I SA/Gd 520/12

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 6 lipca 2011 r. oddaliło skargę "A" spółki z o. o. z siedzibą w G. na czynności egzekucyjne polegające na wszczęciu egzekucji i zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego.

Z akt sprawy wynika, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przez Prezydenta Miasta na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...] z dnia 21 grudnia 2010 r. poprzez zajęcie w dniu 21 grudnia 2010 r. rachunku bankowego zobowiązanego. Podstawą wystawienia tytułów wykonawczych była nieostateczna decyzja Prezydenta Miasta z dnia 20 grudnia 2010 r.

W uzasadnieniu postanowienia podano, że Spółka w skardze na czynności egzekucyjne wniosła o uchylenie dokonanych czynności, umorzenie postępowania egzekucyjnego i zwrot pobranych kosztów egzekucyjnych. Spółka zarzuciła brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.) – dalej jako "u.p.e.a.", brak wymagalności egzekwowanego obowiązku, którego wysokość została ustalona na podstawie nieostatecznej decyzji, nieprawidłowe oznaczenie zobowiązanego skutkujące prowadzeniem egzekucji niezgodnie z treścią tytułu wykonawczego oraz treścią zajęcia egzekucyjnego oraz bezpodstawne zawyżenie kosztów egzekucji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych w sprawach o sygn. akt II FSK 1632/08 z 26.02.2010 r. i III SA/Wa 2027/08 wyjaśniło, że skarga, o jakiej mowa w art. 54 u.p.e.a. służy wyłącznie do oceny prawidłowości czynności egzekucyjnych o charakterze faktycznym i to tylko takich, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem konkurencyjnym z zarzutami wnoszonymi na podstawie art. 33 u.p.e.a. W dalszej kolejności podniesiono, że brak wymagalności obowiązku egzekwowanego na podstawie ww. tytułów wykonawczych i brak uprzedniego doręczenia upomnienia były przedmiotem wniesionych zarzutów i zostały rozpoznane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sprawie nr [...]. Odnośnie kwestionowanych przez zobowiązanego kosztów egzekucyjnych wskazano, że zgodnie z art. 64c § 7 u.p.e.a. w sprawie kosztów egzekucyjnych (...) organ egzekucyjny wydaje postanowienie, na które służy zażalenie. Zauważono, że skoro przedmiotem skargi nie mogą być czynności, które mogą być zaskarżone przez inny środek prawny to również w tym zakresie skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Odnosząc się z kolei do zarzutu nieprawidłowego oznaczenia zobowiązanego zauważono, że w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego powtórzono dane identyfikacyjne zobowiązanego za tytułem wykonawczym, z tym że pominięto formę prawną działalności zobowiązanego tj. "spółka z o. o." Brak tego elementu nie spowodował w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zmiany, która wpłynęła na czytelność informacji, co do właściwej osoby zobowiązanego.

W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązana wniosła o uchylenie dokonanych przez administracyjny organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych w postaci wszczęcia egzekucji oraz zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości. Wnosząca zażalenie skarżonej czynności zarzuciła naruszanie: 1) art. 27 pkt 10 w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a. polegające na wszczęciu postępowania egzekucyjnego bez uprzedniego skierowania do zobowiązanego upomnienia wzywającego do dobrowolnego spełnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi, 2) art. 26 § 1 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w zw. z art. 239a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) – dalej jako "Op." polegające na wszczęciu postępowania egzekucyjnego celem wyegzekwowania obowiązku niewymagalnego, którego wysokość ustalona została na podstawie nieostatecznej decyzji, 3) art. 67 § 1 w zw. z 2 pkt 1 u.p.e.a. polegające na nieprawidłowym oznaczeniu zobowiązanego skutkujące prowadzeniem egzekucji niezgodnie z treścią tytułu wykonawczego oraz treścią zajęcia egzekucyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 22 marca 2012 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarga, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a. może być wnoszona na faktyczne czynności o charakterze wykonawczym podejmowane w celu zrealizowania środka egzekucyjnego. Skoro więc Spółka domagała się uwzględnienia w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej określonych w art. 33 pkt 1 u.p.e.a. to gwarancje przewidziane w odrębnych środkach zaskarżenia, wykluczały możliwość ich zwalczania w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. Zauważono, że NSA w wyroku z dnia 9.07.2009 r. sygn. akt III SA/Wa 644/98, LEX nr 489600, stwierdził, że nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji podkreślono, że zarzuty braku doręczenia upomnienia czy też przystąpienia do egzekucji na podstawie nieostatecznej decyzji podatkowej powinny być podniesione w trybie przewidzianym w art. 33 i 34 u.p.e.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało oceny zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dokonanego w niniejszej sprawie i uznało, iż czynność ta nie narusza art. 80 u.p.e.a.

W skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 marca 2012 r., Spółka wniosła o jego uchylenie i uchylenie dokonanych przez administracyjny organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych w postaci: wszczęcia egzekucji oraz zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Skarżonej czynności zobowiązana zarzuciła naruszenie: 1) art. 54 § 1 u.p.e.a. przez jego błędną wykładnie polegającą na uznaniu, że zarzuty dotyczące kwestii związanych z doręczeniem upomnienia w trybie art. 15 § 1 u.p.e.a., przystąpienia przez organ egzekucyjny do wszczęcia postępowania na podstawie nieostatecznej decyzji nie podlegają rozpoznaniu w ramach środka zaskarżenia jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, 2) art. 26 § 1 w zw. z art. 27 § 1 pkt 2 w zw. z art. 80 § 1, pkt 2 oraz pkt 3 u.p.e.a. polegające na uznaniu przez organ administracyjny prawidłowości działań organu egzekucyjnego w zakresie zajęcia rachunku bankowego skarżącego pomimo braku tożsamości podmiotów wskazanych w treści tytułu wykonawczego z podmiotem wskazanym w treści zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w świetle obowiązujących przepisów prawa, dopuszczalnym i prawidłowym jest podnoszenie zarzutów braku uprzedniego upomnienia oraz egzekwowania obowiązku na podstawie nieostatecznej decyzji w ramach skargi w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. Zaniechanie organu egzekucyjnego i brak uprzedniego upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. niewątpliwie należy do kategorii czynności faktycznych, nie można bowiem uznać, że jest to akt administracyjny. W dalszej kolejności skarżąca wywiodła i stwierdziła, że odnośnie decyzji nieostatecznej, która stanowiła podstawę wystawienia tytułów wykonawczych w niniejszej sprawie wierzyciel miał obowiązek doręczyć jej upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Nie zachodziła bowiem żadna z sytuacji zwalniających go z tego obowiązku a określonych w § 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541). Dalej skarżąca podniosła, że w sprawie objętej skargą wymagalność obowiązku nie zachodziła. Twierdzenie to skarżąca wywiodła z faktu, iż postanowienie Prezydenta Miasta o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej stanowiącej podstawę wystawienia tytułów wykonawczych nie zostało skutecznie doręczone, albowiem doręczono je bezpośrednio zobowiązanej zamiast jej pełnomocnikowi. A zatem, a contrario z art. 239a Op. wszczęcie egzekucji i egzekwowanie należności wynikającej z decyzji nieostatecznej jest niedopuszczalne. Tym samym egzekucja prowadzona była bez podstawy prawnej. Nadto, w opinii skarżącej, uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 26 § 1 w zw. z art. 27 § 1 pkt 2 w zw. z art. 80 § 1 pkt 1, pkt 2 oraz pkt 3 u.p.e.a. wskutek uznania przez organ administracyjny prawidłowości działań organu egzekucyjnego w zakresie zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego mimo braku tożsamości podmiotów wskazanych w treści tytułu wykonawczego z podmiotem wskazanym w treści zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. Treść wymienionych dokumentów jest w ocenie skarżącej niewątpliwie różna, dotyczy dwóch różnych podmiotów prawnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.

Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.

Badając legalność zaskarżonego aktu sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, ani procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego aktu.

Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w szczególności przepis art. 54 § 1 tej ustawy, który stanowi, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.

W literaturze przedmiotu i orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że podstawowym środkiem zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym jest zarzut którego podstawy wymienione są w art. 33 pkt 1-10 u.p.e.a. Natomiast skarga wymieniona w art. 54 § 1 u.p.e.a. służy zaskarżaniu czynności wykonawczych postępowania i może być wniesiona zarówno na czynności organu egzekucyjnego jak i czynności egzekutora. Rozróżnienie powyższe daje podstawy do sformułowania tezy, iż skarga z art. 54 u.p.e.a. nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia (zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji) albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu (R. Hauser i Z. Leoński - Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Warszawa 2011 r. s. 237., wyrok NSA z dnia 22.09.2010 r., sygn. akt III SA 827/99, LEX nr 43032, wyrok NSA z dnia 12.01.1999 r. sygn. akt III SA 4503/97, ONSA 2000/1/20).

Ze złożonej przez skarżącą skargi wynika, że naruszenia art. 54 § 1 u.p.e.a. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nastąpiło wskutek stwierdzenia przez organ, że w tym trybie nie mogły być rozpatrywane zarzuty braku upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. oraz zarzut braku wymagalności egzekwowanego obowiązku.

Należy wiec zauważyć, że zgodnie z art. 33 pkt 7 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Skoro zatem brak upomnienia stanowi podstawę zarzutu, o którym mowa w art. 33 pkt 7 u.p.e.a. to nie może równocześnie stanowić podstawy skargi w trybie art. 54 § 1 tej ustawy. Organ słusznie zatem stwierdził niezasadność tego zarzutu. W konsekwencji zbędna staje się ocena argumentów skarżącej w zakresie konieczności doręczenia skarżącej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. w stanie faktycznym niniejszej sprawy.

Zgodnie z art. 33 pkt 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Strona dowodzi braku wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym z tego powodu, iż nastąpiło wadliwe doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej Prezydenta Miasta, która stanowiła podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Skoro brak wymagalności obowiązku mógł stanowić podstawę zarzutu, o którym mowa w art. 33 pkt 2 u.p.e.a. to nie jest możliwe skuteczne podnoszenie tego zarzutu w ramach skargi z art. 54 § 1 u.p.e.a. Z powołanej wyżej przyczyny Sąd w ramach niniejszej sprawy nie jest uprawniony do oceny prawidłowości dokonania doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Prezydenta Miasta.

Zdaniem Sądu nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 26 § 1 w zw. z art. 27 § 1 pkt 2 w zw. z art. 80 § 1 pkt 1, pkt 2 oraz pkt 3 u.p.e.a. Uchybienie wskazanym przepisom ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji miało polegać, w ocenie skarżącej na tym, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wadliwie przyjęło, że organ egzekucyjny dokonał prawidłowo zajęcia rachunku bankowego skarżącej mimo braku tożsamości podmiotu wskazanego w treści tytułu wykonawczego z podmiotem wskazanym w treści zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. Podnosi skarżąca, że z treści tytułów wykonawczych wynika, że zobowiązanym jest "A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z/s w G. zaś z treści zawiadomienia wynika, że zobowiązanym jest "A".

Trzeba więc zauważyć, że w tytułach wykonawczych nr [...] i [...] wskazana została pełna nazwa zobowiązanego: "A" sp. z o. o., jego nazwa skrócona, adres siedziby zobowiązanego, jego numer NIP i REGON. Te same dane identyfikacyjne zawarte zostały w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, z tym, że pominięto formę prawną zobowiązanego tj. zapis "spółka z o. o.". Pominięcie tego zapisu, w ocenie Sądu, w żaden sposób nie utrudniało identyfikacji zobowiązanego, a czynność egzekucyjna nie została skierowana do podmiotu innego niż zobowiązany. Nie budzi żadnych wątpliwości, że czynność egzekucyjna została skierowana do zobowiązanego. Jeżeli nawet przyjąć, że podnoszona okoliczność stanowiła uchybienie przepisom ustawy o postępowania egzekucyjnym to nie miała ona istotnego wpływu na wynik sprawy. Sąd podziela stanowisko reprezentowane w orzecznictwie sądowoadministarcyjnym, że przyjęcie wadliwości postępowania egzekucyjnego, a w konsekwencji nieprawidłowości zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego na podstawie tak sporządzonego zawiadomienia byłoby sprzeczne z prawem i godziło w interesy wierzyciela, a co za tym idzie – w samą istotę postępowania egzekucyjnego (wyrok WSA w Warszawie z 12.02.2007 r. sygn. akt III SA/Wa 3767/06, wyrok WSA w Gdańsku z 18.03.2008 r. sygn. akt I SA/Gd 1009/07. LEX nr 501522).

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 orzekł jak w sentencji.