VI SA/Wa 556/12

Uzasadnienie

C. Sp. z o.o. z siedzibą w K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 2011 r., nr Sp. [...], który po rozpoznaniu sprawy o unieważnienie patentu nr [...] pt. "P." udzielonego na rzecz C. Sp. z o.o. z siedzibą w K. wszczętej na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny wniesionego przez "F." Sp. z o.o. z siedzibą w K. unieważnił patent na wynalazek nr [...] pt. "P." i przyznał "F." Sp. z o.o. w K. od C. Sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę w wysokości 2.600 tytułem zwrotu kosztów postępowania

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Urząd Patentowy RP wskazał art. 246 i art. 247 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. nr 119, poz. 1117 z późniejszymi zmianami) – zwanej dalej p.w.p., oraz art. 24 p.w.p. i art. 26 p.w.p. oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p.

Podstawę faktyczną stanowiły następujące ustalenia:

"F." Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej tez jako wnoszący sprzeciw, uczestnik postępowania) złożyło w dniu [...] listopada 2010 r. do Urzędu Patentowego RP sprzeciw domagając się unieważnienia patentu nr [...] na wynalazek pt.: "P." udzielonego na rzecz C. Sp. z o.o. z siedzibą w K.(dalej też jako skarżący, uprawniony).

Wnoszący sprzeciw stwierdził, iż sporny patent udzielony został z naruszeniem art. 246 ust.2 oraz art. 24, art. 25, art.26, art.27 i art.33 ust. 1 i 3 p.w.p. uznając, że przedmiot patentu nie ma zdolności patentowej ponieważ:

nie posiada wymaganego poziomu wynalazczego,

nie stanowi rozwiązania technicznego,

nie nadaje się do przemysłowego stosowania.

W uzasadnieniu zarzutów sprzeciwu przedłożył do akt i powołał się następujące materiały dowodowe:

1. Arkusz prezentacyjny - "Przepustnica ogniowa model [...] " przedsiębiorstwa P., Inc.-USA, data katalogu [...] r.;

2. Opis patentowy [...] z datą zgłoszenia [...] 06.1988 r. (data publikacji o udzieleniu patentu: [...] 08.1989 r.) przedstawiający modyfikację zespołu klapy odcinającej, zamontowanego w cylindrycznym korpusie, którego końce są połączone z instalacją rurową wentylacji. Wewnątrz korpusu zamontowana jest obrotowa przegroda w położeniu prostopadłym względem powierzchni obustronnych końców. Przed przegrodą umieszczony jest topikowy mechanizm zwalniający dla utrzymania jej w położeniu otwarcia. Sprężyna śrubowa jako sprężynowy mechanizm zamykający przegrodę usytuowana jest w płaszczyźnie prostopadłej do osi przegrody. Cechy topikowego mechanizmu zwalniającego są identyczne;

3. Opis patentowy [...] z datą publikacji zgłoszenia [...] 10.1989 r. (data publikacji o udzieleniu patentu: [...] 09.1990 r.), w którym korpus klapy odcinającej ma kształt cylindra, w którym umieszczona jest na osi obracająca się przegroda, do której zamocowany jest mechanizm zamykający w postaci sprężyny śrubowej, usytuowanej w płaszczyźnie prostopadłej do osi obrotu. Sprężyna zamocowana jest jednym końcem do ściany przegrody a drugim końcem za pośrednictwem elementu płytkowego elementu zaczepowego do wewnętrznej powierzchni korpusu. Mechanizm zamykający jest zarazem mechanizmem zwalniającym, bowiem sprężyna jest wykonana ze stopu, który pod wpływem temperatury staje się sprężysty i powoduje skurczenie rozciągniętej sprężyny, co w efekcie obraca przegrodę do pozycji zamknięcia. Cechy topikowego mechanizmu zwalniającego są praktycznie identyczne z cechami rozwiązania wg [...];

5. Opis patentowy nr [...] data zgłoszenia [...] 01.2001 r. (data publikacji o udzieleniu patentu [...] 12.2002 r.), w którym wewnątrz korpusu klapy jest okrągła przegroda obracana wokół własnej osi. Przegroda złożona jest z dwóch krążków, pomiędzy którymi wciśnięta jest uszczelka z tworzywa spieniającego się pod wpływem działania podwyższonej temperatury. Według wnoszącego sprzeciw zamocowanie uszczelki pomiędzy krążkami jest rozwiązaniem ekwiwalentnym wobec umieszczenia tej uszczelki w rowku wieńca przegrody, bo elementy składane, ich połączenia oraz cel, funkcja i efekt obu rozwiązań są względem siebie tożsame;

6. Opis patentowy nr [...] z datą zgłoszenia [...] 07.2004 r., (data publikacji [...] 02.2005 r.), w którym przegroda zamontowana jest w korpusie obrotowo. Odcinek ścianki korpusu jest perforowany, przy czym perforację stanowi kilka rzędów szczelinowych otworów usytuowanych jeden naprzeciw drugiego na obwodzie korpusu. W korpusie w strefie wyznaczonej przez otoczenie ściany bocznej przegrody w pozycji zamknięcia jest materiał rozszerzający się pod wpływem ciepła;

7. Opis patentowy nr [...]z datą publikacji zgłoszenia [...] 12.1976 r., (data publikacji o udzieleniu patentu [...] 10.2002 r.), w którym przedstawiona jest klapa mająca otwory usytuowane w korpusie na jego obwodzie w strefie obracającej się przegrody w pozycji zamkniętej. Otwory występują w wielu rzędach przesuniętych względem siebie. Rzędy otworów są przesunięte o połowę odległości od punktu środkowego otworów, które w jednym rzędzie ułożone są w jednakowej odległości od siebie;

8. Katalog T.GmbH pt. "Klapy przeciwpożarowe". Klapa ma korpus, w którym zamontowana jest obrotowa przegroda z materiału ceramicznego ogniotrwałego z obwodowym pierścieniem uszczelniającym i mechanizm zwalniający w postaci elementu topikowego, a na korpusie zamocowany jest mechanizm zamykający nazwany mechanizmem zwalniającym z siłownikiem i sprężyną powrotną. W strefie korpusu zlokalizowanej w miejscu ściany bocznej przegrody w pozycji zamknięcia są wzdłużne otwory usytuowane w kilku obwodowych rzędach, z których sąsiednie są przesunięte względem siebie. W ww. strefie wewnątrz korpusu jest termorozprężliwa uszczelka. Klapa wyposażona jest również w wyłączniki krańcowe wskazujące położenie przegrody w pozycjach: zamknięta, otwarta oraz zamknięta i otwarta. Pierścień uszczelniający przegrody, termo rozprężliwa uszczelka, otwory usytuowane w rzędach w korpusie oraz wyłączniki krańcowe są identyczne jak w rozwiązaniu [...];

9. Katalog T.GmbH pt," Klapy przeciwpożarowe". Klapa ma korpus, w którym zamontowana jest obrotowo przegroda z materiału ceramicznego ogniotrwałego z obwodowym pierścieniem uszczelniającym i mechanizm zwalniający w postaci elementu topikowego. Na korpusie zmocowany jest mechanizm zamykający nazwany mechanizmem zwalniającym z siłownikiem i sprężyna powrotną. W strefie korpusu zlokalizowanej w miejscu ściany bocznej przegrody w pozycji zamknięcia są wzdłużne otwory usytuowane w kilku obwodowych rzędach, z których sąsiednie są przesunięte względem siebie. W ww. strefie wewnątrz korpusu jest termorozprężliwa uszczelka. Klapa wyposażona jest w wyłączniki końcowe wskazujące położenie przegrody w pozycjach zamknięta, otwarta oraz zamknięta i otwarta;

10. Aprobata techniczna [...] data wydania: luty 2005 r.;

11. Opis patentowy [...] data zgłoszenia [...] 12.1998 r. (data publikacji o udzieleniu patentu: [...] 08.2000 r.), który przedstawia klapę odcinającą mającą korpus, wewnątrz którego osadzona jest obrotowa przegroda z zamocowanym sprężynowym mechanizmem zamykającym współpracującym z topikowym mechanizmem zwalniającym.

Uprawniony nie zgodził się z argumentami wnoszącego sprzeciw i w piśmie z dnia [...] kwietnia 2011 r. podniósł, że sprzeciw jest bezzasadny oraz wniósł o przekazanie sprawy do postępowania spornego oraz zwrot kosztów postępowania.

Szczegółowe argumenty na poparcie stanowiska o bezzasadności sprzeciwu uprawniony złożył w dniu [...] października 2011 r. Wskazał, że jego rozwiązanie wg [...] nie zostało ujawnione ani nie wynikało w sposób oczywisty ze stanu techniki znanego w dacie zgłoszenia. Nie była bowiem znana przeciwpożarowa klapa odcinająca, która miałaby jednocześnie wszystkie cechy klapy według chronionego wynalazku, a dzięki twórczej kombinacji cech zawartych w zastrzeżeniu nr [...] uzyskano nieoczekiwany efekt w postaci klapy przeciwpożarowej, która po zamknięciu przegrody ma wysoki poziom szczelności przy jednoczesnym usytuowaniu wewnątrz korpusu klapy zarówno sprężynowego mechanizmu zamykającego, jak i topikowego mechanizmu zwalniającego.

Uprawniony odniósł się także do poszczególnych przeciwstawionych dokumentów ze stanu techniki: podważył datę strony katalogu i uznał, że ujawniono jedynie niektóre, wybrane cechy wynalazku chronionego patentem. Nie ujawniono zaś termorozprężliwej uszczelki, elastycznego pierścienia nacięciu na obwodzie przegrody oraz usytuowania sprężynowego mechanizmu zamykającego oraz topikowego mechanizmu zwalniającego w płaszczyznach prostopadłych do osi wahliwej przegrody. Jego zdaniem w dokumencie [...] również nie ujawniono termorozprężliwej uszczelki umieszczonej na wewnętrznej ściance korpusu, elastycznego pierścienia uszczelniającego umieszczonego w nacięciu wykonanym na obwodzie przegrody, współpracującego z termorozprężliwą uszczelką, usytuowania sprężynowego mechanizmu zamykającego oraz topikowego mechanizmu zwalniającego w płaszczyznach prostopadłych do osi wahliwej przegrody. Uprawniony stwierdził niezgodność treści opisu dokumentu [...] podanego przez wnoszącego sprzeciw i zawartymi w nim rysunkami. W rzeczywistości obrót przegrody następuje wskutek działania sprężyn nawiniętych na osie przegrody i przymocowanych jednym końcem do osi a drugim do korpusu. Skurczenie sprężyny skutkuje zmianą położenia elementu blokującego i zwolnieniem blokady przegrody. Zdaniem uprawionego, w dokumencie [...] opisano klapę w której mechanizm zamykający umieszczony jest na zewnątrz korpusu, tak że nie wystąpił w tym przypadku problem pomieszczenia wszystkich elementów osprzętu wewnątrz przy zapewnieniu niezakłóconej pracy i szczelności klapy po zamknięciu przegrody. W dokumencie [...] opisano klapę odcinającą, której działanie uszczelniające wynika z zastosowania innych elementów, niż w klapie odcinającej chronionej patentem [...]. Uprawniony wskazał, że w klapie według [...] w ogóle nie wiadomo, jak przegroda jest uruchamiana, tak więc specjalista poszukujący rozwiązania problemu, którego rozwiązaniem jest wynalazek chroniony patentem [...] mógłby jedynie dowiedzieć się, że przegroda może mieć krawędziową uszczelkę. Jego zdaniem w opisie [...] przedstawiono klapę z obrotową przegrodą, której mechanizm zamykający znajduje się na zewnątrz korpusu, mocowany na wsporniku, zaś przegroda nie ma w ogóle krawędziowej uszczelki. Jest to rozwiązanie na tyle dalekie od klapy wg [...], że przywoływanie go jest całkowicie nieuzasadnione. Podobieństwo opisu [...] do klapy wg [...] polega jedynie na otworach wykonanych w korpusie klapy, które to otwory są cechą wskazaną w jednym z zastrzeżeń zależnych i nie mają znaczenia przy ocenie zdolności patentowej omawianego wynalazku. Uprawniony stwierdził, że data udostępnienia do wiadomości powszechnej przedstawionej strony katalogu nie została dowiedziona. Na załączonej stronie katalogu widnieje jedynie numer aprobaty technicznej wskazujący na rok 2005, lecz nie stanowi to dowodu, że katalog został podany do wiadomości powszechnej, tym bardziej przed datą zgłoszenia wynalazku chronionego patentem [...] tj. przed dniem [...].10.2005 r. Uprawniony podniósł, że publikowany rejestr aprobat zawiera jedynie tytuły, numery i informacje o podmiocie uprawnionym, nie zawiera natomiast opisów, rysunków itp. tj. jakichkolwiek informacji pozwalających stwierdzić, jakiego dokładnie rozwiązania technicznego dotyczy w istocie dana aprobata. Opis [...] przedstawia klapę przeciwpożarową z zamontowaną wewnątrz obrotową przegrodą, która zamykana jest za pomocą sprężyny przy wykorzystaniu elementu topikowego zwalniającego sprężynę. Sprężynowe rozwiązanie zamykające przegrodę zdaniem uprawnionego jest zupełnie inne, niż w przypadku klapy według [...], ani sprężyna ani topikowy mechanizm zwalniający nie są umieszczone w płaszczyznach prostopadłych do osi wahliwej przegrody.

Na rozprawie w dniu 19 października 2011 r. wnoszący sprzeciw podtrzymał swoje stanowisko odnośnie braku zdolności patentowej spornego wynalazku przedstawione w sprzeciwie i załączył tabelę porównawczą cech zastrzeganych w zastrzeżeniach spornego patentu i odpowiednich cech ujawnionych w przedłożonych dokumentach. Uprawniony także podtrzymał uzasadnienie odpowiedzi na sprzeciw oraz ekspertyzę techniczną dotyczącą wynalazku chronionego patentem [...]. Pismem złożonym dnia [...] 11.2011 r. przedstawił dodatkowo opisy aprobat technicznych: [...],[...],[...].

Uprawniony, w uzupełnieniu do Ekspertyzy Technicznej Wynalazku Chronionego Patentem [...], pismem złożonym dnia [...] 11.2011 r. przedłożył do akt sprawy Aneks nr [...] do w/w ekspertyzy.

Kolegium Orzekające wskazując na stan prawny odnoszący się do nieoczywistości stwierdziło, że termin "oczywisty" oznacza dla specjalisty rozwiązanie nie wykraczające poza zwykły postęp, a jedynie wyraźnie i logicznie wynikające ze stanu techniki. Za specjalistę zaś z danej dziedziny uważa się przeciętnego praktyka dysponującego przeciętną, ogólnie dostępną wiedzą z danej dziedziny, w danej dacie i mającą pełny dostęp do wszystkiego co tworzy stan techniki, a w szczególności do okazanych dokumentów przeciwstawnych. Ma on również do swojej dyspozycji typowe środki i możliwości do prowadzenia rutynowych prac i doświadczeń. Kryteria określające jakie rozwiązania zalicza się do rozwiązań oczywistych to:

rutynowe dostosowanie do danych warunków znanego już w tej samej, bądź w podobnej dziedzinie rozwiązania (drobne udoskonalenia, przeniesienie);

zastąpienie w rozwiązaniu znanego już środka technicznego innym również już znanym równoważnikiem;

proste wykorzystanie znanej już ogólnie zasady dla osiągnięcia w świetle tej zasady celu (analogii);

zwyczajne połączenie kilku znanych rozwiązań, bądź nawet rozwiązanie dokonane wprost przez skojarzenie kilku takich rozwiązań.

Stwierdziło, że oczywistość rozważa się w świetle jednego lub większej liczby wcześniejszych dokumentów traktowanych łącznie. Sposób uwzględniania stanu techniki przyjęty w praktyce i orzecznictwie polskiego i innych urzędów patentowych, polega na wybraniu jednego dokumentu najbliższego przedmiotowemu rozwiązaniu lub kilku dokumentów, gdy przedmiotowe rozwiązanie ma charakter połączenia kilku rozwiązań cząstkowych i rozpatrywaniu nieoczywistości przedmiotowego rozwiązania w stosunku do dokumentów.

Istota spornego rozwiązania wyróżniająca rozwiązanie ze stanu techniki polega na tym, że "sprężynowy mechanizm zamykający i topikowy mechanizm zwalniający umieszczone są w płaszczyznach prostopadłych do osi na której zamocowana jest przegroda, a w nacięciu wykonanym na obwodzie przegrody umieszczony jest elastyczny pierścień uszczelniający współpracujący z termorozprężliwą uszczelką".

Kolegium Orzekające stwierdziło, że przedmiotowy patent obejmuje trzy korzystne warianty chronionego wynalazku określone cechami znamiennymi zastrzeganymi w zastrzeżeniach zależnych 2, 3, 4 rozpatrywanymi dla każdego z tych zastrzeżeń łącznie z cechami zastrzeżenia 1, od którego każde z tych zastrzeżeń jest zależne.

Oceniło, że przedłożone do akt przez wnoszącego sprzeciw dokumenty m.in. Arkusz prezentacyjny "Przepustnica ogniowa model [...] " P., Inc. - USA, opisy [...],[...],[...] oraz Aprobata techniczna [...] stanowią dowód na brak poziomu wynalazczego objętego patentem [...]. W szczególności każdy z tych dokumentów dotyczy klapy posiadającej korpus, wewnątrz którego osadzona jest obrotowa przegroda z zamocowanym sprężynowym mechanizmem zamykającym, współpracującym z topikowym mechanizmem zwalniającym. Sprężynowy mechanizm zamykający i topikowy mechanizm zwalniający umieszczony jest w płaszczyźnie prostopadłej do osi obrotu klapy lub, w którym obciążenie topikowego mechanizmu jest skierowane w płaszczyźnie prostopadłej do osi obrotu klapy. Dodatkowo, zgodnie z opisami [...],[...], znane jest rozwiązanie posiadające rowek w ścianie obwodowej przegrody wraz z umieszczonym w nim elastycznym pierścieniem/ uszczelką.

Także korzystne warianty chronionego wynalazku określone cechami znamiennymi zastrzeganymi w zastrzeżeniu 2 łącznie z cechami zastrzeżenia 1, od którego jest ono zależne ujawniono w opisach [...],[...], gdzie uwidoczniono i opisano klapę mającą na ściance korpusu w płaszczyźnie poprzecznej odpowiadającej położeniu przegrody podłużne otwory występujące w wielu rzędach przesuniętych względem siebie.

Uprawniony na rozprawie w dniu 19.10.2011 r. załączył ekspertyzę techniczną wynalazku chronionego patentem [...]. Kolegium Orzekające stwierdziło, że szczegółowa analiza tej ekspertyzy wskazuje jedynie jakie cele i zalety mają być spełnione przez wynalazek, stwierdzając jednocześnie, że nie była znana wcześniej klapa według wynalazku, która przeszłaby badania odporności ogniowej. Przedmiotowa ekspertyza stwierdza jedynie, że wynalazek według przedmiotowego patentu nr [...] jest nieoczywisty, nie wskazując jednocześnie porównania go ze stanem techniki wskazanym przez wnioskodawcę. W opinii Kolegium stwierdzenia zawarte w ekspertyzie nie zostały poparte żadnymi dowodami, co powoduje, że w/w ekspertyzę należy uznać za informację w zakresie przedstawienia wymogów jakie klapa przeciwpożarowa powinna spełniać, aby mogła być dopuszczona do użytkowania.

Pismem złożonym dnia [...] listopada 2011 r. wnoszący sprzeciw załączył informację Instytutu Techniki Budowlanej z [...] 11.2011 r. dotyczącą dostępności i publikacji aprobat. Kolegium Orzekające analizując informacje przekazane wnoszącemu sprzeciw przez Instytut Techniki Budowlanej wzięło pod uwagę załączone przez wnoszącego sprzeciw opisy aprobat jako dowody w sprawie.

Oceniło natomiast, że pismo uprawnionego otrzymane z Instytutu Techniki Budowlanej wskazuje jedynie datę wpisu do bazy bibliotecznej Instytutu, a tym samym pomija całkowicie inne aspekty ujawnienia aprobat wspomniane w piśmie Instytutu do wnoszącego sprzeciw. W związku z tym Kolegium Orzekające uznało, że korzystne warianty chronionego wynalazku określone cechami znamiennymi zastrzeganymi w zastrzeżeniach 3 i 4 łącznie z cechami zastrzeżenia 1 od którego są one zależne ujawniono w aprobacie technicznej ITB AT - [...] data wydania 2.2005 r, gdzie uwidoczniono i opisano klapę wewnątrz korpusu, w której umieszczone są wyłączniki krańcowe sygnalizujące położenie przegrody i w której topikowy mechanizm zwalniający połączony jest elektromagnesem. Ponadto:

aprobata [...] (data wydania lipiec 2001 r.) ujawnia klapę posiadającą obudowę, mechanizm zwalniający, element topikowy, urządzenie zatrzaskowe, zderzak, neoprenowe uszczelnienie pęczniejące;

aprobata [...] (data wydania kwiecień 2003 r.) ujawnia klapę z mechanizm wyzwalającym o przekroju kołowym z ruchomą przegrodą odcinającą, gdzie wokół przegrody odcinającej przymocowana jest uszczelka pęczniejąca. Przegroda klapy posiada topikowy wyzwalacz termiczny z elektromagnesem;

aprobata [...] (data wydania lipiec 2005 r.) ujawnia klapę mającą na ściance korpusu w płaszczyźnie poprzecznej odpowiadającej położeniu przegrody podłużne otwory występujące w wielu rzędach przesuniętych względem siebie, wewnątrz korpusu umieszczone są wyłączniki krańcowe sygnalizujące położenie przegrody i w której topikowy mechanizm zwalniający połączony jest elektromagnesem.

Kolegium Orzekające oceniło, że złożony dnia [...] 11.2011 r. przez uprawnionego Aneks nr [...] do Ekspertyzy Technicznej Wynalazku Chronionego Patentem [...] nie posiada wartości dowodowej, bowiem przedstawia jedynie nieudane próby ogniowe klap uprawnionego.

Pozostałe materiały przeciwstawne obejmujące: Katalog T. GmbH pt." [...]" [...]; Katalog T.GmbH pt. "[...]" 2005., nie podważają zdolności patentowej spornego rozwiązania, gdyż nie wskazują dokładnie ich dat podania do wiadomości publicznej.

Kolegium Orzekające uznało za bezzasadny argument uprawnionego, że "przeciwpożarowa klapa odcinająca według zastrzeżenia 1 ma szereg cech technicznych, których twórcza kombinacja pozwoliła uzyskać efekt techniczny w postaci urządzenia, które ma prostą, kompaktową konstrukcję dającą szerokie możliwości stosowania, a przy tym jest niezawodne i proste w obsłudze oraz, że w żadnym z dokumentów nie wskazano, jak pogodzić zastosowanie kombinacji współpracujących ze sobą uszczelek z umieszczeniem wewnątrz całego osprzętu zamykająco - zwalniającego, zachowując przy tym efektywne uszczelnienie, łatwość produkcji i serwisu, niezawodne i ciche działanie, a wszystko w taki sposób, że w rezultacie klapa może mieć małe rozmiary i nadaje się do stosowania nawet w cienkich przegrodach budowlanych bez żadnych elementów wystających na zewnątrz", bowiem cechy te nie są objęte zastrzeżeniami spornego patentu. Podobnie oceniło wywody uprawnionego dotyczące zalet rozwiązania przedmiotowego w stosunku do rozwiązań przeciwstawionych - bez wykazania odmiennych cech konstrukcyjnych objętych zastrzeżeniami, które pozwalają osiągnąć te korzyści nie mają znaczenia w przedmiotowej sprawie.

Wobec powyższego uznało jednoznacznie, iż rozwiązanie problemu technicznego w spornym patencie w świetle przeciwstawionego stanu techniki nie jest zaskakujące ani nieoczekiwane. Jest prostym wykorzystaniem znanej zasady dla osiągnięcia w świetle tej zasady celu. Przeciętny znawca z dziedziny techniki właściwej dla spornego rozwiązania, wykorzystując w sposób standardowy dostępną wiedzę, bez dokonań twórczych, a jedynie w oparciu o wskazane wyżej opisy zgłoszeń patentowych i swoją rutynę zawodową może, zdaniem Kolegium Orzekającego, osiągnąć rezultat taki jak w spornym wynalazku.

W skardze do tut. Sądu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od Urzędu Patentowego RP na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy:

1.1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i dowolną ocenę materiału wobec :

pominięcia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji twierdzeń i dowodów podnoszonych przez skarżącego, w szczególności:

Ekspertyzy Technicznej Wynalazku Chronionego Patentem [...] z dnia [...] października 2011 r. autorstwa prof. dr. hab. E. S. i przyjęcie, że dowód ten zawiera jedynie przedstawienie wymogów jakie klapa przeciwpożarowa ma spełniać podczas, gdy dowód ten zawiera w istocie definicję pojęcia klapy przeciwpożarowej, a zatem wskazuje dlaczego zgromadzone w sprawie dowody dotyczące przepustnic ogniowych nie mogą zostać uznane za najbliższy stan techniki;

Aneksu nr [...] do Ekspertyzy Technicznej Wynalazku Chronionego Patentem [...] z dnia [...] listopada 2011 autorstwa prof. dr. hab. E. S. i przyjęcie, że dokument ten nie posiada wartości dowodowej, podczas gdy dowód ten pokazuje istotne cechy i radykalne wymogi wobec przeciwpożarowych klap odcinających, które powodują, że do klap tych nie będą stosować się te same zasady doboru i rozumowania, co zwykłych przepustnic ogniowych, na których organ oparł ocenę zdolności patentowej

nieodniesienie się w sposób wnikliwy do materiału dowodowego, to jest:

dokumentu [...], w szczególności błędne określenie cech

technicznych posiadanych przez rozwiązanie tam opisane;

dokumentów Arkusz prezentacyjny "Przepustnica ogniowa model [...] Przedsiębiorstwa P., Inc", [...] i [...] poprzez przyjęcie, że dokumenty te opisują przeciwpożarowe klapy odcinające, podczas gdy dokumenty te w istocie przedstawiają przepustnice ogniowe - to jest urządzenia innej kategorii niż będące przedmiotem wynalazku, które nie muszą spełniać wysokich wymagań w zakresie wytrzymałości odporności na różnice ciśnień i innych opisanych, w konsekwencji błędne przyjęcie, że dokumenty te stanowią stan techniki dla wynalazku;

(¡¡i) brak odniesienia się w uzasadnieniu do argumentów skarżącego mających -kluczowe znaczenie dla oceny poziomu wynalazczego

(iv) niedostateczne wyjaśnienie przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy;

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy

2.1. art. 26 p.w.p. w zw. z art. 24 p.w.p. przez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym rozumieniu przesłanki poziomu wynalazczego, o której mowa w art. 26 p.w.p poprzez: niezastosowanie do uzasadnienia braku poziomu wynalazczego metody problem rozwiązanie, lecz oparcie się na nieostrych kryteriach nie zapewniających obiektywnej oceny poziomu wynalazczego.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie nie podzielając żadnego z przedstawionych przez skarżącego zarzutów. Za nieuzasadnione także uznał zarzuty naruszenia przez Urząd art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 k.p.a. uznając, że wskazał środki dowodowe na okoliczność wykazania, że zostały spełnione ustawowe warunki do uzyskania zakwestionowanego patentu.

Ustosunkowując się do zarzutu błędnej wykładni prawa i w konsekwencji jego niewłaściwego zastosowania polegającego na błędnym rozumieniu przesłanki poziomu wynalazczego Urząd m.in. wyjaśnił, że przy merytorycznej ocenie nie- oczywistości rozwiązania konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki.

Kolegium Orzekające stwierdziło, że przeanalizowało wszystkie dokumenty wskazane w pismach wnioskodawcy i w świetle jego argumentacji. Powołało się na dokonaną analizę poszczególnych dokumentów w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. Jego zdaniem, rozwiązaniem najbliższym jest aprobata techniczna [...] (a nie jak –jego zdaniem - dowolnie wskazuje skarżący na str.13 skargi aprobata [...]). Aprobata techniczna [...] ujawnia przeciwpożarową klapę odcinającą zawierającą korpus wewnątrz którego zamocowana jest wahliwie na osi przegroda, sprężynowy mechanizm zamykający i topikowy mechanizm zwalniający, oraz zawiera termorozprężliwą uszczelkę umieszczoną na wewnętrznej ściance; korpusu. W ujawnionej aprobacie technicznej klapa posiada sprężynowy mechanizm zamykający i topikowy mechanizm zwalniający umieszczone są w płaszczyznach prostopadłych do osi na której zamocowana jest przegroda, a w nacięciu wykonanym na obwodzie przegrody umieszczony jest elastyczny pierścień uszczelniający współpracujący z uszczelką. Na ścianie korpusu klapy przedstawionej w aprobacie [...] ujawniona jest w płaszczyźnie poprzecznej odpowiadającej położeniu przegrody w pozycji zamkniętej wykonane są podłużne otwory zapobiegające przewodzeniu ciepła po ściankach przewodu wentylacyjnego. Wewnątrz korpusu umieszczone są wyłączniki krańcowe, sygnalizujące położenie przegrody. Topikowy mechanizm zwalniający połączony jest szeregowo z elektromagnesem.

Uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie złożył wniosek dowodowy oraz obszerne pismo zawierające stanowisko w sprawie. Podnosił m.in.brak zdolności patentowej patentu [...] ze względu na to, ze nie stanowi rozwiązania technicznego, a tym samym nie nadaje się do przemysłowego stosowania. Podnosił m.in., że ocena dowodów przedstawiona w skardze nie ma sensu, bowiem nie wskazuje, by urządzenia opatrzone tytułem "przepustnica ogniowa" odbiegały od urządzeń zatytułowanych "klapa odcinająca". Urządzenia te są identyczne, składają się z tych samych cech technicznych i identycznych zasad działania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądowa kontrola działalności administracji publicznej zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) i pkt 2 p.p.s.a.).

Sąd orzekał w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 p.p.s.a. i stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 246 ust. 1 p.w.p. każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego RP o udzieleniu patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji w ciągu 6 miesięcy od opublikowania w "Wiadomościach Urzędu Patentowego" informacji o udzieleniu prawa. W sytuacji, gdy uprawniony uzna sprzeciw za bezzasadny, sprawa zostaje przekazana do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym (art. 255 ust. 1 pkt 9 p.w.p.). Przepis art. 246 ust.2 p.w.p. przewiduje, iż podstawę sprzeciwu stanowią okoliczności, które uzasadniają unieważnienie prawa ochronnego. Oznacza to, zgodnie z art. 24 p.w.p. badanie, czy patent został udzielony na wynalazek, który jest nowy, posiada poziom wynalazczy i nadaje się do przemysłowego stosowania.

Wynalazek uważa się za nowy o ile, zgodnie z art. 25 pkt 1, pkt 2 i pkt 3 p.w.p., nie jest on częścią stanu techniki, czyli tego wszystkiego, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób. Za stanowiące część stanu techniki uważa się również informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie.

Wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy (art. 26 p.w.p.), jeżeli nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki. Rozwiązanie uważa się za oczywiste, gdy w świetle stanu techniki ujawnionego w jednym lub łącznie w kilku rozwiązaniach wynika ono w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny. Za rozwiązania oczywiste w szczególności uważa się rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, proste wykorzystanie znanej zasady dla osiągnięcia oczywistego w świetle tej zasady celu, proste zastąpienie znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami lub proste skojarzenie kilku znanych rozwiązań (Komentarz do prawa wynalazczeg, W. Kotarba i inni , W-wa 1994 r.,str.l5).

Należy podzielić pogląd Kolegium orzekającego, że przyjęty w praktyce i orzecznictwie sposób uwzględniania stanu techniki polega na wybraniu jednego dokumentu najbliższego rozwiązaniu przedmiotowemu (lub kilku dokumentów, gdy przedmiotowe rozwiązanie ma charakter kilku rozwiązań cząstkowych i rozpatrywaniu nieoczywistości przedmiotowego rozwiązania w stosunku do tego dokumentu. Dopuszcza się zastosowanie dwóch dokumentów ocenie nieoczywistości każdego rozwiązania cząstkowego w przypadku prostego zastąpienia znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami. (wstęp do rozdz. 3.1 i orze- 2snie T 176/89 oraz orzeczenia T 745/92 i T 552/89 Komisji Odwoławczej EPO, " Orzecznictwo Komi- Odwoławczych Europejskiego Urzędu Patentowego" (Część I - Zdolność patentowa) materiały i audia zeszyt 7, Polska Izba Rzeczników Patentowych, Warszawa 1998).

Należy także powołać się - co do zasady - na metodę podaną przez Kolegium Orzekające dotyczącą badania poziomu wynalazczego rozwiązania technicznego. Organ wskazał, że sposób uwzględniania stanu techniki przyjęty w praktyce i orzecznictwie polskiego i innych urzędów patentowych polega na wybraniu jednego dokumentu najbliższego rozwiązaniu przedmiotowemu (lub kilku dokumentów, gdy przedmiotowe rozwiązanie ma charakter kilku rozwiązań cząstkowych i rozpatrywaniu nieoczywistości przedmiotowego o rozwiązania w stosunku do tego dokumentu. Dopuszcza się zastosowanie dwóch dokumentów przy ocenie nieoczywistości każdego rozwiązania cząstkowego w przypadku prostego zastąpienia znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami. Dokument najbliższy powinien zawierać co najmniej wszystkie cechy niezamienne zastrzeżenia niezależnego przedmiotowego rozwiązania, oznaczające wyjściowy stan techniki tego rozwiązania

Odnosząc te rozważania teoretyczne organu do stanu faktycznego ustalonego w zaskarżonej decyzji trudno wywnioskować, jaką technikę zastosował organ w niniejszej sprawie, jaką metodą przeprowadził badania, szczególnie jeśli uwzględni się argumenty skargi, które powołują inne dowody mające stanowić o braku poziomu wynalazczego spornego patentu.

Należy bowiem zwrócić uwagę, że Kolegium powołało się na dokonaną analizę poszczególnych dokumentów w uzasadnieniu decyzji z dnia[...] grudnia 2011 r., ale ostatecznie treść odpowiedzi na skargę nie odpowiada stanowisku zawartemu w zaskarżonej decyzji. Co najważniejsze, przypisuje skarżącemu, że to on jako rozwiązanie najbliższe – "w dowolny sposób" wskazuje na str. 13 skargi aprobatę [...], kiedy to rozwiązaniem najbliższym jest aprobata techniczna [...]. Kolegium zarzuca wręcz uprawnionemu, że Urząd wskazywał na aprobatę techniczną [...], a nie na aprobatę [...].

Niestety organ nie ma racji. Mimo wskazywania zasad ogólnych, jakie stosuje się przy badaniu "nieoczywistości" patentu, należy zarzucić uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że Urząd nie wskazał w niej - w sposób jednoznaczny - jaką metodę zastosował. O ile bowiem oczywistość rozważa się w świetle stanu techniki jednego lub większej liczby wcześniejszych dokumentów traktowanych łącznie, to oznacza wybranie jednego najbliższego dokumentu lub kilku dokumentów najbliższych stanowi technicznemu przedmiotowego rozwiązania. Gdy rozwiązanie to ma charakter połączenia kilku rozwiązań cząstkowych, to należało rozpatrzeć nieoczywistości przedmiotowego rozwiązania w stosunku do wskazanych konkretnie złożonych dowodów.

W niniejszej sprawie brak jest takiego rozpoznania wniosku, który w sposób jednoznaczny i zrozumiały, logicznie wywiedziony, wskazałby – bez zadnych wątpliwości - na dowody, których stan techniki jest tożsamy ze stanem spornego patentu i faktycznie wyklucza jego nieoczywistość ze względu na brak poziomu wynalazczego.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, z naruszeniem zasad określonych w art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., mających zastosowanie w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p., nie wynika jaką technikę badania zastosowało Kolegium Orzekające i które de facto z przeciwstawionych dowodów przesądziły o unieważnieniu spornego patentu, jako najbliższe stanowi techniki spornego patentu, skoro koncepcja zawarta w decyzji nie jest tożsama z koncepcją zawartą w odpowiedzi na skargę.

Wszak w odpowiedzi na skargę – inaczej niż w decyzji Kolegium wskazuje, że to aprobata techniczna [...] jest tym odpowiednim, skutecznie przeciwstawionym spornemu patentowi rozwiązaniem, bowiem ujawnia przeciwpożarową klapę odcinającą zawierającą korpus wewnątrz którego zamocowana jest wahliwie na osi przegroda, sprężynowy mechanizm zamykający i topikowy mechanizm zwalniający, oraz zawiera termorozprężliwą uszczelkę umieszczoną na wewnętrznej ściance; korpusu.

Czy to oznacza, że dopiero po zapoznaniu się z argumentami skargi organ dopatrzył się wagi tej aprobaty – jako dokumentu przeciwstawionego spornemu patentowi? Wszak w ujawnionej aprobacie technicznej klapa posiada sprężynowy mechanizm zamykający i topikowy mechanizm zwalniający umieszczone są w płaszczyznach prostopadłych do osi na której zamocowana jest przegroda, a w nacięciu wykonanym na obwodzie przegrody umieszczony jest elastyczny pierścień uszczelniający współpracujący z uszczelką. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ zauważa, że na ścianie korpusu klapy przedstawionej w aprobacie [...] ujawniona jest w płaszczyźnie poprzecznej odpowiadającej położeniu przegrody w pozycji zamkniętej wykonane są podłużne otwory zapobiegające przewodzeniu ciepła po ściankach przewodu wentylacyjnego.

Należy zatem zarzucić, że takie wnioski nie zostały zawarte w zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r., gdzie jednoznacznie Kolegium oceniło, że to m.in. przedłożone do akt przez wnoszącego sprzeciw dokumenty Arkusz prezentacyjny "Przepustnica ogniowa model [...] " Przedsiębiorstwa P., Inc. - USA, opisy [...],[...],[...] oraz Aprobata techniczna [...] stanowią dowód braku poziomu wynalazczego objętego patentem [...], a za nimi wymienił jeszcze cztery kolejne dowody warianty ujawnione w opisach : [...],[...],[...],[...], natomiast aprobata [...] nie podważała wprost zdolności patentowej spornego rozwiązania.

Powyższe oznacza, ze nie można odmówić racji zarzutowi skarżącego naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i dowolną ocenę materiału dowodowego.

Kwestia ta może mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy materiały powołane w decyzji jako najbliższe stanowi techniki to przepustnice ogniowe, gdy skarżący twierdzi, że przepustnice ogniowe są urządzeniami innej kategorii niż będące przedmiotem wynalazku i nie muszą spełniać wysokich wymagań w zakresie wytrzymałości odporności na różnice ciśnień. Wydaje się to potwierdzać ekspertyza i aneks do niej prof. dr. hab. E.S. , gdzie prezentuje inną definicję pojęcia klapy przeciwpożarowej, co rodzi wątpliwości, czy powołane przez organ dowody dotyczące przepustnic ogniowych mogą zostać uznane za najbliższy stan techniki.

Wątpliwości te potwierdza odpowiedź na skargę zawierająca inne stanowisko niż zaskarżona decyzja.

W konsekwencji oznacza to konieczność ze względów procesowych - naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. - uchylenia zaskarżonej decyzji.

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zaś określona w art. 7 k.p.a. zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, nakładająca na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym. Zasadę tę realizuje szereg przepisów szczegółowych, które nakładają na organ obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego w jego całokształcie (art. 77 § 1 i 80 k.p.a.). Ponadto, spełnienie normy wynikającej z przepisu art. 8 k.p.a. wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody. Organ administracji ma więc obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji (v. wyrok NSA z 17 października 2001 r., sygn. I SA 1110/01, Lex nr 75516).

Organ może oczywiście odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, co winno mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W sytuacji, gdy wyniki postępowania dowodowego są niejasne, czy zawierają sprzeczne ustalenia, organ ma obowiązek ustosunkować się do tych sprzeczności przez wskazanie dowodów, które przyjął jako podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, ale w szczególności uzasadnić, dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zgodnie z art. 107§ 3 k.p.a. Możliwość dokonania oceny legalności decyzji warunkowana jest spełnieniem wymogów określonych w art. 107 k.p.a.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ, o ile ponowi dotychczasowe rozstrzygnięcie, wyda decyzję wskazującą jakie konkretnie dowody stanowią jego podstawę faktyczną i wyjaśni dlaczego nie uwzględnił dowodów złożonych przez uprawnionego. Oceni, zgodnie z zasadami określonymi w art. 80 i 107 § 3 k.p.a. dowody złożone przez uprawnionego: ekspertyzę techniczną dotyczącą wynalazku chronionego patentem [...] i aneks do tej ekspertyzy oraz dodatkowo złożone pismem z dnia [...] 11.2011 r. opisy aprobat technicznych: [...],[...],[...]. Wyjaśni w sposób nie budzący wątpliwości, czy przepustnica ogniowa i klapa odcinająca, to dwie czy jedna kategoria produktów, czy to są te same urzadzenia. Termin "przeciwpożarowa klapa odcinająca" jest terminem, który powinien być oceniony przez Urząd Patentowy, a nie Sąd.

Z tego m.in. względu, oddalając na rozprawie w dniu 11 lipca 2012 r. wnioski dowodowe uczestnika postępowania, złożone w toku postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd działał na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zgodnie zaś z poglądami prezentowanymi w doktrynie oraz orzecznictwie postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwiać sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że sąd w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją (vide: B. Dauter /w:/ B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005, s. 257 i powołany tam wyrok NSA z dnia 7 lutego 2001 r., sygn. akt V SA 671/00).

Oznacza to, że dopuszczenie złożonych wniosków zmierzałoby natomiast do dokonywania ustaleń faktycznych w sytuacji, gdy sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt administracyjny pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ rozstrzygający sprawę.

Natomiast podnoszona na rozprawie przez uczestnika postępowania okoliczność wadliwego sformułowania zastrzeżeń patentowych nie jest przedmiotem postępowania o unieważnienie patentu.

Zważywszy na powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.

O niewykonywaniu uchylonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a w związku z § 14 ust. 2 pkt 1, lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.) i zasądził: kwotę 1.000 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego, kwotę 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwotę 600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego.