II SA/Go 435/12

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] Prokurator Rejonowy zwrócił się do Starosty o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie skierowania S.Z., posiadającego prawo jazdy kat. B, na badania lekarskie, w celu sprawdzenia stanu zdrowia i predyspozycji psychicznych do kierowania pojazdami – w związku z nasuwającymi się zastrzeżeniami co do stanu zdrowia wyżej wymienionego.

Do wniosku dołączona została opinia uzupełniająca wydana w dniu [...] lipca 2011 r. na polecenie Sądu Rejonowego, w której biegli sądowi (psychiatra i psycholog) stwierdzili u S.Z. objawy choroby umysłowej pod postacią zaburzeń schizotypowych.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. znak: [...], działając na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 108 poz. 908 ze zm.) oraz na podstawie § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2 poz. 15) Starosta skierował S.Z. na badania lekarskie.

Strona wniosła od powyższej decyzji odwołanie, zarzucając organowi naruszenie zasady praworządności (art. 7 Konstytucji RP i art. 7 Kpa), zasady domniemania niewinności (art. 42 ust. 3 Konstytucji RP i art. 4 Kpa), a także zasady ochrony praw nabytych. Zdaniem odwołującego Starosta bezkrytycznie przychylił się do twierdzeń prokuratora.

W wyniku rozpatrzenia odwołania decyzją z dnia [...] marca 2012 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji SKO zwróciło uwagę, iż skierowanie strony na badania lekarskie nie narusza praw nabytych, ani też nie jest równoznaczne z cofnięciem tych praw. Kolegium wskazało na treść art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym badaniu lekarskiemu podlega kierujący pojazdem skierowany na badanie decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia. Organ wyjaśnił, iż dla bezpieczeństwa ruchu niezbędne jest czuwanie nad tym, by osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność, nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale także w okresie późniejszym, kiedy już z tych uprawnień korzystają. SKO wskazało, iż podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić tylko te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na istotne zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem. Może to być np. pochodząca z różnych źródeł informacja o pogarszającym się stanie zdrowia, objawy chorobowe świadczące o zaistnieniu przeciwwskazań do wydania bądź korzystania z posiadanego prawa jazdy. Użycie przez ustawodawcę określenia "kierujący" jest niefortunne. W dosłownym rozumieniu przepis ten dotyczy bowiem wszystkich osób kierujących pojazdami, a więc także tych, które nie mają w ogóle uprawnień (i czynią to legalnie), jak i kierujących pojazdami w ramach uprawnień, do których uzyskania nie są wymagane badania stanu zdrowia. Jak podkreślił organ nie ma znaczenia, czy uprawnienia dotyczą amatorskiego czy też zawodowego prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Zdaniem Kolegium przedstawione przez Prokuratora okoliczności (zarówno we wniosku z dnia [...] grudnia 2011r. wskazujące, iż w toku prowadzonego postępowania spostrzeżono u S.Z. objawy choroby umysłowej, jak i wyniki przeprowadzonych w dniu [...] lipca 2011r. jednorazowych badań psychiatryczno-psychologicznych, w wyniku których biegli rozpoznali u badanego chorobę umysłową pod postacią zaburzeń schizotycznych) bez wątpienia budzą zastrzeżenia co do stanu zdrowia strony i jej sprawności psychofizycznej jako kierującego pojazdem, uzasadniając tym samym konieczność skierowania skarżącego na badania lekarskie.

Organ podkreślił, iż stan zdrowia kierowcy stanowi istotną przesłankę bezpieczeństwa ruchu drogowego, z tego względu przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym przewidują - w przypadku zaistnienia uzasadnionych wątpliwości, co do stanu zdrowia kierującego - możliwość skontrolowania przez starostę zdolności kierującego do prowadzenia pojazdów. Nie jest przy tym wymagane uzyskanie przez organ administracji pewności, co do istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (jest to przedmiotem badań lekarskich), lecz jedynie uprawdopodobnienie istnienia takich przesłanek. SKO wskazał, iż w przedmiotowej sprawie dokumentem uprawdopodobniającym przesłanki dla konieczności przeprowadzenia badań lekarskich stanowi opinia uzupełniająca z dnia [...] lipca

2011r., wydana na polecenie Sądu Rejonowego przez biegłych sądowych. Zdaniem Kolegium uzasadnienie decyzji organu I instancji, jako że decyzja stanowi decyzję uznaniową, zgodnie z wymogami procedury administracyjnej spełnia funkcję informacyjną i pozwoliło skarżącemu zapoznać się z przesłankami rozstrzygnięcia.

Na marginesie organ wskazał, iż nie poddanie się badaniom lekarskim, zgodnie z zaskarżoną decyzją nakłada na starostę obowiązek wydania decyzji o cofnięciu posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi.

Od powyższej decyzji S.Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., domagając się jej uchylenia jako naruszającej prawa obywatelskie. Częściowo skarżący powielił zarzuty uprzednio podniesione w treści odwołania dotyczące m.in. naruszenia zasady praworządności w art. 7 i art. 2 Konstytucji RP oraz art. 7 Kpa, a także zarzut naruszenia art. 42 ust. 1 i 3 Konstytucji RP. Skarżący zarzucił organowi ,,bezprawne posłużenie się daleko idącą interpretacją art. 122 ustawy Prawo o ruchu drogowym przez odniesienie jego zastosowania do stanu zdrowia, co stanowi zdaniem skarżącego ukrytą formę ubezwłasnowolnienia go bez wyroku sądowego. Skarżący zarzucił także organowi naruszenie art. 30, art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. W ocenie skarżącego prokuratura nadużyła swoich uprawnień żądając przeprowadzenia badań lekarskich pod pretekstem spowodowania przez skarżącego wypadku. Dodatkowo skarżący nie zgadza się z obowiązkiem ponoszenia przez niego kosztów powyższych badań.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu.

Stosownie do treści art. 122. ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r, Prawo o ruchu drogowym (DZ.U. z 2005 r. Nr 108 poz. 908 ze zm.) – zwana dalej ustawą, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia.

W myśl § 2 ust. 5 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z dnia 9 stycznia 2004 r.), starosta może również skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Stosownie do treści § 6 starosta wydaje skierowanie, o którym mowa w ust. 4 i 5, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania wniosku, zawiadomienia lub informacji. Wzór skierowania, o którym mowa w ust. 4 i 5, określa załącznik nr 2 do rozporządzenia (ust. 7).

Z przytoczonych powyżej przepisów prawa wynika, że warunkiem przesądzającym o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie jest uzyskanie wiarygodnych informacji o stanie zdrowia, przy czym przepisy nie określają, co jest wiarygodną informacją. Musi ona jednak wskazywać z dużym prawdopodobieństwem na istotne zmniejszenie sprawności organizmu kierującego pojazdem (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 156/11, Rzeczposp. PCD 2012/14/3). Jedynie uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy stanowią podstawę skierowania go przez starostę na badania lekarskie, w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Należy podkreślić, że to okoliczności konkretnej sprawy, ustalone przez organ administracyjny, muszą z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazywać, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu drogowym w takim charakterze. A zatem badając zgodność z prawem decyzji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie, przede wszystkim należało poddać analizie zasadność wydanego skierowania na badania. W ocenie Sądu przedłożona do wniosku Prokuratora uzupełniająca opinia lekarsko - psychologiczna o stanie zdrowia skarżącego, stanowiła wiarygodną podstawę do tego, aby wzbudzić zastrzeżenia organu co do stanu zdrowia skarżącego oraz dalszego jego uczestnictwa w ruchu drogowym w charakterze kierującego pojazdem. Stan psychofizyczny osoby kierującej pojazdem jest istotnym elementem ogólnej kondycji zdrowotnej danej osoby, mogący rzutować na zdolność uczestniczenia w ruchu drogowym w charakterze kierowcy pojazdu.

Jest faktem powszechnie znanym okoliczność, iż uczestniczenie w ruchu drogowym w takim charakterze wymaga wzmożonej koncentracji, umiejętności szybkiego radzenia sobie z sytuacjami stresowymi jakie mogą pojawić się na drodze, nadto wymaga zdolności szybkiej i prawidłowej oceny zmieniających się sytuacji w ruchu drogowym. Powyższe wymogi stawiane osobom kierującym pojazdami, mają służyć nie tylko konkretnemu kierowcy, ale mają również zapewnić bezpieczeństwo wszystkim użytkownikom dróg.

Dlatego, w ocenie Sądu, analiza akt sprawy nie dała podstaw do stwierdzenia że wydając decyzję o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie, organ przekroczył granice uznania administracyjnego. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym wspominana powyżej opinia lekarsko - psychologiczna, dawał podstawy do tego, aby wzbudzić zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego. Z kolei konstatacja o tej treści, obligowała organ do wydania decyzji, o której mowa w art. 122 ust.1 pkt 4 ustawy.

Należy zauważyć, że przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym nie określają, jakie konkretne zdarzenia czy okoliczności mogą spowodować nasunięcie się zastrzeżeń co do stanu zdrowia. Art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy stanowi jedynie, że badaniu podlega kierujący pojazdem w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia, bez szczegółowego ich określenia. Organ w tej sytuacji ma obowiązek wykazać, dlaczego jakąś konkretną sytuację uznał za przypadek nasuwający zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Analiza zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, wskazuje iż organ rozważał zasadność skierowania na badania, a przedstawiona argumentacja ma oparcie w aktach sprawy oraz przepisach prawa.

Z powyższych względów zarzuty zawarte w skardze należało uznać za chybione. Nie był trafny zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji RP, albowiem rygorowi wynikającemu z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy podlegają wszyscy obywatele znajdujący się w adekwatnej sytuacji faktycznej. Nadto nie doszło również do naruszenia zasady domniemania niewinności, gdyż na gruncie prawa administracyjnego zasada ta nie może znaleźć zastosowania. Decyzje administracyjne nie opierają się na konstrukcji winy, lecz na władczym rozstrzyganiu o prawach lub obowiązkach, które wynikają wprost z przepisów prawa publicznego.

Wypada w tym miejscu zauważyć, że niepoddanie się badaniom lekarskim w wyniku skierowania decyzją wydaną na podstawie art. 122 ust. 1 pkr 4 ustawy ma ten skutek, iż w oparciu o przepis art. 140 ust.1 pkt 4 lit. b ustawy, właściwy organ wydaje decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. A zatem samo skierowanie na badania nie przesądza jeszcze o tym, że strona traci uprawnienia do kierowania pojazdami, albowiem dopiero negatywny wynik badania lekarskiego, bądź niepoddanie się badaniom pociągają skutek w postaci orzeczenia o cofnięciu uprawnień.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Sąd skargę oddalił.