytuacji ekonomicznej.

W ocenie pełnomocnika strony sytuacja skarżącego idealnie wpasowuje się w przedstawione przez SKO poglądy dotyczące ważnego interesu podatnika, gdyż w przedmiotowym przypadku doszło do nałożenia się na siebie zakresów rozumienia tego pojęcia. Trudna sytuacja ekonomiczna będąca pochodną regularnej działalności gospodarczej została dramatycznie amplifikowana przez pożar hali w 2008 r. Na ten stan obecnie nakładają się dodatkowo aspekty pogłębiającego się kryzysu ekonomicznego, spadku obrotów oraz wzrostu kosztów prowadzenia działalności gospodarczej. Te wszystkie aspekty pozostały jednak poza zakresem oceny niniejszej sprawy przez organ II instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy).

Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami Sąd stwierdził, iż decyzja ta nie narusza prawa.

Poddanym ocenie Sądu w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta P. z dnia [...]r. nr [...], którą odmówiono skarżącemu umorzenia zaległości w podatku do nieruchomości w podatku do nieruchomości za 2001 r. w kwocie 14.432,67 zł wraz z odsetkami w wysokości 21.570 zł oraz za 2002 w wysokości 7.959,63 zł wraz z odsetkami w wysokości 10.212 zł.

W art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej ustawodawca przyznał organowi podatkowemu – w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym - uprawnienie do umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowych oraz odsetek za zwłokę. W art. 67 b wspominanej ustawy określono natomiast szczegółowe zastrzeżenia odnoszące się do stosowania omawianej ulgi wobec podatników prowadzących (tak jak skarżący) działalność gospodarczą. "Przepis art. 67b o.p. powinien być stosowany łącznie z jej art. 67a. W razie stwierdzenia przez organ podatkowy w postępowaniu, że nie ma podstaw do udzielenia ulgi, ponieważ nie przemawia za tym "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny", traci sens ustalanie czy ulga jest dopuszczalną pomocą publiczną" (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2010 r., sygn. akt II FSK 610/09, LEX nr 737637). "Jeżeli ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny nie występują w sprawie, organ podatkowy nie może udzielić ulgi w spłacie należności, nawet jeżeli pomoc taka byłaby dopuszczalna na gruncie odrębnych przepisów, w tym art. 67b o.p." (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Sz 487/08, LEX nr 545095).

Postępowanie w przedmiocie ulg płatniczych wszczynane jest na wniosek podatnika i to on powinien starać się wykazać wszelkie okoliczności przemawiające za uwzględnieniem jego żądania, przy czym (jak przyjmuje się w ugruntowanym orzecznictwie sądowym) rozstrzygnięcie powinno być oparte o stan faktyczny, istniejący w chwili wydawania decyzji, a nie w dacie złożenia wniosku.

Decyzje w przedmiocie ulg płatniczych oparte są na uznaniu administracyjnym, w ramach którego ustawodawca pozostawił organowi wybór pomiędzy równoprawnymi rozstrzygnięciami i odstąpił od określenia przesłanek, których zaistnienie obligowałoby organ do uwzględnienia wniosku podatnika. Nadto prawodawca uwarunkował zastosowanie omawianych ulg płatniczych ważnym interesem podatnika oraz interesem publicznym, nie definiując tych pojęć. W konsekwencji "użyte w art. 67a § 1 o.p. zwroty "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" nie mają stałego zakresu treści i ustalonego, niezmiennego znaczenia. Są to więc klauzule generalne, odsyłające do ocen pozaprawnych. Z tych powodów w identyfikowaniu powyższych pojęć szczególnego znaczenia nabiera orzecznictwo sądów administracyjnych. W orzecznictwie tym, jak również w piśmiennictwie przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika" (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 60/11, LEX nr 1151366). "Ważnego interesu podatnika jako przesłanki umorzenia zaległości podatkowej, nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Pojęcie ważnego interesu podatnika należy rozumieć możliwie szeroko, lecz jego wystąpienia nie można upatrywać wyłącznie w dolegliwości finansowej, jakiej doświadcza strona w związku z koniecznością wywiązania się z ciążących na niej zobowiązań podatkowych (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 1489/10, LEX nr 1145406). Natomiast "istnienie przesłanki interesu publicznego wiąże się z obowiązkiem ponoszenia przez podatników ciężarów publicznych, w tym płacenia podatków. Względy społeczne wymagają i przemawiają za tym, żeby zobowiązania podatkowe były realizowane a podatnik bez należytej rozwagi nie był z nich zwalniany. Wierzyciel podatkowy (organ pierwszej instancji) - w przeciwieństwie do wierzyciela w cywilnoprawnych stosunkach zobowiązaniowych - z punktu widzenia zasady równości i powszechności opodatkowania nie ma swobody w dysponowaniu wierzytelnością publicznoprawną (umorzenie zaległego podatku, w tym odsetek)" (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Po 781/10, LEX nr 750106). Przy ocenie "interesu publicznego" należy też uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa, kosztami udzielonej w ten sposób pomocy, na tle sytuacji finansowej państwa. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości" (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/łd 443/10, LEX nr 751533).

Jak już powyżej wspomniano "pojęcia ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego stanowią warunki skorzystania przez organ podatkowy z uznania. Organ podatkowy dysponuje pewnym marginesem swobody zarówno w odniesieniu do wykładni tych pojęć, jak i oceny sytuacji faktycznej sprawy. Tej swobody nie można jednak utożsamiać z uznaniem administracyjnym. Weryfikacja istnienia przesłanek udzielenia ulgi, o jakiej mowa w art. 67a § 1 pkt 3 o.p., poddana jest bowiem rygorom postępowania podatkowego. Posłużenie się przez ustawodawcę pojęciami niedookreślonymi wymaga od organu wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych po to, aby na tej podstawie stwierdzić, czy dana sytuacja faktyczna mieści się w zakresie przesłanki ważnego interesu podatnika tudzież interesu publicznego, czy też nie. Natomiast z samym uznaniem będziemy mieli do czynienia dopiero wówczas, gdy organ podatkowy stwierdzi istnienie jednej z tych przesłanek lub obu łącznie. Jeżeli jednak nie stwierdzi wystąpienia sytuacji odpowiadających użytym pojęciom ważnego interesu podatnika tudzież interesu publicznego, wówczas w ogóle nie będzie wchodziło w grę zastosowanie przez ten organ uznania administracyjnego. Oznacza to, że w takim przypadku organ nie będzie dysponował wyborem, tylko decyzja będzie miała charakter związany. Uznanie nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających użytym pojęciom ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ich ustaleniu." (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2011 r., sygn. akt II FSK 426/10, LEX nr 1083134).

Przybliżona powyżej specyfika orzekania organów podatkowych w przedmiocie ulg płatniczych determinuje zakres sądowej kontroli tych rozstrzygnięć. Jak wyjaśniono w przywołanym już wyroku NSA z dnia 26 lipca 2011 r. – "kontroli sądu nie podlega uznanie samo w sobie, ale poprawność postępowania dowodowego i wyciągniętych zeń wniosków co do tego, czy dany stan faktyczny wypełnia użyte w art. 67a § 1 pkt 3 o.p. pojęcia niedookreślone ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Kontrola sądowa nie powinna więc odnosić się do kryteriów celowościowych czy słusznościowych".

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem przedstawionych powyżej kryteriów tej oceny skład orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, że odmowa uwzględnienia wniosku skarżącego o umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości jest zgodna z prawem.

Uzasadnienie tej konstatacji rozpocząć warto od wskazania, że zakres dokonanych w niniejszej sprawie ustaleń nie budzi zastrzeżeń. W ramach, zgodnego z wymogami określonymi w Ordynacji podatkowej, postępowania, w którym zagwarantowano wnioskodawcy czynny udział zgromadzono materiał dowodowy wystarczający do zweryfikowania przesłanek umorzenia zaległości podatkowych określonych w art. 67 a Ordynacji podatkowej. W toku długotrwałego procedowania (w ramach którego dwie poprzednie decyzje organu I instancji zostały uchylone przez SKO) uwzględniono wymóg aktualizowania danych niezbędnych do oceny sytuacji materialnej, rodzinnej i osobistej wnioskodawcy (uzyskano "informację o stanie majątkowym podatnika" z dnia 21 lipca 2011 r.) i oceny zasadności jego wniosku w oparciu o stan faktyczny istniejący w dacie wydania decyzji. Organ I instancji z jednoznacznie wyrażoną aprobatą organu odwoławczego zweryfikował dochody skarżącego prowadzącego z żoną dwuosobowe gospodarstwo domowe na przestrzeni kilku lat, odnotował spadek dochodów zaistniały po pożarze hali, stwierdzając jednak, że nie uniemożliwia on spłaty zaległego zobowiązania podatkowego. W decyzji organu Burmistrza Miasta P. wyszczególniono co prawda dochody do roku 2010 włącznie, jednakże z oświadczenia z dnia 21 lipca 2011 r. wynika, że miesięczny dochód dwuosobowej rodziny wynosił 3310,73 zł, a więc nie był mniejszy niż w latach poprzednich. Zaznaczyć również należy, nawiązując do argumentacji skargi, że – jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy zeznań podatkowych PIT-36 – w latach 2008, 2009 i 2010 wykazano podatek należny – 0 zł i nadpłatę w wysokości odpowiednio – 3.128 zł, 2.203 zł i 1.707 zł, a jedynie w 2007 r. wyliczono podatek należny na kwotę 490 zł. Odmawiając umorzenia zaległości z lat 2001 i 2002 uwzględniono także ulgę płatniczą, jaką przyznano stronie w zakresie podatku od nieruchomości za 2008 r. w związku z pożarem hali produkcyjnej.

W ocenie składu orzekającego dla weryfikacji bieżących możliwości płatniczych strony oraz jej sytuacji materialnej w kilku ostatnich latach bez znaczenia pozostawała wskazywana w skardze analiza zeznań podatkowych dotyczących podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2001 r. i 2002 r., czym podatnik zamierzał wykazać ówczesne istotne obniżenie dochodów, uzasadniające niemożność terminowego uiszczenia podatku od nieruchomości. Zasadnie, zdaniem Sądu, organy podatkowe uznały tę analizę za zbyteczną, zważywszy, że weryfikowały realność (choćby częściowego) zaspokojenia wierzyciela podatkowego w 2012 r., a nie w okresie sprzed 10 lat, w którym - jak wiadomo – skarżący rozdysponował swoje dochody odstępując od uiszczenia należnego podatku majątkowego od nieruchomości. Warto w tym miejscu nadmienić, że z instytucji umarzania zaległości podatkowych nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z długu podatkowego; tym bardziej, że Ordynacja podatkowa przewiduje inne możliwości złagodzenia warunków wykonania zobowiązania podatkowego, np. rozłożenie zaległości na raty (por. m.in. wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt I SA/Łd 1009/11, LEX nr 1094651). Nadto powoływanie się przez stronę na odczuwalny od 2000 r. spadek rentowności prowadzonej firmy, wynikający ze zmiany popytu na produkowane przez niego wkłady do zniczy, uaktywnienia się konkurencji, a także z nierzetelności kontrahentów składają się na okoliczności objęte ryzykiem gospodarczym podmiotu podejmującego działalność gospodarczą. Zdarzenia te – jak słusznie zauważyły organy obu instancji – nie stanowią, w świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego - o istnieniu ważnego interesu podatnika (por. m.in. wyrok WSA w Lublinie z dnia 8 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Lu 57/11, LEX nr 991120). "W warunkach gospodarki rynkowej i towarzyszących jej negatywnych skutków liczni podatnicy borykają się z problemami natury finansowej, toteż rozluźnienie rygorów w zakresie przyznawania tak radykalnych form pomocy jak umorzenie zaległości stanowiłoby zachętę do powszechnego lekceważenia dyscypliny podatkowej. W polskim systemie prawa podatkowego każdy podmiot prowadzi działalność na własny rachunek i ryzyko i dlatego powinien ponosić finansowe konsekwencje swoich działań na gruncie tej działalności". (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Po 482/10, LEX nr 952403).

Organy obu instancji nie pominęły kwestii skutków wywołanych przez pożar hali produkcyjnej, jaki miał miejsce w 2008 r., dostrzegły spadek dochodów przedsiębiorcy, wynikający z tego niezależnego od strony zdarzenia, ale jednoznacznie uznały, że osiągany przez wnioskodawcę dochód "jest wystarczający, aby zrealizować zaległe zobowiązanie podatkowe". Uwzględniły także, że skarżący dotknięty ekonomicznymi skutkami pożaru (a także zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności) kontynuuje nadal działalność gospodarczą, przynoszącą określone dochody, które wraz z rentami obu małżonków stanowią budżet rodziny, pozwalający (na stopniową zapewne) spłatę zaległości.

W okolicznościach niniejszej sprawy nie stwierdzono zatem ważnego interesu podatnika w uwzględnieniu jego wniosku o umorzenie zaległości podatkowej za 2001 r. i 2002 r., które miał obowiązek uregulować w tamtych latach podatkowych. Organy obu instancji wykluczyły także interes publiczny przemawiający za zastosowaniem wnioskowanej ulgi płatniczej. Stwierdzono, że nie zachodzi niebezpieczeństwo, że spłacenie zaległości spowoduje zagrożenie bytu podatnika albo jego upadłość, a także wskazano, iż względy społeczne wymagają, aby zobowiązania podatkowe były realizowane, a podatnik nie był z nich bez należytej rozwagi zwalniany. Zwrócono także uwagę, że umorzenie zaległości skarżącego uszczupliłoby i tak niewystarczające na realizację zadań ustawowych dochody podatkowe Gminy P..

Wobec powyższego skład orzekający stwierdził, że zaskarżona decyzja, pomimo pewnych niedostatków uzasadnienia, w którym organ odwoławczy zbyt lakonicznie poprzestał na wyrażeniu aprobaty dla ustaleń poczynionych przez organ

I instancji odpowiada prawu.

Konstatacja powyższa nakazywała, w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalić skargę, której zarzuty – jak wykazano powyżej – okazały się bezzasadne.