V SA/Wa 540/12

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez A. W. (zwanego dalej skarżącym) jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z ... grudnia 2011 r., nr ..., utrzymująca w mocy decyzję własną z ... listopada 2011r. odmawiającą wstrzymania wykonania decyzji Wojewody ... z ... maja 2010r. o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Decyzją z ... maja 2010r. Wojewoda ... orzekł o wydaleniu skarżącego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

Wnioskiem z ... czerwca 2010r. A. W., obywatel ..., deklarujący narodowość ..., zwrócił się do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy w RP. Decyzją nr ... z ... sierpnia 2010 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił nadania wnioskodawcy statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej oraz stwierdził, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany. W wyniku złożenia odwołania decyzją z ... sierpnia 2011r. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z ... sierpnia 2010r. Postanowieniem z 16 lutego 2012r., sygn. akt V SA/Wa 2330/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Następnie wyrokiem z 11 kwietnia 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Rady do Spraw Uchodźców z ... sierpnia 2011r. oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Skarżący w dniu ... października 2011r. złożył kolejny wniosek do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy. Ponadto wystąpił z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. W uzasadnieniu wskazał, iż obawia się powrotu do kraju pochodzenia, gdzie zagrożone jest jego życie. Wyjaśnił, że jego brat został zamordowany przez muzułmanów, a on przed ucieczką z kraju był poszukiwany, dlatego też obawia się o życie i zdrowie.

Decyzją z ... listopada 2011r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił wstrzymania wykonania decyzji Wojewody ... z ... maja 2010r. o wydaleniu z terytorium R.P.

Pismem z ... listopada 2011r. (data nadania) cudzoziemiec, złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku powołał się na swój słuszny interes oraz wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji o wydaleniu i umorzenie postępowania o wydalenie w skutek bezprzedmiotowości tego postępowania w związku z toczącym się postępowaniem w sprawie o nadanie skarżącemu statusu uchodźcy na podstawie wniosku z ... października 2011r.

Decyzją z ... grudnia 2011r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy swoją decyzję z ... listopada 2011r. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2009r., Nr 189, poz. 1472), zwanej dalej ustawą o udzielaniu cudzoziemcom ochrony i wskazał, iż tylko łączne zaistnienie przesłanek wskazanych w tym przepisie stanowi dla organu podstawę do wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu wydanej w stosunku do osoby, która po raz kolejny złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy.

Organ podkreślił, że po dokonaniu analizy porównawczej wniosku cudzoziemca z wnioskiem złożonym uprzednio stwierdzono, że jest on oparty na tych samych podstawach. Cudzoziemiec nie wskazał żadnych nowych, istotnych okoliczności lub dowodów w sprawie, które nie byłyby wcześniej znane organowi rozpatrującemu. W związku z powyższym, zdaniem Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, brak było postaw do uwzględnienia wniosku cudzoziemca o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. Odnosząc się do wniosku skarżącego dotyczącego uznania decyzji Wojewody ... za nieważną i umorzenia postępowania o wydalenie z terytorium RP w skutek bezprzedmiotowości tego postępowania w związku z toczącym się obecnie postępowaniem w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, organ stwierdził, że nie może on zostać uwzględniony. Wskazał, że decyzja o wydaleniu cudzoziemca zostaje wstrzymana jedynie w przypadku wszczęcia pierwszego postępowania uchodźczego, do czasu jego rozstrzygnięcia. Pierwsze postępowanie zostało rozstrzygnięte przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców ze skutkiem negatywnym dla cudzoziemca, wobec czego decyzja Wojewody ... z ... maja 2010r. o wydaleniu obowiązuje. W przypadku złożenia drugiego wniosku o nadanie statusu uchodźcy, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie może wstrzymać wykonania decyzji o wydaleniu, gdy nie zachodzą ku temu szczególne przesłanki, które zdaniem organu w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły.

Pismem z ... lutego 2012r. A. W. złożył skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z ... grudnia 2011r. i wniósł o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów:

- art. 33 ust. 4 w związku z art. 33 ust. 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poprzez nieuwzględnienie treści tego przepisu, który wyraźnie wskazuje na to, że w toku postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy nie wydaje się decyzji o wydaleniu i odmowie wstrzymania wykonania tej decyzji;

- art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej k.p.a. poprzez niepodjęcie przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

- art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niezawieszenie postępowania w sytuacji gdy rozpatrzenie spawy i wydanie decyzji zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ.

Skarżący wskazał, że przepis art. 33 ust. 3 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony wyraźnie wskazuje na to, że w toku postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy nie wydaje się decyzji o wydaleniu, a w jego przypadku taka decyzja została wydana. W związku z tym wstrzymanie jej wykonania jest w pełni zgodne z interesem społecznym i jego słusznym interesem. Cudzoziemiec również podniósł, że organ winien zawiesić postępowanie o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu, bowiem rozstrzygniecie zależało od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Zagadnieniem tym zdaniem skarżącego było rozpoznanie kwestii nieważności decyzji Wojewody ... o wydaleniu, gdyż w przypadku uwzględnienia wniosku o stwierdzenie nieważności, postępowanie w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu byłoby bezprzedmiotowe.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wskazał, że na mocy postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 lutego 2012r. wstrzymano wykonanie decyzji o wydaleniu z terytorium RP. Ponadto organ wskazał, że postępowanie w sprawie o nadanie skarżącemu statusu uchodźcy nie zostało zakończone decyzją ostateczną, a tym samym decyzja Wojewody ... o wydaleniu nie może zostać wykonana. W związku z powyższym Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o odrzucenie skargi i umorzenie postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że rozpoznając skargę Sąd uwzględnia stan faktyczny i prawny sprawy obowiązujący w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia organu administracji. Przechodząc do podstaw, które legły u wydania przedmiotowego orzeczenia trzeba zauważyć, że decyzją z ... maja 2010r. Wojewoda ... orzekł o wydaleniu cudzoziemca z terytorium RP. W wyniku złożonego wniosku o nadanie statusu uchodźcy decyzją z ... sierpnia 2010r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił nadania statusu uchodźcy i odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej oraz stwierdził, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Rady do Spraw Uchodźców z ... sierpnia 2011r., na którą następnie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 16 lutego 2012r., sygn. akt V SA/Wa 2330/11 wstrzymał wykonanie tej decyzji. Orzekając w sprawie wyrokiem z 11 kwietnia 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Rady do Spraw Uchodźców z ... sierpnia 2011r. oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Skarżący nie czekając na wynik postępowania sądowoadministracyjnego w dniu ... października 2011r. złożył drugi wniosek o nadanie statusu uchodźcy wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. Zaskarżoną decyzją z ... grudnia 2011r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy decyzję własną o odmowie wstrzymania decyzji Wojewody ... o wydaleniu z terytorium RP.

Zgodnie z treścią art. 33 ust. 1 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, wszczęcie postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy powoduje z mocy prawa wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia cudzoziemcowi decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy - wydanych wnioskodawcy i osobie, w imieniu której wnioskodawca występuje.

W myśl art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, przepisu art. 33 ust. 1 pkt 3 (...) nie stosuje się jednak, w przypadku gdy wnioskodawca złożył kolejny wniosek, z tym że Szef Urzędu może wstrzymać wykonanie decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia wnioskodawcy decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, jeżeli przemawia za tym słuszny interes strony, nie jest to sprzeczne z interesem społecznym i złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu powinien zawierać uzasadnienie istnienia słusznego interesu wnioskodawcy we wstrzymaniu jej wykonania (ust. 5 art. 33).

Mając na uwadze przytoczone przepisy, złożenie kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie powoduje tych samych skutków prawnych co złożenie pierwszego wniosku o przyznanie statusu uchodźcy, w szczególności nie następuje automatyczne wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. Tak więc w przypadku złożenia kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie jest przewidziana specjalna ochrona przed wydaleniem, tak jak w przypadku złożenia pierwszego wniosku o przyznanie statusu uchodźcy. W tym miejscu należy podkreślić, że bezzasadny jest zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 33 ust. 4 w związku z art. 33 ust. 3 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, gdyż wbrew twierdzeniom skarżącego w przedmiotowej sprawie decyzja o wydaleniu nie została wydana w toku postępowania w sprawie o nadaniu statusu uchodźcy, tylko przed jego wszczęciem.

Mając na uwadze cytowany art. 33 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony należy zauważyć, że aby w ogóle można było rozpatrywać możliwość wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu, muszą zostać spełnione – łącznie – następujące przesłanki: 1) za wstrzymaniem wykonania przemawia słuszny interes strony 2) nie jest to sprzeczne z interesem społecznym (przesłanka negatywna), 3) złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji. Dopiero wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie te przesłanki, może zostać wydana decyzja o wstrzymaniu wykonania decyzji o wydaleniu. Natomiast niespełnienie bodaj jednej ze wskazanych przesłanek pozytywnych lub wystąpienie przesłanki negatywnej powoduje, że wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu w ogóle jest niedopuszczalne, bez względu nawet na wolę organu. Z art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony wynika jedynie możliwość (a nie obowiązek) wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu, a więc decyzja w tym przedmiocie jest wydawana w ramach tzw. uznania administracyjnego.

W tym miejscu omówienia wymagają podstawowe przesłanki wstrzymania wykonania decyzji w trybie art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, tj. "słuszny interes strony" oraz brak sprzeczności tego interesu z "interesem społecznym".

Przesłanka "słusznego interesu strony", nie została prawnie definiowana (podobnie jak traktowana na równi z nią przesłanka "interesu społecznego"). Biorąc jednak pod uwagę, że przedmiotem rozpoznania jest decyzja dotycząca wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu (w tym trybie organ nie rozstrzyga ponownie sprawy merytorycznie), należy przyjąć, że badanie przesłanki "słusznego interesu strony", jak i "interesu społecznego" nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organ przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Biorąc pod uwagę, że jest to tryb szczególny, którego celem nie jest kolejna instancyjna kontrola prawidłowości wydanej decyzji należało przyjąć, że "ciężar dowodu", a więc konieczność wskazania okoliczności, w których upatruje ona swój "słuszny interes" i brak sprzeczności z "interesem społecznym", spoczywa na stronie dlatego, że to ona zmierza do zmiany ustalonego już ostatecznie stanu rzeczy (wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji o wydaleniu).

Biorąc powyższe pod uwagę należy przyjąć, że ów "słuszny interes strony" musi być rzeczywiście na tyle słuszny, aby "równoważył" i usprawiedliwiał odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznej.

Oceniając wniosek strony w tym kontekście należy uznać, że strona tego "słusznego interesu" nie wykazała. W ocenie Sądu, organ orzekający w niniejszej sprawie prawidłowo ustalił, iż nie zachodzą przesłanki uzasadniające z mocy prawa wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu, zasadnie też ocenił, iż wskazywane przez stronę podstawy wstrzymania wykonania decyzji nie uzasadniają takiego rozstrzygnięcia. Strona skarżąca na żadnym etapie postępowania nie wykazała, ani nie wskazała swojego słusznego interesu we wstrzymaniu wykonania decyzji o wydaleniu.

Zauważyć należy, że skarżący składał już wniosek o nadanie statusu uchodźcy, który został rozpoznany negatywnie. W tym postępowaniu mógł przedstawić określone fakty, co też uczynił, jednakże organ uznał w decyzji ostatecznej, że są to okoliczności, które nie powodują przyznania skarżącemu jednej z form ochrony międzynarodowej. Składając drugi wniosek o nadanie statusu uchodźcy oraz wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu, skarżący winien przedstawić okoliczności, które przy pobieżnej analizie oświadczeń mogłyby uprawdopodobnić zmianę decyzji dotyczącej jednej z form ochrony międzynarodowej. Skarżący na żadnym z etapów postępowania tego nie wskazał. Powołanie się na ogólniki i twierdzenia, które były brane przy ocenie jego sytuacji w pierwszym postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy, w żaden sposób nie wyczerpują przesłanek wykazania "słusznego interesu".

Ponadto twierdzenia skarżącego dotyczące obawy przed powrotem do kraju pochodzenia, która to przesłanka była już badana w zakończonym decyzją ostateczną postępowaniu – nie dowodzą istnienia takiego interesu. W ten sam sposób należy ocenić podnoszone w skardze zarzuty odnoszące się do tzw. zagadnienia wstępnego, którym zdaniem skarżącego jest wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody ... o wydaleniu. Jak wskazano bowiem wyżej, rozważenie możliwości wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu możliwe jest tylko przy spełnieniu warunków przewidzianych tym przepisie. Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nie może stanowić samoistnej podstawy do wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu, gdyż "słusznego interesu" nie przesądza subiektywny pogląd strony, że wydana decyzja w przedmiocie wydalenia obarczona była powyższymi wadami prawnymi.

Odnosząc się do kwestii "interesu społecznego", należ zauważyć, iż niewątpliwie w interesie społecznym leży dążenie do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wadliwej, ale też w "interesie społecznym" leży pewność obrotu prawnego oraz stabilność orzecznictwa w zakresie nadawania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt tolerowany. Jednakże wobec nie wykazania przez skarżącego swojego "słusznego interesu" badanie negatywnej przesłanki polegającej na braku sprzeczności tego interesu z "interesem społecznym" jest całkowicie niezasadne.

W związku z powyższym należy uznać, że w toku postępowania administracyjnego strona nie wykazała na tyle swojego "słusznego interesu", który nie byłby sprzeczny z "interesem społecznym" i uzasadniałby wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. Skoro organ ocenił, iż kolejny wniosek strony o nadanie statusu uchodźcy zawierał te same podstawy co pierwszy wniosek, to organ ten był wręcz obowiązany do podjęcia negatywnej dla strony decyzji. Nie sposób zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania przy dokonaniu przez organy ustalenia, że skarżący nie wskazał żadnych nowych, istotnych okoliczności lub dowodów w sprawie, co pozwala przypuszczać, ze złożenie wniosku nastąpiło w celu opóźnienia lub zakłócenia wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium Polski. Odmawiając wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu na podstawie art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony organ nie przekroczył granic dozwolonego uznania administracyjnego, gdyż nie sposób doszukać się naruszenia słusznego interesu skarżącej i interesu społecznego przy podjęciu takiej decyzji, skoro sam skarżący takiego szczególnego interesu nie wskazywał.

Z tych powodów, decyzja o odmowie wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium RP jest zgodna z prawem.

Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie dopatrzył się też innych naruszeń prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, ani też naruszeń przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym miejscu należy zauważyć, że bezzasadny był wniosek organu, zawarty w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę o odrzucenie skargi z powodu wstrzymania wykonania przez Sąd postanowieniem z 16 lutego 2012r. decyzji Rady do Spraw Uchodźców z ... sierpnia 2011r. Sąd bowiem odrzuca skargę tylko i wyłącznie z powodów wskazanych w art. 58 § 1 i art. 220 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., a więc gdy skarga nie spełnia wymogów formalnych. Skarga skarżącego spełniała wszystkie wymogi określone przepisami dotyczącymi skargi. Sąd wskazuje także, że po uchyleniu wyrokiem z 11 kwietnia 2012r. ww. decyzji Rady do Spraw Uchodźców z ... sierpnia 2011r. decyzja o wydaleniu cudzoziemca z terytorium RP została wstrzymana z mocy prawa (art. 33 ust. 1 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony) do dnia doręczenia cudzoziemcowi decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu. Powyższe jednak nie mogło spowodować, że postępowanie sądowe należało umorzyć, jako bezprzedmiotowe (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), gdyż w dacie orzekania przez organ, przedmiot postępowania (wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu) istniał i w związku z tym, po wniesieniu skargi, sąd miał obowiązek zbadania legalności podjętej decyzji.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.