II SA/Go 446/12

Uzasadnienie

Rozkazem dziennym Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. Dowódca Jednostki Wojskowej [...], na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych zawiesił kpt. M.Ś. wypłatę uposażenia oraz innych należności pieniężnych wobec odmowy wykonywania obowiązków wynikających z zawodowej służby wojskowej w postaci objęcia stanowiska służbowego i wykonywania poleceń służbowych.

Po rozpoznaniu wniosku kpt. rez. M.Ś. o wypłatę uposażenia oraz innych należności pieniężnych zawieszonych wymienionym wyżej rozkazem dziennym, Dowódca Jednostki Wojskowej [...] dnia [...] stycznia 2012 r. wydał decyzję nr [...], którą na podstawie art. 93 ust. 1 w zw. z art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 oraz art. 104 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593, ze zm.) odmówił kpt. rez. M.Ś. wypłaty zawieszonego uposażenia za okres od dnia [...] maja 2009 r. do [...] października 2009 r. oraz odmówił wypłaty zawieszonych należności pieniężnych związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, o których mowa w art. 73 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych podnosząc w uzasadnieniu, że decyzja o zawieszeniu uposażenia i innych należności pieniężnych jest decyzją związaną i nie zależy od uznania dowódcy jednostki. Wskazał też, że prawo do uposażenia żołnierza zawodowego jest uzależnione od faktycznego pełnienia służby, a nie od samego istnienia stosunku służbowego. Oznacza to, że żądanie wypłaty zawieszonych należności byłoby zasadne tylko w przypadku ustania przyczyny zawieszenia, to jest przystąpienia do faktycznego wykonywania obowiązków służbowych. Tymczasem, zdaniem organu, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego fakt nie przystąpienia przez M.Ś. do wykonywania obowiązków służbowych jest bezsporny, w związku z czym niemożliwe jest odwieszenie zawieszonych należności i dokonanie ich wypłaty wraz z należnymi odsetkami.

Działając przez profesjonalnego pełnomocnika kpt. rez. M.Ś. złożył odwołanie od decyzji organu I instancji w którym to pełnomocnik zarzucił:

1) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie zawodowej żołnierzy zawodowych poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że zawieszenie uposażenia i innych należności pieniężnych jest decyzją związaną i nie wymaga nadania rygoru natychmiastowej wykonalności,

2) art. 130 § 1 i 2 oraz art. 108 ust. 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 104 ustawy o służbie zawodowej żołnierzy zawodowych poprzez ich niezastosowanie i nie wydanie decyzji w przedmiocie wniosku o wypłatę zawieszonego uposażenia w odniesieniu do jego twierdzeń związanych z wykonalnością decyzji - rozkazu dziennego z [...] kwietnia 2009 r. [...] o zawieszeniu wypłaty uposażenia,

3) art. 94 ust. 1 ustawy o służbie zawodowej żołnierzy zawodowych poprzez jego niezastosowanie i niewypłacenie odwołującemu należnej mu odprawy.

Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie merytorycznej decyzji nakazującej wypłatę uposażenia oraz innych należności pieniężnych odwołującemu się, tj.:

- uposażenia zasadniczego w kwocie 4100 zł wraz z dodatkiem stałym za długoletnią służbę w kwocie 615 zł – łącznie 4715 zł za każdy miesiąc,

- odprawy w wysokości 440% miesięcznego uposażenia zasadniczego z dodatkiem o charakterze stałym w łącznej kwocie 20746 zł,

- ekwiwalentu pieniężnego za 29 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego w łącznej kwocie 6215,28 zł.

W uzasadnieniu pełnomocnik stwierdził, że nie ma żadnej zależności pomiędzy nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności a tym, czy decyzja jest swobodna czy związana. Uzależnienie przez organ nadania rygoru natychmiastowej wykonalności od rodzaju decyzji jest nadinterpretacją, nie mającą odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawa. Ponadto pełnomocnik podniósł, że rozkaz o zawieszeniu uposażenia stał się wykonalny dopiero we wrześniu 2009 r. Wobec tego organ miał obowiązek wydania decyzji w przedmiocie zwrotu uposażenia i innych należności pieniężnych, a także odsetek ustawowych bezprawnie zawieszonych od maja do września 2009r. Wskazał również, że w czasie zawieszenia nadal istnieją powstałe wcześniej stosunki, na podstawie których strony nadal łączą wzajemne relacje i zobowiązania, a na ich podstawie przysługujące odwołującemu prawo do odprawy z tytułu zwolnienia za służby wojskowej. Po ustaniu przyczyny zawieszenia, tj. po rozwiązaniu stosunku służbowego M.Ś. czynności winny zostać podjęte na nowo, a wypłata innych należności pieniężnych należnych żołnierzowi na mocy ustawy winna być zrealizowana. Kpt. M.Ś. pełnił służbę wojskową do dnia [...] października 2009 r., a więc z dniem następującym po tej dacie żądane należności stały się w pełni wymagalne.

Po rozpoznaniu odwołania organ II instancji – Dowódca Jednostki Wojskowej [...] decyzją z dnia [...] marca 2012r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji wskazując w uzasadnieniu, że przez pełnienie służby należy rozumieć wykonywanie czynności służbowych. Oznacza to, że obowiązkiem żołnierza, który został wyznaczony na stanowisko służbowe, jest objęcie tego stanowiska służbowego i wykonywanie obowiązków na tym stanowisku, zgodnie z zakresem obowiązków oraz poleceniami i rozkazami przełożonych. Art. 93 ust. 1 ustawy wymieniając przesłanki zawieszenia uposażenia i innych należności pieniężnych, wyraźnie wskazuje na związek pomiędzy prawem do jego otrzymywania, a wykonywaniem obowiązków służbowych.

Zdaniem organu II instancji żądanie dotyczące wypłaty kpt. rez. M.Ś. uposażenia za okres od dnia [...] maja 2009 r. do dnia [...] października 2009 r. oraz należności związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej (odprawy i ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy) nie jest zasadne. Nie budzi wątpliwości, że kpt. M.Ś. po wyznaczeniu go na stanowisko służbowe oficera sekcji S-2 w JW [...] odmówił wykonywania obowiązków wynikających z zawodowej służby wojskowej i do ich wykonania nie przystąpił. Okoliczność ta była badana w postępowaniu w sprawie zawieszenia uposażenia, które zostało zakończone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt l OSK 728/10). Także Wojskowy Sąd Garnizonowy w wyroku z dnia [...] stycznia 2011 r. uznał, iż kpt. M.Ś. odmówił przyjęcia obowiązków służbowych oficera sekcji rozpoznawczej i wykonywania odpowiednich dla tej funkcji obowiązków. Argument pełnomocnika odwołującego się, że w wyżej wymienionym okresie rozkaz Dowódcy JW [...] nie był wykonalny, organ uznał za nietrafny. Decyzja o zawieszeniu uposażenia i innych należności pieniężnych nie jest zależna od uznania dowódcy jednostki, lecz jest decyzją związaną, na co wskazuje zastosowanie przez ustawodawcę zwrotu "zawiesza się od najbliższego terminu płatności". Wskazany w art. 93 ust. 1 termin, od którego zawiesza się uposażenie i inne należności, jest terminem prawa materialnego, precyzyjnie określonym. Oznacza to, iż przy najbliższym terminie płatności, od momentu kiedy żołnierz odmawia pełnienia służby bądź wykonywania obowiązku wynikającego z tej służby, dowódca ma obowiązek zawiesić uposażenie i inne należności. Wniesienie zatem przez kpt. M.Ś. odwołania od rozkazu dziennego Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009r. nie wstrzymywało wykonania tego rozkazu. Z kolei Dowódca JW [...] rozpatrując odwołanie nie był również obowiązany do skorygowania treści rozkazu poprzez zmianę terminu zawieszenia uposażenia. W ocenie organu II instancji przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w zakresie dotyczącym zawieszenia uposażenia i innych należności, w związku z art. 130 § 3 pkt 2 k.p.a. wyłączają stosowanie art. 130 § 1 i 2 k.p.a. co do terminu zawieszenia uposażenia i innych należności. W tym zakresie przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowią lex specialis w stosunku do przepisów k.p.a., regulujących kwestię wykonalności decyzji administracyjnych.

Skargę na decyzję organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. złożył pełnomocnik kpt. rez. M.Ś., w której zarzucił naruszenie przepisów art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, art. 130 § 1 i 2 oraz art. 108 ust. 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 104 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a ponadto art. 73 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 94 ust. 1 i 6, art. 81 ust. 1 i 3 ustawy o służbie... oraz art. 107 § 3 k.p.a.

W skardze pełnomocnik powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu, a ponadto podkreślił, że z uwagi na przepis art. 130 § 1 i 2 k.p.a. rozkaz personalny o zawieszeniu wypłaty uposażenia stał się wykonalny dopiero we wrześniu 2009 r. Niezastosowanie przez organy wskazanego przepisu zdaniem pełnomocnika było działaniem nie w granicach prawa, lecz na podstawie swobodnej interpretacji przepisów o natychmiastowej wykonalności i zastosowaniu jej do w/w decyzji.

Pełnomocnik stwierdził też, że jeśli żołnierz zostaje zwolniony ze służby, to przesłanka zawieszenia odpada i dalsze utrzymywanie tego środka zapobiegawczego jest bezprzedmiotowe i sprzeczne z ideą wypłaty odprawy - jako świadczenia należnego żołnierzowi po zakończeniu służby. Zatem zdaniem pełnomocnika organ błędnie przyjął, że zawieszenie powinno obejmować również odprawę.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), w myśl którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta dokonywana jest pod względem zgodności z prawem.

Dokonując kontroli stosownie do powyższych założeń Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, a w toku postępowania poprzedzającego jej wydanie nie doszło do takiego uchybienia przepisom proceduralnym, które w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - zwanej dalej p.p.s.a.), skutkowałoby jej uchyleniem .

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organów administracji publicznej w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz.593, ze zm.), dalej przywoływanej jako "ustawa", zgodnie z którym, żołnierzowi zawodowemu który samowolnie opuścił miejsce pełnienia zawodowej służby wojskowej lub poza nim pozostaje albo odmawia pełnienia służby bądź wykonania obowiązku wynikającego z tej służby, zawiesza się od najbliższego terminu płatności wypłatę uposażenia oraz innych należności pieniężnych. W razie uznania nieobecności za usprawiedliwioną wypłaca się żołnierzowi zawieszone uposażenie i inne należności pieniężne.

Należy podkreslić, iż ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych określa kompleksowo zasady powoływania do zawodowej służby wojskowej, przebieg tej służby, podstawowe uprawnienia i obowiązki służbowe żołnierzy zawodowych, a także zasady otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych przez żołnierzy zawodowych. Dyspozycja art. 6 wymienionej wyżej ustawy zawiera definicje legalne określeń istotnych w okolicznościach rozpoznawanej sprawy.

Nadto wskazać należy, iż kwestie odnoszące się do uposażenia i innych należności pieniężnych uregulowane zostały w rozdziale 5 ww. ustawy. Zgodnie z treścią art. 71 ust. 1, żołnierze zawodowi otrzymują uposażenie i inne należności pieniężne określone w ustawie, zaś w myśl art. 72 ustawy uposażenie żołnierzy zawodowych składa się z uposażenia zasadniczego i dodatków do uposażenia (ust. 1), a z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej, żołnierz zawodowy otrzymuje tylko jedno uposażenie (ust. 2). Ponadto stosownie do treści art. 76 ust. 1 ustawy, prawo do uposażenia powstaje z dniem rozpoczęcia przez żołnierza zawodowego pełnienia zawodowej służby wojskowej. Zgodnie z przepisem art. 78 ust. 3 ustawy żołnierzowi zawodowemu wyznaczonemu na stanowisko służbowe uposażenie zasadnicze w wysokości wynikającej z ust. 1 przysługuje od dnia objęcia tego stanowiska.

Prawo do uposażenia uzależnione jest od pełnienia zawodowej służby wojskowej, a nie od samego faktu istnienia stosunku służbowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2009 r. sygn. akt I OSK 1197/08). Prawo do uposażenia powiązane bowiem zostało z faktycznym podejmowaniem służby.

Nie bez znaczenia w niniejszej sprawie jest stanowisko jakie zawarł w uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 października 2010 r., sygn. akt I OSK 728/10 w sprawie skarżącego w przedmiocie zawieszenia uposażenia gdzie stwierdził, że zwolnienie skarżącego przez właściwy organ z uprzednio zajmowanego stanowiska służbowego oraz wyznaczenie go do pełnienia zawodowej służby wojskowej w [...] i zaliczenie do stanu ewidencyjnego w tej Brygadzie uzasadnia stwierdzenie, że organem upoważnionym do ustalenia czy podjął on obowiązki wynikające z rozkazów personalnych i przystąpił faktycznie do pełnienia służby na wyznaczonym stanowisku stał się Dowódca [...]. Organ ten jest jednocześnie organem właściwym w sprawach dotyczących uposażenia kpt. M.Ś. (w rozumieniu art. 104 ust. 1 ustawy).

Nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez zastosowanie art. 93 ust. 1 ustawy o służbie zawodowej żołnierzy zawodowych. Jak wskazano powyżej nie budzi wątpliwości, że zachowanie skarżącego należy zakwalifikować jako odmowę pełnienia służby w jednostce wojskowej, do której został skierowany na podstawie ostatecznej decyzji i tym samym, zgodnie z treścią wskazanego przepisu, wypłata jego uposażenia podlegała zawieszeniu. Prawo do uposażenia żołnierza zawodowego jest uzależnione od faktycznego pełnienia służby, a nie od pozostawania w stosunku służbowym.

Przepisy przedmiotowej ustawy uzależniają prawo żołnierza zawodowego do uposażenia od pełnienia zawodowej służby wojskowej, a nie od samego pozostawania w służbie. W sytuacji zatem, gdy tak jak w rozpoznawanej sprawie, żołnierz zawodowy odmówił wykonania obowiązków wynikających z zawodowej służby wojskowej w postaci objęcia stanowiska służbowego i wykonywania poleceń służbowych , na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierzowi temu zawiesza się od najbliższego terminu płatności wypłatę uposażenia oraz innych należności pieniężnych. Decyzja w tym zakresie nie zależy od uznania dowódcy jednostki, lecz jest decyzją tzw. związaną, na co wskazuje zastosowanie przez ustawodawcę zwrotu "zawiesza się". W ocenie Sądu z uwagi na interes społeczny nie można zaakceptować sytuacji, gdy w przypadkach określonych w art. 93 ust. 1, pomimo rzeczywistego zaniechania pełnienia zawodowej służby wojskowej, żołnierzowi nadal byłoby wypłacane uposażenie i inne należności pieniężne. Wyznaczenie żołnierza na stanowisko służbowe związane jest z potrzebami Sił Zbrojnych, a żołnierz zawodowy, który został wyznaczony na konkretne stanowisko służbowe ma obowiązek stanowisko to objąć. Nie może być bowiem tak, aby żołnierz zawodowy mógł samodzielnie decydować o tym, w której jednostce wojskowej ma służyć. W tym stanie rzeczy, uwzględniając przytoczoną argumentację, istniały podstawy do zakwalifikowania zachowania skarżącego jako odmowy wykonywania obowiązków wynikających z zawodowej służby wojskowej w postaci objęcia stanowiska służbowego i wykonywania poleceń służbowych i tym samym zawieszenia wypłaty uposażenia od najbliższego terminu płatności.

Sąd przychylił się do stanowiska organu, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można również pominąć negatywnego wpływu takiej nagannej postawy żołnierza zawodowego na innych żołnierzy w danej sekcji.

Zasadnie organ II instancji wskazał, iż przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w zakresie odnoszącym się do zawieszenia uposażenia i innych należności, w związku z art. 130 § 3 pkt 2 k.p.a., wyłączają stosowanie art. 130 § 1 i 2 k.p.a. co do terminu zawieszenia przedmiotowych świadczeń.

W tym stanie rzeczy skoro podniesione zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ).