IV SA/Wr 524/12

Uzasadnienie

Dyrektor Wydziału Spraw Obywatelskich działająca z upoważnienia Prezydenta Miasta L. decyzją Nr [...] z dnia [...] 2012 r. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej k.p.a. orzekł o wymeldowaniu K. G. z pobytu stałego w L., ul. C. [...].

W uzasadnieniu podano, że materialno-prawną podstawą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest art. 15 ust. 2.

Organ stwierdził, że Zarząd Gospodarki Mieszkaniowej Oddział Gospodarki Mieszkaniowej Nr [...] w L. wystąpił o wymeldowanie między innymi K. G. i pozostałych członków rodziny, ponieważ od wielu lat nie zamieszkują w lokalu przy ul. C. [...] i nie ponoszą opłat czynszowych. Ustosunkowując się do powyższego wniosku zainteresowany odmówił dopełnienia obowiązku wymeldowania twierdząc, że sporny lokal jest jego jednym miejscem, do którego może wrócić po opuszczeniu Zakładu Karnego.

W toku postępowania administracyjnego ustalono, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] 2009 r. orzeczono eksmisję zainteresowanego ze spornego lokalu z prawem do lokalu socjalnego. W lokalu w L. nikt nie mieszka od wielu lat, nikt się nim nie interesuje. Obecnie klucze po eksmisji osób, którym lokal został wynajęty przez członków rodziny zainteresowanego znajdują się w dyspozycji Oddziału Gospodarki Mieszkaniowej Nr [...] w L. Odwołujący się przebywa w Zakładzie Karnym w W. od 27 lipca 2000 r. Koniec kary przewidywany jest na 21 maja 2020 r. Nie wystąpił on o zabezpieczenie mieszkania, pismem z dnia 21 czerwca 2010 r. wniósł o rozwiązanie umowy najmu na ten lokal w związku z orzeczoną eksmisją.

Organ stwierdził, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 15 ust. 2 ustawy, warunkujące wymeldowanie z pobytu stałego.

Uznano bowiem, że w wyniku orzeczonej eksmisji oraz woli zainteresowanego o rozwiązanie umowy najmu opuścił on sporny lokal, bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. Uregulowanie spraw meldunkowych pozwoli na zagospodarowanie mieszkania. Po wyjściu na wolność w dalszym ciągu będzie przysługiwało skarżącemu prawo do lokalu socjalnego.

Odwołanie od powyższej decyzji określone zażaleniem złożył K. G. Podał, że nie ma możliwości zaopiekowania się lokalem i wnieść opłat czynszowych gdyż od roku 2000 przebywa w zakładzie karnym. Zameldowanie jest mu bardzo potrzebne by mógł otrzymać przedterminowe warunkowe zwolnienie z odbywania kary, dlatego nie chciał się wymeldować. Lokal socjalny mógłby być mu przyznany podczas odbywania kary bo to przyspieszyłoby warunkowe zwolnienie.

W lokalu, z którego został wymeldowany pozostawił wszystkie rzeczy i prosi o ich zabezpieczenie. Dodał, że nie wynajmował spornego lokalu.

Wojewoda D. decyzją z dnia [...] 2012 r. – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych – po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając decyzję organ przywołał stan faktyczny i prawny ustalony w zaskarżonej decyzji i stwierdził, że materialno - prawną podstawą rozstrzygnięcia w przedmiocie wymeldowania z lokalu jest art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Definicję pojęcia pobytu stałego zawiera art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

Organ II instancji stwierdził, że analiza akt przedmiotowej sprawy wykazuje, że decyzja Prezydenta Miasta L. z dnia [...] 2012 r. orzekająca o wymeldowaniu odwołującego się z lokalu przy ulicy C. [...] w L. odpowiada prawu, a co za tym idzie warunkom wymeldowania określonym art. 15 ust. 2 cyt. ustawy. W rozpatrywanej sprawie nie bez znaczenia jest fakt, że wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] sygn. akt [...] w stosunku m.in. do K. G. została orzeczona eksmisja ze spornego lokalu. W punkcie II wyroku orzeczono, iż wymienionym przysługuje prawo do lokalu socjalnego. Przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych obligują organ ewidencji ludności do wydania rozstrzygnięcia w sprawie wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego w sytuacji, w której osoba ta opuściła lokal zameldowania i nie wykonała dobrowolnego obowiązku wymeldowania się. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że K. G. miejsce pobytu stałego opuścił w 2000r. i obecnie przebywa w Zakładzie Karnym. Przewidywany koniec kary przypada na dzień 21 maja 2020r. Trudno zatem zakładać, że po opuszczeniu Zakładu Karnego wymieniony powróci do miejsca pobytu stałego, skoro celem Zarządu Gospodarki Mieszkaniowej w L. było zagospodarowanie przedmiotowego lokalu i przekazanie go nowym najemcom. Zatem po opuszczeniu zakładu w 2020r. Skarżący nie będzie miał realnych możliwości powrotu do lokalu. Ponadto jak wynika z pisma złożonego w dniu 21 czerwca 2010 r. K. G. wniósł o rozwiązanie z Nim umowy najmu lokalu przy ulicy C. [...] w L., ponieważ w dniu 30 stycznia 2008 r. został eksmitowany z lokalu i nie chce ponosić już kosztów utrzymania mieszkania. Z powyższego bezsprzecznie wynika zamiar Skarżącego. Zatem orzeczenie w niniejszej sprawie o odmowie wymeldowania odwołującego się z przedmiotowego lokalu stanowiłoby naruszenie prawa.

Podkreślono, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych egzekucja wyroku orzekającego eksmisję, czy opróżnienie i wydanie lokalu przez skarżącego jest aktem równoznacznym z ustaniem jego pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 w/w ustawy. Nawet jeśli po wykonaniu egzekucji eksmitowana osoba wbrew woli wierzyciela egzekucyjnego wtargnie do lokalu, nie stanowi to stałego jej pobytu z zamiarem stałego przebywania i nie uchyla zaistniałej wcześniej przesłanki wymeldowania (wyrok NSA, z dnia 26 lutego 2003r., sygn. akt V SA 1398/02, LEX nr 159189). Również fakt nieobecności, czy wadliwości prawnej dokonanej eksmisji nie może stanowić skutecznego zarzutu, bowiem na niezgodne z prawem działanie komornika przysługuje Skarżącemu skarga do właściwego Sądu Rejonowego. ( wyrok NSA z dnia 6 lutego 2003r., sygn. V SA 1398/02, LEX Nr 159189).

Odnosząc się do prośby zawartej w odwołaniu a dotyczących zabezpieczenia pozostawionych w lokalu rzeczy organ wyjaśnił, iż kwestie tego typu nie należą do zadań Wojewody D. Natomiast kwestia przydzielenia K. G. lokalu socjalnego została już wyjaśniona w postępowaniu prowadzonym przez Urząd Miejski w L. Zarząd Gospodarki Mieszkaniowej w L. poinformował, iż wyrokiem eksmisyjnym nakazującym wymienionemu wydanie lokalu przy ulicy C. [...] w L., K.G. otrzymał również prawo do lokalu socjalnego. Zatem po opuszczeniu Zakładu Karnego w dalszym ciągu będzie mu przysługiwało takie prawo.

Dodał też, że pozbawienie wolności w wyniku aresztowania oczywiście nie następuje z woli aresztowanego, lecz jego przymusowy charakter nie przesądza jeszcze o tym, że osoba aresztowana nie może zostać wymeldowana z powodu braku przesłanki dobrowolnego opuszczenia lokalu. W takiej sytuacji konieczne jest uwzględnienie całokształtu okoliczności danej sprawy. W tym miejscu należy przytoczyć wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2009r. sygn. akt II OSK 1396/08, w którym Sąd uznał, że: "Przymusowe opuszczenie lokalu przez osobę w nim zameldowaną nie może stanowić przesłanki wymeldowania jedynie wówczas, gdy było wynikiem bezprawnych działań innych osób, a nie wtedy, gdy osoba jest zmuszona opuścić lokal wskutek zawinionych przez nią zachowań". Organ odwoławczy podzielił też stanowisko wyrażone przez NSA w wyroku z dnia 12 maja 2010r. sygn. akt II OSK 840/09, że "Jeżeli dana osoba pomimo usunięcia jej z lokalu wbrew jej woli, przez długi czas nie podejmuje kroków prawnych w celu przywrócenia jej posiadania tego lokalu, świadczyć to może o opuszczeniu przez nią miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych" (wyrok WSA w Krakowie z dnia 20.07.2011r. sygn. akt III SA/Kr 1370/10 ).

Zgodnie z zapisami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu ( art. 9 ust. 2 b w/w ustawy).

Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdza, że w związku z ustaleniem faktu niezamieszkiwania K. G. w lokalu przy ul. C. [...] w L., zasadne jest stwierdzenie, że wymieniony spełnił przesłanki wymeldowania decyzją administracyjną wskazane w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Na marginesie organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z art. 107 k.p.a. decyzja powinna zawierać m.in. oznaczenie organu administracji publicznej. Zatem organem wydającym decyzję jest Prezydent Miasta L., a nie Urząd Miasta L.

Skargę na powyższą decyzję złożył zainteresowany. Podał, że nie jest prawdą, iż pismem z dnia 21 czerwca 2010 r. wniósł o rozwiązanie umowy najmu. Decyzja o wymeldowaniu nastąpiła wbrew jego woli. W związku z orzeczoną eksmisją wniósł o przydzielenie lokalu zastępczego. W wyroku eksmisyjnym stwierdzono, że przysługuje mu prawo do lokalu socjalnego a eksmisja jest wstrzymana do czasu złożenia przez Gminę L. oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Taka oferta nie została złożona. Nie został poinformowany, w jaki sposób ma starać się o lokal socjalny. Dodał, że nigdy nie wypełnił druku wniosku o wymeldowanie. Zwrócił się o zrealizowanie wyroku, sygn. akt [...] w pkt II i III.

Ustanowiony w sprawie profesjonalny pełnomocnik sprecyzował skargę wniesioną przez skarżącego w ten sposób, że wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji i przyznanie kosztów zastępstwa prawnego. Zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodów osobistych oraz art. 107 § 1 k.p.a.

Wskazując na orzecznictwo Wojewódzkich Sądów Administracyjnych (wyrok WSA w Kielcach z dnia 12 maja 2011 r. sygn. akt III SA/Ke 180/11, WSA w Olsztynie z dnia 28 kwietnia 2011 r. II SA/Ol 165/11 a także wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2011 r. sygn. II OSK 2006/09) stwierdził, że przesłanka opuszczenia lokalu jest spełniona, jeżeli opuszczenie ma charakter trwały i dobrowolny a ponadto przejawem woli opuszczenia miejsca pobytu stałego jest niepodejmowanie we właściwym czasie środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania i przeniesienie centrum swych spraw życiowych w inne miejsce.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący nie opuścił miejsca swojego pobytu, które było jego miejscem zameldowania, w sposób dobrowolny. Jest osadzony w zakładzie karnym, co nie oznacza, że nie ma zamiaru wrócić do wcześniejszego miejsca zamieszkania i zameldowania, po zakończeniu kary pozbawienia wolności.

Zarzucił też, że w zaskarżonej decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta L. błędnie oznaczono organ wydający decyzję tj. Urząd Miasta zamiast Prezydent Miasta.

Decyzja została zatem wydana z naruszeniem przepisu art. 107 § 1 k.p.a. Zatem jest decyzją wadliwą i jako taka powinna zostać wyeliminowania z obrotu prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta sprowadza się do badania aktów (decyzji, postanowień) lub czynności z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego. Kontrola nie jest dokonywana z punktu widzenia słuszności. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonana we wskazanym zakresie ocena zaskarżonej decyzji Wojewody D. z dnia [...] 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] 2012 r. o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. C. [...] w L. - daje podstawę do stwierdzenia, że nie zawierają one uchybień, które uzasadniałyby ich uchylenie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Materialnoprawną podstawą do rozpoznania skargi jest ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2000 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), w szczególności art. 15 tej ustawy.

Przepis ten w ust. 2 brzmi: "organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się".

Wynika z niego, że przesłanką do wymeldowania osoby jest fakt opuszczenia przez nią miejsca pobytu stałego lub czasowego, trwający ponad 3 miesiące.

Na tle omawianego art. 15 ustawy o ludności i dowodach osobistych praktyka wypracowała jednolity pogląd według, którego opuszczenie, o którym mówi ten przepis musi mieć charakter dobrowolny i trwały (np. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2003 r., sygn. akt VSA 2323/02 lex nr 159183), a także, że za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 omawianej ustawy, należy traktować nie tylko dobrowolne zmiany miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego niedopuszczona a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu.

Na takie rozumienie opuszczenia miejsca zameldowania, określone w powołanym przepisie, wskazuje skarżący. Twierdzi, że opuszczenie przez niego spornego lokalu nie ma takiego charakteru, zatem nie ma podstaw do jego wymeldowania. Okolicznością bowiem niesporną jest, że skarżący został osadzony w Zakładzie Karnym w 2000 r. a koniec kary przewidywany jest – co wynika z zaświadczenia na dzień 21 maja 2020 r.

Należałoby jednak zauważyć, że wskazany w orzecznictwie pogląd ma znaczenie wówczas, gdy dana osoba jest zmuszona opuścić lokal na skutek bezprawnych działań innych osób.

Tymczasem w niniejszej sprawie opuszczenie lokalu było następstwem zawinionych działań odwołującego; się to na skutek bezprawnych, zawinionych działań skarżący został skazany a następnie umieszczony w Zakładzie Karnym – a tym samym nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania. Popełniając zabroniony czyn skarżący godzi się z konsekwencjami, również z tym, że nie będzie zamieszkiwał w miejscu zameldowania. Zatem świadomie i dobrowolnie podejmuje decyzje, że opuści miejsce zamieszkania.

Sąd z uwagi na powyższe okoliczności uznał, że w sprawie winno znaleźć zastosowanie orzecznictwo sądów, które w stanie faktycznym jak w niniejszej sprawie, wskazuje na wymeldowanie osoby, która odbywa karę wieloletniego pozbawienia wolności.

Przykładem takiej linii orzeczniczej jest wskazany w uzasadnieniu decyzji organu II instancji wyrok NSA z dnia 18 września 2009 r. sygn. akt II OSK 1396/08 mówiący, że przymusowe opuszczenie lokalu przez osobę w nim zameldowaną nie może stanowić przesłanki wymeldowania tylko wówczas gdy było wynikiem bezprawnych działań innych osób a nie wtedy, gdy osoba zamierza opuścić lokal wskutek zawinionych przez nią działań. Należy w tym miejscu powołać reprezentujące taką samą linię orzeczniczą – wyrok NSA z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 840/09, wyrok NSA z dnia 26 września 2007 r., sygn. akt II OSK 1251/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 stycznia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 2282/07 a także wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/ Gl 493/08. W tym ostatnim wyroku Sąd wskazał, że ocena, czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały, nie może być oparta na dosłownym rozumieniu trwałości tego stanu, który nie ulegnie zmianie. Także bowiem opuszczenie lokalu na pewien czas może być uznane za trwałe jeżeli okres ten jest wystarczająco długi.

Za taki wystarczająco długi okres należy uznać nie tylko czas jaki upłynął od dnia aresztowania ale również okres przez jaki będzie skarżący jeszcze odbywał karę (7,5 roku).

Niewątpliwie zatem w specyficznych okolicznościach tej sprawy (pozbawienie wolności na lat 20) skarżący opuścił miejsce zameldowania dobrowolnie i w sposób trwały.

Podkreślić należy jeszcze jedną okoliczność, a mianowicie fakt, że wobec skarżącego wyrokiem z dnia [...] 2009 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w L. orzekł eksmisję.

Zatem opuszczenie lokalu w związku z pobytem w zakładzie karnym ma charakter wykonania wyroku eksmisyjnego.

Zupełnie inną kwestią jest to, że skarżącemu przyznano prawo do lokalu socjalnego. Tym samym może ubiegać się o przyznanie stałego lokum składając wniosek do organu.

Powyższe rozważania dają zatem podstawę do uznania, że zarzut skargi naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodzić się natomiast należy, że doszło do uchybienia art. 107 § 1 k.p.a. w ten sposób, że w decyzji organu I instancji w części gdzie wskazano organ wydający decyzję wpisano (przybito pieczęć) Urząd Miasta – gdy tymczasem decyzję wydał Prezydent Miasta L. W ocenie Sądu to naruszenie prawa, nie ma charakteru naruszenie istotnego. Zatem nie może stanowić podstawy do uchylenia decyzji zgodnie z art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak wyżej.