IV SA/Wa 779/12

Uzasadnienie

W dniu 30 listopada 2011 r. M. B. złożyła wniosek o wydanie dowodu osobistego z powodu upływu ważności dotychczasowego dokumentu tożsamości. Do wniosku dołączyła dwie fotografie, identyczne z tymi, które posiadała w dotychczasowym dowodzie osobistym.

Prezydent W. decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] orzekł o odmowie wydania dowodu osobistego.

Nie zgadzając się z treścią powyższego rozstrzygnięcia M. B. wniosła odwołanie.

Rozpatrując sprawę na skutek wniesionego odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż z treści § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 lutego 2009 r. w sprawie wzoru dowodu osobistego oraz trybu postępowania w sprawach wydawania dowodów osobistych, ich unieważniania, wymiany, zwrotu lub utraty (Dz. U. Nr 47, poz. 384 ze zm.), zwanym dalej również jako: rozporządzenie) wynika, że do wniosku o wydanie dowodu osobistego dołącza się fotografie odzwierciedlające aktualny wizerunek osoby, której wniosek dotyczy. Omawiane przepisy nie zawierają definicji pojęcia "aktualna fotografia", jednak stosując wykładnię literalną należy przyjąć, że aktualny to wizerunek dotyczący życia współczesnego, będący na czasie, bieżący, obecny, teraźniejszy.

W niniejszej sprawie M. B. złożyła wniosek o wydanie dowodu osobistego wraz z fotografiami z poprzedniego dowodu osobistego. W ocenie organu zdjęcia te są nieaktualne z uwagi na odległą datę ich wykonania, odzwierciedlają wizerunek sprzed co najmniej 10 lat a nie wizerunek aktualny. Nawet jeżeli dołączone zdjęcia odzwierciedlają wizerunek osoby i jest ona na nich rozpoznawalna to nie oznacza, że są one aktualne. Upływ czasu powoduje w mniejszym lub większym stopniu zmianę wyglądu, a to przyczynia się do utraty aktualności zdjęcia.

Pismem z dnia 26 marca 2012 r., uzupełnionym w dniu 10 lipca 2012 r., skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] wniosła do Sądu M. B. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:

1. Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 10 § 1 kpa poprzez niepowiadomienie strony o zakończeniu postępowania wyjaśniającego i o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, a w konsekwencji wydanie błędnej decyzji;

- art. 7 kpa poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;

- art. 77 § 1 kpa poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego niezbędnego dla rozstrzygnięcia sprawy.

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

- § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

Uzasadniając podniesione zarzuty wskazano, że zarówno Wojewoda [...] jak i Prezydent W. przed wydaniem decyzji nie wezwali skarżącej w celu sprawdzenia, czy zdjęcie załączone do wniosku o wydanie dowodu osobistego odzwierciedla jej aktualny wizerunek. Tym samym organy nie podjęły czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nie zebrały w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Organy I i II instancji nie powiadomiły również skarżącej o zakończeniu postępowania wyjaśniającego i o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. W ten sposób skarżąca nie miała możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, a właściwie jego braku. Wojewoda [...] umożliwiając skarżącej zapoznanie się z materiałem dowodowym miałby okazję przekonać się, że załączone do wniosku fotografie przedstawiają jej aktualny wizerunek, a upływ dziesięciu lat od zrobienia zdjęć nie wpłynął na zmianę wizerunku skarżącej.

Podniesiono również, że organy, bez oparcia się o cały system prawny i uwzględnienia założenia racjonalności prawodawcy, dokonały błędnej interpretacji § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia i w konsekwencji badały okoliczność nieistotną dla sprawy tj. czy skarżąca dołączyła do wniosku aktualne fotografie, gdy tymczasem przedmiotem rozważań organów winna być kwestia, czy fotografie odzwierciedlają aktualny wizerunek wnioskodawczyni. Wskazany powyżej przepis rozporządzenia celowo pomija datę, z jakiej pochodzić ma fotografia, kładąc nacisk jedynie na okoliczność, iż ma być na niej uwidoczniony aktualny wizerunek, tj. taki, który umożliwia ustalenie tożsamości osoby. Wizerunek może być zatem aktualny, pomimo, że fotografia go odzwierciedlająca została wykonana dużo wcześniej.

W odpowiedzi na skargę organ nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej P.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego orzeczenia niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ona prawa w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 z późn. zm.) i wydanego na podstawie art. 44 ww. ustawy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 lutego 2009 r. w sprawie wzoru dowodu osobistego oraz trybu postępowania w sprawach wydawania dowodów osobistych, ich unieważniania, wymiany, zwrotu lub utraty.

Zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych osoba będąca obywatelem polskim i zamieszkała w Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązana posiadać dowód osobisty:

1) od ukończenia 18 roku życia;

2) od ukończenia 15 roku życia, jeżeli pozostaje w stosunku pracy lub nie zamieszkuje wspólnie z osobami, pod których władzą rodzicielską lub opieką się znajduje, albo nie pozostaje pod władzą rodzicielską lub opieką.

Z kolei przepis art. 40 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy stanowi, że posiadacz dowodu osobistego ma obowiązek wymienić ten dokument w razie upływu terminu ważności dowodu osobistego.

W dowodzie osobistym zamieszcza się następujące dane:

- nazwisko, nazwisko rodowe i imię (imiona);

- imiona rodziców;

- datę i miejsce urodzenia;

- adres miejsca zameldowania na pobyt stały, a w razie jego braku zameldowania na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; w przypadku braku zameldowania na pobyt stały albo pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące danych o adresie nie zamieszcza się;

- płeć, wzrost w centymetrach i kolor oczu;

- numer PESEL;

- nazwę organu wydającego dowód osobisty, datę wydania i termin ważności;

- serię i numer dowodu osobistego.

Ponadto dowód osobisty zawiera wizerunek twarzy oraz podpis jego posiadacza (art. 37 § 1 i § 2 ustawy).

Stosownie natomiast do treści § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, do wniosku o wydanie dowodu osobistego załącza się dwie wyraźne i jednakowe fotografie o wymiarach 35 x 45 mm, odzwierciedlające aktualny wizerunek osoby, której wniosek dotyczy, przedstawiające tę osobę bez nakrycia głowy i okularów z ciemnymi szkłami w taki sposób, aby ukazywały głowę w pozycji lewego półprofilu i z widocznym lewym uchem, z zachowaniem równomiernego oświetlenia twarzy.

W związku z tym, że omawiane przepisy nie zawierają wyjaśnienia, jak należy rozumieć zwrot "aktualny wizerunek", to biorąc pod uwagę znaczenie w języku polskim słowa "aktualny" wskazać należy, że "aktualny wizerunek" to wizerunek obowiązujący lub zachowujący ważność w danej chwili, dotyczący teraźniejszości, mający związek z teraźniejszością, najświeższy (za: Wielki słownik wyrazów obcych PWN pod redakcją Mirosława Bańko, Warszawa 2005). Z kolei według definicji zawartej w Słowniku Języka Polskiego PWN tom III, Warszawa 1989r. str. 726 słowo "wizerunek" oznacza podobiznę, wyobrażenie, portret. Wykładnia językowa pojęcia "aktualny wizerunek" prowadzi do wniosku, że w każdym wypadku zdjęcia składane do wniosku o wydanie dowodu osobistego muszą odzwierciedlać obecną podobiznę osoby ubiegającej się o dokument. Wykładnia językowa w ocenie Sądu pozostaje także w zgodności z regułami racjonalnego rozumowania, bowiem celem dowodu osobistego stosownie do art. 1 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest stwierdzenie tożsamości osoby oraz poświadczenie jej polskiego obywatelstwa. Tożsamość zaś może zostać jedynie zweryfikowana poprzez porównanie powierzchowności osoby legitymującej się dowodem osobistym ze zdjęciem znajdującym się w dokumencie. Z tego względu zdjęcie musi odzwierciedlać aktualny wygląd danej osoby, nie zaś sprzed kilku lat. Inną natomiast jest kwestią, czy wygląd ten uległ zmianie, co jest naturalnym procesem związanym z upływem czasu. Należy jednak przypomnieć, że w dobie osiągnięć współczesnej medycyny estetycznej możliwe jest dokonanie takich zabiegów, które spowodują, że powierzchowność danej osoby może zostać niejako utrzymana w takim stanie, jakim charakteryzowała się kilka lub kilkanaście lat temu. Rolą organu jednak nie jest ocena, czy wygląd ten uległ zmianie w przeciągu tego okresu, czy też nie. Organ w świetle obowiązujących przepisów ma obowiązek dysponować zdjęciem z aktualnego czasu. Tym samym za aktualny nie może być uznany wizerunek przedstawiający osobę np. sprzed kilkunastu lat, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Skarżąca składając w dniu [...] listopada 2011 r. wniosek o wymianę dowodu osobistego z powodu utraty terminu ważności, załączyła do niego dwie fotografie identyczne jak umieszczone w dowodzie wydanym w 2001 r. Pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. organ, na podstawie art. 64 § 2 kpa wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez nadesłanie dwóch fotografii odzwierciedlających wizerunek wnioskodawczyni w obecnym czasie, wyjaśniając przy tym motywy swojego stanowiska. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca w dniu [...] grudnia 2012 r. nadesłała pismo, w którym podniosła, iż skierowane do niej wezwanie jest niezasadne, albowiem jej wniosek czyni zadość wymaganiom § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Powyższa okoliczność, tj. niedołączenie do wniosku o wydanie dowodu osobistego dwóch fotografii odzwierciedlających aktualny wizerunek skarżącej, stanowi w ocenie Sądu uzasadnioną w świetle § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia podstawę do odmowy wydania dowodu osobistego.

Argumentem przemawiającym za zasadnością skargi nie może być podniesione w skardze twierdzenie, iż organ nie miał podstaw do orzeczenia o odmowie wydania nowego dowodu osobistego bez uprzedniego zbadania, czy fotografie przedstawione przez skarżącą odzwierciedlają jej wizerunek na tyle, że jest ona na nich rozpoznawalna. Zdaniem Sądu zakres przeprowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego był wystarczający do podjęcia kwestionowanego w sprawie rozstrzygnięcia. Z akt sprawy jednoznacznie bowiem wynika, że do wniosku skarżąca załączyła wyłącznie fotografie z poprzedniego dowodu osobistego, tj. fotografie sprzed 10 lat, a więc takie, które nie odzwierciedlają aktualnego wizerunku. Podnieść w tym miejscu również należy, że doświadczenie życiowe wskazuje, iż podobieństwo osoby do fotografii można wywieść nawet z odległych lat, co nie oznacza jednak, że jest to wizerunek aktualny, obecny, dotyczący teraźniejszości, zachowujący ważność w danej chwili. Dlatego też zdaniem Sądu ustalenie, że zdjęcia te pochodziły sprzed przynajmniej 10 lat powoduje (co pozostaje poza sporem), że nie mogły one zostać uznane za spełniające wymóg aktualności. Stąd też bez znaczenia dla wyniku sprawy było nie uwzględnienie wniosku skarżącej, aby organ wezwał ją i dokonał samodzielnej oceny, czy podobizna z fotografii odbiega od obecnego wyglądu skarżącej. Okoliczność powyższa nie miała znaczenia wobec treści § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

W tym świetle orzekanie przez organy obu instancji na podstawie zgromadzonego w rozpatrywanej sprawie materiału dowodowego nie mogło naruszać art. 7 i 77 kpa i pozostawało w zgodzie z treścią § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

W ocenie Sądu podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji nie może stanowić również zarzut naruszenia zasady określonej w art. 10 kpa. Zauważyć bowiem należy, że co prawda zarówno organ I jak i II instancji nie poinformował skarżącej o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz o możliwości wypowiedzenia się w tym przedmiocie, jednakże, co wynika z treści pisma skarżącej z dnia [...] grudnia 2011 r., stanowiącego odpowiedź na wezwanie organu do uzupełnienia braków formalnych wniosku, skarżąca będąc świadoma możliwości wypowiedzenia się w sprawie zgłosiła swoje uwagi.

Trzeba też wskazać, że materiał dowodowy, na podstawie którego ustalono w sprawie stan faktyczny był skarżącej znany. Zawiadomienie skarżącej o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem kwestionowanych rozstrzygnięć skutkowałoby jedynie możliwością zapoznania się z dokumentami i pismami wniesionymi przez samą skarżącą oraz skutecznie doręczonymi skarżącej wydanymi w sprawie rozstrzygnięciami i pismem organu z dnia [...] grudnia 2011 r.

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.