IV SA/Po 851/12
Wyrok
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
2012-10-04Nietezowane
Artykuły przypisane do orzeczenia
Do tego artykulu posiadamy jeszcze 13 orzeczeń.
Kup dostęp i zobacz, do jakich przepisów odnosi się orzeczenie. Znajdź inne potrzebne orzeczenia.
Skład sądu
Bożena Popowska
Donata Starosta /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz GrossmannSentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 października 2012 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w T. na uchwałę Rady Miejskiej w W. z dnia [...] maja [...] r. nr [...] w przedmiocie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym uczniom, 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej § 5 i § 8 ust. 4 oraz § 9; 2. określa, że zaskarżona uchwała w zakresie wskazanym w punkcie 1 nie może być wykonana.
Uzasadnienie
Prokurator Rejonowy w T. (dalej Prokurator) pismem z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej WSA) skargę na uchwałę Rady Miejskiej w W. z dnia [...] maja 2005 r., nr [...], w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy W. (dalej uchwała z dnia [...] maja 2005 r.).
Uchwałę z dnia [...] maja 2005 r. Prokurator zaskarżył w części obejmującej §5 i §8 ust. 4 zarzucając rażące naruszenie prawa, tj. art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. 2001 r., nr 142, poz. 1591 ze zm., dalej usg) w zw. z art. 90f ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. 2004 r., nr 256, poz. 2572 ze zm., dalej uso), przez powtórzenie w §5 uchwały przepisów art. 90d ust. 2 pkt 1 i 2 uso i nieuprawnione nakładanie obowiązku na wnioskującego o zasiłek szkolny udokumentowania okoliczności zdarzenia losowego w §8 ust. 4 uchwały z dnia 18 maja 2005 r. Prokurator powołując się na art. 147 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 270, dalej ppsa) wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały z dnia 18 maja 2005 r. w części obejmującej §5 i §8 ust. 4.
W uzasadnieniu Prokurator wyjaśnił, że powtórzenie zapisów uso w uchwale z dnia 18 maja 2005 r. stanowi istotne naruszenie przepisów prawa. Zgodnie z dyrektywą sformułowaną w §137 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. 2002 r., nr 100, poz. 908, dalej ztp), którą stosuje się odpowiednio do aktów prawa miejscowego (§143 ztp), w uchwale nie powtarza się przepisów ustaw, ratyfikowanych umów międzynarodowych i rozporządzeń. Naruszenie tej zasady techniki prawodawczej stanowi przede wszystkim nieuprawnione wejście rady gminy (prawodawcy miejscowego) w sferę kompetencji zastrzeżonych wyłącznie dla ustawodawcy (twórcy prawa powszechnie obowiązującego), co z kolei może wywołać u adresatów norm wadliwe przekonanie, że transponowane na grunt lokalny normy prawa powszechnie obowiązującego są jedynie normami prawa miejscowego, które wiążą wyłącznie na obszarze właściwości lokalnego prawodawcy. Uchwała nie może jeszcze raz regulować tego, co zostało już wcześniej unormowane przez ustawodawcę i co stanowi przepis powszechnie obowiązujący, gdyż taki zbieg stwarza niebezpieczeństwo interpretacji powtórzonego przepisu wyłącznie w kontekście uchwały, w której go zawarto, co z kolei może prowadzić do całkowitej lub częściowej zmiany intencji (ratio legis) ustawodawcy. Wielość powtórzeń uregulowań ustawowych powoduje również, że akt prawa miejscowego jest w istocie kopią ustawy i z tego powodu zabieg legislacyjny, w wyniku którego w porządku prawnym funkcjonują dwa akty prawne wprawdzie różnej rangi, ale tej samej treści, należy uznać za zbędny i przez to niedopuszczalny.
Kolejnym istotnym naruszeniem prawa na które zwrócił uwagę Prokurator jest dążenie przez radę gminy do nieuprawnionego nakładania obowiązku na wnioskującego o zasiłek szkolny udokumentowania okoliczności zdarzenia losowego. Takie zapisy w uchwale stanowią modyfikację przepisów postępowania administracyjnego określonych w art. 75, art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) do czego rada gminy nie jest upoważniona. Zgodnie z art. 74 §1 kpa jako dowód w postępowaniu administracyjnym należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a więc nie tylko dowody w postaci dokumentów. Nadto to na organie prowadzącym postępowanie (art. 77 kpa) ciąży obowiązek zebrania dowodów i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a nie przerzucanie ciężaru postępowania dowodowego na stronę (k. 4-5 akt sądowych).
W odpowiedzi na skargę z dnia [...] sierpnia 2012 r. Burmistrz W. (dalej Burmistrz) poinformował o przekazaniu do Rady Miejskiej w W. projektu uchwały w sprawie zmiany uchwały z dnia [...] maja 2005 r. Projekt ten będzie przedmiotem obrad sesji Rady Miejskiej dnia [...] sierpnia 2012 r. (k. 7 akt sądowych).
Pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. Burmistrz w uzupełnieniu odpowiedzi na skargę uznał ją za zasadną oraz wniósł o umorzenie postępowania sądowego.
W uzasadnieniu Burmistrz wyjaśnił, że Rada Miejska w W. po zapoznaniu się ze skargą na uchwałę z dnia [...] maja 2005 r., uznając ją za uzasadnioną podjęła w dniu [...] sierpnia 2012 r. uchwałę nr [...] w sprawie zmiany uchwały z dnia [...] maja 2005 r. (dalej uchwała z dnia [...] sierpnia 2012 r.). Rada Miejska dokonała dodatkowo zmiany postanowień §7 uchwały z dnia [...] maja 2005 r. z uwagi na dotychczasowe odesłanie do §5, który obecnie uległ skreśleniu (k. 20 akt sądowych).
Podczas rozprawy odbywającej się dnia [...] października 2012 r. Prokurator podzielając zarzuty skargi dodatkowo wniósł o stwierdzenie nieważności §9 uchwały z dnia [...] maja 2005 r. uzasadniając, że organ zdefiniował zdarzenie losowe, naruszając granice delegacji ustawowej oraz ztp (k. 32 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ppsa sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie natomiast do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Wynikający z przywołanych regulacji zakres kognicji sądów administracyjnych ograniczony został do kontroli sfery prawnej zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w uchwalonym przez organ jednostki samorządu terytorialnego akcie prawa miejscowego obliguje sąd, zgodnie z art. 147 § 1 ppsa do stwierdzenia nieważności aktu w całości lub w części albo do stwierdzenia, że został on wydany z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jego nieważności. Natomiast doprecyzowanie przesłanek określających kompetencję sądu administracyjnego do podjęcia jednego ze wskazanych rozstrzygnięć zostało dokonane w ustawach samorządowych. Zgodnie z art. 91 ust. 1 usg, uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90 usg. Z kolei w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 usg). Natomiast zgodnie z art. 93 ust. 1 usg, po upływie 30-dniowego terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 usg, organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Sąd administracyjny kontrolując działalność administracji publicznej pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 ppsa związany granicami sprawy, a nie granicami skargi. Nie będąc związany granicami skargi, sąd jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa oraz wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze.
Przedmiotem niniejszej sprawy pozostaje dokonanie oceny zgodności z prawem uchwały z dnia 18 maja 2005 r. Uchwała została powzięta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 usg i art. 90f uso. Została ona opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego dnia 30 czerwca 2005 r., nr 97, poz. 2806. W zaskarżonym §5 stanowi ona, że stypendium szkolne może być udzielane w formie:
1) całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych, w tym wyrównawczych, wykraczających poza zajęcia realizowane w szkole w ramach planu nauczania, a także udziału w zajęciach edukacyjnych realizowanych poza szkołą,
2) pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym, w tym w szczególności zakupu podręczników,
3) pokrycia kosztów związanych z pobieraniem nauki poza miejscem zamieszkania,
4) świadczenia pieniężnego, jeżeli Burmistrz W. uzna, że udzielenie stypendium w formach, o których mowa w pkt 1-3 jest niecelowe lub nie jest możliwe.
W zaskarżonym §8 ust. 4 uchwała z dnia [...] maja 2005 r. stanowi, że do wniosku o przyznanie zasiłku szkolnego musi być załączone zaświadczenie lub inny dokument potwierdzający zaistnienie zdarzenia losowego powodującego przejściowo trudną sytuację materialną ucznia. Natomiast w §9 zaskarżonej uchwały wymienione zostały rodzaje zdarzeń losowych uzasadniające przyznanie zasiłku szkolnego, którymi są w szczególności:
1) pożar w mieszkaniu ucznia,
2) kradzież w mieszkaniu ucznia,
3) zalanie mieszkania ucznia,
4) śmierć opiekuna prawnego ucznia, będącego jedynym żywicielem rodziny lub inne podobne zdarzenia uznane przez Burmistrza W. za losowe.
Uchwała z [...] maja 2005 r. stanowi akt prawa miejscowego, wydany w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 90f uso. Dopuszczalność wydawania tego rodzaju aktów powszechnie obowiązujących została przewidziana przez ustrojodawcę w art. 94 Konstytucji. Akty prawa miejscowego jako akty podustawowe, muszą być wydane na podstawie wyraźnego, a nie opartego jedynie na domniemaniu, czy wykładni celowościowej upoważnienia ustawowego, w granicach w tym upoważnieniu określonych. Upoważnienie to nie może opierać się na domniemaniu objęcia swoim zakresem materii w nim niewymienionych (D. Dąbek, Prawo miejscowe, Warszawa 2007 r., str. 72). Jak jednak zauważa się w orzecznictwie, związek między upoważnieniem zawartym w ustawie, a aktem prawa miejscowego, wydanym na jego podstawie, w świetle art. 94 Konstytucji RP może być luźniejszy niż związek między upoważnieniem ustawowym, a aktem podustawowym, w świetle art. 92 Konstytucji RP, zatem swoboda organu samorządu terytorialnego w przyjętej regulacji aktem prawa miejscowego jest większa, niż organu administracji publicznej przy stanowieniu aktu podustawowego (wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 519/09, lex nr 569963). Przepisy Konstytucji RP i ustaw nie określają szczegółowo treści upoważnienia na wzór tego, jak czynią to w odniesieniu do rozporządzeń. Formalnie rzecz biorąc wystarczy, by upoważnienie do ustanowienia aktów prawa miejscowego spełniało minimalne wymagania co do jego treści, a więc określało materię będącą przedmiotem regulacji oraz organ do niej upoważniony. Kompetencje gmin do wydawania aktów prawa miejscowego określają jednostki redakcyjne art. 40 usg. Klauzula kompetencyjna zobowiązuje organy stanowiące gmin do wydawania aktów prawa miejscowego wyłącznie na podstawie upoważnień ustawowych. Gminny samorząd terytorialny jest legitymowany do stanowienia, należących do omawianej grupy, aktów prawa miejscowego tylko wówczas i w takim zakresie, który bezpośrednio wynika z woli ustawodawcy wyrażonej w upoważnieniu ustawowym. Tak rozumiana kompetencja określona w art. 40 ust. 1 usg oznacza między innymi, zakaz wykraczania przez organy stanowiące gmin poza ściśle rozumiane upoważnienia ustawowe zawarte w ustawach szczególnych (wyrok NSA z 08.9.2009 r., II GSK 42/09, baza orzeczeń NSA).
Zgodnie z art. 90d ust. 1 uso, stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem ust. 12. Stosownie natomiast do art. 90d ust. 2 uso, stypendium szkolne może być udzielane uczniom w formie, po pierwsze, całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych, w tym wyrównawczych, wykraczających poza zajęcia realizowane w szkole w ramach planu nauczania, a także udziału w zajęciach edukacyjnych realizowanych poza szkołą, po drugie, pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym, w tym w szczególności zakupu podręczników. Stypendium szkolne może być udzielane uczniom szkół ponadgimnazjalnych oraz słuchaczom kolegiów, także w formie całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów związanych z pobieraniem nauki poza miejscem zamieszkania (art. 90d ust. 4 uso). Stypendium szkolne może być także udzielone w formie świadczenia pieniężnego, jeżeli organ przyznający stypendium uzna, że udzielenie stypendium w formach, o których mowa w ust. 2, a w przypadku uczniów szkół ponadgimnazjalnych także w formie, o której mowa w ust. 4, nie jest możliwe, natomiast w przypadku słuchaczy kolegiów, o których mowa w ust. 3, udzielenie stypendium w formach, o których mowa w ust. 2 i 4, nie jest celowe (art. 90d ust. 5 uso).
W ocenie Sądu rację ma Prokurator zwracając uwagę na nieważność §5 uchwały z dnia [...] maja 2005 r., w którym powtórzona została treść art. 90d ust. 2, 4 i 5 uso. Rada gminy uchwalając przepisy prawa miejscowego powinna to czynić w zgodzie z ztp, do których to aktów zgodnie z § 143 załącznika do tego rozporządzenia stosuje się odpowiednio zasady wyrażone w dziale VI, z wyjątkiem § 141, w dziale V, z wyjątkiem § 132, w dziale II oraz w dziale I rozdziału 2 – 7, chyba, że odrębne przepisy stanowią inaczej. Zgodnie z §137 ztp, który ma zastosowanie zgodnie z cyt. wyżej § 143 ztp także do aktów prawa miejscowego, w uchwale nie powtarza się przepisów ustaw, ratyfikowanych umów międzynarodowych i rozporządzeń. Niedopuszczalne jest zatem powtarzanie w uchwale przepisów unormowanych uprzednio w ustawie. Akt prawa miejscowego nie powinien stanowić kopii czy też wiernego odzwierciedlenia tekstu ustawy zarówno ze względów czysto pragmatycznych, polegających na unikaniu zbędnych powtórzeń oraz zachowaniu należytego poziomu przejrzystości tekstu prawnego, jak i względów natury interpretacyjnej, dotyczących ewentualnych różnic pomiędzy strukturą oraz sformułowaniami zawartymi w ustawie i akcie prawnym niższej rangi. Unormowania zawarte w akcie prawa miejscowego, będące powtórzeniem regulacji ustawowej naruszają nie tylko §137 w zw. z §143 ztp, lecz przede wszystkim art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, ponieważ regulują określoną materię bez wymaganego upoważnienia ustawowego, bądź też z przekroczeniem jego granic.
Rada Miasta w sposób niezgodny z prawem nałożyła na podmiot ubiegający się o przyznanie zasiłku szkolnego obowiązek udokumentowania jego okoliczności, definiując ponadto w §9 uchwały z dnia [...] maja 2005 r. przesłanki zdarzenia losowego. Zasiłek szkolny może być przyznany uczniowi znajdującemu się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej z powodu zdarzenia losowego (art. 90e ust. 1 uso). Rada Miasta uchwala regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy, kierując się celami pomocy materialnej o charakterze socjalnym, w którym określa w szczególności (art. 90f uso):
1. sposób ustalania wysokości stypendium szkolnego w zależności od sytuacji materialnej uczniów i ich rodzin oraz innych okoliczności, o których mowa w art. 90d ust. 1;
2. formy, w jakich udziela się stypendium szkolnego w zależności od potrzeb uczniów zamieszkałych na terenie gminy;
3. tryb i sposób udzielania stypendium szkolnego;
4. tryb i sposób udzielania zasiłku szkolnego w zależności od zdarzenia losowego.
Ustawodawca nie zdefiniował w uso pojęcia "zdarzenia losowego". W świetle takiego zamysłu ustawodawcy, definiowanie pojęcia niedookreślonego w akcie rangi podustawowej narusza prawo. Ustalając znaczenie pojęcia "zdarzenia losowego" Rada Miejska dopuściła się nieuprawnionego zabiegu legislacyjnego. W orzecznictwie sądowym (wyrok NSA z 30.10.2007 r., sygn. akt II OSK 1954/06, baza orzeczeń NSA), jak też orzecznictwie TK, wskazuje się na konieczność ścisłej interpretacji przepisów kompetencyjnych upoważniających do stanowienia prawa. TK sformułował w tym zakresie szereg zasad, jakie należy przestrzegać tworząc akty normatywne rangi podustawowej. W kontekście tej sprawy warto zwrócić uwagę na dwie z tych zasad:
- brak stanowiska ustawodawcy w jakiejś sprawie, przejawiający się w nieprecyzyjności upoważnienia, musi być interpretowany jako nie udzielenie w danym zakresie kompetencji normodawczej. Upoważnienie nie może opierać się na domniemaniu objęcia swym zakresem materii w nim nie wymienionych. Nie podlega też ono wykładni rozszerzającej ani celowościowej (wyrok TK z 5.10.1999 r., sygn. akt U 4/99 i powołane tam orzeczenia);
- jeśli akt określa tryb postępowania, to powinien to czynić w taki sposób, by zachowana została spójność z postanowieniami ustawy (wyrok TK z 8.12.1998 r., sygn. akt U 7/98, OTK 1998/7/118).
Uwzględniając treść normatywną przepisów uso Sąd doszedł do przekonania, że ustawodawca w sposób celowy użył pojęcia "zdarzenie losowe" zgodnie z regułami oficjalnego języka polskiego ogólnego, tak by obejmowało ono zróżnicowany wachlarz zdarzeń nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych, mogących znacząco utrudnić sytuację materialną ucznia. Już samo określenie "losowe" wskazuje, że chodzi o katalog stanów faktycznych, których charakteru i cech nie można z góry określić. Jednocześnie ustawodawca upoważnił gminy do określenia trybu i sposobu udzielania zasiłku szkolnego w zależności od zdarzenia losowego. W takim kontekście upoważnienie do wydania aktu prawa miejscowego należy rozumieć jako pozwalające na zróżnicowanie trybu i sposobu udzielania zasiłków w zależności od charakteru niektórych, szczególnych zdarzeń losowych. W żadnym razie gmina nie może określać katalogu zamkniętego tych zdarzeń, gdyż z woli ustawodawcy pojęcie to ma charakter niedookreślony - w ten sposób obejmując możliwie szeroki wachlarz sytuacji faktycznych. Nieuprawnionym było również nakładanie na podmiot wnioskujący o przyznanie zasiłku szkolnego obowiązku przedłożenia zaświadczenia lub innego dokumentu potwierdzającego zaistnienie "zdarzenia losowego". Ubocznie należy w tym miejscu dodać, że w uchwale z dnia [...] maja 2005 r. nie wyjaśniono rozumienia sformułowania "innego dokumentu potwierdzającego zaistnienie zdarzenia losowego". Nie wiadomo w szczególności, jaki powinien to być rodzaj dokumentu i przez kogo powinien zostać wystawiony. Nałożenie tego obowiązku nie zawiera się w delegacji ustawowej o której stanowi art. 90f ust. 2 uso. W szczególności przepis ten nie dotyczy trybu i sposobu udzielania zasiłku szkolnego w zależności od "zdarzenia losowego". Trafnie zauważył Prokurator, że tego rodzaju zapis stanowi modyfikację kpa określającą przebieg postępowania dowodowego w sprawie. Poza tym, z kompetencji do określania trybu i sposobu udzielania zasiłku (art. 90f pkt 4 uso) upoważniony organ powinien czynić użytek w sposób spójny z zamysłem ustawodawcy. W uso wyraźnie uzależniono uprawnienie do zasiłku szkolnego od każdej sytuacji mieszczącej się w zakresie pojęcia "zdarzenie losowe". Gmina nie może definiować tego pojęcia, jak też nie może kształtować trybu i sposobu udzielania zasiłku w sposób, który by ograniczał możliwość pozyskania pomocy przez jakiegokolwiek ucznia dotkniętego zdarzeniem losowym w znaczeniu ustawowym.
Odnosząc się do sformułowanego przez Burmistrza w piśmie z dnia [...] sierpnia 2008 r. wniosku o umorzenie postępowania, w związku z uznaniem wniesionej przez Prokuratora skargi za uzasadnioną oraz podjęciem uchwały z dnia [...] sierpnia 2012 r., w której skreślone zostały §5 i §8 ust. 4 uchwały z dnia [...] maja 2005 r., Sąd uznał ten wniosek za niezasadny. Dokonana zmiana uchwały z dnia [...] maja 2005 r. nie skutkowała bezprzedmiotowością prowadzonego postępowania sądowego. Zgodnie bowiem z dominującym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, zmiana lub uchylenie uchwały podjętej przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej dokonana po zaskarżeniu tej uchwały do sądu administracyjnego nie czyni zbędnym wydania przez sąd wyroku, jeżeli zaskarżona uchwała może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego jej uchylenie lub zmianę (wyrok NSA z: 04.8.2005 r., sygn. akt OSK 1290/04; 01.9.2010 r., sygn. akt I OSK 368/10; wyrok WSA w Olsztynie z 07.12.2010 r., sygn. akt II SA/Ol 892/10, baza orzeczeń NSA, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 04.07.2012 r., sygn. akt IV SA/Po 260/12, baza orzeczeń NSA; podobne stanowisko zajmuje też doktryna – por. m.in. W. Kisiel, w: red. P. Chmielnicki, Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, Warszawa 2010 r., str. 805–806; R. Lewicka, Kontrola prawotwórstwa administracji o charakterze powszechnie obowiązującym, Warszawa 2008 r., str. 220). Stwierdzenie nieważności uchwały przez sąd oznacza, że w tym zakresie wskazane unormowania należy traktować tak, jak gdyby nigdy nie zostały podjęte. Ta zasadnicza różnica między istotą i skutkami uchylenia aktu prawa miejscowego, a stwierdzeniem jego nieważności w trybie kontroli sądowej powoduje, że nie można uznać postępowania za bezprzedmiotowe (wyrok WSA w Lublinie z 18.6.2008 r., II SA/Lu 320/08, ZNSA 2009/1/119). Poza tym, w obrocie prawnym po podjęciu uchwały z dnia [...] sierpnia 2012 r. nadal pozostawał §9 uchwały z dnia [...] maja 2005 r., który nie został uchylony.
Mając na uwadze powyższe Sąd w punkcie 1 wyroku, działając na podstawie art. 147 § 1 ppsa, stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały z [...] maja 2005 r. w części obejmującej §5, §8 ust. 4 oraz § 9.
W pkt 2 wyroku Sąd działając na podstawie art. 152 ppsa określił, że zaskarżona uchwała w §5, §8 ust. 4 oraz § 9 nie podlega wykonaniu. Oznacza to, że nie wywołuje ona skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia, od chwili wydania wyroku, mimo że wyrok uchylający tę decyzję nie jest jeszcze prawomocny (wyrok NSA z 29.7.2004 r., OSK 591/04, ONSAiWSA 2004/2/32).
ja
Nietezowane
Artykuły przypisane do orzeczenia
Kup dostęp i zobacz, do jakich przepisów odnosi się orzeczenie. Znajdź inne potrzebne orzeczenia.
Skład sądu
Bożena PopowskaDonata Starosta /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Grossmann
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 października 2012 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w T. na uchwałę Rady Miejskiej w W. z dnia [...] maja [...] r. nr [...] w przedmiocie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym uczniom, 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej § 5 i § 8 ust. 4 oraz § 9; 2. określa, że zaskarżona uchwała w zakresie wskazanym w punkcie 1 nie może być wykonana.
Uzasadnienie
Prokurator Rejonowy w T. (dalej Prokurator) pismem z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej WSA) skargę na uchwałę Rady Miejskiej w W. z dnia [...] maja 2005 r., nr [...], w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy W. (dalej uchwała z dnia [...] maja 2005 r.).
Uchwałę z dnia [...] maja 2005 r. Prokurator zaskarżył w części obejmującej §5 i §8 ust. 4 zarzucając rażące naruszenie prawa, tj. art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. 2001 r., nr 142, poz. 1591 ze zm., dalej usg) w zw. z art. 90f ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. 2004 r., nr 256, poz. 2572 ze zm., dalej uso), przez powtórzenie w §5 uchwały przepisów art. 90d ust. 2 pkt 1 i 2 uso i nieuprawnione nakładanie obowiązku na wnioskującego o zasiłek szkolny udokumentowania okoliczności zdarzenia losowego w §8 ust. 4 uchwały z dnia 18 maja 2005 r. Prokurator powołując się na art. 147 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 270, dalej ppsa) wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały z dnia 18 maja 2005 r. w części obejmującej §5 i §8 ust. 4.
W uzasadnieniu Prokurator wyjaśnił, że powtórzenie zapisów uso w uchwale z dnia 18 maja 2005 r. stanowi istotne naruszenie przepisów prawa. Zgodnie z dyrektywą sformułowaną w §137 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. 2002 r., nr 100, poz. 908, dalej ztp), którą stosuje się odpowiednio do aktów prawa miejscowego (§143 ztp), w uchwale nie powtarza się przepisów ustaw, ratyfikowanych umów międzynarodowych i rozporządzeń. Naruszenie tej zasady techniki prawodawczej stanowi przede wszystkim nieuprawnione wejście rady gminy (prawodawcy miejscowego) w sferę kompetencji zastrzeżonych wyłącznie dla ustawodawcy (twórcy prawa powszechnie obowiązującego), co z kolei może wywołać u adresatów norm wadliwe przekonanie, że transponowane na grunt lokalny normy prawa powszechnie obowiązującego są jedynie normami prawa miejscowego, które wiążą wyłącznie na obszarze właściwości lokalnego prawodawcy. Uchwała nie może jeszcze raz regulować tego, co zostało już wcześniej unormowane przez ustawodawcę i co stanowi przepis powszechnie obowiązujący, gdyż taki zbieg stwarza niebezpieczeństwo interpretacji powtórzonego przepisu wyłącznie w kontekście uchwały, w której go zawarto, co z kolei może prowadzić do całkowitej lub częściowej zmiany intencji (ratio legis) ustawodawcy. Wielość powtórzeń uregulowań ustawowych powoduje również, że akt prawa miejscowego jest w istocie kopią ustawy i z tego powodu zabieg legislacyjny, w wyniku którego w porządku prawnym funkcjonują dwa akty prawne wprawdzie różnej rangi, ale tej samej treści, należy uznać za zbędny i przez to niedopuszczalny.
Kolejnym istotnym naruszeniem prawa na które zwrócił uwagę Prokurator jest dążenie przez radę gminy do nieuprawnionego nakładania obowiązku na wnioskującego o zasiłek szkolny udokumentowania okoliczności zdarzenia losowego. Takie zapisy w uchwale stanowią modyfikację przepisów postępowania administracyjnego określonych w art. 75, art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) do czego rada gminy nie jest upoważniona. Zgodnie z art. 74 §1 kpa jako dowód w postępowaniu administracyjnym należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a więc nie tylko dowody w postaci dokumentów. Nadto to na organie prowadzącym postępowanie (art. 77 kpa) ciąży obowiązek zebrania dowodów i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a nie przerzucanie ciężaru postępowania dowodowego na stronę (k. 4-5 akt sądowych).
W odpowiedzi na skargę z dnia [...] sierpnia 2012 r. Burmistrz W. (dalej Burmistrz) poinformował o przekazaniu do Rady Miejskiej w W. projektu uchwały w sprawie zmiany uchwały z dnia [...] maja 2005 r. Projekt ten będzie przedmiotem obrad sesji Rady Miejskiej dnia [...] sierpnia 2012 r. (k. 7 akt sądowych).
Pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. Burmistrz w uzupełnieniu odpowiedzi na skargę uznał ją za zasadną oraz wniósł o umorzenie postępowania sądowego.
W uzasadnieniu Burmistrz wyjaśnił, że Rada Miejska w W. po zapoznaniu się ze skargą na uchwałę z dnia [...] maja 2005 r., uznając ją za uzasadnioną podjęła w dniu [...] sierpnia 2012 r. uchwałę nr [...] w sprawie zmiany uchwały z dnia [...] maja 2005 r. (dalej uchwała z dnia [...] sierpnia 2012 r.). Rada Miejska dokonała dodatkowo zmiany postanowień §7 uchwały z dnia [...] maja 2005 r. z uwagi na dotychczasowe odesłanie do §5, który obecnie uległ skreśleniu (k. 20 akt sądowych).
Podczas rozprawy odbywającej się dnia [...] października 2012 r. Prokurator podzielając zarzuty skargi dodatkowo wniósł o stwierdzenie nieważności §9 uchwały z dnia [...] maja 2005 r. uzasadniając, że organ zdefiniował zdarzenie losowe, naruszając granice delegacji ustawowej oraz ztp (k. 32 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ppsa sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie natomiast do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Wynikający z przywołanych regulacji zakres kognicji sądów administracyjnych ograniczony został do kontroli sfery prawnej zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w uchwalonym przez organ jednostki samorządu terytorialnego akcie prawa miejscowego obliguje sąd, zgodnie z art. 147 § 1 ppsa do stwierdzenia nieważności aktu w całości lub w części albo do stwierdzenia, że został on wydany z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jego nieważności. Natomiast doprecyzowanie przesłanek określających kompetencję sądu administracyjnego do podjęcia jednego ze wskazanych rozstrzygnięć zostało dokonane w ustawach samorządowych. Zgodnie z art. 91 ust. 1 usg, uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90 usg. Z kolei w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 usg). Natomiast zgodnie z art. 93 ust. 1 usg, po upływie 30-dniowego terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 usg, organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Sąd administracyjny kontrolując działalność administracji publicznej pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 ppsa związany granicami sprawy, a nie granicami skargi. Nie będąc związany granicami skargi, sąd jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa oraz wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze.
Przedmiotem niniejszej sprawy pozostaje dokonanie oceny zgodności z prawem uchwały z dnia 18 maja 2005 r. Uchwała została powzięta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 usg i art. 90f uso. Została ona opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego dnia 30 czerwca 2005 r., nr 97, poz. 2806. W zaskarżonym §5 stanowi ona, że stypendium szkolne może być udzielane w formie:
1) całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych, w tym wyrównawczych, wykraczających poza zajęcia realizowane w szkole w ramach planu nauczania, a także udziału w zajęciach edukacyjnych realizowanych poza szkołą,
2) pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym, w tym w szczególności zakupu podręczników,
3) pokrycia kosztów związanych z pobieraniem nauki poza miejscem zamieszkania,
4) świadczenia pieniężnego, jeżeli Burmistrz W. uzna, że udzielenie stypendium w formach, o których mowa w pkt 1-3 jest niecelowe lub nie jest możliwe.
W zaskarżonym §8 ust. 4 uchwała z dnia [...] maja 2005 r. stanowi, że do wniosku o przyznanie zasiłku szkolnego musi być załączone zaświadczenie lub inny dokument potwierdzający zaistnienie zdarzenia losowego powodującego przejściowo trudną sytuację materialną ucznia. Natomiast w §9 zaskarżonej uchwały wymienione zostały rodzaje zdarzeń losowych uzasadniające przyznanie zasiłku szkolnego, którymi są w szczególności:
1) pożar w mieszkaniu ucznia,
2) kradzież w mieszkaniu ucznia,
3) zalanie mieszkania ucznia,
4) śmierć opiekuna prawnego ucznia, będącego jedynym żywicielem rodziny lub inne podobne zdarzenia uznane przez Burmistrza W. za losowe.
Uchwała z [...] maja 2005 r. stanowi akt prawa miejscowego, wydany w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 90f uso. Dopuszczalność wydawania tego rodzaju aktów powszechnie obowiązujących została przewidziana przez ustrojodawcę w art. 94 Konstytucji. Akty prawa miejscowego jako akty podustawowe, muszą być wydane na podstawie wyraźnego, a nie opartego jedynie na domniemaniu, czy wykładni celowościowej upoważnienia ustawowego, w granicach w tym upoważnieniu określonych. Upoważnienie to nie może opierać się na domniemaniu objęcia swoim zakresem materii w nim niewymienionych (D. Dąbek, Prawo miejscowe, Warszawa 2007 r., str. 72). Jak jednak zauważa się w orzecznictwie, związek między upoważnieniem zawartym w ustawie, a aktem prawa miejscowego, wydanym na jego podstawie, w świetle art. 94 Konstytucji RP może być luźniejszy niż związek między upoważnieniem ustawowym, a aktem podustawowym, w świetle art. 92 Konstytucji RP, zatem swoboda organu samorządu terytorialnego w przyjętej regulacji aktem prawa miejscowego jest większa, niż organu administracji publicznej przy stanowieniu aktu podustawowego (wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 519/09, lex nr 569963). Przepisy Konstytucji RP i ustaw nie określają szczegółowo treści upoważnienia na wzór tego, jak czynią to w odniesieniu do rozporządzeń. Formalnie rzecz biorąc wystarczy, by upoważnienie do ustanowienia aktów prawa miejscowego spełniało minimalne wymagania co do jego treści, a więc określało materię będącą przedmiotem regulacji oraz organ do niej upoważniony. Kompetencje gmin do wydawania aktów prawa miejscowego określają jednostki redakcyjne art. 40 usg. Klauzula kompetencyjna zobowiązuje organy stanowiące gmin do wydawania aktów prawa miejscowego wyłącznie na podstawie upoważnień ustawowych. Gminny samorząd terytorialny jest legitymowany do stanowienia, należących do omawianej grupy, aktów prawa miejscowego tylko wówczas i w takim zakresie, który bezpośrednio wynika z woli ustawodawcy wyrażonej w upoważnieniu ustawowym. Tak rozumiana kompetencja określona w art. 40 ust. 1 usg oznacza między innymi, zakaz wykraczania przez organy stanowiące gmin poza ściśle rozumiane upoważnienia ustawowe zawarte w ustawach szczególnych (wyrok NSA z 08.9.2009 r., II GSK 42/09, baza orzeczeń NSA).
Zgodnie z art. 90d ust. 1 uso, stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem ust. 12. Stosownie natomiast do art. 90d ust. 2 uso, stypendium szkolne może być udzielane uczniom w formie, po pierwsze, całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych, w tym wyrównawczych, wykraczających poza zajęcia realizowane w szkole w ramach planu nauczania, a także udziału w zajęciach edukacyjnych realizowanych poza szkołą, po drugie, pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym, w tym w szczególności zakupu podręczników. Stypendium szkolne może być udzielane uczniom szkół ponadgimnazjalnych oraz słuchaczom kolegiów, także w formie całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów związanych z pobieraniem nauki poza miejscem zamieszkania (art. 90d ust. 4 uso). Stypendium szkolne może być także udzielone w formie świadczenia pieniężnego, jeżeli organ przyznający stypendium uzna, że udzielenie stypendium w formach, o których mowa w ust. 2, a w przypadku uczniów szkół ponadgimnazjalnych także w formie, o której mowa w ust. 4, nie jest możliwe, natomiast w przypadku słuchaczy kolegiów, o których mowa w ust. 3, udzielenie stypendium w formach, o których mowa w ust. 2 i 4, nie jest celowe (art. 90d ust. 5 uso).
W ocenie Sądu rację ma Prokurator zwracając uwagę na nieważność §5 uchwały z dnia [...] maja 2005 r., w którym powtórzona została treść art. 90d ust. 2, 4 i 5 uso. Rada gminy uchwalając przepisy prawa miejscowego powinna to czynić w zgodzie z ztp, do których to aktów zgodnie z § 143 załącznika do tego rozporządzenia stosuje się odpowiednio zasady wyrażone w dziale VI, z wyjątkiem § 141, w dziale V, z wyjątkiem § 132, w dziale II oraz w dziale I rozdziału 2 – 7, chyba, że odrębne przepisy stanowią inaczej. Zgodnie z §137 ztp, który ma zastosowanie zgodnie z cyt. wyżej § 143 ztp także do aktów prawa miejscowego, w uchwale nie powtarza się przepisów ustaw, ratyfikowanych umów międzynarodowych i rozporządzeń. Niedopuszczalne jest zatem powtarzanie w uchwale przepisów unormowanych uprzednio w ustawie. Akt prawa miejscowego nie powinien stanowić kopii czy też wiernego odzwierciedlenia tekstu ustawy zarówno ze względów czysto pragmatycznych, polegających na unikaniu zbędnych powtórzeń oraz zachowaniu należytego poziomu przejrzystości tekstu prawnego, jak i względów natury interpretacyjnej, dotyczących ewentualnych różnic pomiędzy strukturą oraz sformułowaniami zawartymi w ustawie i akcie prawnym niższej rangi. Unormowania zawarte w akcie prawa miejscowego, będące powtórzeniem regulacji ustawowej naruszają nie tylko §137 w zw. z §143 ztp, lecz przede wszystkim art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, ponieważ regulują określoną materię bez wymaganego upoważnienia ustawowego, bądź też z przekroczeniem jego granic.
Rada Miasta w sposób niezgodny z prawem nałożyła na podmiot ubiegający się o przyznanie zasiłku szkolnego obowiązek udokumentowania jego okoliczności, definiując ponadto w §9 uchwały z dnia [...] maja 2005 r. przesłanki zdarzenia losowego. Zasiłek szkolny może być przyznany uczniowi znajdującemu się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej z powodu zdarzenia losowego (art. 90e ust. 1 uso). Rada Miasta uchwala regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy, kierując się celami pomocy materialnej o charakterze socjalnym, w którym określa w szczególności (art. 90f uso):
1. sposób ustalania wysokości stypendium szkolnego w zależności od sytuacji materialnej uczniów i ich rodzin oraz innych okoliczności, o których mowa w art. 90d ust. 1;
2. formy, w jakich udziela się stypendium szkolnego w zależności od potrzeb uczniów zamieszkałych na terenie gminy;
3. tryb i sposób udzielania stypendium szkolnego;
4. tryb i sposób udzielania zasiłku szkolnego w zależności od zdarzenia losowego.
Ustawodawca nie zdefiniował w uso pojęcia "zdarzenia losowego". W świetle takiego zamysłu ustawodawcy, definiowanie pojęcia niedookreślonego w akcie rangi podustawowej narusza prawo. Ustalając znaczenie pojęcia "zdarzenia losowego" Rada Miejska dopuściła się nieuprawnionego zabiegu legislacyjnego. W orzecznictwie sądowym (wyrok NSA z 30.10.2007 r., sygn. akt II OSK 1954/06, baza orzeczeń NSA), jak też orzecznictwie TK, wskazuje się na konieczność ścisłej interpretacji przepisów kompetencyjnych upoważniających do stanowienia prawa. TK sformułował w tym zakresie szereg zasad, jakie należy przestrzegać tworząc akty normatywne rangi podustawowej. W kontekście tej sprawy warto zwrócić uwagę na dwie z tych zasad:
- brak stanowiska ustawodawcy w jakiejś sprawie, przejawiający się w nieprecyzyjności upoważnienia, musi być interpretowany jako nie udzielenie w danym zakresie kompetencji normodawczej. Upoważnienie nie może opierać się na domniemaniu objęcia swym zakresem materii w nim nie wymienionych. Nie podlega też ono wykładni rozszerzającej ani celowościowej (wyrok TK z 5.10.1999 r., sygn. akt U 4/99 i powołane tam orzeczenia);
- jeśli akt określa tryb postępowania, to powinien to czynić w taki sposób, by zachowana została spójność z postanowieniami ustawy (wyrok TK z 8.12.1998 r., sygn. akt U 7/98, OTK 1998/7/118).
Uwzględniając treść normatywną przepisów uso Sąd doszedł do przekonania, że ustawodawca w sposób celowy użył pojęcia "zdarzenie losowe" zgodnie z regułami oficjalnego języka polskiego ogólnego, tak by obejmowało ono zróżnicowany wachlarz zdarzeń nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych, mogących znacząco utrudnić sytuację materialną ucznia. Już samo określenie "losowe" wskazuje, że chodzi o katalog stanów faktycznych, których charakteru i cech nie można z góry określić. Jednocześnie ustawodawca upoważnił gminy do określenia trybu i sposobu udzielania zasiłku szkolnego w zależności od zdarzenia losowego. W takim kontekście upoważnienie do wydania aktu prawa miejscowego należy rozumieć jako pozwalające na zróżnicowanie trybu i sposobu udzielania zasiłków w zależności od charakteru niektórych, szczególnych zdarzeń losowych. W żadnym razie gmina nie może określać katalogu zamkniętego tych zdarzeń, gdyż z woli ustawodawcy pojęcie to ma charakter niedookreślony - w ten sposób obejmując możliwie szeroki wachlarz sytuacji faktycznych. Nieuprawnionym było również nakładanie na podmiot wnioskujący o przyznanie zasiłku szkolnego obowiązku przedłożenia zaświadczenia lub innego dokumentu potwierdzającego zaistnienie "zdarzenia losowego". Ubocznie należy w tym miejscu dodać, że w uchwale z dnia [...] maja 2005 r. nie wyjaśniono rozumienia sformułowania "innego dokumentu potwierdzającego zaistnienie zdarzenia losowego". Nie wiadomo w szczególności, jaki powinien to być rodzaj dokumentu i przez kogo powinien zostać wystawiony. Nałożenie tego obowiązku nie zawiera się w delegacji ustawowej o której stanowi art. 90f ust. 2 uso. W szczególności przepis ten nie dotyczy trybu i sposobu udzielania zasiłku szkolnego w zależności od "zdarzenia losowego". Trafnie zauważył Prokurator, że tego rodzaju zapis stanowi modyfikację kpa określającą przebieg postępowania dowodowego w sprawie. Poza tym, z kompetencji do określania trybu i sposobu udzielania zasiłku (art. 90f pkt 4 uso) upoważniony organ powinien czynić użytek w sposób spójny z zamysłem ustawodawcy. W uso wyraźnie uzależniono uprawnienie do zasiłku szkolnego od każdej sytuacji mieszczącej się w zakresie pojęcia "zdarzenie losowe". Gmina nie może definiować tego pojęcia, jak też nie może kształtować trybu i sposobu udzielania zasiłku w sposób, który by ograniczał możliwość pozyskania pomocy przez jakiegokolwiek ucznia dotkniętego zdarzeniem losowym w znaczeniu ustawowym.
Odnosząc się do sformułowanego przez Burmistrza w piśmie z dnia [...] sierpnia 2008 r. wniosku o umorzenie postępowania, w związku z uznaniem wniesionej przez Prokuratora skargi za uzasadnioną oraz podjęciem uchwały z dnia [...] sierpnia 2012 r., w której skreślone zostały §5 i §8 ust. 4 uchwały z dnia [...] maja 2005 r., Sąd uznał ten wniosek za niezasadny. Dokonana zmiana uchwały z dnia [...] maja 2005 r. nie skutkowała bezprzedmiotowością prowadzonego postępowania sądowego. Zgodnie bowiem z dominującym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, zmiana lub uchylenie uchwały podjętej przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej dokonana po zaskarżeniu tej uchwały do sądu administracyjnego nie czyni zbędnym wydania przez sąd wyroku, jeżeli zaskarżona uchwała może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego jej uchylenie lub zmianę (wyrok NSA z: 04.8.2005 r., sygn. akt OSK 1290/04; 01.9.2010 r., sygn. akt I OSK 368/10; wyrok WSA w Olsztynie z 07.12.2010 r., sygn. akt II SA/Ol 892/10, baza orzeczeń NSA, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 04.07.2012 r., sygn. akt IV SA/Po 260/12, baza orzeczeń NSA; podobne stanowisko zajmuje też doktryna – por. m.in. W. Kisiel, w: red. P. Chmielnicki, Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, Warszawa 2010 r., str. 805–806; R. Lewicka, Kontrola prawotwórstwa administracji o charakterze powszechnie obowiązującym, Warszawa 2008 r., str. 220). Stwierdzenie nieważności uchwały przez sąd oznacza, że w tym zakresie wskazane unormowania należy traktować tak, jak gdyby nigdy nie zostały podjęte. Ta zasadnicza różnica między istotą i skutkami uchylenia aktu prawa miejscowego, a stwierdzeniem jego nieważności w trybie kontroli sądowej powoduje, że nie można uznać postępowania za bezprzedmiotowe (wyrok WSA w Lublinie z 18.6.2008 r., II SA/Lu 320/08, ZNSA 2009/1/119). Poza tym, w obrocie prawnym po podjęciu uchwały z dnia [...] sierpnia 2012 r. nadal pozostawał §9 uchwały z dnia [...] maja 2005 r., który nie został uchylony.
Mając na uwadze powyższe Sąd w punkcie 1 wyroku, działając na podstawie art. 147 § 1 ppsa, stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały z [...] maja 2005 r. w części obejmującej §5, §8 ust. 4 oraz § 9.
W pkt 2 wyroku Sąd działając na podstawie art. 152 ppsa określił, że zaskarżona uchwała w §5, §8 ust. 4 oraz § 9 nie podlega wykonaniu. Oznacza to, że nie wywołuje ona skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia, od chwili wydania wyroku, mimo że wyrok uchylający tę decyzję nie jest jeszcze prawomocny (wyrok NSA z 29.7.2004 r., OSK 591/04, ONSAiWSA 2004/2/32).
ja