IV SA/Wr 356/12

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi wniesionej przez J. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. jest orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. Nr [...] wydane z powołaniem się na przepisy art.127 § 1 i 138 Kodeksu postępowania administracyjnego , art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008r. Nr 141, poz. 892 z późn. zm.) oraz § 5 , 16, 21 ust 1 i 2 i § 24 ust 1 , § 30 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U.2010 r. Nr 15, poz. 80) , utrzymujące w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] 2012r. Nr [...] w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej .

Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. rozpoznała u J. M. następujące schorzenia powodujące niezdolność do służby wojskowej ( w pkt A) , a mianowicie : przebytą operację guza prawego kąta mostowo-móżdżkowego (2009 r.), które to schorzenie zakwalifikowała jako schorzenie określone w § 83 pkt. 1 Załącznika Nr 1 do powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. (zwanego dalej rozporządzeniem ) , powikłaną prawostronnym obwodowym porażeniem nerwu twarzowego i słuchowego z następową głuchotą prawostronną i niedomykalnością powiek, z przebytym zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych, z objawowymi zawrotami głowy znacznie upośledzające sprawność ustroju ( odpowiednio §21 pkt 10, § 7 pkt 3, § 21 pkt 6, § 63 pkt 2 rozporządzenia ) oraz nadciśnienie tętnicze II stopnia WHO z powikłaniami narządowymi ( § 39 pkt 2 rozporządzenia) . Ponadto organ I instancji rozpoznał ( w pkt B ) schorzenia współistniejące, a mianowicie : zaburzenia adaptacyjne krótkotrwałe (§ 67 pkt 1 rozporządzenia), zaburzenia osobowości na podłożu uszkodzenia OUN nieznacznie upośledzające zdolności adaptacyjne (§ 68 pkt 1 rozporządzenia), cukrzycę typu 2 (§ 54 pkt 4 rozporządzenia ), lewostronne osłabienie słuchu bez zaburzeń równowagi ciała (§ 21 pkt 2 rozporządzenia ), skrzywienie przegrody nosa nleupośledzające drożności nosa ( § 26 pkt 3 rozporządzenia), dyskopatię w segmencie L5-S1 z rwą kulszową prawostronną nieznacznie upośledzające sprawność ustroju ( odpowiednio § 34 pkt 9 i § 62 pkt 1 rozporządzenia) , zaburzenia gospodarki lipidowej nieznacznie upośledzające sprawność ustroju ( § 60 pkt 1 rozporządzenia ), chorobę Dupuytrena dłoni lewej nieznacznie upośledzające sprawności ustroju ( § 64 pkt 1 rozporządzenia) ,przebyty uraz mechaniczny głowy (2010 r.) ze wstrząśnięciem mózgu ( § 5 rozporządzenia) .

W zakresie kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej organ I instancji zakwalifikował J. M. do kategorii N w grupie II ( załącznika nr 1 rozporządzenia ) jako trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej . Jednocześnie organ I instancji stwierdził jakie rozpoznane u badanego schorzenia pozostają lub nie pozostają w związku ze służbą wojskową, a także określił grupę inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia i w związku ze służbą wojskową oraz określił datę powstania grupy inwalidztwa na styczeń 2012 r.

W uzasadnieniu decyzji pierwszo-instancyjnej komisja lekarska stwierdziła , że schorzenia ujęte w pkt A od 1-2 powodują niezdolność do służby wojskowej. Dalej wyjaśniła ,że "orzekanego zaliczono do II ( drugiej) grupy inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia ze względu na stwierdzoną niezdolność do zawodowej służby wojskowej, a zachowaną możliwość częściowego wykonywania zatrudnienia oraz do III (trzeciej) grupy inwalidzkiej związku ze służbą wojskową, gdyż schorzenie ad. pkt 2 rozp. powodujące niezdolność do zawodowej służby wojskowej zostało uznane jako pozostające w związku ze służbą wojskową". Dodatkowo w końcowych uwagach wojskowa komisja lekarska skonstatowała ,że "zaburzenia zawarte w opinii sądowo-psychiatrycznej uzasadniają uznanie orzekanego niezdolnym do służby wojskowej".

W odwołaniu od powyższego orzeczenia strona zakwestionowała pkt 10 tegoż orzeczenia , podnosząc , że w części B dotyczącej schorzeń współistniejących pominięto schorzenie pod postacią nerwicy lękowo-depresyjnej powstałej w związku ze służbą wojskową.

Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. w motywach ostatecznego orzeczenia wskazała , że z przeprowadzonego dla potrzeb orzeczniczych badania specjalistycznego lekarskiego psychiatrycznego oraz badania psychologicznego nie wynika ,że zarzucane przez odwołującego schorzenie było rozpoznawane, zaś strona nie przedstawiła innej dokumentacji mogącej powodować uzasadnione wątpliwości co do rozpoznań postawionych przez badających ją specjalistów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący domagał się uchylenia decyzji w części dotyczącej stopnia zdolności do zawodowej służby wojskowej. Skarga oparta została na zarzucie pominięcia przez organ I instancji - przy orzekaniu o jego zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej - istotnego schorzenia , a mianowicie zespołu lękowo-neurasteniczny , który - zdaniem skarżącego - powinien być zakwalifikowany w związku ze służbą wojskową, a nie jak zakwalifikował to organ jako zaburzenia adaptacyjne krótkotrwałe (§ 67 pkt 1 rozporządzenia). Skarżący wywodził, że w związku z wspomnianym schorzeniem pozostaje od [...] grudnia 2011r. pod opieką lekarza psychiatry , bierze leki psychotropowe i z tego powodu przebywa na zwolnieniu lekarskim od tego okresu. Na poparcie swoich twierdzeń skarżący przedstawił zaświadczenie wystawione przez lekarza M. K. o specjalności nerwice i choroby psychiczne z dnia [...] kwietnia 2011r. , z którego wynika , że cierpi on na zespół lękowo-neurasteniczny nasilony sytuacyjnie, a leczenie rozpoczęto [...] grudnia 2011r.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej odrzucenie z tym uzasadnieniem , że przedmiotem skargi jest związek schorzenia ze służbą wojskową , a wobec tego kwestia ta pozostaje poza kognicja sądów administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Do kompetencji sądu administracyjnego należy kontrola orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej - będącego w istocie decyzją administracyjną organu wojskowego - pod względem zgodności z prawem, o czym stanowi art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Przy czym przedmiotem kontroli sądowo-administracyjnej są orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej , w których komisje lekarskie obu instancji dokonały oceny zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej poprzez zaszeregowanie go do odpowiedniej grupy i kategorii określonej w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15 poz. 80 ) . W zakresie kwestii związanej z określeniem zdolności do zawodowej służby wojskowej wskazać należy, że wojskowe komisje lekarskie, jako organy administracji publicznej, podejmują decyzje administracyjne w indywidualnych sprawach, w zakresie spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych i poddane są mocy obowiązującej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach , jako lex specialis, regulują pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w k.p.a. W sprawach jednak nie uregulowanych w tym rozporządzeniu przepisy Kodeksu znajdują zastosowanie w pełnym zakresie. Rozstrzyganie o zdolności do zawodowej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału badanego w tym postępowaniu. Nie ulega wątpliwości, że w sprawach ustalenia zdolności do zawodowej służby wojskowej zasadnicze znaczenie ma kwestia zebrania odpowiednich danych co do wiedzy medycznej, gdyż właśnie pełna wiedza medyczna pozwala na rozstrzygnięcie o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz o zakwalifikowaniu do kategorii tej służby. Z treści § 22 ust.1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach wynika, że orzeczenie m.in. o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz o związku choroby lub ułomności z zawodową służbą wojskową wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów, o których mowa w § 14, wykorzystując w szczególności: 1) odpis przebiegu zawodowej służby wojskowej z akt personalnych żołnierza zawodowego; 2) informacje o warunkach i przebiegu służby wojskowej dla celów wojskowych komisji lekarskich ; 3) historie chorób leczenia ambulatoryjnego i szpitalnego; 4) wyniki pomiarów czynników szkodliwych występujących w środowisku służby; 5) kartę badań profilaktycznych i okresowych; 6) książkę zdrowia żołnierza zawodowego; 7) informacje zawarte w pisemnym oświadczeniu żołnierza zawodowego; 8) akta postępowania powypadkowego .

Z kolei kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o uznaniu kandydata za zdolnego do zawodowej służby wojskowej, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie jego stanu zdrowia, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności kandydata do zawodowej służby wojskowej była słuszna.

Oceniając zatem wyłącznie pod takim kątem rozstrzygnięcie będące przedmiotem skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że odpowiada ono prawu. Wojskowe komisje lekarskie obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie administracyjne. Należycie rozważono okoliczności i fakty istotne dla wyniku postępowania, ustalone na podstawie niezbędnych badań lekarskich. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci tych badań nie budził wątpliwości, tym bardziej, że skarżący w istocie rzeczy nie kwestionował prawidłowości poczynionych ustaleń przez organy w zakresie rozpoznania schorzeń powodujących niezdolność do służby wojskowej. W ocenie Sądu wojskowe komisje lekarskie obu instancji prawidłowo na podstawie kompletnego materiału orzeczniczego rozpoznały u strony między innymi przebytą operację guza prawego kąta mostowo-móżdżkowego (2009 r.), powikłaną prawostronnym obwodowym porażeniem nerwu twarzowego i słuchowego z następową głuchotą prawostronną i niedomykalnością powiek, z przebytym zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych, z objawowymi zawrotami głowy znacznie upośledzające sprawność ustroju oraz nadciśnienie tętnicze II stopnia WHO z powikłaniami narządowymi, które to schorzenie zakwalifikowały jako schorzenia określone odpowiednio w § 83 pkt 1 , § 21 pkt 10, § 7 pkt 3, § 21 pkt 6, § 63 pkt 2 Załącznika Nr 1 do powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. , zawierającego wykaz chorób i ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz do służby poza granicami państwa , a także o ograniczonej zdolności dopełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach sił zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na określonych stanowiskach służbowych .

Trafnie organy orzekające w sprawie uznały ,ze stwierdzenie u skarżącego tego rodzaju schorzeń kwalifikuje go do kategorii "N" niezdolności do zawodowej służby wojskowej . Jak wnika z § 21 pkt 10 wskazanego wyżej Załącznika Nr 1 rozpoznanie u żołnierza zawodowego w zakresie narządu słuchu trwałego zaburzenia układu przedsionkowego kwalifikuje go jako niezdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej . Z objaśnień szczegółowych do § 21 pkt 10 tegoż załącznika wynika ,że zburzenia w zakresie układu przedsionkowego wymagają zawsze badania laryngologicznego i neurologicznego . Z materiału aktowego badanej sprawy wynika, że skarżący poddany był zarówno konsultacji laryngologicznej jak i neurologicznej . A zatem wojskowa komisja lekarska zadośćuczyniła wymogom , o których mowa w objaśnieniach szczegółowych do Załącznika Nr 1 do rozporządzenia . Natomiast rozpoznanie u badanego żołnierza zawodowego co najmniej jednego schorzenia , które we wspomnianym wyżej Załączniku Nr 1 jest zaszeregowane do kategorii N , uzasadnia również kwalifikację takiego żołnierza jak niezdolnego do pełnienia do służby wojskowej . Z taką sytuacją mamy do czynienia w analizowanej sprawie. Dokonanych w tym zakresie ustaleń faktycznych skarżący skutecznie nie podważył zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i sądowo-administracyjnym . Zasadnie zatem wojskowe organy orzecznicze zakwalifikowały skarżącego do kategorii N jako trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. Bez znaczenia zatem dla wyniku sprawy pozostaje podnoszony przez skarżącego fakt pominięcia przez komisje lekarskie schorzenia w postaci zespołu lękowo-neurastenicznego. Jak wynika z orzeczenia pierwszo-instancyjnego zdiagnozowane u skarżącego schorzenia w zakresie stanu psychicznego w postaci zaburzenia adaptacyjnego krótkotrwałego (§ 67 pkt 1 rozporządzenia) i zaburzenia osobowości na podłożu uszkodzenia OUN nieznacznie upośledzającego zdolności adaptacyjne (§ 68 pkt 1 rozporządzenia) zostały zaliczone do schorzeń współistniejących i nie powodujących niezdolności do służby wojskowej , gdyż zgodnie z wspomnianym wyżej Załącznikiem Nr 1 kwalifikują żołnierza zawodowego jako zdolnego do służby wojskowej . Jednocześnie rozdział XVI tegoż załącznika zawierający wykaz schorzeń i chorób z zakresu stanu psychicznego nie obejmuje samodzielnej jednostki chorobowej pod postacią zespołu lękowo-neurastenicznego. Natomiast z przyczyn , o których był mowa wyżej kontrolą sądu administracyjnego nie jest ocena ,czy w ramach rozpoznanych u skarżącego schorzeń z zakresu stanu psychicznego mieści się zespół lękowo-neurasteniczny .

W związku z tym zamierzonego skutku prawnego nie mogą również odnieść zarzuty skargi nakierowane w istocie rzeczy na kwestionowanie przyjętego przez wojskową komisję lekarską związku rozpoznanych chorób ze służbą wojskową , gdyż od ostatecznych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku chorób i schorzeń ze służbą wojskową, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje ( podobnie postanowienie WSA we Wrocławiu z 22 października 2008r. sygn. akt IVSA/Wr 211/08) .

W tym zakresie wskazać należy na uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 27 października 1999 r., sygn. akt III ZP 9/99, (OSNAPiUS 2000 r., nr 5, poz. 167), w której stwierdzono, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wydawane w toku postępowania kończącego się decyzją administracyjną innego organu (wojskowego organu emerytalnego albo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) i mają jedynie charakter wstępny, jako jedna z przesłanek rozstrzygnięcia sprawy w drodze takiej decyzji. Od decyzji administracyjnych kończących postępowanie przed organami wojskowymi w sprawach o określone świadczenia właściwa jest droga przed sądami powszechnymi - pracy i ubezpieczeń społecznych według zasad określonych w kodeksie postępowania cywilnego. Ustalanie chorób lub uszczerbku na zdrowiu oraz ich związku ze służbą wojskową należy do wojskowych komisji lekarskich, lecz prawo do świadczeń oraz ich zakres i wysokość z powyższych tytułów ustalają inne organy w drodze decyzji administracyjnych, od których przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich dotyczące ustalania określonych schorzeń i ich związku ze służbą wojskową nie mają w pełni samodzielnego bytu w tym znaczeniu, że podlegają kontroli sądów powszechnych w postępowaniu o prawo do świadczeń przysługujących z powyższych tytułów o ich zakres i wysokość.

Powyższe stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie sądowo-administracyjnym . Przykładowo w tym zakresie przytoczyć można rozważania poczynione przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt OSA 1/00, ONSA 2001/2/47, w którym stwierdzono między innymi, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich można podzielić na dwie główne, odrębne grupy. Jedna grupa orzeczeń dotyczy zagadnień zdolności do służby wojskowej - czynnej lub zawodowej w ramach dwóch ustaw: z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP i z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (obecnie ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892) , to jest zagadnień ustalania stanu zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej w celu powołania jej lub przyjęcia do odbycia tej służby, albo zwolnienia ze służby wojskowej. Te orzeczenia wojskowych komisji lekarskich mają byt w pełni autonomiczny i ostateczne orzeczenie komisji w tym przedmiocie jest wiążące dla innych administracyjnych organów właściwych w sprawach powołania lub przyjęcia określonej osoby do odbycia służby wojskowej, albo do zwolnienia ze służby, przy czym powołanie do służby wojskowej lub zwolnienie z tej służby następuje w trybie administracyjnym przez wydanie decyzji administracyjnej, podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Druga grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, to orzeczenia ustalające schorzenia (stan zdrowia) danej osoby i ich związek ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub rentowych, albo zaopatrzenia emerytalnego, przysługujące na podstawie innych ustaw niż ustawa o powszechnym obowiązku obrony RP. Orzeczenia tej grupy nie maja wiążącego charakteru dla sądów powszechnych, właściwych do rozpoznawania odwołań od decyzji administracyjnych wydanych na podstawie orzeczeń tych komisji, ale przez inne organy, właściwe w przedmiocie ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. Orzeczenia komisji z tej grupy poddawane są autonomicznej kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zakresu zaopatrzenia emerytalnego. Powyższe rozważania poczynione przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym postanowieniu z dnia 6 listopada 2000 r. zachowują aktualność na tle stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy i na gruncie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W obowiązującym systemie prawnym omawiana kwestia została unormowana odrębnymi regulacjami , a mianowicie ustawą z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 179, poz. 1750 ze zm.), ustawą z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. nr 8, poz. 66 ze zm.) oraz ustawą z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. nr 83, poz. 760 ze zm.). W tym zakresie należy zwrócić uwagę na przepis art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin zgodnie z którymi prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia ustala w formie decyzji wojskowy organ emerytalny. Od decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego(ust. 4 art. 31). Odwołanie do sądu przysługuje również w przypadku niewydania przez organ emerytalny decyzji w terminie określonym w ust. 3(ust. 5 art. 31). Podobnie kwestię trybu postępowania i środków odwoławczych reguluje przepis art. 22 ust.4 ustawy o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową . Konkludując analiza obowiązującego stanu prawnego prowadzi do wniosku, że zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego oraz określenia stopnia inwalidztwa, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje.

W tym stanie rzeczy wobec stwierdzenia , że wniesiona skarga nie zawiera uzasadnionych zarzutów i przy braku naruszeń prawa, które należałoby uwzględnić z urzędu, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

.