II SA/Lu 696/12
Wyrok
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
2012-11-20Nietezowane
Artykuły przypisane do orzeczenia
Do tego artykulu posiadamy jeszcze 13 orzeczeń.
Kup dostęp i zobacz, do jakich przepisów odnosi się orzeczenie. Znajdź inne potrzebne orzeczenia.
Skład sądu
Jerzy Dudek /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Cylc-Malec
Witold FalczyńskiSentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 listopada 2012 r. sprawy ze skargi Firmy "A" na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie wykonania robót budowlanych oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu [...] marca 2012 r. E. F. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. dokonała zgłoszenia robót budowlanych polegających na montażu systemu wolno stojących kolektorów (modułów) słonecznych (fotowoltaicznych), niezwiązanych trwale z gruntem, służących do wytwarzania energii elektrycznej na działce nr [...] położonej w miejscowości D.
W dniu [...] marca 2012 r. Starosta H. wniósł sprzeciw od przedmiotowego zgłoszenia. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, wskazał, że pojęcie "montaż wolno stojących kolektorów" użyte w art. 29 ust. 2 pkt 16 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), oznacza, że wykonane urządzenia nie są związane z gruntem, a ich dolna płaszczyzna znajduje się na poziomie terenu, natomiast z zamieszczonego w treści zgłoszenia opisu prac wynika, że przedmiotowe moduły słoneczne będą przymocowywane do systemu montażowego umieszczonego w gruncie.
Zdaniem organu, roboty budowlane objęte zgłoszeniem w niniejszej sprawie można wykonać jedynie na podstawie pozwolenia na budowę, co obligowało do wniesienia sprzeciwu od zgłoszenia zgodnie z art. 30 ust. 6 pkt 1 Prawa budowlanego.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., wydaną na skutek odwołania E. F. Sp. z o. o. w W., Wojewoda L. utrzymał w mocy decyzję Starosty H.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że art. 29 Prawa budowlanego, który określa rodzaje robót budowlanych niewymagających uzyskania pozwolenia na budowę, obejmuje obiekty o niewielkich gabarytach i mniejszym znaczeniu oraz roboty budowlane, których wykonanie nie powoduje istotnych oddziaływań na otoczenie. Katalog zawarty w powołanym przepisie jest zamknięty, dlatego organ administracji architektoniczno - budowlanej nie ma możliwości działania w ramach uznania administracyjnego. Organ podniósł, że zgłoszenie dokonane przez E. F. Sp. z o. o. w dniu [...] marca 2012 r. wskazuje na zamiar wykonania na działce nr 655 o powierzchni ok. 2 ha systemu modułów słonecznych o łącznej mocy nieco ponad 800 kW. Zdaniem organu, już samo zestawienie powierzchni zamierzenia oraz projektowanej mocy urządzeń powoduje, że nie można zgłaszanej inwestycji uznać za "montaż wolno stojących kolektorów słonecznych" w rozumieniu art. 29 ust. 2 pkt 16 Prawa budowlanego. Przyjęcie odmiennej oceny - w związku z treścią art. 30 ust. 1 pkt 2 tej ustawy – doprowadziłoby, w ocenie organu, do nieuprawnionego wniosku, ze taka inwestycja nie podlega jakiejkolwiek reglamentacji prawnej.
Organ odwoławczy, powołując się na treść art. 10 ust. 2a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 647, dalej u.p.z.p.), który wymaga wskazania w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy obszarów, na których będą rozmieszczone urządzenia o mocy przekraczającej 100 kW wytwarzające energię ze źródeł odnawialnych i przywołując art. 15 ust 3a u.p.z.p., który nakazuje określenie, w miarę potrzeby, w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego granic tych obszarów, wyraził pogląd, że z przepisów tych wynika, iż inwestycje z zakresu wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych o mocy powyżej 100 kW mogą być realizowane wyłącznie na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Powyższe okoliczności, w ocenie organu, dają podstawę do stwierdzenia, że Starosta H. właściwie zakwalifikował zamiar zawarty w zgłoszeniu i dokonał prawidłowej oceny złożonych przez inwestora dokumentów.
Organ odwoławczy odniósł się również do podniesionej w odwołaniu kwestii naruszenia art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, tj. przekroczenia przez organ pierwszej instancji terminu do wniesienia sprzeciwu od zgłoszenia. Wskazał, że bezsporne jest, iż zgłoszenie zostało dokonane w dniu [...] marca 2012 r., o czym świadczy potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia. Decyzja w sprawie sprzeciwu została natomiast podjęta w dniu [...] marca 2012 r., a następnie nadana w placówce pocztowej w H. w dniu [...] marca 2012 r. (data stempla pocztowego na zwrotnym potwierdzeniu odbioru). Przesyłka dotarła pod wskazany adres w dniu [...] marca 2012 r., pod którym, z uwagi na zamknięte drzwi, pozostawiono informację o możliwości jej odbioru.
Zdaniem organu odwoławczego, powyższe okoliczności wskazują że organ pierwszej instancji dochował określonego w przepisie terminu 30 dni od daty zgłoszenia robót do dnia podjęcia decyzji o sprzeciwie. Organ wskazał, że zgodnie z aktualną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną w orzeczeniach II OSK 737/11 z dnia 2 września 2011 r. oraz II OSK 1326/10 z dnia 13 września 2011 r., trzydziestodniowy termin nie obejmuje doręczenia decyzji stronie. Przyjęcie, że datą wniesienia sprzeciwu jest data jego doręczenia stronie faktycznie skróciłoby określony przez ustawę trzydziestodniowy termin i umożliwiałby stronie unikanie skutków prawnych sprzeciwu przez opóźnianie odbioru wysłanej korespondencji. W świetle powyższych orzeczeń, podnoszony przez stronę zarzut rażącego naruszenia art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego organ uznał za bezzasadny.
Skargę na powyższą decyzje wniósł zgłaszający – E. F. Sp. z o.o., zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) naruszenie art. 30 ust. 6 pkt 1 w związku z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego w związku z art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3a u.p.z.p. polegające na błędnej wykładni tych przepisów poprzez uznanie, że inwestycje z zakresu wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych o mocy powyżej 100 kW mogą być realizowane wyłącznie na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, podczas, gdy zgodnie z art. 50 ust. 1 u.p.z.p., inwestycja celu publicznego jest lokalizowana w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w drodze decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, zaś zgodnie z art. 50 ust. 2 pkt. 2 u.p.z.p., nie wymagają wydania takiej decyzji roboty budowlane niewymagające pozwolenia na budowę, czyli roboty budowlane polegające na montażu systemu wolno stojących kolektorów (modułów) fotowoltaicznych (art. 29 ust. 2 pkt. 16 w zw. z art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego),
2) naruszenie art. 30 ust. 6 pkt 1 w związku z art. 28 ust. 1 i art. 3 pkt. 1, 3, 7 i 12 Prawa budowlanego polegające na błędnej wykładni tych przepisów poprzez utrzymanie w mocy decyzji uznającej, iż kolektor (moduł) fotowoltaiczny jest budowlą, na montaż której konieczne jest uzyskanie pozwolenia na budowę, w sytuacji, gdy kolektor (moduł) fotowoltaiczny:
• nie jest częścią budowlaną urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych, elektrowni jądrowych i innych urządzeń),
• nie zawiera fundamentów pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową,
3) naruszenie art. 29 ust. 2 pkt 16 w związku z art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego polegające na niezastosowaniu tych przepisów poprzez uznanie, że montaż systemu wolno stojących kolektorów (modułów) fotowoltaicznych stanowi wykonywanie robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskaniem pozwolenia na budowę, podczas, gdy należy on do kategorii robót budowlanych wymienionych w art. 29 ust. 2 pkt 16 Prawa budowlanego, przez co nie wymaga pozwolenia na budowę ani nie podlega zgłoszeniu,
4) naruszenie art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji poprzez niewłaściwe utrzymanie w mocy decyzji wydanej i doręczonej skarżącej po upływie trzydziestu dni od dnia doręczenia organowi zgłoszenia, tj. w dniu [...] kwietnia 2012 r., mimo, iż termin do zgłoszenia (doręczenia) decyzji zawierającej sprzeciw upłynął [...] marca 2012 r.,
Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
5) naruszenie art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, czego konsekwencją było wydanie wadliwego orzeczenia,
6) naruszenie wyrażonej w art. 6 i 7 k.p.a. zasady praworządności,
7) naruszenie wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa,
8) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej decyzji.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 30 ust. 6 pkt 1 i art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego w związku z art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3a u.p.z.p., skarżąca, powołując się na treść art. 50 ust. 1 i art. 50 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p., wskazała, że nieruchomość, której dotyczyło przedmiotowe zgłoszenie, nie jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Zatem inwestycje z zakresu wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych o mocy powyżej 100 kW na przedmiotowej nieruchomości mogą być sytuowane na podstawie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Jednakże skoro nie wymagają wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego roboty budowlane niewymagające pozwolenia na budowę, to montaż systemu wolnostojących kolektorów (modułów) fotowoltaicznych nie wymaga również wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 30 ust. 6 pkt 1 w związku z art. 28 ust. 1 i art. 3 pkt 1, 3, 7 i 12 Prawa budowlanego, skarżąca wskazała, że kluczową dla niniejszej sprawy jest kwestia zakwalifikowania lub nie kolektorów (modułów) fotowoltaicznych do kategorii obiektów budowlanych w rozumieniu art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego W jej ocenie, oczywistym jest, iż kolektor (moduł) fotowoltaiczny nie jest ani budynkiem, ani obiektem małej architektury. Zdaniem skarżącej, żaden z wymienionych w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego przykładów budowli nie jest tożsamy, ani nawet nie nosi cech podobieństwa do kolektora (modułu) fotowoltaicznego, który rozumieć należy jako element półprzewodnikowy, w którym następuje przemiana (konwersja) energii promieniowania słonecznego (światła) w energię elektryczną.
Skarżąca podkreśliła, że w orzecznictwie i doktrynie panuje pogląd, iż cechą budowli jest trwałe związanie z gruntem, tymczasem kolektory (moduły) fotowoltaiczne objęte zgłoszeniem z dnia [...] marca 2012 r. nie będą związane trwale z gruntem, ani posadowione na jakimkolwiek fundamencie. Kolektory (moduły) fotowoltaiczne umieszczone będą na prostym systemie profili metalowych wbitych w ziemię, zgodnie z metodą szczegółowo przedstawioną w załącznikach do zgłoszenia.
Mając na uwadze powyższe, skarżąca uznała, iż kolektorów (modułów) fotowoltaicznych nie sposób uznać za budowle. Zatem dla dokonania montażu kolektorów (modułów) fotowoltaicznych z pewnością nie jest konieczne uzyskanie pozwolenia na budowę.
Skarżąca wskazała ponadto, że zgodnie z treścią art. art. 29 ust. 2 pkt 16 w związku z art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego, pozwolenia na budowę ani zgłoszenia nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na montażu wolno stojących kolektorów słonecznych. W Prawie budowlanym oraz w innych ustawach brak jest legalnej definicji kolektorów słonecznych, a tym bardziej kolektorów fotowoltaicznych. Skarżąca wyjaśniła, że w powszechnym rozumieniu kolektor to urządzenie, którego zadaniem jest zbieranie (z łac. collector znaczy zbierający). A zatem kolektor słoneczny to urządzenie do zbierania i absorpcji promieniowania słonecznego w celu wykorzystywania jego energii. Przy czym, z samej definicji kolektora słonecznego nie sposób wywieść, jakie jest jego przeznaczenie.
W związku z powyższym, skarżąca podniosła, że w świetle art. 29 ust. 2 pkt 16 Prawa budowlanego nie można rozróżniać funkcji, dla jakiej następuje gromadzenie promieniowania słonecznego w kolektorach. W szczególności nie sposób uznać, iż powołany przepis obejmuje jedynie kolektory zmieniające promieniowanie na ciepło (kolektory słoneczne), nie obejmuje zaś kolektorów zmieniających promieniowanie na energię elektryczną (kolektory fotowoltaiczne). Technologia wykonania i montaż kolektora dla celów wytwarzania ciepła oraz energii elektrycznej jest podobny. Racjonalny ustawodawca nie przewidywałby dla urządzeń podobnej wielkości i budowy dwóch rażąco różnych reżimów prawnych, tj. dla jednego – obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, zaś dla drugiego – brak nawet obowiązku zgłoszenia. Skarżąca podkreśliła ponadto, że kolektor słoneczny do podgrzewania wody jest urządzeniem cięższym i większym niż kolektor fotowoltaiczny.
Skarżąca wskazała, że w zgłoszeniu z dnia [...] marca 2012 r. jednoznacznie określono, że cała konstrukcja będzie nietrwale związana z gruntem, podstawą kolektorów (modułów) fotowoltaicznych nie będzie też fundament, a jedynie prosty system montażowy przedstawiony na zdjęciach załączonych do zgłoszenia, który niewątpliwie nie przesądza o trwałym związaniu kolektorów słonecznych z gruntem.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, skarżąca wyjaśniła, że zgłoszenie robót zostało złożone Staroście H. w dniu [...] marca 2012 r., zaś organ doręczył skarżącej decyzję zgłaszającą sprzeciw w dniu [...] kwietnia 2012 r., a więc po upływie 30 - dniowego terminu określonego w art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego. Zatem zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem powołanego przepisu skutkującym jej nieważnością. Zdaniem skarżącej, termin 30 - dniowy jest terminem dla organu - musi on w tym terminie doręczyć stronie decyzję, a także terminem dla strony - jeżeli w ciągu 30 dni od doręczenia strona nie otrzyma decyzji, może przystąpić do robót budowlanych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2009 r., II OSK 193/2008). Każde orzeczenie administracyjne jest aktem zewnętrznym, zawierającym władcze rozstrzygnięcie organu administracji w konkretnej sprawie konkretnej osoby. Dopiero ujawnienie tego oświadczenia na zewnątrz i umożliwienie adresatowi zapoznania się z jego treścią kończy określony proces administracyjny. W ocenie skarżącej, decyzję, której materialnoprawną podstawę stanowi art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, należy uznać za wydaną (a więc i sprzeciw za zgłoszony) z dniem doręczenia jej stronie.
Powyższe nie zezwala, według skarżącej, na przyjęcie, że wydanie decyzji, tzn. sporządzenie jej i podpisanie, czy też nadanie jej w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego jest równoznaczne z wprowadzeniem jej do obrotu prawnego, stanowiąc skuteczne uzewnętrznienie woli organu administracji publicznej. Do uzyskania takiego skutku konieczne jest nadto doręczenie decyzji stronie.
Odnośnie do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, skarżąca wskazała, że z samej treści uzasadnienia decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. nie wynika wprost, z jakiego powodu organ uznał, iż zgłaszane roboty budowlane wymagają uzyskania pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ powoływał głównie przepisy nie mającej w niniejszej sprawie zastosowania ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w marginalny zaś sposób odniósł się do zarzutów odwołania sformułowanych w oparciu o przepisy Prawa budowlanego, które są kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
W ocenie skarżącej, organ drugiej instancji naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, 80 oraz 70 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego przedmiotowej sprawy, które miało istotny wpływ na jej wynik. Jej zdaniem, dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego doprowadziłoby bowiem do uchylenia decyzji Starosty H. z dnia [...] kwietnia 2012 r. Nadto organ dokonał błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności materiałów dołączonych do zgłoszenia z dnia [...] marca 2012 r., które wskazywały na charakter robót budowlanych oraz sposób przeprowadzenia montażu kolektorów (modułów) fotowoltaicznych i ich przymocowania do podłoża. Organy obu instancji jednakże nie odniosły się do tych materiałów, przez co naruszyły powołane przepisy postępowania.
W ocenie skarżącej, Wojewoda L., wydając zaskarżoną decyzję, naruszył również zasadę praworządności oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, określone w art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a., skoro wydał decyzję bez jakiejkolwiek podstawy wyrażonej w przepisach prawa oraz bez przeprowadzenia rzetelnego i kompleksowego postępowania w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi, stwierdził, że są one nietrafne. Wskazał, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, inwestycja polegająca na budowie urządzeń do wytwarzania energii elektrycznej nie należy do inwestycji celu publicznego, o jakich mowa w art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. 2010 Nr 102, poz. 651 ze zm.). Wbrew twierdzeniu zawartemu w skardze, inwestycja podlegająca regulacjom zawartym w przepisach ustawy - Prawo budowlane jest budowlą i nie znajduje się na zamkniętej liście robót budowlanych nie wymagających uzyskania pozwolenia na budowę. Stosowanie analogii, porównań i wykładni w tym zakresie jest niedopuszczalne.
Odnośnie do zarzutu rażącego naruszenia art. 30 ust. 5 ustawy Prawo budowlane dotyczącego przekroczenia przez organ 30 - dniowego terminu do wniesienia sprzeciwu, organ stwierdził, że swoje stanowisko oparł na aktualnej wykładni prawa zawartej w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (II OSK 737/11 z dnia 2 września 2011 r. oraz II OSK 1326/10 z dnia 13 września 2011r.).
W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2012 r. skarżąca podtrzymała stanowisko zawarte w skardze. Ponadto wskazała, że po zmianie art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 6 sierpnia 2010 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 155, poz. 1043), polegającej na dodaniu w tym przepisie sformułowania "dystrybucji energii elektrycznej", urządzeniom do wytwarzania energii elektrycznej nadano status inwestycji celu publicznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie w przedmiocie sprzeciwu od zgłoszenia robót budowlanych polegających na "montażu systemu wolno stojących kolektorów (modułów) słonecznych (fotowoltaicznych), niezwiązanych trwałe z gruntem, służących do wytwarzania energii elektrycznej" (jak to zostało określone w zgłoszeniu) na działce nr 655 położonej w miejscowości D.
Matarialnoprawną podstawę tej decyzji stanowi art. 30 ust. 6 pkt 1 Prawa budowlanego, który obliguje organ do wniesienia sprzeciwu od zgłoszenia, jeżeli zgłoszenie dotyczy budowy lub wykonania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę.
Kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wymaga w pierwszej kolejności odniesienia się do zarzutu przekroczenia przez Starostę Hrubieszowskiego terminu do wniesienia zarzutu od przedmiotowego zgłoszenia.
W myśl art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, do wykonywania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniesie, w drodze decyzji, sprzeciwu. Inaczej rzecz ujmując, termin do wniesienia sprzeciwu od zgłoszenia robót budowlanych wynosi 30 dni, licząc od dnia doręczenia organowi zgłoszenia przez inwestora.
Z niewadliwych ustaleń organów obu instancji wynika, że skarżąca dokonała zgłoszenia robót budowlanych w dniu [...] marca 2012 r. (k. 1 akt organu pierwszej instancji). Decyzja w sprawie sprzeciwu od zgłoszonych robót została wydana w dniu [...] marca 2012 r. (k. 5 akt organu pierwszej instancji), nadana w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego w dniu [...] marca 2012 r. (k. 4 akt organu pierwszej instancji), zaś doręczona skarżącej – po jednokrotnym awizowaniu w dniu [...] kwietnia 2012 r. (k. 4 akt organu pierwszej instancji).
W orzecznictwie wykształciły się trzy poglądy na temat interpretacji użytego w art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego pojęcia "wniesienie sprzeciwu".
Według pierwszego z nich, "wniesienie sprzeciwu" oznacza wydanie decyzji w tym przedmiocie i doręczenie jej zgłaszającemu (tak m.in. wyrok NSA z 16 grudnia 2009 r., II OSK 1926/08, LexPolonica nr 2474186).
Zgodnie z drugim stanowiskiem, dla zachowania przez organ trzydziestodniowego terminu, o którym mowa w art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, wystarczające jest wydanie decyzji o sprzeciwie, tj. sformułowanie treści decyzji i jej podpisanie (tak m. in. wyrok WSA w Krakowie z 22 czerwca 2009 r., II S.A./Kr 558/09, niepubl.).
Zwolennicy trzeciej koncepcji pod pojęciem "wniesienia sprzeciwu" rozumieją wydanie decyzji o sprzeciwie i nadanie jej przez organ w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego (tak m. in. wyrok NSA z 2 września 2011 r., II OSK 737/11, LexPolonica nr 3038342).
Wbrew stanowisku skarżącej, należy odrzucić pierwszy z przytoczonych poglądów, według którego sprzeciw wywołuje skutki prawne, o ile zostanie mu doręczony w terminie 30 dni od daty doręczenia organowi zgłoszenia.
Do takiego wniosku prowadzi literalna wykładnia art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, w którym jest mowa o "doręczeniu" organowi zgłoszenia oraz o "wniesieniu" sprzeciwu przez organ. Pomiędzy terminem "wniesienie", a "doręczenie" brak jest tożsamości pojęć. Zakładając racjonalność ustawodawcy, który w tej samej jednostce redakcyjnej ustawy - Prawo budowlane rozróżnił pojęcie "doręczenia zgłoszenia" i "wniesienia sprzeciwu", nie można podzielić stanowiska skarżącej, że wniesienie sprzeciwu przez organ jest równoznaczne z doręczeniem go zgłaszającemu.
Jeżeli Prawo budowlane łączy określone skutki prawne z doręczeniem stronie rozstrzygnięcia organu, to przepisy tej ustawy wyraźnie o tym stanowią. Wystarczy wskazać choćby art. 50 ust. 4 powołanej ustawy, który stanowi, że postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych traci ważność po upływie 2 miesięcy od dnia doręczenia (...), a także art. 50a pkt 2 tej ustawy, z którego wynika, że właściwy organ w przypadku wykonywania robót budowlanych – pomimo wstrzymania ich wykonania postanowieniem, o którym mowa w art. 50 ust. 1 – nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę części obiektu budowlanego wykonanego po doręczeniu postanowienia (...).
W związku z tym należy przyjąć, iż pojęcie "wniesienie" sprzeciwu należy rozpatrywać w oderwaniu od czynności doręczenia decyzji w przedmiocie sprzeciwu (wyrok NSA z dnia 13 września 2011 r., II OSK 1326/10, Lex nr 965177, wyrok NSA z dnia 2 września 2011 r., II OSK 737/11, Lex nr 1069069, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 10 sierpnia 2008 r., II SA/Bk 79/08, Lex nr 51072).
Aktualny pozostaje natomiast spór co do tego, czy w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia organ ma obowiązek jedynie wydać decyzję o sprzeciwie, czy też wydać ja i nadać ją w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy rozstrzygniecie powyższej kwestii nie ma znaczenia z uwagi na to, że zarówno wydanie decyzji o sprzeciwie (w dniu [...] marca 2012 r.), jak i jej nadanie (w dniu [...] marca 2012 r.), nastąpiły przed upływem trzydziestu dni od daty doręczenia zgłoszenia organowi, które miało miejsce w dniu [...] marca 2012 r.
Wobec powyższego, wbrew zarzutowi skargi, sprzeciw od zgłoszenia robót budowlanych w niniejszej sprawie należy uznać za wniesiony z zachowaniem terminu.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 30 ust. 6 pkt 1 w związku z art. 28 ust. 1 i art. 3 pkt. 1, 3, 7 i 12 Prawa budowlanego poprzez błędną wykładnię tych przepisów polegającą na przyjęciu, że kolektor fotowoltaiczny jest budowlą, na montaż której wymagane jest pozwolenie na budowę.
Skoro bowiem, w myśl art. 1 Prawa budowlanego, ustawa ta normuje działalność obejmującą sprawy projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych, to wymienienie w art. 29 ust. 2 pkt 16 tej ustawy kolektora słonecznego kwalifikuje ten obiekt do kategorii obiektów budowlanych. Inaczej mówiąc, gdyby kolektor słoneczny nie był obiektem budowlanym, nie zostałby objęty dyspozycją normy zawartej w ustawie – Prawo budowlane.
Biorąc pod uwagę rodzaje obiektów budowlanych wymienione w art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, należy wskazać, że nie ulega wątpliwości, iż kolektor słoneczny nie odpowiada definicji budynku (art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego). Ze swej istoty nie stanowi również obiektu małej architektury (art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego). Pozostaje zatem, niezależnie od powyższych uwag, rozważyć, czy przedmiotowy kolektor należy do ostatniej, zróżnicowanej kategorii obiektów budowlanych, tj. budowli.
W myśl art. 3 pkt 3 w związku z art. 3 pkt 1 lit. b/ Prawa budowlanego, budowla jest obiektem budowlanym stanowiącym całość techniczno – użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, nie będącym budynkiem lub obiektem małej architektury.
Zgodnie ze stanowiskiem skarżącej, kolektor fotowoltaiczny nie stanowi budowli z uwagi na to, iż nie jest ani częścią budowlaną urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych, elektrowni jądrowych i innych urządzeń), ani nie zawiera fundamentów pod maszyny i urządzenia, jako odrębnych pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.
Z poglądem tym nie sposób się zgodzić. Art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, określający negatywną definicję budowli, zawiera jedynie przykładowy, nie zaś wyczerpujący katalog obiektów budowlanych stanowiących budowle. Są to obiekty wysoce zróżnicowane zarówno pod względem konstrukcyjnym i gabarytowym, jak też funkcjonalnym. Wymienione przez skarżącą części budowlane urządzeń technicznych oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia to tylko przykłady budowli.
Niewątpliwie kolektor słoneczny nie jest żadną z nich. Nie znaczy to jednak, że nie jest on budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego.
Nie ma racji skarżąca, twierdząc, że żaden z wymienionych w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego przykładów budowli nie jest tożsamy, ani nawet nie nosi cech podobieństwa do kolektora (modułu) fotowoltaicznego. Takie cechy noszą chociażby wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, często podobne do kolektorów zarówno pod względem konstrukcji, jak też rozmiarów.
Sąd nie podzielił również stanowiska skarżącej, że cechą budowli jest trwałe związanie z gruntem, podczas gdy kolektory fotowoltaiczne objęte zgłoszeniem nie są związane trwale z gruntem, ani posadowione na jakimkolwiek fundamencie, a jedynie umieszczone na prostym systemie profili metalowych wbitych w ziemię.
Po pierwsze, z literalnej wykładni art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego nie wynika, że trwałe związanie z gruntem jest cechą konstytutywną wszystkich budowli. Tytułem przykładu wystarczy wymienić choćby tymczasowe obiekty budowlane niepołączone trwale z gruntem (art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego), które, jako nie będące ani budynkami (brak cechy trwałego związania z gruntem – art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego), ani obiektami małej architektury, należy zakwalifikować do kategorii budowli.
Po drugie, wbrew stanowisku skarżącej, zgłoszony przez nią system kolektorów słonecznych stanowi trwale związany z gruntem zespół budowli. Dla przyjęcia trwałego związania z gruntem nie ma bowiem znaczenia okoliczność posiadania przez obiekt fundamentów czy wielkość zagłębienia w gruncie. Istotne jest, czy posadowienie obiektu jest na tyle trwałe, żeby zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce (por. W. Piątek w: Prawo budowlane. Komentarz, A. Gliniecki (red.), Warszawa 2012 r., s. 32, a także wyrok NSA z dnia 11 maja 2012 r., II OSK 323/11 oraz wyrok NSA z dnia 18 maja 2011 r., II OSK 839/10).
Jak wynika z dołączonego do zgłoszenia rysunku zawierającego przekrój konstrukcji kolektora, każdy kolektor (moduł) będzie przytwierdzony do gruntu za pomocą dwóch ceowników wbitych w glebę na głębokość około 1,5m – 2 m. Mimo, że kolektor nie ma fundamentu, przedstawiony sposób przymocowania go do podłoża z pewnością zapewnia mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce. Nie ma zatem racjonalnych argumentów przemawiających za przyjęciem poglądu o braku trwałego związania z gruntem objętego zgłoszeniem systemu kolektorów fotowoltaicznych.
Słuszne jest natomiast stanowisko skarżącej, że organ pierwszej instancji błędnie przeciwstawił pojęcia: "wolno stojący" i "trwale związany z gruntem". Powyższe uchybienie nie miało jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Gwoli wyjaśnienia należy wskazać, że przeciwieństwem pojęcia "trwale związany z gruntem" jest określenie "niepołączony trwale z gruntem", użyte przez ustawodawcę w art. 3 pkt 5 oraz w art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego. O tym, że sformułowania: "wolno stojący" i "trwale związany z gruntem" stanowią odmienne kategorie pojęciowe, świadczy chociażby treść art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, w którym wymieniono "wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe".
Kończąc ten wątek rozważań, należy jednak podkreślić, że okoliczność, czy wolno stojący kolektor słoneczny jest trwale związany z gruntem, czy też nie, pozostaje bez wpływu na legalność wydanych w niniejszej sprawie decyzji.
Sąd nie podzielił również zawartego w skardze zarzutu naruszenia art. 29 ust. 2 pkt 16 w związku z art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez uznanie przez organ, że montaż systemu kolektorów (modułów) fotowoltaicznych stanowi wykonywanie robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskaniem pozwolenia na budowę, podczas, gdy, zdaniem skarżącej, montaż systemu wolnostojących kolektorów (modułów) fotowoltaicznych stanowi roboty budowlane, które zostały wymienione w art. 29 ust. 2 pkt 16 Prawa budowlanego, przez co ich wykonywanie nie wymaga pozwolenia na budowę ani nie podlega zgłoszeniu.
Przystępując do wyjaśnienia tej kwestii, należy na wstępie zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że w świetle przepisów z zakresu reglamentacji prawnobudowlanej nie ma podstaw, by rozróżniać pojęcia "kolektor słoneczny" i "kolektor fotowoltaiczny". Oba te obiekty, służące pozyskiwaniu energii ze światła słonecznego, czyli tzw. energii alternatywnej, są przez organy właściwe w sprawach budowlanych traktowane jako tożsame. Żaden z organów rozstrzygających w niniejszej sprawie nie kwestionował zresztą tego poglądu.
Przechodząc do oceny zgłoszonej inwestycji pod kątem instrumentów reglamentacji budowlanej, należy wskazać, że na gruncie ustawy – Prawo budowlane obowiązuje wynikająca z art. 28 ust. 1 zasada, zgodnie z którą roboty budowlane można rozpocząć na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Od tej zasady ustawodawca dopuścił jednak wyjątki, wyliczając enumeratywnie w art. 29 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego obiekty budowlane oraz roboty budowlane, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę. Skoro art. 29 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego zawiera zamknięty katalog wyjątków od zasady objęcia robót budowlanych pozwoleniem na budowę, to treści tego przepisu nie można interpretować, stosując wykładnię rozszerzającą.
W niniejszej sprawie organy obu instancji prawidłowo oceniły charakter zgłoszonej inwestycji w kontekście powołanych wyżej regulacji ustawy – Prawo budowlane, mimo, iż nie wszystkie argumenty wskazane w uzasadnieniach wydanych przez nie decyzji zasługują na uznanie.
Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 16 Prawa budowlanego, nie wymagają pozwolenia na budowę roboty budowlane polegające na montażu wolno stojących kolektorów słonecznych.
Z powyższego wynika, że montaż wolno stojących kolektorów słonecznych stanowi roboty budowlane, których wykonanie podlega dyspozycjom przepisów ustawy – Prawo budowlane.
Pod pojęciem "obiekt wolno stojący" należy rozumieć samodzielność i suwerenność konstrukcji obiektu, to jest jego fizyczne oddzielenie od innych obiektów budowlanych. Chodzi tu o taki obiekt, który nie jest połączony z innym obiektem budowlanym, nie wykorzystuje w swojej konstrukcji jakichkolwiek elementów innego obiektu budowlanego i jako całość stanowi samodzielną konstrukcję, nieograniczoną fizycznie w przestrzeni innymi obiektami (w przypadku budynków pojęcie "wolno stojący" przeciwstawia się pojęciu "bliźniaczy" oraz "szeregowy").
Tymczasem w niniejszej sprawie zgłoszenie dotyczy systemu kolektorów słonecznych (fotowoltaicznych), tj. zespołu połączonych ze sobą kolektorów, ustawionych w kilkudziesięciu szeregach.
Jak wyżej wskazano, pojedynczy kolektor słoneczny (fotowoltaiczny) jest budowlą. Skoro objęta zgłoszeniem w niniejszej sprawie inwestycja stanowi zespół połączonych ze sobą budowli – kolektorów fotowoltaicznych, to nie można uznać, że stanowią one "system obiektów wolno stojących". O wzajemnym konstrukcyjnym i funkcjonalnym połączeniu kolektorów świadczy chociażby treść uzasadnienia zgłoszenia, w którym inwestor wskazał, że "prace będą polegały na przymocowaniu modułów fotowoltaicznych do wolno stojącego systemu montażowego (...). Moduły słoneczne w ilości do [...] sztuk, podzielone będą na nie więcej niż [...] samodzielne układy z dołączonymi do nich przetwornicami (falownikami)".
Również użycie w art. 29 ust. 2 pkt 16 Prawa budowlanego liczby mnogiej ("montaż wolno stojących kolektorów słonecznych") nie świadczy o tym, że zwolnione od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę są systemy (zespoły) kolektorów słonecznych. Należy bowiem zauważyć, że wymieniając w art. 29 ust. 1 i 2 pozostałe obiekty budowlane, ustawodawca również użył liczby mnogiej.
Zatem już z treści art. 29 ust. 2 pkt 16 Prawa budowlanego, w którym jest mowa o kolektorach wolno stojących, wynika, że nie obejmuje on zespołu kolektorów połączonych ze sobą.
Do takiego wniosku prowadzi również wykładnia systemowa i celowościowa art. 29 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego. Nie ma bowiem wątpliwości, że uzyskania pozwolenia na budowę nie wymagają jedynie wymienione w tych przepisach obiekty zajmujące niewielką powierzchnię, o niewielkich wymiarach i nieskomplikowanej konstrukcji oraz roboty budowlane, które nie stanowią istotnej ingerencji w ukształtowanie przestrzeni na danym obszarze. Tych cech z pewnością nie posiada system ponad trzech tysięcy kolektorów słonecznych, połączonych ze sobą i ustawionych w kilkadziesiąt szeregów na powierzchni niemal 2 hektarów.
W tym miejscu nasuwa się spostrzeżenie, że skoro zgłoszenie budowy np. dwóch czy trzech przylegających do siebie miejsc postojowych dla samochodów osobowych do 10 stanowisk włącznie (art. 29 ust. 1 pkt 10 Prawa budowlanego), czy też zgłoszenie budowy kilku przylegających do siebie budynków gospodarczych, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. tej ustawy, stanowi obejście przepisów Prawa budowlanego dotyczących obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, to nie ulega wątpliwości, że z takim samym obejściem prawa mielibyśmy do czynienia w przypadku, gdyby uznać, że pozwolenia na budowę ani zgłoszenia nie wymaga realizacja inwestycji polegającej na montażu systemu złożonego z kilku tysięcy połączonych ze sobą kolektorów słonecznych.
Podsumowując ten wątek rozważań, należy wskazać, że roboty budowlane polegające na montażu połączonych ze sobą kolektorów fotowoltaicznych wymagają przed ich rozpoczęciem uzyskania pozwolenia na budowę, gdyż nie należą do żądnej z kategorii obiektów budowlanych wymienionych w art. 29 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego. W szczególności montaż systemu kolektorów fotowoltaicznych nie jest objęty dyspozycją art. 29 ust. 2 pkt 16 tej ustawy.
Powyższe obligowało organ do wniesienia sprzeciwu od dokonanego przez skarżącą zgłoszenia w oparciu o treść art. 30 ust. 6 pkt 1 Prawa budowlanego.
W związku z tym na ocenę legalności zaskarżonej decyzji nie miało wpływu uchybienie organu odwoławczego polegające na błędnym uznaniu, że inwestycje z zakresu wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych o mocy powyżej 100 kW mogą być realizowane wyłącznie na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w art. 10 ust. 2 pkt 8 obliguje radę gminy do określenia w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy obszarów, dla których obowiązkowe jest sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na podstawie przepisów odrębnych, w tym obszarów wymagających przeprowadzenia scaleń i podziału nieruchomości, a także obszarów rozmieszczenia obiektów handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m2 oraz obszarów przestrzeni publicznej. Powołany przepis należy stosować łącznie z art. 10 ust. 3 u.p.z.p., w myśl którego, obowiązek przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 8, powstaje po upływie 3 miesięcy od dnia ustanowienia tego obowiązku.
W polskim systemie planowania przestrzennego zasadą jest fakultatywność uchwalania planu miejscowego. W związku z tym, sporządzenie planu jest obligatoryjne tylko wówczas, gdy wyraźnie przewiduje to przepis prawa. Tymczasem ani art. 10 ust. 2 pkt 8 u.p.z.p., ani żaden inny przepis ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie obliguje organu stanowiącego gminy do uchwalenia planu miejscowego dla obszarów, na których rozmieszczone będą urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW. Obowiązku uchwalenia miejscowego planu dla tych obszarów nie przewidują również przepisy odrębne, do których odsyła art. 10 ust. 2 pkt 8 u.p.z.p.
Taki obowiązek nie wynika także z art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p., zgodnie z którym, w planie miejscowym określa się, w zależności od potrzeb, granice terenów pod budowę urządzeń, o których mowa w art. 10 ust. 2a, oraz granice ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie, zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu oraz występowaniem znaczącego oddziaływania tych urządzeń na środowisko.
Organ odwoławczy niezasadnie utożsamił dwa pojęcia: "obligatoryjność uchwalenia planu" oraz "obligatoryjną treść planu". Z art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. nie wynika, że dla wskazanych w nim urządzeń i ich stref ochronnych obowiązkowe jest uchwalenie planu. Przepis ten obliguje jedynie radę gminy do uwzględnienia w planie tych urządzeń i ich stref ochronnych, o ile obszary ich rozmieszczenia zostały przewidziane w uchwalonym uprzednio studium.
Z powyższego wynika zatem, że inwestycja polegająca na montażu systemu kolektorów słonecznych (fotowoltaicznych) wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW może być realizowana mimo braku obowiązywania na danym obszarze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W przypadku braku planu miejscowego, określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje na drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przy czym lokalizację inwestycji celu publicznego ustala się w drodze decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, zaś sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla innych inwestycji ustala się w drodze decyzji o warunkach zabudowy (art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.z.p.).
W myśl art. 2 pkt 5 powołanej ustawy, pod pojęciem inwestycji celu publicznego należy rozumieć działania o znaczeniu lokalnym (gminnym) i ponadlokalnym (powiatowym, wojewódzkim i krajowym), a także krajowym (obejmującym również inwestycje międzynarodowe i ponadregionalne), bez względu na status podmiotu podejmującego te działania oraz źródła ich finansowania, stanowiące realizację celów, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
W katalogu celów publicznych wymienionych w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami zamieszczono budowę i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń (pkt 2).
W przepisie tym nie wymieniono natomiast urządzeń służących do wytwarzania energii elektrycznej.
Nie sposób podzielić stanowiska skarżącej zawartego w piśmie procesowym z dnia 15 listopada 2012 r., iż na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 6 sierpnia 2010 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, którą dodano do art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami sformułowanie "lub dystrybucji energii elektrycznej", urządzeniom do wytwarzania energii elektrycznej nadano status inwestycji celu publicznego.
Pojęcie "dystrybucja" nie jest bowiem tożsame z pojęciem "wytwarzanie". Świadczy o tym treść art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1059), zgodnie z którym określenie "dystrybucja" oznacza: a) transport paliw gazowych oraz energii elektrycznej sieciami dystrybucyjnymi w celu ich dostarczania odbiorcom, b) rozdział paliw ciekłych do odbiorców przyłączonych do sieci rurociągów oraz c) rozdział ciepła do odbiorców przyłączonych do sieci ciepłowniczej - z wyłączeniem sprzedaży tych paliw lub energii.
Ustawa – Prawo energetyczne konsekwentnie rozróżnia pojęcia: "wytwarzanie", "przesyłanie" oraz "dystrybucja", stanowiąc m. in. w art. 3 pkt 7 i pkt 12, iż procesy energetyczne to techniczne procesy w zakresie wytwarzania, przetwarzania, przesyłania, magazynowania, dystrybucji oraz użytkowania paliw lub energii, zaś przedsiębiorstwo energetyczne to podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji paliw albo energii lub obrotu nimi.
Okoliczność, że w uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 6 sierpnia 2010 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wskazano, że zamiarem projektodawcy było zaliczenie do celów publicznych działań związanych z wytwarzaniem i dostarczaniem energii elektrycznej, nie przesądza o zakwalifikowaniu urządzeń wytwarzających energię do inwestycji celu publicznego, skoro z treści art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że ten zamiar nie został zrealizowany.
W związku z powyższym, inwestycja polegająca na montażu systemu kolektorów fotowoltaicznych na obszarze pozbawionym miejscowego planu, jako nie będąca inwestycją celu publicznego, wymaga uzyskania decyzji o warunkach zabudowy.
Podsumowując, należy wskazać, że organy obu instancji w niniejszej sprawie nie naruszyły prawa materialnego, uznając, że objęta zgłoszeniem inwestycja polegająca na montażu trwale związanego z gruntem systemu kolektorów fotowoltaicznych, jest objęta obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę.
Z uwagi na to brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia prawa procesowego, tj. art. 6, 7, 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Popełnione przez organy obu instancji, wskazane wyżej uchybienia przepisom procedury administracyjnej, nie miały bowiem wpływu na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Nietezowane
Artykuły przypisane do orzeczenia
Kup dostęp i zobacz, do jakich przepisów odnosi się orzeczenie. Znajdź inne potrzebne orzeczenia.
Skład sądu
Jerzy Dudek /przewodniczący sprawozdawca/Joanna Cylc-Malec
Witold Falczyński
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 listopada 2012 r. sprawy ze skargi Firmy "A" na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie wykonania robót budowlanych oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu [...] marca 2012 r. E. F. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. dokonała zgłoszenia robót budowlanych polegających na montażu systemu wolno stojących kolektorów (modułów) słonecznych (fotowoltaicznych), niezwiązanych trwale z gruntem, służących do wytwarzania energii elektrycznej na działce nr [...] położonej w miejscowości D.
W dniu [...] marca 2012 r. Starosta H. wniósł sprzeciw od przedmiotowego zgłoszenia. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, wskazał, że pojęcie "montaż wolno stojących kolektorów" użyte w art. 29 ust. 2 pkt 16 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), oznacza, że wykonane urządzenia nie są związane z gruntem, a ich dolna płaszczyzna znajduje się na poziomie terenu, natomiast z zamieszczonego w treści zgłoszenia opisu prac wynika, że przedmiotowe moduły słoneczne będą przymocowywane do systemu montażowego umieszczonego w gruncie.
Zdaniem organu, roboty budowlane objęte zgłoszeniem w niniejszej sprawie można wykonać jedynie na podstawie pozwolenia na budowę, co obligowało do wniesienia sprzeciwu od zgłoszenia zgodnie z art. 30 ust. 6 pkt 1 Prawa budowlanego.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., wydaną na skutek odwołania E. F. Sp. z o. o. w W., Wojewoda L. utrzymał w mocy decyzję Starosty H.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że art. 29 Prawa budowlanego, który określa rodzaje robót budowlanych niewymagających uzyskania pozwolenia na budowę, obejmuje obiekty o niewielkich gabarytach i mniejszym znaczeniu oraz roboty budowlane, których wykonanie nie powoduje istotnych oddziaływań na otoczenie. Katalog zawarty w powołanym przepisie jest zamknięty, dlatego organ administracji architektoniczno - budowlanej nie ma możliwości działania w ramach uznania administracyjnego. Organ podniósł, że zgłoszenie dokonane przez E. F. Sp. z o. o. w dniu [...] marca 2012 r. wskazuje na zamiar wykonania na działce nr 655 o powierzchni ok. 2 ha systemu modułów słonecznych o łącznej mocy nieco ponad 800 kW. Zdaniem organu, już samo zestawienie powierzchni zamierzenia oraz projektowanej mocy urządzeń powoduje, że nie można zgłaszanej inwestycji uznać za "montaż wolno stojących kolektorów słonecznych" w rozumieniu art. 29 ust. 2 pkt 16 Prawa budowlanego. Przyjęcie odmiennej oceny - w związku z treścią art. 30 ust. 1 pkt 2 tej ustawy – doprowadziłoby, w ocenie organu, do nieuprawnionego wniosku, ze taka inwestycja nie podlega jakiejkolwiek reglamentacji prawnej.
Organ odwoławczy, powołując się na treść art. 10 ust. 2a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 647, dalej u.p.z.p.), który wymaga wskazania w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy obszarów, na których będą rozmieszczone urządzenia o mocy przekraczającej 100 kW wytwarzające energię ze źródeł odnawialnych i przywołując art. 15 ust 3a u.p.z.p., który nakazuje określenie, w miarę potrzeby, w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego granic tych obszarów, wyraził pogląd, że z przepisów tych wynika, iż inwestycje z zakresu wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych o mocy powyżej 100 kW mogą być realizowane wyłącznie na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Powyższe okoliczności, w ocenie organu, dają podstawę do stwierdzenia, że Starosta H. właściwie zakwalifikował zamiar zawarty w zgłoszeniu i dokonał prawidłowej oceny złożonych przez inwestora dokumentów.
Organ odwoławczy odniósł się również do podniesionej w odwołaniu kwestii naruszenia art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, tj. przekroczenia przez organ pierwszej instancji terminu do wniesienia sprzeciwu od zgłoszenia. Wskazał, że bezsporne jest, iż zgłoszenie zostało dokonane w dniu [...] marca 2012 r., o czym świadczy potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia. Decyzja w sprawie sprzeciwu została natomiast podjęta w dniu [...] marca 2012 r., a następnie nadana w placówce pocztowej w H. w dniu [...] marca 2012 r. (data stempla pocztowego na zwrotnym potwierdzeniu odbioru). Przesyłka dotarła pod wskazany adres w dniu [...] marca 2012 r., pod którym, z uwagi na zamknięte drzwi, pozostawiono informację o możliwości jej odbioru.
Zdaniem organu odwoławczego, powyższe okoliczności wskazują że organ pierwszej instancji dochował określonego w przepisie terminu 30 dni od daty zgłoszenia robót do dnia podjęcia decyzji o sprzeciwie. Organ wskazał, że zgodnie z aktualną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną w orzeczeniach II OSK 737/11 z dnia 2 września 2011 r. oraz II OSK 1326/10 z dnia 13 września 2011 r., trzydziestodniowy termin nie obejmuje doręczenia decyzji stronie. Przyjęcie, że datą wniesienia sprzeciwu jest data jego doręczenia stronie faktycznie skróciłoby określony przez ustawę trzydziestodniowy termin i umożliwiałby stronie unikanie skutków prawnych sprzeciwu przez opóźnianie odbioru wysłanej korespondencji. W świetle powyższych orzeczeń, podnoszony przez stronę zarzut rażącego naruszenia art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego organ uznał za bezzasadny.
Skargę na powyższą decyzje wniósł zgłaszający – E. F. Sp. z o.o., zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) naruszenie art. 30 ust. 6 pkt 1 w związku z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego w związku z art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3a u.p.z.p. polegające na błędnej wykładni tych przepisów poprzez uznanie, że inwestycje z zakresu wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych o mocy powyżej 100 kW mogą być realizowane wyłącznie na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, podczas, gdy zgodnie z art. 50 ust. 1 u.p.z.p., inwestycja celu publicznego jest lokalizowana w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w drodze decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, zaś zgodnie z art. 50 ust. 2 pkt. 2 u.p.z.p., nie wymagają wydania takiej decyzji roboty budowlane niewymagające pozwolenia na budowę, czyli roboty budowlane polegające na montażu systemu wolno stojących kolektorów (modułów) fotowoltaicznych (art. 29 ust. 2 pkt. 16 w zw. z art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego),
2) naruszenie art. 30 ust. 6 pkt 1 w związku z art. 28 ust. 1 i art. 3 pkt. 1, 3, 7 i 12 Prawa budowlanego polegające na błędnej wykładni tych przepisów poprzez utrzymanie w mocy decyzji uznającej, iż kolektor (moduł) fotowoltaiczny jest budowlą, na montaż której konieczne jest uzyskanie pozwolenia na budowę, w sytuacji, gdy kolektor (moduł) fotowoltaiczny:
• nie jest częścią budowlaną urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych, elektrowni jądrowych i innych urządzeń),
• nie zawiera fundamentów pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową,
3) naruszenie art. 29 ust. 2 pkt 16 w związku z art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego polegające na niezastosowaniu tych przepisów poprzez uznanie, że montaż systemu wolno stojących kolektorów (modułów) fotowoltaicznych stanowi wykonywanie robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskaniem pozwolenia na budowę, podczas, gdy należy on do kategorii robót budowlanych wymienionych w art. 29 ust. 2 pkt 16 Prawa budowlanego, przez co nie wymaga pozwolenia na budowę ani nie podlega zgłoszeniu,
4) naruszenie art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji poprzez niewłaściwe utrzymanie w mocy decyzji wydanej i doręczonej skarżącej po upływie trzydziestu dni od dnia doręczenia organowi zgłoszenia, tj. w dniu [...] kwietnia 2012 r., mimo, iż termin do zgłoszenia (doręczenia) decyzji zawierającej sprzeciw upłynął [...] marca 2012 r.,
Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
5) naruszenie art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, czego konsekwencją było wydanie wadliwego orzeczenia,
6) naruszenie wyrażonej w art. 6 i 7 k.p.a. zasady praworządności,
7) naruszenie wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa,
8) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej decyzji.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 30 ust. 6 pkt 1 i art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego w związku z art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3a u.p.z.p., skarżąca, powołując się na treść art. 50 ust. 1 i art. 50 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p., wskazała, że nieruchomość, której dotyczyło przedmiotowe zgłoszenie, nie jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Zatem inwestycje z zakresu wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych o mocy powyżej 100 kW na przedmiotowej nieruchomości mogą być sytuowane na podstawie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Jednakże skoro nie wymagają wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego roboty budowlane niewymagające pozwolenia na budowę, to montaż systemu wolnostojących kolektorów (modułów) fotowoltaicznych nie wymaga również wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 30 ust. 6 pkt 1 w związku z art. 28 ust. 1 i art. 3 pkt 1, 3, 7 i 12 Prawa budowlanego, skarżąca wskazała, że kluczową dla niniejszej sprawy jest kwestia zakwalifikowania lub nie kolektorów (modułów) fotowoltaicznych do kategorii obiektów budowlanych w rozumieniu art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego W jej ocenie, oczywistym jest, iż kolektor (moduł) fotowoltaiczny nie jest ani budynkiem, ani obiektem małej architektury. Zdaniem skarżącej, żaden z wymienionych w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego przykładów budowli nie jest tożsamy, ani nawet nie nosi cech podobieństwa do kolektora (modułu) fotowoltaicznego, który rozumieć należy jako element półprzewodnikowy, w którym następuje przemiana (konwersja) energii promieniowania słonecznego (światła) w energię elektryczną.
Skarżąca podkreśliła, że w orzecznictwie i doktrynie panuje pogląd, iż cechą budowli jest trwałe związanie z gruntem, tymczasem kolektory (moduły) fotowoltaiczne objęte zgłoszeniem z dnia [...] marca 2012 r. nie będą związane trwale z gruntem, ani posadowione na jakimkolwiek fundamencie. Kolektory (moduły) fotowoltaiczne umieszczone będą na prostym systemie profili metalowych wbitych w ziemię, zgodnie z metodą szczegółowo przedstawioną w załącznikach do zgłoszenia.
Mając na uwadze powyższe, skarżąca uznała, iż kolektorów (modułów) fotowoltaicznych nie sposób uznać za budowle. Zatem dla dokonania montażu kolektorów (modułów) fotowoltaicznych z pewnością nie jest konieczne uzyskanie pozwolenia na budowę.
Skarżąca wskazała ponadto, że zgodnie z treścią art. art. 29 ust. 2 pkt 16 w związku z art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego, pozwolenia na budowę ani zgłoszenia nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na montażu wolno stojących kolektorów słonecznych. W Prawie budowlanym oraz w innych ustawach brak jest legalnej definicji kolektorów słonecznych, a tym bardziej kolektorów fotowoltaicznych. Skarżąca wyjaśniła, że w powszechnym rozumieniu kolektor to urządzenie, którego zadaniem jest zbieranie (z łac. collector znaczy zbierający). A zatem kolektor słoneczny to urządzenie do zbierania i absorpcji promieniowania słonecznego w celu wykorzystywania jego energii. Przy czym, z samej definicji kolektora słonecznego nie sposób wywieść, jakie jest jego przeznaczenie.
W związku z powyższym, skarżąca podniosła, że w świetle art. 29 ust. 2 pkt 16 Prawa budowlanego nie można rozróżniać funkcji, dla jakiej następuje gromadzenie promieniowania słonecznego w kolektorach. W szczególności nie sposób uznać, iż powołany przepis obejmuje jedynie kolektory zmieniające promieniowanie na ciepło (kolektory słoneczne), nie obejmuje zaś kolektorów zmieniających promieniowanie na energię elektryczną (kolektory fotowoltaiczne). Technologia wykonania i montaż kolektora dla celów wytwarzania ciepła oraz energii elektrycznej jest podobny. Racjonalny ustawodawca nie przewidywałby dla urządzeń podobnej wielkości i budowy dwóch rażąco różnych reżimów prawnych, tj. dla jednego – obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, zaś dla drugiego – brak nawet obowiązku zgłoszenia. Skarżąca podkreśliła ponadto, że kolektor słoneczny do podgrzewania wody jest urządzeniem cięższym i większym niż kolektor fotowoltaiczny.
Skarżąca wskazała, że w zgłoszeniu z dnia [...] marca 2012 r. jednoznacznie określono, że cała konstrukcja będzie nietrwale związana z gruntem, podstawą kolektorów (modułów) fotowoltaicznych nie będzie też fundament, a jedynie prosty system montażowy przedstawiony na zdjęciach załączonych do zgłoszenia, który niewątpliwie nie przesądza o trwałym związaniu kolektorów słonecznych z gruntem.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, skarżąca wyjaśniła, że zgłoszenie robót zostało złożone Staroście H. w dniu [...] marca 2012 r., zaś organ doręczył skarżącej decyzję zgłaszającą sprzeciw w dniu [...] kwietnia 2012 r., a więc po upływie 30 - dniowego terminu określonego w art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego. Zatem zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem powołanego przepisu skutkującym jej nieważnością. Zdaniem skarżącej, termin 30 - dniowy jest terminem dla organu - musi on w tym terminie doręczyć stronie decyzję, a także terminem dla strony - jeżeli w ciągu 30 dni od doręczenia strona nie otrzyma decyzji, może przystąpić do robót budowlanych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2009 r., II OSK 193/2008). Każde orzeczenie administracyjne jest aktem zewnętrznym, zawierającym władcze rozstrzygnięcie organu administracji w konkretnej sprawie konkretnej osoby. Dopiero ujawnienie tego oświadczenia na zewnątrz i umożliwienie adresatowi zapoznania się z jego treścią kończy określony proces administracyjny. W ocenie skarżącej, decyzję, której materialnoprawną podstawę stanowi art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, należy uznać za wydaną (a więc i sprzeciw za zgłoszony) z dniem doręczenia jej stronie.
Powyższe nie zezwala, według skarżącej, na przyjęcie, że wydanie decyzji, tzn. sporządzenie jej i podpisanie, czy też nadanie jej w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego jest równoznaczne z wprowadzeniem jej do obrotu prawnego, stanowiąc skuteczne uzewnętrznienie woli organu administracji publicznej. Do uzyskania takiego skutku konieczne jest nadto doręczenie decyzji stronie.
Odnośnie do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, skarżąca wskazała, że z samej treści uzasadnienia decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. nie wynika wprost, z jakiego powodu organ uznał, iż zgłaszane roboty budowlane wymagają uzyskania pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ powoływał głównie przepisy nie mającej w niniejszej sprawie zastosowania ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w marginalny zaś sposób odniósł się do zarzutów odwołania sformułowanych w oparciu o przepisy Prawa budowlanego, które są kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
W ocenie skarżącej, organ drugiej instancji naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, 80 oraz 70 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego przedmiotowej sprawy, które miało istotny wpływ na jej wynik. Jej zdaniem, dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego doprowadziłoby bowiem do uchylenia decyzji Starosty H. z dnia [...] kwietnia 2012 r. Nadto organ dokonał błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności materiałów dołączonych do zgłoszenia z dnia [...] marca 2012 r., które wskazywały na charakter robót budowlanych oraz sposób przeprowadzenia montażu kolektorów (modułów) fotowoltaicznych i ich przymocowania do podłoża. Organy obu instancji jednakże nie odniosły się do tych materiałów, przez co naruszyły powołane przepisy postępowania.
W ocenie skarżącej, Wojewoda L., wydając zaskarżoną decyzję, naruszył również zasadę praworządności oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, określone w art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a., skoro wydał decyzję bez jakiejkolwiek podstawy wyrażonej w przepisach prawa oraz bez przeprowadzenia rzetelnego i kompleksowego postępowania w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi, stwierdził, że są one nietrafne. Wskazał, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, inwestycja polegająca na budowie urządzeń do wytwarzania energii elektrycznej nie należy do inwestycji celu publicznego, o jakich mowa w art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. 2010 Nr 102, poz. 651 ze zm.). Wbrew twierdzeniu zawartemu w skardze, inwestycja podlegająca regulacjom zawartym w przepisach ustawy - Prawo budowlane jest budowlą i nie znajduje się na zamkniętej liście robót budowlanych nie wymagających uzyskania pozwolenia na budowę. Stosowanie analogii, porównań i wykładni w tym zakresie jest niedopuszczalne.
Odnośnie do zarzutu rażącego naruszenia art. 30 ust. 5 ustawy Prawo budowlane dotyczącego przekroczenia przez organ 30 - dniowego terminu do wniesienia sprzeciwu, organ stwierdził, że swoje stanowisko oparł na aktualnej wykładni prawa zawartej w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (II OSK 737/11 z dnia 2 września 2011 r. oraz II OSK 1326/10 z dnia 13 września 2011r.).
W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2012 r. skarżąca podtrzymała stanowisko zawarte w skardze. Ponadto wskazała, że po zmianie art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 6 sierpnia 2010 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 155, poz. 1043), polegającej na dodaniu w tym przepisie sformułowania "dystrybucji energii elektrycznej", urządzeniom do wytwarzania energii elektrycznej nadano status inwestycji celu publicznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie w przedmiocie sprzeciwu od zgłoszenia robót budowlanych polegających na "montażu systemu wolno stojących kolektorów (modułów) słonecznych (fotowoltaicznych), niezwiązanych trwałe z gruntem, służących do wytwarzania energii elektrycznej" (jak to zostało określone w zgłoszeniu) na działce nr 655 położonej w miejscowości D.
Matarialnoprawną podstawę tej decyzji stanowi art. 30 ust. 6 pkt 1 Prawa budowlanego, który obliguje organ do wniesienia sprzeciwu od zgłoszenia, jeżeli zgłoszenie dotyczy budowy lub wykonania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę.
Kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wymaga w pierwszej kolejności odniesienia się do zarzutu przekroczenia przez Starostę Hrubieszowskiego terminu do wniesienia zarzutu od przedmiotowego zgłoszenia.
W myśl art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, do wykonywania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniesie, w drodze decyzji, sprzeciwu. Inaczej rzecz ujmując, termin do wniesienia sprzeciwu od zgłoszenia robót budowlanych wynosi 30 dni, licząc od dnia doręczenia organowi zgłoszenia przez inwestora.
Z niewadliwych ustaleń organów obu instancji wynika, że skarżąca dokonała zgłoszenia robót budowlanych w dniu [...] marca 2012 r. (k. 1 akt organu pierwszej instancji). Decyzja w sprawie sprzeciwu od zgłoszonych robót została wydana w dniu [...] marca 2012 r. (k. 5 akt organu pierwszej instancji), nadana w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego w dniu [...] marca 2012 r. (k. 4 akt organu pierwszej instancji), zaś doręczona skarżącej – po jednokrotnym awizowaniu w dniu [...] kwietnia 2012 r. (k. 4 akt organu pierwszej instancji).
W orzecznictwie wykształciły się trzy poglądy na temat interpretacji użytego w art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego pojęcia "wniesienie sprzeciwu".
Według pierwszego z nich, "wniesienie sprzeciwu" oznacza wydanie decyzji w tym przedmiocie i doręczenie jej zgłaszającemu (tak m.in. wyrok NSA z 16 grudnia 2009 r., II OSK 1926/08, LexPolonica nr 2474186).
Zgodnie z drugim stanowiskiem, dla zachowania przez organ trzydziestodniowego terminu, o którym mowa w art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, wystarczające jest wydanie decyzji o sprzeciwie, tj. sformułowanie treści decyzji i jej podpisanie (tak m. in. wyrok WSA w Krakowie z 22 czerwca 2009 r., II S.A./Kr 558/09, niepubl.).
Zwolennicy trzeciej koncepcji pod pojęciem "wniesienia sprzeciwu" rozumieją wydanie decyzji o sprzeciwie i nadanie jej przez organ w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego (tak m. in. wyrok NSA z 2 września 2011 r., II OSK 737/11, LexPolonica nr 3038342).
Wbrew stanowisku skarżącej, należy odrzucić pierwszy z przytoczonych poglądów, według którego sprzeciw wywołuje skutki prawne, o ile zostanie mu doręczony w terminie 30 dni od daty doręczenia organowi zgłoszenia.
Do takiego wniosku prowadzi literalna wykładnia art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, w którym jest mowa o "doręczeniu" organowi zgłoszenia oraz o "wniesieniu" sprzeciwu przez organ. Pomiędzy terminem "wniesienie", a "doręczenie" brak jest tożsamości pojęć. Zakładając racjonalność ustawodawcy, który w tej samej jednostce redakcyjnej ustawy - Prawo budowlane rozróżnił pojęcie "doręczenia zgłoszenia" i "wniesienia sprzeciwu", nie można podzielić stanowiska skarżącej, że wniesienie sprzeciwu przez organ jest równoznaczne z doręczeniem go zgłaszającemu.
Jeżeli Prawo budowlane łączy określone skutki prawne z doręczeniem stronie rozstrzygnięcia organu, to przepisy tej ustawy wyraźnie o tym stanowią. Wystarczy wskazać choćby art. 50 ust. 4 powołanej ustawy, który stanowi, że postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych traci ważność po upływie 2 miesięcy od dnia doręczenia (...), a także art. 50a pkt 2 tej ustawy, z którego wynika, że właściwy organ w przypadku wykonywania robót budowlanych – pomimo wstrzymania ich wykonania postanowieniem, o którym mowa w art. 50 ust. 1 – nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę części obiektu budowlanego wykonanego po doręczeniu postanowienia (...).
W związku z tym należy przyjąć, iż pojęcie "wniesienie" sprzeciwu należy rozpatrywać w oderwaniu od czynności doręczenia decyzji w przedmiocie sprzeciwu (wyrok NSA z dnia 13 września 2011 r., II OSK 1326/10, Lex nr 965177, wyrok NSA z dnia 2 września 2011 r., II OSK 737/11, Lex nr 1069069, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 10 sierpnia 2008 r., II SA/Bk 79/08, Lex nr 51072).
Aktualny pozostaje natomiast spór co do tego, czy w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia organ ma obowiązek jedynie wydać decyzję o sprzeciwie, czy też wydać ja i nadać ją w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy rozstrzygniecie powyższej kwestii nie ma znaczenia z uwagi na to, że zarówno wydanie decyzji o sprzeciwie (w dniu [...] marca 2012 r.), jak i jej nadanie (w dniu [...] marca 2012 r.), nastąpiły przed upływem trzydziestu dni od daty doręczenia zgłoszenia organowi, które miało miejsce w dniu [...] marca 2012 r.
Wobec powyższego, wbrew zarzutowi skargi, sprzeciw od zgłoszenia robót budowlanych w niniejszej sprawie należy uznać za wniesiony z zachowaniem terminu.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 30 ust. 6 pkt 1 w związku z art. 28 ust. 1 i art. 3 pkt. 1, 3, 7 i 12 Prawa budowlanego poprzez błędną wykładnię tych przepisów polegającą na przyjęciu, że kolektor fotowoltaiczny jest budowlą, na montaż której wymagane jest pozwolenie na budowę.
Skoro bowiem, w myśl art. 1 Prawa budowlanego, ustawa ta normuje działalność obejmującą sprawy projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych, to wymienienie w art. 29 ust. 2 pkt 16 tej ustawy kolektora słonecznego kwalifikuje ten obiekt do kategorii obiektów budowlanych. Inaczej mówiąc, gdyby kolektor słoneczny nie był obiektem budowlanym, nie zostałby objęty dyspozycją normy zawartej w ustawie – Prawo budowlane.
Biorąc pod uwagę rodzaje obiektów budowlanych wymienione w art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, należy wskazać, że nie ulega wątpliwości, iż kolektor słoneczny nie odpowiada definicji budynku (art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego). Ze swej istoty nie stanowi również obiektu małej architektury (art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego). Pozostaje zatem, niezależnie od powyższych uwag, rozważyć, czy przedmiotowy kolektor należy do ostatniej, zróżnicowanej kategorii obiektów budowlanych, tj. budowli.
W myśl art. 3 pkt 3 w związku z art. 3 pkt 1 lit. b/ Prawa budowlanego, budowla jest obiektem budowlanym stanowiącym całość techniczno – użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, nie będącym budynkiem lub obiektem małej architektury.
Zgodnie ze stanowiskiem skarżącej, kolektor fotowoltaiczny nie stanowi budowli z uwagi na to, iż nie jest ani częścią budowlaną urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych, elektrowni jądrowych i innych urządzeń), ani nie zawiera fundamentów pod maszyny i urządzenia, jako odrębnych pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.
Z poglądem tym nie sposób się zgodzić. Art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, określający negatywną definicję budowli, zawiera jedynie przykładowy, nie zaś wyczerpujący katalog obiektów budowlanych stanowiących budowle. Są to obiekty wysoce zróżnicowane zarówno pod względem konstrukcyjnym i gabarytowym, jak też funkcjonalnym. Wymienione przez skarżącą części budowlane urządzeń technicznych oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia to tylko przykłady budowli.
Niewątpliwie kolektor słoneczny nie jest żadną z nich. Nie znaczy to jednak, że nie jest on budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego.
Nie ma racji skarżąca, twierdząc, że żaden z wymienionych w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego przykładów budowli nie jest tożsamy, ani nawet nie nosi cech podobieństwa do kolektora (modułu) fotowoltaicznego. Takie cechy noszą chociażby wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, często podobne do kolektorów zarówno pod względem konstrukcji, jak też rozmiarów.
Sąd nie podzielił również stanowiska skarżącej, że cechą budowli jest trwałe związanie z gruntem, podczas gdy kolektory fotowoltaiczne objęte zgłoszeniem nie są związane trwale z gruntem, ani posadowione na jakimkolwiek fundamencie, a jedynie umieszczone na prostym systemie profili metalowych wbitych w ziemię.
Po pierwsze, z literalnej wykładni art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego nie wynika, że trwałe związanie z gruntem jest cechą konstytutywną wszystkich budowli. Tytułem przykładu wystarczy wymienić choćby tymczasowe obiekty budowlane niepołączone trwale z gruntem (art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego), które, jako nie będące ani budynkami (brak cechy trwałego związania z gruntem – art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego), ani obiektami małej architektury, należy zakwalifikować do kategorii budowli.
Po drugie, wbrew stanowisku skarżącej, zgłoszony przez nią system kolektorów słonecznych stanowi trwale związany z gruntem zespół budowli. Dla przyjęcia trwałego związania z gruntem nie ma bowiem znaczenia okoliczność posiadania przez obiekt fundamentów czy wielkość zagłębienia w gruncie. Istotne jest, czy posadowienie obiektu jest na tyle trwałe, żeby zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce (por. W. Piątek w: Prawo budowlane. Komentarz, A. Gliniecki (red.), Warszawa 2012 r., s. 32, a także wyrok NSA z dnia 11 maja 2012 r., II OSK 323/11 oraz wyrok NSA z dnia 18 maja 2011 r., II OSK 839/10).
Jak wynika z dołączonego do zgłoszenia rysunku zawierającego przekrój konstrukcji kolektora, każdy kolektor (moduł) będzie przytwierdzony do gruntu za pomocą dwóch ceowników wbitych w glebę na głębokość około 1,5m – 2 m. Mimo, że kolektor nie ma fundamentu, przedstawiony sposób przymocowania go do podłoża z pewnością zapewnia mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce. Nie ma zatem racjonalnych argumentów przemawiających za przyjęciem poglądu o braku trwałego związania z gruntem objętego zgłoszeniem systemu kolektorów fotowoltaicznych.
Słuszne jest natomiast stanowisko skarżącej, że organ pierwszej instancji błędnie przeciwstawił pojęcia: "wolno stojący" i "trwale związany z gruntem". Powyższe uchybienie nie miało jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Gwoli wyjaśnienia należy wskazać, że przeciwieństwem pojęcia "trwale związany z gruntem" jest określenie "niepołączony trwale z gruntem", użyte przez ustawodawcę w art. 3 pkt 5 oraz w art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego. O tym, że sformułowania: "wolno stojący" i "trwale związany z gruntem" stanowią odmienne kategorie pojęciowe, świadczy chociażby treść art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, w którym wymieniono "wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe".
Kończąc ten wątek rozważań, należy jednak podkreślić, że okoliczność, czy wolno stojący kolektor słoneczny jest trwale związany z gruntem, czy też nie, pozostaje bez wpływu na legalność wydanych w niniejszej sprawie decyzji.
Sąd nie podzielił również zawartego w skardze zarzutu naruszenia art. 29 ust. 2 pkt 16 w związku z art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez uznanie przez organ, że montaż systemu kolektorów (modułów) fotowoltaicznych stanowi wykonywanie robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskaniem pozwolenia na budowę, podczas, gdy, zdaniem skarżącej, montaż systemu wolnostojących kolektorów (modułów) fotowoltaicznych stanowi roboty budowlane, które zostały wymienione w art. 29 ust. 2 pkt 16 Prawa budowlanego, przez co ich wykonywanie nie wymaga pozwolenia na budowę ani nie podlega zgłoszeniu.
Przystępując do wyjaśnienia tej kwestii, należy na wstępie zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że w świetle przepisów z zakresu reglamentacji prawnobudowlanej nie ma podstaw, by rozróżniać pojęcia "kolektor słoneczny" i "kolektor fotowoltaiczny". Oba te obiekty, służące pozyskiwaniu energii ze światła słonecznego, czyli tzw. energii alternatywnej, są przez organy właściwe w sprawach budowlanych traktowane jako tożsame. Żaden z organów rozstrzygających w niniejszej sprawie nie kwestionował zresztą tego poglądu.
Przechodząc do oceny zgłoszonej inwestycji pod kątem instrumentów reglamentacji budowlanej, należy wskazać, że na gruncie ustawy – Prawo budowlane obowiązuje wynikająca z art. 28 ust. 1 zasada, zgodnie z którą roboty budowlane można rozpocząć na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Od tej zasady ustawodawca dopuścił jednak wyjątki, wyliczając enumeratywnie w art. 29 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego obiekty budowlane oraz roboty budowlane, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę. Skoro art. 29 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego zawiera zamknięty katalog wyjątków od zasady objęcia robót budowlanych pozwoleniem na budowę, to treści tego przepisu nie można interpretować, stosując wykładnię rozszerzającą.
W niniejszej sprawie organy obu instancji prawidłowo oceniły charakter zgłoszonej inwestycji w kontekście powołanych wyżej regulacji ustawy – Prawo budowlane, mimo, iż nie wszystkie argumenty wskazane w uzasadnieniach wydanych przez nie decyzji zasługują na uznanie.
Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 16 Prawa budowlanego, nie wymagają pozwolenia na budowę roboty budowlane polegające na montażu wolno stojących kolektorów słonecznych.
Z powyższego wynika, że montaż wolno stojących kolektorów słonecznych stanowi roboty budowlane, których wykonanie podlega dyspozycjom przepisów ustawy – Prawo budowlane.
Pod pojęciem "obiekt wolno stojący" należy rozumieć samodzielność i suwerenność konstrukcji obiektu, to jest jego fizyczne oddzielenie od innych obiektów budowlanych. Chodzi tu o taki obiekt, który nie jest połączony z innym obiektem budowlanym, nie wykorzystuje w swojej konstrukcji jakichkolwiek elementów innego obiektu budowlanego i jako całość stanowi samodzielną konstrukcję, nieograniczoną fizycznie w przestrzeni innymi obiektami (w przypadku budynków pojęcie "wolno stojący" przeciwstawia się pojęciu "bliźniaczy" oraz "szeregowy").
Tymczasem w niniejszej sprawie zgłoszenie dotyczy systemu kolektorów słonecznych (fotowoltaicznych), tj. zespołu połączonych ze sobą kolektorów, ustawionych w kilkudziesięciu szeregach.
Jak wyżej wskazano, pojedynczy kolektor słoneczny (fotowoltaiczny) jest budowlą. Skoro objęta zgłoszeniem w niniejszej sprawie inwestycja stanowi zespół połączonych ze sobą budowli – kolektorów fotowoltaicznych, to nie można uznać, że stanowią one "system obiektów wolno stojących". O wzajemnym konstrukcyjnym i funkcjonalnym połączeniu kolektorów świadczy chociażby treść uzasadnienia zgłoszenia, w którym inwestor wskazał, że "prace będą polegały na przymocowaniu modułów fotowoltaicznych do wolno stojącego systemu montażowego (...). Moduły słoneczne w ilości do [...] sztuk, podzielone będą na nie więcej niż [...] samodzielne układy z dołączonymi do nich przetwornicami (falownikami)".
Również użycie w art. 29 ust. 2 pkt 16 Prawa budowlanego liczby mnogiej ("montaż wolno stojących kolektorów słonecznych") nie świadczy o tym, że zwolnione od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę są systemy (zespoły) kolektorów słonecznych. Należy bowiem zauważyć, że wymieniając w art. 29 ust. 1 i 2 pozostałe obiekty budowlane, ustawodawca również użył liczby mnogiej.
Zatem już z treści art. 29 ust. 2 pkt 16 Prawa budowlanego, w którym jest mowa o kolektorach wolno stojących, wynika, że nie obejmuje on zespołu kolektorów połączonych ze sobą.
Do takiego wniosku prowadzi również wykładnia systemowa i celowościowa art. 29 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego. Nie ma bowiem wątpliwości, że uzyskania pozwolenia na budowę nie wymagają jedynie wymienione w tych przepisach obiekty zajmujące niewielką powierzchnię, o niewielkich wymiarach i nieskomplikowanej konstrukcji oraz roboty budowlane, które nie stanowią istotnej ingerencji w ukształtowanie przestrzeni na danym obszarze. Tych cech z pewnością nie posiada system ponad trzech tysięcy kolektorów słonecznych, połączonych ze sobą i ustawionych w kilkadziesiąt szeregów na powierzchni niemal 2 hektarów.
W tym miejscu nasuwa się spostrzeżenie, że skoro zgłoszenie budowy np. dwóch czy trzech przylegających do siebie miejsc postojowych dla samochodów osobowych do 10 stanowisk włącznie (art. 29 ust. 1 pkt 10 Prawa budowlanego), czy też zgłoszenie budowy kilku przylegających do siebie budynków gospodarczych, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. tej ustawy, stanowi obejście przepisów Prawa budowlanego dotyczących obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, to nie ulega wątpliwości, że z takim samym obejściem prawa mielibyśmy do czynienia w przypadku, gdyby uznać, że pozwolenia na budowę ani zgłoszenia nie wymaga realizacja inwestycji polegającej na montażu systemu złożonego z kilku tysięcy połączonych ze sobą kolektorów słonecznych.
Podsumowując ten wątek rozważań, należy wskazać, że roboty budowlane polegające na montażu połączonych ze sobą kolektorów fotowoltaicznych wymagają przed ich rozpoczęciem uzyskania pozwolenia na budowę, gdyż nie należą do żądnej z kategorii obiektów budowlanych wymienionych w art. 29 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego. W szczególności montaż systemu kolektorów fotowoltaicznych nie jest objęty dyspozycją art. 29 ust. 2 pkt 16 tej ustawy.
Powyższe obligowało organ do wniesienia sprzeciwu od dokonanego przez skarżącą zgłoszenia w oparciu o treść art. 30 ust. 6 pkt 1 Prawa budowlanego.
W związku z tym na ocenę legalności zaskarżonej decyzji nie miało wpływu uchybienie organu odwoławczego polegające na błędnym uznaniu, że inwestycje z zakresu wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych o mocy powyżej 100 kW mogą być realizowane wyłącznie na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w art. 10 ust. 2 pkt 8 obliguje radę gminy do określenia w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy obszarów, dla których obowiązkowe jest sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na podstawie przepisów odrębnych, w tym obszarów wymagających przeprowadzenia scaleń i podziału nieruchomości, a także obszarów rozmieszczenia obiektów handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m2 oraz obszarów przestrzeni publicznej. Powołany przepis należy stosować łącznie z art. 10 ust. 3 u.p.z.p., w myśl którego, obowiązek przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 8, powstaje po upływie 3 miesięcy od dnia ustanowienia tego obowiązku.
W polskim systemie planowania przestrzennego zasadą jest fakultatywność uchwalania planu miejscowego. W związku z tym, sporządzenie planu jest obligatoryjne tylko wówczas, gdy wyraźnie przewiduje to przepis prawa. Tymczasem ani art. 10 ust. 2 pkt 8 u.p.z.p., ani żaden inny przepis ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie obliguje organu stanowiącego gminy do uchwalenia planu miejscowego dla obszarów, na których rozmieszczone będą urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW. Obowiązku uchwalenia miejscowego planu dla tych obszarów nie przewidują również przepisy odrębne, do których odsyła art. 10 ust. 2 pkt 8 u.p.z.p.
Taki obowiązek nie wynika także z art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p., zgodnie z którym, w planie miejscowym określa się, w zależności od potrzeb, granice terenów pod budowę urządzeń, o których mowa w art. 10 ust. 2a, oraz granice ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie, zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu oraz występowaniem znaczącego oddziaływania tych urządzeń na środowisko.
Organ odwoławczy niezasadnie utożsamił dwa pojęcia: "obligatoryjność uchwalenia planu" oraz "obligatoryjną treść planu". Z art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. nie wynika, że dla wskazanych w nim urządzeń i ich stref ochronnych obowiązkowe jest uchwalenie planu. Przepis ten obliguje jedynie radę gminy do uwzględnienia w planie tych urządzeń i ich stref ochronnych, o ile obszary ich rozmieszczenia zostały przewidziane w uchwalonym uprzednio studium.
Z powyższego wynika zatem, że inwestycja polegająca na montażu systemu kolektorów słonecznych (fotowoltaicznych) wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW może być realizowana mimo braku obowiązywania na danym obszarze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W przypadku braku planu miejscowego, określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje na drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przy czym lokalizację inwestycji celu publicznego ustala się w drodze decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, zaś sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla innych inwestycji ustala się w drodze decyzji o warunkach zabudowy (art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.z.p.).
W myśl art. 2 pkt 5 powołanej ustawy, pod pojęciem inwestycji celu publicznego należy rozumieć działania o znaczeniu lokalnym (gminnym) i ponadlokalnym (powiatowym, wojewódzkim i krajowym), a także krajowym (obejmującym również inwestycje międzynarodowe i ponadregionalne), bez względu na status podmiotu podejmującego te działania oraz źródła ich finansowania, stanowiące realizację celów, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
W katalogu celów publicznych wymienionych w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami zamieszczono budowę i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń (pkt 2).
W przepisie tym nie wymieniono natomiast urządzeń służących do wytwarzania energii elektrycznej.
Nie sposób podzielić stanowiska skarżącej zawartego w piśmie procesowym z dnia 15 listopada 2012 r., iż na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 6 sierpnia 2010 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, którą dodano do art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami sformułowanie "lub dystrybucji energii elektrycznej", urządzeniom do wytwarzania energii elektrycznej nadano status inwestycji celu publicznego.
Pojęcie "dystrybucja" nie jest bowiem tożsame z pojęciem "wytwarzanie". Świadczy o tym treść art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1059), zgodnie z którym określenie "dystrybucja" oznacza: a) transport paliw gazowych oraz energii elektrycznej sieciami dystrybucyjnymi w celu ich dostarczania odbiorcom, b) rozdział paliw ciekłych do odbiorców przyłączonych do sieci rurociągów oraz c) rozdział ciepła do odbiorców przyłączonych do sieci ciepłowniczej - z wyłączeniem sprzedaży tych paliw lub energii.
Ustawa – Prawo energetyczne konsekwentnie rozróżnia pojęcia: "wytwarzanie", "przesyłanie" oraz "dystrybucja", stanowiąc m. in. w art. 3 pkt 7 i pkt 12, iż procesy energetyczne to techniczne procesy w zakresie wytwarzania, przetwarzania, przesyłania, magazynowania, dystrybucji oraz użytkowania paliw lub energii, zaś przedsiębiorstwo energetyczne to podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji paliw albo energii lub obrotu nimi.
Okoliczność, że w uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 6 sierpnia 2010 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wskazano, że zamiarem projektodawcy było zaliczenie do celów publicznych działań związanych z wytwarzaniem i dostarczaniem energii elektrycznej, nie przesądza o zakwalifikowaniu urządzeń wytwarzających energię do inwestycji celu publicznego, skoro z treści art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że ten zamiar nie został zrealizowany.
W związku z powyższym, inwestycja polegająca na montażu systemu kolektorów fotowoltaicznych na obszarze pozbawionym miejscowego planu, jako nie będąca inwestycją celu publicznego, wymaga uzyskania decyzji o warunkach zabudowy.
Podsumowując, należy wskazać, że organy obu instancji w niniejszej sprawie nie naruszyły prawa materialnego, uznając, że objęta zgłoszeniem inwestycja polegająca na montażu trwale związanego z gruntem systemu kolektorów fotowoltaicznych, jest objęta obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę.
Z uwagi na to brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia prawa procesowego, tj. art. 6, 7, 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Popełnione przez organy obu instancji, wskazane wyżej uchybienia przepisom procedury administracyjnej, nie miały bowiem wpływu na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).