VI SA/Wa 788/12

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] Minister Finansów, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 104 oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., w związku z art. 34c ust. 5 ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2010 r., Nr 46, poz.276 ze zm.), art. 10a ust. 4 i 10b ust. 3 w związku z art. 34a pkt 5 powyższej ustawy, po rozpatrzeniu odwołania I. C. od decyzji Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (dalej GIIF) z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku zapewnienia udziału pracowników wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Stan sprawy przedstawiał się następująco.

W dniach [...] i [...] grudnia 2010 r. w kancelarii notarialnej prowadzonej

w C. przez I. C. (dalej skarżącą) przeprowadzono planową wizytację, w wyniku której ustalono, iż skarżąca od dnia [...] grudnia 2010 r. zatrudniała asesora notarialnego M. P., która do dnia przeprowadzenia kontroli nie odbyła stosownych szkoleń, określonych ustawą o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Wobec stwierdzenia powyższych nieprawidłowości, GIIF postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za niedopełnienie przez skarżącą obowiązku zapewnienia udziału pracowników wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych, określonego w art. 10a ust. 4 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., organ I instancji nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 2.600 złotych, wskazując jako podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia art. 10a ust 4 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Ustalający wysokość kary pieniężnej organ I instancji wskazał, iż wyjaśnienia skarżącej, że zatrudniona przez nią asesor ukończyła w dniu [...] stycznia 2011 r. wymagane szkolenie, nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia, bowiem organ oceniał stan faktyczny z dnia rozpoczęcia kontroli – [...] grudnia 2010 r. Jednocześnie GIIF wyjaśnił, iż obowiązek zapewnienia udziału pracowników w szkoleniach o których mowa we wspomnianym powyżej artykule, nie jest uzależniony od rodzaju umowy, na podstawie której zatrudniono pracowników, a jedynie od zakresu obowiązków im powierzonych.

Od powyższej decyzji, pismem z dnia [...] grudnia 2011 r., skarżąca złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu podniosła, że zatrudniona w kancelarii asesor notarialna, w grudniu 2010 r. odbyła szkolenie i uzyskała stosowny dokument, a tym samym - w ocenie skarżącej - w stosunkowo krótkim okresie 2 tygodni, dopełniony został obowiązek zapewnienia szkolenia pracownicy. Skarżąca podniosła, że art. 10a ust 4 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu nie określa szczegółowego terminu udziału pracowników w szkoleniu, ani nie uzależnia faktu ich zatrudnienia od odbycia takiego szkolenia. Ponadto skarżąca wyraziła przekonanie, że zastosowana kara powoduje odczucie nadużycia prawa do stosowania kar pieniężnych bez wnikliwego rozpatrzenia złożonych wyjaśnień i dowodów, wyjaśniając, że "w grudniu 2010 r. nie organizowano na terenie Izby Notarialnej w K. stosownych szkoleń w zakresie obowiązków GIIF".

Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2012r Minister Finansów. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że art. 10a ust 4 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu nie wskazuje terminu w jakim miałoby nastąpić przeszkolenie pracownika oraz nie warunkuje dopuszczenia pracownika do pracy ukończeniem szkolenia. Jednakże poprawna realizacja tego obowiązku, wymaga od osób realizujących zadania związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, wiedzy na temat wymogów prawa w powyższym zakresie. Organ podniósł również, że asesor notarialny nie jest "zwykłym" pracownikiem kancelarii notarialnej, bowiem asesura jest rodzajem stażu zawodowego, odbywanego pod kontrolą doświadczonego notariusza, prowadzącego kancelarię. W jej trakcie, asesor pogłębia swoją wiedzę zdobytą w czasie aplikacji, a ponadto sprawdza swoje przygotowanie i zdolności w praktyce, w szczególności w czasie zastępowania notariusza podczas jego nieobecności. Za bezsporny Minister Finansów uznał fakt, że asesor notarialna M. P. zarejestrowała się w systemie e - learningowym GIIF w dniu [...] stycznia

2011 r., co oznaczało, że do działań naprawczych skarżąca przystąpiła dopiero po zakończeniu wizytacji. Wobec powyższego, w dniu kontroli, jak wywiódł organ odwoławczy, zatrudniona asesor notarialna nie była osobą przeszkoloną. Minister Finansów wskazał również, że dopełnienie przez skarżącą obowiązków, nie spowodowało możliwości uznania stwierdzonej nieprawidłowości za niebyłą.

Pismem z dnia [...] marca 2012 r. I. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję pierwszoinstancyjjną zarzucając naruszenie art. 34a pkt 5 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

Żądając uchylenia zaskarżonych decyzji, skarżąca ponownie podniosła, iż art. 10a ust 4 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu nie uzależnia zatrudnienia od odbycia przeszkolenia przez pracownika w chwili jego zatrudnienia, a interpretacja logiczna jego sensu może prowadzić do jednego wniosku, iż dopiero zatrudnienie na dalszy czas po upływie okresu próbnego rodzi obowiązek zapewnienia takiego przeszkolenia bez zbędnej zwłoki. Skarżąca wskazała, że po podjęciu decyzji o zatrudnieniu asesor notarialnej na okres stały, podjęła ona od dnia [...] stycznia 2011 r. kurs e – learningowy, zorganizowany przez GIIF. W ocenie skarżącej, jako notariusz - instytucja obowiązana wykonująca działalność jednoosobowo, osobą odpowiedzialną za wypełnienie obowiązków nakładanych ustawą była wyłącznie ona, a asesor notarialny w okresie zatrudnienia próbnego nie wykonywała obowiązków związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu.

W odpowiedzi, Minister Finansów podzielił pogląd skarżącej, że powołany przepis ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu nie warunkuje zatrudnienia pracownika od odbycia i pozytywnego ukończenia szkolenia, jednakże obliguje on pracodawców do zapewnienia pracownikom szkoleń z powyższego zakresu, niezależnie od charakteru łączącego ich stosunku pracy, jednocześnie nie podzielając poglądu, że skarżąca, jako instytucja obowiązana wykonuje działalność jednoosobowo, gdyż w toku przeprowadzonej wizytacji, stwierdzono, że zatrudnia ona asesora notarialnego oraz na podstawie umowy o szkolenie - aplikanta notarialnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2012 r., wydaną po rozpatrzeniu odwołania skarżącej – I. C., notariusza od decyzji Generalnego Inspektora Informacji Finansowej z dnia [...] listopada 2011 r., którą utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję, nakładającą na skarżącą karę pieniężną w wysokości 2.600 zł za niedopełnienie obowiązku zapewnienia udziału pracowników wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych, o którym mowa w art. 10a ust. 4 z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U. z 2010 r., Nr 46, poz. 276, z późn. zm.). Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 10a ust. 4 oraz art. 34a pkt 5 i art. 34c ust. 1-2 i ust. 5 w związku z art. 21 ust. 3 pkt 4 i ust. 3a ww. ustawy.

Artykuł 1 powołanej ustawy, określa zasady oraz tryb przeciwdziałania praniu pieniędzy, przeciwdziałania finansowaniu terroryzmu, stosowania szczególnych środków ograniczających przeciwko osobom, grupom i podmiotom oraz obowiązki podmiotów uczestniczących w obrocie finansowym w zakresie gromadzenia i przekazywania informacji. Zgodnie zaś z brzmieniem art. 2 pkt 1 lit n) ustawy ustala ona m.in. obowiązki instytucji obowiązanych, w tym notariuszy - w zakresie czynności notarialnych dotyczących obrotu wartościami majątkowymi.

Natomiast w myśl art. 10a ust. 4 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, instytucje obowiązane zapewniają udział pracowników, wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu w instytucji obowiązanej, w programach szkoleniowych dotyczących tych obowiązków.

W myśl art. 34a omawianej ustawy, instytucja obowiązana, z wyłączeniem Narodowego Banku Polskiego, która nie dopełnia obowiązku zapewnienia udziału pracowników w programie szkoleniowym podlega karze pieniężnej (pkt 5).

Stosownie do art. 34c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, karę pieniężną nakłada Generalny Inspektor Informacji Finansowej w drodze decyzji, w wysokości nie większej niż 750.000 zł, a w razie naruszenia, o którym mowa w art. 34a pkt 5 - w wysokości nie większej niż 100.000 zł. Ustalając wysokość kary pieniężnej, Generalny Inspektor uwzględnia rodzaj i zakres naruszenia, dotychczasową działalność instytucji obowiązanej oraz jej możliwości finansowe (ust. 2.). Postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej toczy się na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Stan faktyczny niniejszej sprawy ujawnił, iż w toku wizytacji, która miała miejsce w dniach [...] i [...] grudnia 2010 r., przeprowadzonej w kancelarii notarialnej prowadzonej przez skarżącą, stwierdzono, że zatrudniona tam asesor notarialna M. P., nie odbyła stosownych szkoleń o których mowa w art. 10a ust. 4 wspomnianej powyżej ustawy.

W tej sytuacji, słusznie Generalny Inspektor Informacji Finansowej wszczął

z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia na skarżącą notariusz, jako instytucję obowiązaną, kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku uczestniczenia w programach szkoleniowych, o których mowa w art. 10a ust. 4 ww. ustawy i na podstawie art. 34a pkt 5 ustawy nałożył na skarżąca w drodze decyzji (utrzymaną przez Ministra Finansów) karę pieniężną, ustaloną według kryteriów określonych w art. 34c ust. 1 i 2 powyższej ustawy.

Sąd podzielił stanowisko organu, iż realizacja obowiązku wynikającego

z powyższego artykułu, wymaga od osób realizujących zadania związane

z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, wiedzy na temat wymogów prawa w powyższym zakresie oraz wynikających stąd powinności.

Niewątpliwie za taką osobę należy uznać asesora notarialnego, który w przypadku pełnienia obowiązków zastępcy notariusza, m.in. dokonuje czynności notarialnych samodzielnie, udziela porad, organizuje pracę kancelarii, pobiera i odprowadza podatki i opłatę skarbową. Powyższe czynności mają taką samą moc jak czynności dokonane przez notariusza, co jest zgodne z zapisami ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 z późn. zm.). Innymi słowy, mając na względzie przedmiot niniejszego postępowania, de facto asesor notarialny z mocy prawa staje się instytucją obowiązaną, a tym samym zobligowanym do udziału w programach szkoleniowych, będąc odpowiedzialnym za wykonanie obowiązków określonych w ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Wobec powyższego, za bezsporne uznać należy, iż w momencie kontroli, zatrudniając we własnej kancelarii asesor notarialną M. P., skarżąca powyższego obowiązku nie dopełniła.

Za bezzasadne Sąd uznał zarzuty skargi, iż asesor zatrudniona była na okres próbny, bowiem mając na względzie dotychczasowe wywody, dla powstania obowiązku wynikającego z art. 10a ust. 4 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, nie ma znaczenia charakter łączącego strony stosunku pracy.

Należy mieć również na względzie, że decyzja o nałożeniu kary jest decyzją sankcyjną i dotyczy stanu faktycznego na dzień, do którego obowiązek ustawowy powinien być wykonany. Nakładane na podstawie ustawy sankcje mają charakter represyjny, a ich celem jest dyscyplinowanie adresatów norm prawnych zagrożonych sankcją do przestrzegania obowiązującego prawa. Niewątpliwie dla osiągnięcia skuteczności przedmiotowe sankcje muszą powodować dolegliwość ale jednocześnie muszą być współmierne w stosunku do rodzaju naruszenia i nieuchronne.

Bezsprzecznie skarżąca przedsięwzięła działania zmierzające do usunięcia stwierdzonych w trakcie kontroli nieprawidłowości – zatrudniona asesor notarialna odbyła w dniu [...] stycznia 2011 r. kurs e - learningowy, organizowany przez Generalnego Inspektora Informacji Finansowej, tym niemniej działania te nie zmieniły stanu faktycznego stwierdzonego podczas kontroli.

W ocenie Sądu, organ uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, zaś dokonana przez organ ocena została powiązana z konkretnymi faktami i poparta przekonującą argumentacją. Uznać należy, iż w rozpoznawanej sprawie organ administracji ustalił wszelkie okoliczności istotne z punktu widzenia prawa materialnego. Analiza okoliczności dokonana przez organ nie jest wadliwa i mieści się w granicach obowiązującego prawa. Nałożona kara jest adekwatna do stwierdzonych w toku postępowania naruszeń przepisów prawa, które znajdują odzwierciedlenie w zebranym materialne dowodowym.

Zdaniem Sądu, decyzja w zakresie, w jakim nałożono na skarżącą karę pieniężną nie narusza prawa. Organ działał w granicach prawa i uzasadnił wysokość wymierzonej kary wskazując przesłanki, którymi się kierował. Wymierzając ją w wysokości 2.600 złotych, odwołał się do wyników finansowych skarżącej. Należy zaakcentować, że na gruncie rozpatrywanej sprawy nie wykazano, że wysokość nałożonej kary została ustalona przez organ dowolnie.

W konsekwencji, należy uznać, że organy administracji nie naruszyły przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego, albowiem podjęły wszelkie możliwe i niezbędne zarazem czynności celem pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, nie dopuściły się tym samym obrazy przepisów wskazanych w skardze.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu, skargę należało oddalić.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.