II SA/Wr 404/12
Wyrok
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
2012-09-19Nietezowane
Artykuły przypisane do orzeczenia
Do tego artykulu posiadamy jeszcze 13 orzeczeń.
Kup dostęp i zobacz, do jakich przepisów odnosi się orzeczenie. Znajdź inne potrzebne orzeczenia.
Skład sądu
Andrzej Wawrzyniak
Anna Siedlecka /przewodniczący sprawozdawca/
Mieczysław GórkiewiczSentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Siedlecka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Protokolant: Starszy asystent sędziego Katarzyna Grott po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 września 2012 r. sprawy ze skargi D. W. o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w J. G. za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 maja 2008 r. sygn. akt II SA/Wr 781/06 oddala skargę.
Uzasadnienie
Przesyłką nadaną w urzędzie pocztowym w dniu 22 grudnia 2008 r. D. W. przesłała bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu datowaną na ten dzień skargę, w której wniosła o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w J. G. kary grzywny za niewykonanie wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 16 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Wr 781/06 oraz brak przekazania do sądu administracyjnego jej skargi z dnia 23 października 2008 r. W uzasadnieniu skargi skarżąca wyjaśniła, że skargą wniesioną za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia 23 października 2008 r. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu niewykonanie wyroku tegoż sądu z dnia 16 maja 2008 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 781/06, przez organ II instancji. W uzasadnieniu tej skargi podniosła m.in., że "organ nie zastosował się do wezwania i nie usunął stanu naruszenia prawa - wezwanie z dnia 22.08.08.". Uzasadniając drugie z żądań skargi, skarżąca wskazała fakt braku przekazania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. do sądu administracyjnego jej skargi z dnia 23 października 2008 r. Jako załącznik do skargi D. W. załączyła datowaną na dzień 23 października 2008 r. kserokopię skargi na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 maja 2008 r. Ponadto D. W. wymieniła jako załącznik wezwanie z dnia 22 sierpnia 2008 r.
Po przekazaniu skargi do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G., organ ten w udzielonej odpowiedzi uznał skargę za nieuzasadnioną i wniósł o jej oddalenie. Kolegium wyjaśniło, że po doręczeniu organowi w dniu 22 września 2008 r. prawomocnego wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 16 maja 2008 r., realizując wskazania zawarte w tym wyroku, w dniu 22 października 2008 r. zwróciło się do Marszałka Województwa D. o ustalenie daty doręczenia postanowienia z 13 lipca 2004 r. Równocześnie z tym pismem Kolegium zawiadomiło skarżącą o niemożliwości dochowania terminu, podając przyczyny i wyznaczając nowy termin załatwienia sprawy do dnia 28 listopada 2008 r. Wobec uzyskanych informacji, Kolegium wyjaśniło, że kolejnymi pismami podjęło dalsze czynności wyjaśniające, realizowane zgodnie z zaleceniami Sądu w wyroku z dnia 16 maja 2008 r. O wszystkich czynnościach strony były informowane, a wobec braku możliwości pełnego wyjaśnienia sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze zmuszone było do dwukrotnego ponownego wyznaczania nowych terminów załatwienia sprawy. Odnosząc się do zarzutu braku przekazania Sądowi skargi z dnia 23 października 2008 r. Kolegium poinformowało, że złożona skarga z tego dnia wpłynęła do Kolegium w dniu 27 października 2008 r. W dniu 25 listopada 2008 r. została na nią udzielona odpowiedź, którą wysłano do Sądu w dniu 26 października 2008 r. [sic!], a zatem z zachowaniem 30-dniowego terminu na udzielenie odpowiedzi na skargę.
Następnie w odpowiedzi na przedstawione przez Kolegium stanowisko, skarżąca w piśmie z dnia 23 marca 2009 r. podniosła, że "w aktach sprawy II SA/Wr 57/09 brak jest wezwania strony skarżącej przesłanego do SKO w J. G. do wykonania wyroku".
W dniu 10 marca 2009 r. do Sądu wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2009 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozpoznając sprzeciw od tego orzeczenia, postanowieniem z dnia 4 czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznał skarżącej prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej 50 złotych, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Skarżąca wniosła zażalenie na to postanowienie, które zostało oddalone postanowieniem NSA z dnia 25 sierpnia 2009 r. Następnie postanowieniem z dnia 12 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił zażalenie skarżącej na postanowienie referendarza sądowego z dnia 9 kwietnia 2009 r. Skarżąca wraz z M. W. wnieśli zażalenie na to postanowienie. Zarządzeniem z dnia 10 listopada 2009 r. wezwano żalących się solidarnie do uiszczenia wpisu do zażalenia w wysokości 50 zł. W dniu 21 grudnia 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek skarżącej i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 1 lutego 2010 r. umorzył postępowanie w zakresie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 50 zł oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wobec wniesionego przez skarżącą sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 12 marca 2010 r. umorzył postępowanie w zakresie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 50 zł oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Zażalenie skarżącej na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem NSA z dnia 22 kwietnia 2010 r. Następnie postanowieniem z dnia 27 lipca 2010 r. NSA oddalił zażalenie skarżącej i M. W. na postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 12 października 2009 r.
Z powodu wniosku skarżącej o wyłączenie wszystkich sędziów WSA we Wrocławiu wyznaczona na dzień 28 września 2010 r. rozprawa została odroczona bez możliwości przystąpienia do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Zarządzeniem z dnia 6 grudnia 2010 r. pozostawiono wniosek skarżącej o wyłączenie sędziów bez rozpoznania. Następnie w dniu 8 lutego 2011 r. do Sądu wpłynął kolejny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 15 lutego 2011 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 26 stycznia 2011 r. skarżąca wniosła kolejny wniosek o wyłącznie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Następnie pismem z dnia 8 lutego 2011 r. skarżąca wniosła skargę o stwierdzenie przewlekłości postępowania. Postanowieniem z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt II OPP 4/11 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na przewlekłość postępowania. Rozpoznając wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu od orzekania w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 20 czerwca 2011 r., sygn. akt II SO/Op 12/11 oddalił wniosek. Postanowieniami wydanymi w dniu 24 listopada 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia skarżącej na zarządzenie z dnia 6 grudnia 2010 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku D. W. o wyłączenie sędziów (II OZ 1126/11) oraz na postanowienie WSA we Wrocławiu o odrzuceniu zażalenia na postanowienie w przedmiocie wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wyłączenie sędziego (II OZ 1127/11).
Po zwrocie akt sądowych w niniejszej sprawie zarządzeniem dnia 29 grudnia 2011 r. Przewodniczący Wydziału II wyznaczył na dzień 31 stycznia 2012 r. rozprawę w sprawie. Przy piśmie złożonym na rozprawie w dniu 31 stycznia 2012 r. skarżąca przedłożyła do akt kserokopię wezwania z dnia 22 sierpnia 2008 r. wraz z dowodem jego nadania. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2012 r. (sygn. akt II SA/Wr 57/09) WSA we Wrocławiu odrzucił skargę w przedmiocie wymierzenia organowi administracji grzywny za niewykonanie wyroku Sądu z dnia 16 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Wr 781/06. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał wówczas, że skarżąca nie wezwała skutecznie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. do wykonania wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 16 maja 2008 r. Wskazano, że wezwanie, o którym mowa w art. 154 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi musi być skierowane do organu będącego w zwłoce, czyli po upływie terminu do załatwienia sprawy, a kolegium otrzymało akta celem wykonania wyroku dopiero 22 września 2008 r., czyli blisko miesiąc później od skierowanego przez skarżącą wezwania z dnia 22 sierpnia 2008 r., a zatem w dacie wystosowania pisma wskazanego przez skarżącą jako wezwanie termin do załatwienia sprawy nie mógł jeszcze biec. W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika D. W. zaskarżyła to postanowienie w całości i wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżących zwrotu kosztów wg norm przypisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 5 czerwca 2012 r. (sygn. akt II OSK 1218/12) uchylił zaskarżone postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 14 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Wr 57/09. Na uzasadnienie tego rozstrzygnięcia podano, że w myśl art. 154 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszczalność wniesienia skargi w rozpoznawanej sprawie nie jest uwarunkowane upływem określonego okresu od dnia doręczenia organowi wezwania do wykonania wyroku. NSA stwierdził, że jedynym warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi na podstawie przywołanego przepisu jest uprzednie wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, a warunek ten został przez skarżącą w tej sprawie dopełniony.
Skarżąca w piśmie doręczonym Sądowi w dniu 17 września 2012 r. podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie, powielając szereg uwag i cytatów dotyczących procedury ustalania warunków zabudowy oraz kwestii ksiąg wieczystych nieruchomości. Pismo to odczytano na rozprawie przed WSA we Wrocławiu w dniu 19 września 2012 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, sąd sprawę rozstrzyga wyrokiem (art. 132 p.p.s.a.). Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże sąd i strony, a więc przede wszystkim organ administracji publicznej, którego akt (decyzję, postanowienie itp.) skarżono przed sądem. Uprawomocnienie się wyroku rozpoczyna etap jego wykonywania, o czym stanowi art. 286 § 1 p.p.s.a., w myśl którego po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji akta administracyjne sprawy zwraca się organowi administracji publicznej załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności. Termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi (§ 2).
Szczególnym środkiem, który przysługuje stronie w powyższych sprawach jest możliwość żądania wymierzenia grzywny organowi, który nie wykonuje wyroku sądu administracyjnego. Na mocy art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę tę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (§ 6). Trzeba jeszcze zauważyć, że art. 154 § 1 p.p.s.a. obecne brzmienie otrzymał na mocy art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2011 r. Nr 6, poz.18 i Nr 76, poz. 409), która weszła w życie z dniem 11 kwietnia 2011 r., a zatem już po wniesieniu skargi przez D. W.. Istotą opisanej nowelizacji art. 154 § 1 p.p.s.a. było wprowadzenie obok możliwości zarzucenia organowi bezczynności także możliwość zarzucenia mu przewlekłego prowadzenia postępowania po doręczeniu prawomocnego wyroku sądu. W rozpoznawanej obecnie sprawie – zdaniem Sądu – rozważenia wymaga zatem przede wszystkim kwestia bezczynności organu, albowiem na dzień wniesienia skargi jedynie bezczynność mogła być istotą zarzutu skargi. Jednakże Sąd nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi odnieść się winien również do zagadnienia ewentualnej przewlekłości postępowania po wyroku z dnia 16 maja 2008 r. (zob. art. 132 § 1 p.p.s.a.).
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy trzeba w pierwszej kolejności powiedzieć, iż warunkiem dopuszczalności skargi w przedmiocie wymierzenia organowi administracji grzywny za niewykonanie wyroku sądu jest uprzednie wezwanie tego organu do wykonania wyroku. W niniejszej sprawie skarżąca wezwanie do wykonania wyroku skierowała do organu w dniu 22 sierpnia 2008 r., a zatem przed wniesieniem skargi do WSA we Wrocławiu (skargę nadano pocztą w dniu 22 grudnia 2008 r. – bezpośrednio do Sądu, a do organu wpłynęła ona w dniu 27 października 2008 r.). Wobec tego należy uznać – a Sąd w niniejszej sprawie związany jest idącą w tym kierunku wykładnią prawa zaprezentowaną przez NSA (zob. art. 190 p.p.s.a.) w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 1218/12 – iż skarga w niniejszej sprawie jest dopuszczalna i może być merytorycznie rozpoznana.
W związku z powyższym trzeba zauważyć, że wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 16 maja 2008 r. (sygn. akt II SA/Wr 781/06) miał charakter kasacyjny, albowiem Sąd uchylił zaskarżone wówczas postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia 13 września 2006 r., nr [...] w sprawie uzgodnienia w odniesieniu do melioracji wodnych - bez uwag - warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zbiornika na nieczystości płynne. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd wskazał organowi administracji uchybienia, które skutkowały uchyleniem zaskarżonego wówczas postanowienia. Jak wynika z uzasadnienia rozstrzygnięcia Sądu, organ nie wyjaśnił należycie, czy skarżąca skutecznie wniosła zażalenie na postanowienie Marszałka Województwa D., a mimo to je rozpatrzył. Nadto wskazano, że organ nie wyjaśnił, czy i kiedy postanowienie Marszałka zostało stronom postępowania doręczone. Jak wskazano w podsumowaniu uzasadnienia: "Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ, uwzględniając zawarte w wyroku wywody wyeliminuje wskazane przez Sąd uchybienia i w zależności od poczynionych ustaleń faktycznych podejmie odpowiednie czynności procesowe". Z akt postępowania oznaczonych sygnaturą II SA/Wr 781/06 (k. 111 akt sądowych) wynika, że prawomocny wyrok z dnia 16 maja 2008 r. został organowi doręczony w dniu 22 września 2008 r.
Przechodząc do omówienia kwestii wykonania wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 16 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Wr 781/06, trzeba zauważyć, że wykonanie tego wyroku w powyższej sprawie polegało na załatwieniu sprawy pisma D. W. z dnia 8 lipca 2005 r., albowiem po uchyleniu postanowienia Kolegium z dnia 13 września 2006 r. organ ten nadal pozostał właściwy do załatwienia tej sprawy administracyjnej. Dalej trzeba zauważyć, że w postępowaniu wywołanym rozpoznawaną obecnie skargą sąd administracyjny powinien przede wszystkim ustalić, jak przebiegało postępowanie organu, i dokonać jego oceny pod kątem, czy ustalone fakty wskazują na bezczynność organu, czy też bezczynność ta jest wynikiem innych okoliczności niezależnych od organu prowadzącego postępowanie. Ustalenia te powinny zostać dokonane w oparciu o nadesłane akta administracyjne z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wniesienia skargi o wymierzenie grzywny (zob. B. Dauter, komentarz do art. 154, w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2011). Z treści przedłożonych Sądowi akt administracyjnych wynika, że postępowanie po doręczeniu w dniu 22 września 2008 r. organowi prawomocnego wyroku Sądu z dnia 16 maja 2008 r. przebiegało następująco: 1) Kolegium pismem z dnia 22 października 2008 r. zawiadomiło D. W., że z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego sprawa zostanie zakończona w terminie do dnia 28 listopada 2008 r.; 2) pismem z dnia 3 listopada 2008 r. Marszałek Województwa D. poinformował Kolegium, że nie dysponuje dowodem doręczenia swojego postanowienia z dnia 13 lipca 2004 r. stronom; 3) pismem z dnia 18 listopada 2008 r. D. W. oświadczyła, że postanowienie Marszałka z dnia 13 lipca 2004 r. nie zostało jej doręczone; 4) pismem z dnia 27 listopada 2008 r. Kolegium ponownie wezwało Marszałka do wyjaśnienia kwestii sposobu doręczenia ww. postanowienia; 5) pismem z dnia 27 listopada 2008 r. Kolegium zawiadomiło strony postępowania (w tym skarżącą), że wobec dalszej konieczności uzupełnienia materiału dowodowego sprawa zostanie zakończona w terminie do dnia 30 stycznia 2009 r., ponadto pismem z tego samego dnia wezwano E., B. i J. Z. do wyjaśnienia, kiedy doręczone im zostało postanowienie Marszałka z dnia 13 lipca 2004 r.; 6) pismem z dnia 17 grudnia 2008 r. Marszałek Województwa D. wyjaśnił, iż nie jest w stanie ustalić, czy jego postanowienie zostało doręczone E., B. i J. Z. listem poleconym; 7) pismami z dnia 30 stycznia 2009 r. Kolegium poinformowało, że dalsza konieczność uzupełnienia materiału dowodowego powoduje, iż sprawa zostanie zakończona w terminie do dnia 31 marca 2009 r., nadto wezwano D. W. do sprecyzowania czy jej pismo z dnia 8 lipca 2005 r. stanowi zażalenie na postanowienie Marszałka czy wniosek o wznowienie postępowania objętego wskazanym postanowieniem.
Przyjąć należy, iż stan bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w sytuacji określonej w art. 154 § 1 p.p.s.a. ma miejsce wówczas, gdy organ w powtórnym postępowaniu, prowadzonym na skutek wydanego uprzednio wyroku w sprawie sądowoadministracyjnej, pomimo upływu stosownych terminów nie załatwia sprawy, tzn. nie wydaje nowego rozstrzygnięcia w sprawie. Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. np. wyroki NSA z dnia 30 maja 2001 r., II SA 2015/00, LEX nr 57180 i z dnia 17 stycznia 2012 r., I OSK 2109/11, LEX nr 1109582). Sąd administracyjny, oceniając zasadność skargi na niewykonanie wyroku, bierze pod uwagę stan istniejący w czasie jej wnoszenia. Załatwienie sprawy przez organ (w zakresie istniejącej bezczynności) po wniesieniu skargi, o której mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., nie jest istotne z punktu widzenia dalszego prowadzenia sprawy sądowoadministracyjnej w granicach złożonej skargi na podstawie komentowanego przepisu. Jak wskazuje się w literaturze prawniczej z bezczynnością organu w warunkach niewykonania wyroku mamy do czynienia w dwóch przypadkach: 1) organ nie wydał w terminie stosownego aktu albo 2) organ nie dokonał w terminie stosownej czynności w powtórnym postępowaniu prowadzonym w wykonaniu wyroku (zob. T. Woś [w:] tenże (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 480). W niniejszym przypadku żaden przepis prawa materialnego nie nakazywał kolegium wydania aktu w ściśle określonym terminie, a zatem rozważyć wypada tę drugą sytuację, a mianowicie, czy z punktu widzenia przepisów proceduralnych nie doszło do bezczynności lub przewlekłości w prowadzonym postępowaniu.
Trzeba powiedzieć, że zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Zastosowanie znajdzie zatem w sprawie przepis art. 35 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (§ 5). Stosownie do przepisu art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
W rozpoznawanej sprawie termin do załatwienia sprawy pisma D. W. z dnia 8 lipca 2005 r. zatytułowanego "zażalenie" biegł dla organu od dnia 22 września 2008 r. i wynosił miesiąc (art. 35 § 3 k.p.a. in fine). W ocenie Sądu organ z dochowaniem terminów zawiadamiał skarżącą, że sprawa nie będzie rozpoznana w ciągu miesiąca i wskazywał kolejne terminy jej załatwienia. Zdaniem Sądu terminy te odpowiadały realiom postępowania administracyjnego i były wyznaczane zgodnie z przepisem art. 35 § 3 i art. 36 § 1 k.p.a. Według Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, stwierdzić należy, iż na dzień wniesienia skargi w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny, tj. na dzień 27 października 2008 r. (data wpływu do kolegium skargi sporządzonej w dniu 23 października 2008 r.), a także na dzień złożenia skargi bezpośrednio do Sądu, tj. 22 grudnia 2008 r., nie można było mówić o tym, aby organ ten nie wykonywał wyroku WSA z dnia 16 maja 2008 r. Stwierdzenie to jest uzasadnione, albowiem organ wystosowywał zgodnie z art. 36 k.p.a. pisma do skarżącej, w którym zawiadamiał ją o nowym terminie załatwienia sprawy. Prowadzone przez organ postępowanie miało na celu wyjaśnienie okoliczności faktycznych, które zostały wskazane w rzeczonym wyroku jako najistotniejsze w sprawie. Prowadzona korespondencja zmierzała do ustalenia kwestii doręczenia spornego postanowienia stronom postępowania przed Marszałkiem Województwa D., a także do wyjaśnienia, jaka była intencja wnoszącej podanie z dnia 8 lipca 2005 r. Organ działając zgodnie ze wskazaniami Sądu zawartymi w wyroku z dnia 16 maja 2008 r. zmierzał zatem do załatwienia sprawy w jednej z prawem przewidzianych form. Zdaniem Sądu nie może być uznana za desygnat pojęcia "niewykonania wyroku", o którym mowa w art. 154 p.p.s.a., taka sytuacja, w której organ administracji realizuje wskazania co do dalszego postępowania ujęte w wyroku sądu zgodnie z wyrażoną tam oceną prawną. Skoro więc w niniejszej sprawie skarżony organ ponownie prowadził postępowanie odwoławcze, mógł korzystać z uprawnień wynikających z przepisu art. 36 k.p.a., zawiadamiając strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, i w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie można tego działania organu zakwalifikować jako bezczynności czy przewlekłego prowadzenia postępowania. Pamiętać przy tym należy, że w niniejszej sprawie rolą sądu administracyjnego rozpoznającego skargę o wymierzenie grzywny organowi administracji była kontrola, czy organ podejmował prawidłowe działania w określonym przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego terminie. Zdaniem Sądu ocena postępowania organu przez pryzmat tak rozumianego kryterium legalności prowadzi do wniosku, że nie doszło do bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po doręczeniu organowi wyroku WSA z dnia 16 maja 2008 r. Wbrew twierdzeniom skargi nie można także organowi przypisać naruszenia przepisów art. 7-art. 10 i art. 35-art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Na marginesie godzi się jeszcze dodać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. w dniu 30 kwietnia 2009 r. wydało postanowienie nr [...], w którym po rozpatrzeniu zażalenia D. W. z dnia 8 lipca 2005 r. utrzymało w mocy postanowienie Marszałka Województwa D. z dnia 13 lipca 2004 r. nr [...]. Okoliczność ta jest Sądowi rozpatrującemu niniejszą sprawę znana z urzędu, albowiem przed WSA we Wrocławiu rozpoznawano sprawę ze skargi D. W. na to postanowienie Kolegium i w dniu 2 lutego 2012 r. zapadł wyrok oddalający skargę (sygn. akt II SA/Wr 327/09). Na skutek skargi kasacyjnej akta sprawy przekazano Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Powyższe pozostaje jednak bez wpływu na poczynione do tej pory rozważania skoncentrowane na stanie sprawy w dniu złożenia skargi o wymierzenie organowi grzywny.
Biorąc pod uwagę powyższe oraz to, że skarga nie miała uzasadnionych podstaw, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Nietezowane
Artykuły przypisane do orzeczenia
Kup dostęp i zobacz, do jakich przepisów odnosi się orzeczenie. Znajdź inne potrzebne orzeczenia.
Skład sądu
Andrzej WawrzyniakAnna Siedlecka /przewodniczący sprawozdawca/
Mieczysław Górkiewicz
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Siedlecka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Protokolant: Starszy asystent sędziego Katarzyna Grott po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 września 2012 r. sprawy ze skargi D. W. o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w J. G. za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 maja 2008 r. sygn. akt II SA/Wr 781/06 oddala skargę.
Uzasadnienie
Przesyłką nadaną w urzędzie pocztowym w dniu 22 grudnia 2008 r. D. W. przesłała bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu datowaną na ten dzień skargę, w której wniosła o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w J. G. kary grzywny za niewykonanie wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 16 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Wr 781/06 oraz brak przekazania do sądu administracyjnego jej skargi z dnia 23 października 2008 r. W uzasadnieniu skargi skarżąca wyjaśniła, że skargą wniesioną za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia 23 października 2008 r. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu niewykonanie wyroku tegoż sądu z dnia 16 maja 2008 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 781/06, przez organ II instancji. W uzasadnieniu tej skargi podniosła m.in., że "organ nie zastosował się do wezwania i nie usunął stanu naruszenia prawa - wezwanie z dnia 22.08.08.". Uzasadniając drugie z żądań skargi, skarżąca wskazała fakt braku przekazania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. do sądu administracyjnego jej skargi z dnia 23 października 2008 r. Jako załącznik do skargi D. W. załączyła datowaną na dzień 23 października 2008 r. kserokopię skargi na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 maja 2008 r. Ponadto D. W. wymieniła jako załącznik wezwanie z dnia 22 sierpnia 2008 r.
Po przekazaniu skargi do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G., organ ten w udzielonej odpowiedzi uznał skargę za nieuzasadnioną i wniósł o jej oddalenie. Kolegium wyjaśniło, że po doręczeniu organowi w dniu 22 września 2008 r. prawomocnego wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 16 maja 2008 r., realizując wskazania zawarte w tym wyroku, w dniu 22 października 2008 r. zwróciło się do Marszałka Województwa D. o ustalenie daty doręczenia postanowienia z 13 lipca 2004 r. Równocześnie z tym pismem Kolegium zawiadomiło skarżącą o niemożliwości dochowania terminu, podając przyczyny i wyznaczając nowy termin załatwienia sprawy do dnia 28 listopada 2008 r. Wobec uzyskanych informacji, Kolegium wyjaśniło, że kolejnymi pismami podjęło dalsze czynności wyjaśniające, realizowane zgodnie z zaleceniami Sądu w wyroku z dnia 16 maja 2008 r. O wszystkich czynnościach strony były informowane, a wobec braku możliwości pełnego wyjaśnienia sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze zmuszone było do dwukrotnego ponownego wyznaczania nowych terminów załatwienia sprawy. Odnosząc się do zarzutu braku przekazania Sądowi skargi z dnia 23 października 2008 r. Kolegium poinformowało, że złożona skarga z tego dnia wpłynęła do Kolegium w dniu 27 października 2008 r. W dniu 25 listopada 2008 r. została na nią udzielona odpowiedź, którą wysłano do Sądu w dniu 26 października 2008 r. [sic!], a zatem z zachowaniem 30-dniowego terminu na udzielenie odpowiedzi na skargę.
Następnie w odpowiedzi na przedstawione przez Kolegium stanowisko, skarżąca w piśmie z dnia 23 marca 2009 r. podniosła, że "w aktach sprawy II SA/Wr 57/09 brak jest wezwania strony skarżącej przesłanego do SKO w J. G. do wykonania wyroku".
W dniu 10 marca 2009 r. do Sądu wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2009 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozpoznając sprzeciw od tego orzeczenia, postanowieniem z dnia 4 czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznał skarżącej prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej 50 złotych, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Skarżąca wniosła zażalenie na to postanowienie, które zostało oddalone postanowieniem NSA z dnia 25 sierpnia 2009 r. Następnie postanowieniem z dnia 12 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił zażalenie skarżącej na postanowienie referendarza sądowego z dnia 9 kwietnia 2009 r. Skarżąca wraz z M. W. wnieśli zażalenie na to postanowienie. Zarządzeniem z dnia 10 listopada 2009 r. wezwano żalących się solidarnie do uiszczenia wpisu do zażalenia w wysokości 50 zł. W dniu 21 grudnia 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek skarżącej i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 1 lutego 2010 r. umorzył postępowanie w zakresie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 50 zł oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wobec wniesionego przez skarżącą sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 12 marca 2010 r. umorzył postępowanie w zakresie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 50 zł oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Zażalenie skarżącej na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem NSA z dnia 22 kwietnia 2010 r. Następnie postanowieniem z dnia 27 lipca 2010 r. NSA oddalił zażalenie skarżącej i M. W. na postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 12 października 2009 r.
Z powodu wniosku skarżącej o wyłączenie wszystkich sędziów WSA we Wrocławiu wyznaczona na dzień 28 września 2010 r. rozprawa została odroczona bez możliwości przystąpienia do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Zarządzeniem z dnia 6 grudnia 2010 r. pozostawiono wniosek skarżącej o wyłączenie sędziów bez rozpoznania. Następnie w dniu 8 lutego 2011 r. do Sądu wpłynął kolejny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 15 lutego 2011 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 26 stycznia 2011 r. skarżąca wniosła kolejny wniosek o wyłącznie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Następnie pismem z dnia 8 lutego 2011 r. skarżąca wniosła skargę o stwierdzenie przewlekłości postępowania. Postanowieniem z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt II OPP 4/11 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na przewlekłość postępowania. Rozpoznając wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu od orzekania w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 20 czerwca 2011 r., sygn. akt II SO/Op 12/11 oddalił wniosek. Postanowieniami wydanymi w dniu 24 listopada 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia skarżącej na zarządzenie z dnia 6 grudnia 2010 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku D. W. o wyłączenie sędziów (II OZ 1126/11) oraz na postanowienie WSA we Wrocławiu o odrzuceniu zażalenia na postanowienie w przedmiocie wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wyłączenie sędziego (II OZ 1127/11).
Po zwrocie akt sądowych w niniejszej sprawie zarządzeniem dnia 29 grudnia 2011 r. Przewodniczący Wydziału II wyznaczył na dzień 31 stycznia 2012 r. rozprawę w sprawie. Przy piśmie złożonym na rozprawie w dniu 31 stycznia 2012 r. skarżąca przedłożyła do akt kserokopię wezwania z dnia 22 sierpnia 2008 r. wraz z dowodem jego nadania. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2012 r. (sygn. akt II SA/Wr 57/09) WSA we Wrocławiu odrzucił skargę w przedmiocie wymierzenia organowi administracji grzywny za niewykonanie wyroku Sądu z dnia 16 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Wr 781/06. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał wówczas, że skarżąca nie wezwała skutecznie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. do wykonania wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 16 maja 2008 r. Wskazano, że wezwanie, o którym mowa w art. 154 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi musi być skierowane do organu będącego w zwłoce, czyli po upływie terminu do załatwienia sprawy, a kolegium otrzymało akta celem wykonania wyroku dopiero 22 września 2008 r., czyli blisko miesiąc później od skierowanego przez skarżącą wezwania z dnia 22 sierpnia 2008 r., a zatem w dacie wystosowania pisma wskazanego przez skarżącą jako wezwanie termin do załatwienia sprawy nie mógł jeszcze biec. W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika D. W. zaskarżyła to postanowienie w całości i wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżących zwrotu kosztów wg norm przypisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 5 czerwca 2012 r. (sygn. akt II OSK 1218/12) uchylił zaskarżone postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 14 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Wr 57/09. Na uzasadnienie tego rozstrzygnięcia podano, że w myśl art. 154 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszczalność wniesienia skargi w rozpoznawanej sprawie nie jest uwarunkowane upływem określonego okresu od dnia doręczenia organowi wezwania do wykonania wyroku. NSA stwierdził, że jedynym warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi na podstawie przywołanego przepisu jest uprzednie wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, a warunek ten został przez skarżącą w tej sprawie dopełniony.
Skarżąca w piśmie doręczonym Sądowi w dniu 17 września 2012 r. podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie, powielając szereg uwag i cytatów dotyczących procedury ustalania warunków zabudowy oraz kwestii ksiąg wieczystych nieruchomości. Pismo to odczytano na rozprawie przed WSA we Wrocławiu w dniu 19 września 2012 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, sąd sprawę rozstrzyga wyrokiem (art. 132 p.p.s.a.). Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże sąd i strony, a więc przede wszystkim organ administracji publicznej, którego akt (decyzję, postanowienie itp.) skarżono przed sądem. Uprawomocnienie się wyroku rozpoczyna etap jego wykonywania, o czym stanowi art. 286 § 1 p.p.s.a., w myśl którego po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji akta administracyjne sprawy zwraca się organowi administracji publicznej załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności. Termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi (§ 2).
Szczególnym środkiem, który przysługuje stronie w powyższych sprawach jest możliwość żądania wymierzenia grzywny organowi, który nie wykonuje wyroku sądu administracyjnego. Na mocy art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę tę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (§ 6). Trzeba jeszcze zauważyć, że art. 154 § 1 p.p.s.a. obecne brzmienie otrzymał na mocy art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2011 r. Nr 6, poz.18 i Nr 76, poz. 409), która weszła w życie z dniem 11 kwietnia 2011 r., a zatem już po wniesieniu skargi przez D. W.. Istotą opisanej nowelizacji art. 154 § 1 p.p.s.a. było wprowadzenie obok możliwości zarzucenia organowi bezczynności także możliwość zarzucenia mu przewlekłego prowadzenia postępowania po doręczeniu prawomocnego wyroku sądu. W rozpoznawanej obecnie sprawie – zdaniem Sądu – rozważenia wymaga zatem przede wszystkim kwestia bezczynności organu, albowiem na dzień wniesienia skargi jedynie bezczynność mogła być istotą zarzutu skargi. Jednakże Sąd nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi odnieść się winien również do zagadnienia ewentualnej przewlekłości postępowania po wyroku z dnia 16 maja 2008 r. (zob. art. 132 § 1 p.p.s.a.).
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy trzeba w pierwszej kolejności powiedzieć, iż warunkiem dopuszczalności skargi w przedmiocie wymierzenia organowi administracji grzywny za niewykonanie wyroku sądu jest uprzednie wezwanie tego organu do wykonania wyroku. W niniejszej sprawie skarżąca wezwanie do wykonania wyroku skierowała do organu w dniu 22 sierpnia 2008 r., a zatem przed wniesieniem skargi do WSA we Wrocławiu (skargę nadano pocztą w dniu 22 grudnia 2008 r. – bezpośrednio do Sądu, a do organu wpłynęła ona w dniu 27 października 2008 r.). Wobec tego należy uznać – a Sąd w niniejszej sprawie związany jest idącą w tym kierunku wykładnią prawa zaprezentowaną przez NSA (zob. art. 190 p.p.s.a.) w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 1218/12 – iż skarga w niniejszej sprawie jest dopuszczalna i może być merytorycznie rozpoznana.
W związku z powyższym trzeba zauważyć, że wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 16 maja 2008 r. (sygn. akt II SA/Wr 781/06) miał charakter kasacyjny, albowiem Sąd uchylił zaskarżone wówczas postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia 13 września 2006 r., nr [...] w sprawie uzgodnienia w odniesieniu do melioracji wodnych - bez uwag - warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zbiornika na nieczystości płynne. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd wskazał organowi administracji uchybienia, które skutkowały uchyleniem zaskarżonego wówczas postanowienia. Jak wynika z uzasadnienia rozstrzygnięcia Sądu, organ nie wyjaśnił należycie, czy skarżąca skutecznie wniosła zażalenie na postanowienie Marszałka Województwa D., a mimo to je rozpatrzył. Nadto wskazano, że organ nie wyjaśnił, czy i kiedy postanowienie Marszałka zostało stronom postępowania doręczone. Jak wskazano w podsumowaniu uzasadnienia: "Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ, uwzględniając zawarte w wyroku wywody wyeliminuje wskazane przez Sąd uchybienia i w zależności od poczynionych ustaleń faktycznych podejmie odpowiednie czynności procesowe". Z akt postępowania oznaczonych sygnaturą II SA/Wr 781/06 (k. 111 akt sądowych) wynika, że prawomocny wyrok z dnia 16 maja 2008 r. został organowi doręczony w dniu 22 września 2008 r.
Przechodząc do omówienia kwestii wykonania wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 16 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Wr 781/06, trzeba zauważyć, że wykonanie tego wyroku w powyższej sprawie polegało na załatwieniu sprawy pisma D. W. z dnia 8 lipca 2005 r., albowiem po uchyleniu postanowienia Kolegium z dnia 13 września 2006 r. organ ten nadal pozostał właściwy do załatwienia tej sprawy administracyjnej. Dalej trzeba zauważyć, że w postępowaniu wywołanym rozpoznawaną obecnie skargą sąd administracyjny powinien przede wszystkim ustalić, jak przebiegało postępowanie organu, i dokonać jego oceny pod kątem, czy ustalone fakty wskazują na bezczynność organu, czy też bezczynność ta jest wynikiem innych okoliczności niezależnych od organu prowadzącego postępowanie. Ustalenia te powinny zostać dokonane w oparciu o nadesłane akta administracyjne z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wniesienia skargi o wymierzenie grzywny (zob. B. Dauter, komentarz do art. 154, w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2011). Z treści przedłożonych Sądowi akt administracyjnych wynika, że postępowanie po doręczeniu w dniu 22 września 2008 r. organowi prawomocnego wyroku Sądu z dnia 16 maja 2008 r. przebiegało następująco: 1) Kolegium pismem z dnia 22 października 2008 r. zawiadomiło D. W., że z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego sprawa zostanie zakończona w terminie do dnia 28 listopada 2008 r.; 2) pismem z dnia 3 listopada 2008 r. Marszałek Województwa D. poinformował Kolegium, że nie dysponuje dowodem doręczenia swojego postanowienia z dnia 13 lipca 2004 r. stronom; 3) pismem z dnia 18 listopada 2008 r. D. W. oświadczyła, że postanowienie Marszałka z dnia 13 lipca 2004 r. nie zostało jej doręczone; 4) pismem z dnia 27 listopada 2008 r. Kolegium ponownie wezwało Marszałka do wyjaśnienia kwestii sposobu doręczenia ww. postanowienia; 5) pismem z dnia 27 listopada 2008 r. Kolegium zawiadomiło strony postępowania (w tym skarżącą), że wobec dalszej konieczności uzupełnienia materiału dowodowego sprawa zostanie zakończona w terminie do dnia 30 stycznia 2009 r., ponadto pismem z tego samego dnia wezwano E., B. i J. Z. do wyjaśnienia, kiedy doręczone im zostało postanowienie Marszałka z dnia 13 lipca 2004 r.; 6) pismem z dnia 17 grudnia 2008 r. Marszałek Województwa D. wyjaśnił, iż nie jest w stanie ustalić, czy jego postanowienie zostało doręczone E., B. i J. Z. listem poleconym; 7) pismami z dnia 30 stycznia 2009 r. Kolegium poinformowało, że dalsza konieczność uzupełnienia materiału dowodowego powoduje, iż sprawa zostanie zakończona w terminie do dnia 31 marca 2009 r., nadto wezwano D. W. do sprecyzowania czy jej pismo z dnia 8 lipca 2005 r. stanowi zażalenie na postanowienie Marszałka czy wniosek o wznowienie postępowania objętego wskazanym postanowieniem.
Przyjąć należy, iż stan bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w sytuacji określonej w art. 154 § 1 p.p.s.a. ma miejsce wówczas, gdy organ w powtórnym postępowaniu, prowadzonym na skutek wydanego uprzednio wyroku w sprawie sądowoadministracyjnej, pomimo upływu stosownych terminów nie załatwia sprawy, tzn. nie wydaje nowego rozstrzygnięcia w sprawie. Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. np. wyroki NSA z dnia 30 maja 2001 r., II SA 2015/00, LEX nr 57180 i z dnia 17 stycznia 2012 r., I OSK 2109/11, LEX nr 1109582). Sąd administracyjny, oceniając zasadność skargi na niewykonanie wyroku, bierze pod uwagę stan istniejący w czasie jej wnoszenia. Załatwienie sprawy przez organ (w zakresie istniejącej bezczynności) po wniesieniu skargi, o której mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., nie jest istotne z punktu widzenia dalszego prowadzenia sprawy sądowoadministracyjnej w granicach złożonej skargi na podstawie komentowanego przepisu. Jak wskazuje się w literaturze prawniczej z bezczynnością organu w warunkach niewykonania wyroku mamy do czynienia w dwóch przypadkach: 1) organ nie wydał w terminie stosownego aktu albo 2) organ nie dokonał w terminie stosownej czynności w powtórnym postępowaniu prowadzonym w wykonaniu wyroku (zob. T. Woś [w:] tenże (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 480). W niniejszym przypadku żaden przepis prawa materialnego nie nakazywał kolegium wydania aktu w ściśle określonym terminie, a zatem rozważyć wypada tę drugą sytuację, a mianowicie, czy z punktu widzenia przepisów proceduralnych nie doszło do bezczynności lub przewlekłości w prowadzonym postępowaniu.
Trzeba powiedzieć, że zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Zastosowanie znajdzie zatem w sprawie przepis art. 35 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (§ 5). Stosownie do przepisu art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
W rozpoznawanej sprawie termin do załatwienia sprawy pisma D. W. z dnia 8 lipca 2005 r. zatytułowanego "zażalenie" biegł dla organu od dnia 22 września 2008 r. i wynosił miesiąc (art. 35 § 3 k.p.a. in fine). W ocenie Sądu organ z dochowaniem terminów zawiadamiał skarżącą, że sprawa nie będzie rozpoznana w ciągu miesiąca i wskazywał kolejne terminy jej załatwienia. Zdaniem Sądu terminy te odpowiadały realiom postępowania administracyjnego i były wyznaczane zgodnie z przepisem art. 35 § 3 i art. 36 § 1 k.p.a. Według Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, stwierdzić należy, iż na dzień wniesienia skargi w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny, tj. na dzień 27 października 2008 r. (data wpływu do kolegium skargi sporządzonej w dniu 23 października 2008 r.), a także na dzień złożenia skargi bezpośrednio do Sądu, tj. 22 grudnia 2008 r., nie można było mówić o tym, aby organ ten nie wykonywał wyroku WSA z dnia 16 maja 2008 r. Stwierdzenie to jest uzasadnione, albowiem organ wystosowywał zgodnie z art. 36 k.p.a. pisma do skarżącej, w którym zawiadamiał ją o nowym terminie załatwienia sprawy. Prowadzone przez organ postępowanie miało na celu wyjaśnienie okoliczności faktycznych, które zostały wskazane w rzeczonym wyroku jako najistotniejsze w sprawie. Prowadzona korespondencja zmierzała do ustalenia kwestii doręczenia spornego postanowienia stronom postępowania przed Marszałkiem Województwa D., a także do wyjaśnienia, jaka była intencja wnoszącej podanie z dnia 8 lipca 2005 r. Organ działając zgodnie ze wskazaniami Sądu zawartymi w wyroku z dnia 16 maja 2008 r. zmierzał zatem do załatwienia sprawy w jednej z prawem przewidzianych form. Zdaniem Sądu nie może być uznana za desygnat pojęcia "niewykonania wyroku", o którym mowa w art. 154 p.p.s.a., taka sytuacja, w której organ administracji realizuje wskazania co do dalszego postępowania ujęte w wyroku sądu zgodnie z wyrażoną tam oceną prawną. Skoro więc w niniejszej sprawie skarżony organ ponownie prowadził postępowanie odwoławcze, mógł korzystać z uprawnień wynikających z przepisu art. 36 k.p.a., zawiadamiając strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, i w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie można tego działania organu zakwalifikować jako bezczynności czy przewlekłego prowadzenia postępowania. Pamiętać przy tym należy, że w niniejszej sprawie rolą sądu administracyjnego rozpoznającego skargę o wymierzenie grzywny organowi administracji była kontrola, czy organ podejmował prawidłowe działania w określonym przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego terminie. Zdaniem Sądu ocena postępowania organu przez pryzmat tak rozumianego kryterium legalności prowadzi do wniosku, że nie doszło do bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po doręczeniu organowi wyroku WSA z dnia 16 maja 2008 r. Wbrew twierdzeniom skargi nie można także organowi przypisać naruszenia przepisów art. 7-art. 10 i art. 35-art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Na marginesie godzi się jeszcze dodać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. w dniu 30 kwietnia 2009 r. wydało postanowienie nr [...], w którym po rozpatrzeniu zażalenia D. W. z dnia 8 lipca 2005 r. utrzymało w mocy postanowienie Marszałka Województwa D. z dnia 13 lipca 2004 r. nr [...]. Okoliczność ta jest Sądowi rozpatrującemu niniejszą sprawę znana z urzędu, albowiem przed WSA we Wrocławiu rozpoznawano sprawę ze skargi D. W. na to postanowienie Kolegium i w dniu 2 lutego 2012 r. zapadł wyrok oddalający skargę (sygn. akt II SA/Wr 327/09). Na skutek skargi kasacyjnej akta sprawy przekazano Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Powyższe pozostaje jednak bez wpływu na poczynione do tej pory rozważania skoncentrowane na stanie sprawy w dniu złożenia skargi o wymierzenie organowi grzywny.
Biorąc pod uwagę powyższe oraz to, że skarga nie miała uzasadnionych podstaw, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.