II SA/Ke 413/12

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] Nr [...] przyznającą mł. asp. G. S. z dniem 1 kwietnia 2012r. dodatek służbowy w kwocie 590 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

W dniu 6.03.2012r. mł. asp. G.S. pełniąc służbę kwestionował podczas zajęć na szkoleniu podstawowym strażaka polecenia wydawane przez kadrę dydaktyczną Ośrodka Szkolenia Komendy Wojewódzkiej PSP. W związku z powyższym organ I instancji uznając, że swoim zachowaniem strażak godził w dobre imię służby opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] ustalił z dniem 1 kwietnia 2012r. dodatek służbowy w kwocie 590 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji G.S. podnosił, że jako starszy wiekiem, służbą i stopniem miał prawo zwrócić uwagę instruktorowi prowadzącemu zajęcia z musztry. Zdaniem odwołującego, obniżenie dodatku służbowego było swoistą szykaną jaką dopuścił się organ I instancji z uwagi na pełnioną przez niego funkcję w związku zawodowym ".

Rozpatrując odwołanie Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej nie znalazł podstaw do jej zmiany bądź uchylenia. W ocenie organu odwoławczego zachowanie G.S. w sposób rażący naruszało zasady etyki zawodowej i podważało przestrzeganie dyscypliny, którą winien strzec każdy funkcjonariusz, zgodnie ze złożonym ślubowaniem. W uzasadnieniu stwierdzono, że przynależność strażaka do związku zawodowego nie oznacza prawa do łamania regulaminów, przepisów ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz kwestionowania poleceń służbowych. Strażak będący osobą funkcyjną w związku zawodowym ponosi pełną odpowiedzialność za przestrzeganie złożonego ślubowania oraz realizację zakresu czynności i przestrzeganie regulaminów.

Organ odwoławczy przytaczając brzmienie przepisu § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 lutego 2008r. zgodnie z którym przełożony uprawniony do mianowania, przyznaje strażakowi ustalony kwotowo dodatek służbowy w wysokości do 50% uposażenia zasadniczego i dodatku za stopień, stwierdził, że warunkami przyznawania i okolicznościami uwzględnianymi przy ustalaniu i zmianie wysokości dodatku służbowego są między innymi: dyspozycyjność związana z zajmowanym stanowiskiem i odpowiedzialność za podejmowane decyzje służbowe oraz stopień zdyscyplinowania przy realizacji zadań służbowych, inne szczególnie uzasadnione przypadki, uzasadniające przyznanie dodatku służbowego. W ocenie organu, analiza zaistniałej sytuacji uzasadnia dokonane przez Komendanta Miejskiego PSP rozstrzygnięcie.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze na powyższą decyzję, G.S. wniósł o jej uchylenie. Skarżący podtrzymał argumentację odnośnie prawidłowej interwencji w kwestii nieregulaminowego prowadzenia zajęć z musztry w dniu 6.03.2012r. Autor skargi zarzucił, że jako członek zarządu " zgodnie z uchwałą nr [...] komisji zakładowej " jest objęty ochroną stosownie do treści art. 32 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 maja 1991r. o związkach zawodowych. Nie posiada wiedzy, aby organ zwracał się do zarządu związku w jego sprawie.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniesiono, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do jednostronnej zmiany warunków pracy i płacy na niekorzyść strażaka w związku z tym brak jest podstaw do zastosowania przepisu art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o związkach zawodowych. Kwota dodatku służbowego nie jest bowiem kwotą przyznawaną strażakowi na stałe, ma charakter "ruchomy" i uznaniowy.

W piśmie procesowym stanowiącym uzupełnienie skargi pełnomocnik skarżącego zawarł obszerne stanowisko wskazujące, że wydając zaskarżoną decyzję organ naruszył przepisy prawa materialnego oraz przepisy prawa procesowego mające wpływ na sposób rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r, poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że decyzja Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej została wydana z naruszeniem art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 maja 1991r. (Dz.U. z 2001r. Nr 79, poz. 854 ze zm.). Stosownie do powołanego przepisu pracodawca bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej nie może zmienić jednostronnie warunków pracy lub płacy na niekorzyść pracownika, będącego członkiem zarządu zakładowej organizacji związkowej lub innym pracownikiem będącym członkiem danej organizacji związkowej.

Istota sporu sprowadza się do rozważenia, czy przyznanie strażakowi dodatku służbowego w innej wysokości polegające na jego obniżeniu w stosunku do dotychczasowej kwoty, stanowi zmianę warunków pracy i płacy o jakiej mowa w art. 32 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy.

Zgodnie z art. 86 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2009r. Nr 12, poz. 68 ze zm.), uposażenie strażaka składa się z uposażenia zasadniczego i z dodatków do uposażenia. W art. 87 ust. 1 tej ustawy określono, że dodatkami otrzymywanymi przez strażaków do uposażenia są: 1) dodatek za stopień, 2) dodatek służbowy, 2a) dodatek motywacyjny, 4) dodatki uzasadnione szczególnymi właściwościami, kwalifikacjami, warunkami albo miejscem pełnienia służby. Ustawodawca wskazał, że dodatkami do uposażenia o charakterze stałym są dodatki ustalone w stawkach miesięcznych (ust. 2 art. 87). Stosownie do § 8 wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 lutego 2008r. w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej dodatki do uposażenia, z wyjątkiem dodatku za służbę w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych są ustalane w stawkach miesięcznych.

Z przedstawionych regulacji należy wyprowadzić jednoznaczny wniosek, iż uposażenie strażaka obejmuje uposażenie zasadnicze i przewidziane przepisami dodatki w tym dodatek służbowy. Dodatek służbowy ma charakter stały z wagi na jego ustalanie w stawkach miesięcznych. Wszelka zmiana składników uposażenia stanowi zatem zmianę warunków pracy lub płacy pracownika.

W odpowiedzi na skargę organ podnosił, że kwota dodatku służbowego nie jest przyznawana na stałe. Prawo do ustalonej wysokości dodatku służbowego zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 27 lutego 2008r. wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym ustały warunki uzasadniające jego przyznanie. Przedmiotowy dodatek jest więc dodatkiem ruchomym, przeciwnie do innych składników uposażenia, jak np. grupy uposażenia zasadniczego czy dodatku za stopień służbowy i ma charakter uznaniowy. Taka zaś sytuacja w ocenie organu oznacza, że przyznając decyzją z dnia [...] dodatek służbowy w kwocie 590zł od dnia 1 kwietnia 2012r. organ nie dokonał jednostronnej zmiany warunków pracy i płacy na niekorzyść strażaka, a w konsekwencji brak jest podstaw do zastosowania w sprawie przepisu art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o związkach zawodowych. Zaprezentowany pogląd w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę nie zasługuje na akceptację.

Poza sporem pozostaje fakt, że skarżący jak podaje, jest członkiem zarządu " zgodnie z uchwałą nr [...] Komisji zakładowej ". Wprawdzie organ uznaje powyższą okoliczność za niemajacą znaczenia prawnego w sprawie i nie dokonuje wprost w tym zakresie ustaleń to jednak wskazanej przez skarżącego okoliczności, nie kwestionuje.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej na podstawie art. 87 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o Państwowej Straży Pożarnej oraz rozporządzenia MSWiA z dnia 27 lutego 2008r. przyznał skarżącemu z dniem 1 stycznia 2009r. dodatek służbowy w wysokości 790zł. Kolejną decyzją z dnia [...] Nr [...] organ ustalił skarżącemu dodatek służbowy z dniem 1 kwietnia 2012r. w wysokości 590zł. Przepisy § 5 ust. 1 rozp w sprawach dotyczących uposażenia strażaków stanowią, że strażakowi przyznaje się, ustalany kwotowo, dodatek służbowy w wysokości do 50% otrzymywanego uposażenia zasadniczego i dodatku za stopień oraz określają wymienione w pkt 1 – 5 warunki i okoliczności uwzględniane przy ustalaniu i zmianie wysokości dodatku służbowego. Poza określeniem, że dodatki do uposażenia (za wyjątkiem wskazanym w § 8 rozp) są ustalane w stawkach miesięcznych co w świetle art. 87 ust. 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej wskazuje na stały charakter dodatku służbowego, nie ma regulacji odnoszących się do obowiązku wskazywania okresu na jaki organ przyznaje dodatek służbowy danej osobie.

W świetle powyższych rozważań brak jest podstaw do uznania, że organ podejmując w dniu [...] decyzję w istocie przyznawał na nowo dodatek służbowy, albowiem w poprzedniej decyzji nie ustalono okresu jak również nie wskazano warunków i okoliczności jakie uwzględniono przyznając skarżącemu dodatek służbowy. Taki sposób przyznawania dodatku służbowego i ustalania jego wysokości potwierdza jego stały charakter i odpowiada treści art. 87 ust. 2 cyt. ustawy. Okoliczność, że dodatek służbowy organ przyznaje w ramach uznania administracyjnego pozostaje bez wpływu na ocenę czy w rozpoznawanej sprawie doszło do zmiany warunków pracy i płacy w rozumieniu art. 32 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych.

Bezspornie w konsekwencji wydania przez organ zaskarżonej decyzji nastąpiła zmiana dotychczasowych warunków pracy i płacy polegająca na obniżeniu kwoty dotychczasowego dodatku służbowego i była to zmiana jednostronna, na niekorzyść strażaka.

Zgodnie z dyspozycją art. 58 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej strażacy mogą się zrzeszać w związkach zawodowych na zasadach określonych w ustawie z dnia 23 maja 1991r. o związkach zawodowych. Strażak pełniący służbę na stanowisku, dla którego przepisy ustawy przewidują powołanie, nie może pełnić funkcji w związkach zawodowych oraz nie podlega ochronie, o której mowa w art. 32 ustawy z dnia 23 maja 1991r. o związkach zawodowych (ust. 2 art. 58).

Wykładnia powołanych przepisów pozwala na stwierdzenie, że strażak pełniący funkcję w związkach zawodowych podlega ochronie przewidzianej w art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o związkach zawodowych. Na rozprawie w dniu 19 lipca 2012r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że skarżący pełni swoją służbę na podstawie mianowania.

W zaistniałym stanie faktycznym ustalenie skarżącemu z dniem 1 kwietnia 2012r. dodatku służbowego w wysokości 590zł stanowi jednostronną zmianę warunków pracy i płacy na niekorzyść pracownika i uzasadnia zastosowanie przepisów ustawy o związkach zawodowych odnoszących się do ochrony zatrudnienia (służby) pracownika, będącego członkiem zarządu zakładowej organizacji związkowej lub innym pracownikiem będącym członkiem danej organizacji związkowej. Brak wystąpienia do zarządu zakładowej organizacji związkowej o wyrażenie zgody w trybie określonym w art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o związkach zawodowych wyklucza legalność dokonanej zmiany i stanowi o naruszeniu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Ujawnione naruszenie przepisów prawa materialnego powoduje uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. Ponieważ uchybienia te dotyczą także rozstrzygnięcia organu I instancji, Sąd uznał za niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy uchylenie także, w oparciu o art. 135 p.p.s.a., decyzji organu I instancji z dnia [...]

Na mocy art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt II wyroku.

O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.