III SA/Kr 1558/13

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 26 września 2013 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art.49 ust. 1 pkt 3 lit. a i art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. T. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [....] 2013 r. Nr [....] orzekającej o odmowie przywrócenia M. T. cofniętego uprawnienia kategorii B do kierowania pojazdami silnikowymi - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym:

W dniu 27 maja 2006 r. zostało zatrzymane przez policję M. T. prawo jazdy nr [....] wydane przez Prezydenta Miasta w dniu 20.10.2003 r. w związku z kierowaniem samochodem w stanie nietrzeźwości, przy stwierdzonym stężeniu alkoholu w wydychanym powietrzu 0,73 promila.

W dniu 29 maja 2006 r. Komendant Miejski Policji wydał M. T. "Skierowanie na badanie psychologiczne Nr-[....]" na podstawie art. 124 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r., Nr 58, poz. 515 z późn. zm.) z powodu kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości.

W tym samym dniu - 29 maja 2006 r. - Komendant Miejski Policji, na podstawie art. 122 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, wydał "Skierowanie na badanie lekarskie Nr-[....]" (w terminie do 30 dni) M. T. posiadającemu uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii B.

Postanowieniem z dnia [....] 2006 r. Prokurator Rejonowy zatrzymał M. T. prawo jazdy nr [....] wydane przez Prezydenta Miasta w dniu 20.10.2003 r. odebrane M. T. w dniu 27 maja 2006 r. w związku z kierowaniem samochodem w stanie nietrzeźwości, przy stwierdzonym stężeniu alkoholu w wydychanym powietrzu 0,73 promila.

Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2006 r. do sygn. akt [....] Sąd Rejonowy uznał M. T. winnym kierowania w dniu 26 maja 2006 r. samochodem będąc w stanie nietrzeźwości i na mocy art. 42 § 2 k.k. orzekł wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 1 roku jednocześnie zaliczając na poczet orzeczonego środka karnego okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 27.05.2006 r.

W wykonaniu powyższego wyroku Prezydent Miasta decyzją z dnia [....] 2006 r. nr [....] orzekł o cofnięciu M. T. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii B na okres jednego roku, tj. od dnia 27.05.2006 r. do dnia 27.05.2007 r. W uzasadnieniu podano, że po odbyciu orzeczonego środka M. T. może ubiegać się o zwrot uprawnienia.

Jednocześnie w dniu 24 sierpnia 2006 r. Prezydent Miasta wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia M. T. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, z uwagi na niepoddanie się badaniom lekarskim.

W wyniku powyższego postępowania Prezydent Miasta decyzją z dnia [....] 2006 r. nr [....] cofnął M. T. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii B stwierdzone prawem jazdy nr [....] z dnia 20.10.2003 r. wydanym przez Prezydenta Miasta, na okres do czasu wykonania badań lekarskich stwierdzających brak przeciwwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdów silnikowych. W uzasadnieniu decyzji zaznaczono, że "przywrócenie uprawnienia cofniętego na okres dłuższy niż rok uzależnione jest od wykazania się posiadaniem wymaganych kwalifikacji".

W dniu 5 czerwca 2013 r. M. T. przedłożył "Orzeczenie lekarskie Nr [....]" z dnia [....] 2013 r. wydane przez Ośrodek Medycyny Pracy stwierdzające u M. T. brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii B.

W tym samym dniu - 5 czerwca 2013 r. – M. T. przedłożył "Orzeczenie psychologiczne Nr [....]" z dnia [....] 2013 r. wydane przez Ośrodek Medycyny Pracy stwierdzające u M. T. brak przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami

Pismem z dnia 20 czerwca 2013 r. M. T. złożył wniosek o wydanie decyzji o przywróceniu uprawnień kategorii B do kierowania pojazdami silnikowymi stwierdzonych prawem jazdy nr [....] wydanym przez Prezydenta Miasta, cofniętych decyzją Prezydenta Miasta z dnia [....] 2006 r. nr [....]. Na uzasadnienie wnioskujący podał, że skierowanie na badania zostało wydane w związku z popełnieniem przez niego przestępstwa z art. 178a k.k., tj. jazdę w stanie nietrzeźwości, za które orzeczono w stosunku do niego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres jednego roku, a – zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, którego obecnie odpowiednikiem jest art. 49 ustawy o kierujących pojazdami, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się o przewrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego na okres przekraczający jeden rok. Wnioskujący podkreślił, że warunek "na okres przekraczający jeden rok" ma charakter normatywny (prawny), a nie faktyczny, na co wskazuje liczne orzecznictwo sądów administracyjnych.

Decyzją z dnia [....] 2013 r. nr [....] Prezydent Miasta odmówił M. T. przywrócenia uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii B cofniętego decyzją Prezydenta Miasta z dnia [....] 2006 r. Zdaniem tego organu , w rozpatrywanej sprawie orzeczenie środka karnego przez Sąd nie ma wpływu na konieczność poddania się egzaminowi sprawdzającemu kwalifikacje. Taki obowiązek wynika natomiast z tego, że od wydania decyzji z dnia [....] 2006 r., która stała się ostateczna z dniem 20 listopada 2006 r. do dnia wykonania badań i wydania orzeczenia lekarskiego – do [.....] 2013 r., a więc do dnia ustania przyczyny cofnięcia uprawnienia, upłynął rok, a zatem została spełniona przesłanka z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami. Faktyczny upływ czasu ponad rok oznacza, że przywrócenie uprawnień możliwe jest dopiero po uzyskaniu pozytywnego egzaminu sprawdzającego kwalifikacje do kierowania pojazdami.

W odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego M. T. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, kwestionując jej zasadność. Zdaniem skarżącego, pozbawienie uprawnień ma charakter prawny. Cofniecie uprawnień na czas oznaczony może nastąpić wyłącznie na podstawie art. 182 § 2 kodeksu karnego wykonawczego, w wyniku wykonania wyroku sądu zawierającego zakaz prowadzenia pojazdów na konkretny czas oznaczony.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 26 września 2013 r. nr [....] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w sposób całkowicie bezsporny doszło do cofnięcia odwołującemu się uprawnień do kierowania pojazdami kat. B na okres przekraczający 1 rok, z uwagi na fakt, że M. T. w terminie 1 roku nie przedstawił orzeczenia lekarskiego z badania, na które został uprzednio skierowany. Kolegium podkreśliło, ze istotą wymagania od osoby, której zatrzymano prawo jazdy, jest ustalenie, czy po dłuższej przerwie nie zatraciła ona umiejętności i niezbędnej sprawności kierowania pojazdem, co ma zwiększyć bezpieczeństwo wszystkich uczestników ruchu drogowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący M. T. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji przedstawiając stanowisko i argumenty jak we wniosku i odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr. 153, poz. 1269 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd nie jest przy tym związany z zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami obowiązującego prawa.

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie, czy organ miał prawo nałożyć na skarżącego obowiązek poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji do kierowania pojazdami w sytuacji, gdy w decyzji cofającej prawo jazdy nie określono terminu jego przywrócenia, które to determinowało przedłożenie orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych, zaś takie orzeczenie strona uzyskała po upływie roku od daty doręczenia decyzji cofającej prawo jazdy.

Sąd zwraca uwagę, ze obecnie obowiązujący art. 49 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 z późn. zm.) stanowi:

"Art. 49. 1. Sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega:

1) osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub tramwajem;

2) osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem w razie uzasadnionych zastrzeżeń co do jej kwalifikacji;

3) osoba ubiegająca się o:

a) przywrócenie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub tramwajem cofniętego na okres przekraczający rok lub cofniętego w związku z utratą kwalifikacji,

b) zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok.

2. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 3, prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem wydaje się po złożeniu, z wynikiem pozytywnym, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje.

3. Przepisów ust. 1 pkt 3 lit. b nie stosuje się do osób, wobec których zapadł wyrok uniewinniający albo postępowanie zostało bezwarunkowo umorzone.

4. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do osób ubiegających się o wydanie albo przywrócenie pozwolenia wojskowego lub posiadających pozwolenie wojskowe.

5. Sprawdzenie niezbędnych umiejętności osoby ubiegającej się o wydanie karty rowerowej odbywa się w ramach zajęć, o których mowa w art. 41."

Jest niewątpliwym, że skarżący domaga się przywrócenia uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, którego był pozbawiony do czasu przedłożenia orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi. Przytoczony wyżej przepis nie wskazuje na to, aby omawiana sytuacja faktyczna była objęta tym przepisem. Natomiast, co należy podkreślić, zgodnie z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi cofniętego na okres przekraczający rok lub w związku z utratą kwalifikacji. Zatem, zdaniem Sądu, cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami na okres przekraczający jeden rok musi wynikać z konkretnego orzeczenia organu (bądź to z decyzji, bądź też z wyroku sądowego).

Tymczasem w decyzji Prezydenta Miasta z dnia [....] 2006 r. nr [....], ani w zaskarżonej decyzji organu odwoławczego nie rozstrzygnięto, na jaki okres cofnięto skarżącemu uprawnienia oraz nie wskazano kiedy orzeczenie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami strona ma przedłożyć. Oznacza to, zdaniem Sądu, że dostarczenie takiego orzeczenia po upływie roku nie może być usankcjonowane dodatkowym rygorem poddania się egzaminowi sprawdzającemu. Nie każde bowiem faktyczne odebranie prawa jazdy, bez względu na przyczyny, na okres przekraczający 1 rok, a tym samym pozbawienie kierowcy w tym czasie możliwości prowadzenia pojazdów, jest wystarczającą podstawą do kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, albowiem brak jest wyraźnego przepisu, który wskazywałby na takie rozwiązanie.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organy ustaliły, w wyniku błędnej wykładni przepisu art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. a (którego odpowiednikiem był obecnie nie obowiązujący art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo o ruchu drogowym), że przyczyny cofnięcia uprawnień nie ustały, pomimo złożenia przez skarżącego orzeczenia lekarskiego Nr [....] wydanego w dniu [....] 2013 r. przez Ośrodek Medycyny Pracy, które stwierdza u M. T. brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii B, z uwagi na fakt, że skarżący nie przystąpił do egzaminu sprawdzającego kwalifikacje do kierowania pojazdami.

Powyższe stanowisko organów obu instancji, zdaniem Sądu, nie jest prawidłowe i organy powinny go zweryfikować przy ponownym rozpoznaniu sprawy z tego powodu, że przepis art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. a powołanej ustawy ma zastosowanie wyłącznie w sytuacjach, gdy cofnięcie uprawnień nastąpiło na okres przekraczający 1 rok, przy czym okres cofnięcia musi być wprost wskazany w decyzji o cofnięciu uprawnień. Natomiast gdy cofnięcie uprawnień nastąpiło bez wskazania terminu, tak jak w przypadku przedmiotowych decyzji, przywrócenie uprawnień następuje po ustaniu przyczyny, niezależnie od czasu trwania faktycznego pozbawienia uprawnień do kierowania pojazdami.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podkreśla, że w pełni podziela stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 1376/12 (opubl. LEX nr 1359333): "Brak w treści rozstrzygnięcia o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami wskazań na jaki okres cofnięto uprawnienia oraz kiedy orzeczenie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami strona ma przedłożyć nie oznacza, że dostarczenie takiego orzeczenia po upływie roku usankcjonowane będzie dodatkowym rygorem poddania się egzaminowi sprawdzającemu". Skład orzekający podziela także, analogiczny do przedstawionego wyżej, pogląd wyrażony w wyrokach sądownictwa administracyjnego: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2008 r. sygn. akt II SA/Bk 57/08 oraz z dnia 27 października 2009 r. sygn. akt II SA/Bk 308/09, a także w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 1222/12 (wszystkie orzeczenia dostępne na stronie internetowej http//www.nsa.gov.pl).

Ze względu na wadliwe zastosowanie wskazanych wyżej przepisów w przedmiocie odmowy przewrócenia uprawnień do kierowania pojazdami Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a, uchylił decyzje organów obu instancji orzekając jak w sentencji.