I SA/Gl 1187/13
Wyrok
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
2014-06-10Nietezowane
Artykuły przypisane do orzeczenia
Do tego artykulu posiadamy jeszcze 13 orzeczeń.
Kup dostęp i zobacz, do jakich przepisów odnosi się orzeczenie. Znajdź inne potrzebne orzeczenia.
Skład sądu
Bożena Suleja /przewodniczący/
Teresa Randak
Wojciech Organiściak /sprawozdawca/Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja, Sędziowie WSA Wojciech Organiściak (spr.), Teresa Randak, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi A S.A. w likwidacji w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 270, dalej K.p.a.) oraz art. 17, art. 18 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015, dalej u.p.e.a.) postanowieniem z dnia [...] (Nr [...]) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. (dalej też NUS) z dnia [...] (Nr [...]) o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku A S.A. w likwidacji (dalej jako zobowiązany lub spółka) na podstawie tytułów wykonawczych Burmistrza K. z dnia [...] (Nr [...]), z dnia [...] (Nr [...]), z dnia [...] (Nr [...]) i z dnia [...] (Nr [...]) obejmujących zaległości w podatku od nieruchomości za okres od października 2010 r. do września 2011 r.
Powyższe rozstrzygnięcia zostały podjęte w następującym stanie faktycznym: Organ I instancji zawiadomieniem z dnia 15 lutego 2012 r., doręczonym zobowiązanemu w dniu 22 lutego 2012 r. dokonał zajęcia rachunku bankowego w B S.A. Następnymi czynnościami były zawiadomienia o zajęciach rachunków wysłane na adres C S.A., D S.A., E S.A., F S.A. Zajęcia okazały się nieskuteczne, gdyż rachunek w B S.A. został wcześniej zajęty przez Komorników Sądowych przy Sądzie Rejonowym w C., Sądzie Rejonowym dla W., Sądzie Rejonowym S. [...] i [...] oraz Sądzie Rejonowym w Z., a sam rachunek został ostatecznie zamknięty. Pozostałe banki poinformowały organ egzekucyjny, że spółka nie jest ich klientem.
W ramach podejmowanych działań NUS ustalił, że majątek ruchomy zobowiązanego został już zajęty przez komornika sądowego, a z majątku nieruchomego też toczy się egzekucja. Mając na uwadze powyższe NUS działając w oparciu o przepis art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postanowieniem z dnia [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec spółki.
Na ww. postanowienie zażalenie złożył likwidator A S.A. w likwidacji, który domagał się jego uchylenia. Likwidator podkreślał, że organ egzekucyjny poza zajęciem rachunków bankowych zobowiązanego i sporządzeniem protokółu o stanie majątkowym nie podjął żadnych innych czynności zmierzających do zaspokojenia wierzyciela. Podniósł również, że majątek spółki obejmuje zarówno nieruchomości, jak i szereg maszyn i urządzeń o łącznej wartości kilkunastu milionów złotych, zatem zajęcie wyłącznie rachunków bankowych nie daje żadnych podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a to z kolei oznacza, że postanowienie o jego umorzeniu jest czynnością przedwczesną. Zdaniem strony żalącej, działania organu egzekucyjnego potwierdzające bezskuteczność egzekucji nie mogą pozostawiać żadnych wątpliwości co do tego, że egzekwowana wierzytelność nie może być zaspokojona z jakiejkolwiek części majątku spółki. Zachodzi przy tym konieczność wyczerpania w toku postępowania wszystkich możliwych sposobów egzekucji, która musi dotyczyć całego majątku zobowiązanego. Autor zażalenia podkreślał, że istnienie majątku, w odniesieniu do którego nie toczyło się postępowanie egzekucyjne, bądź organ nie przystąpił do toczącej się egzekucji, wyklucza możliwość stwierdzenia bezskuteczności egzekucji.
Dyrektor Izby Skarbowej w K. ww. postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że ze zgromadzonych w sprawie akt wynika słuszność stanowiska NUS, który działając w oparciu o art. 59 § 2 u.p.e.a. umorzył postępowanie egzekucyjne z przyczyn innych niż wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a. Organ wskazał przy tym, że przepis ten uprawnia do umorzenia postępowania egzekucyjnego w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne oraz podkreślił, że taka sytuacja miała miejsce w odniesieniu do spółki. W szczególności organ odwoławczy powołując się na ustalenia organu egzekucyjnego wskazał, że zobowiązany posiada zarówno majątek ruchomy jak i nieruchomy w postaci prawa wieczystego użytkowania gruntu o powierzchni 12.903,30 m2, a także budynki i budowle, ale nieruchomości te o wartości szacunkowej wynoszącej w 2009 r. [...] zł. są obciążone hipotekami w wysokości określonej przez dłużnika na kwotę ok. [...] złotych. Podkreślono, że poza tym w stosunku do tych nieruchomości egzekucję prowadzi już komornik sądowy. Wskazano ponadto, że podobnie rzecz się ma z ruchomościami spółki, w skład których wchodzą maszyny i urządzenia tworzące cykl technologiczny oraz ruchomości nieistotne, jak komputery, biurka i inne przedmioty o wartości [...] zł. Wskazano przy tym, że te podstawowe urządzenia są przedmiotem zabezpieczenia spłaty zaciągniętych kredytów i pożyczek, z którego to tytułu łączne zadłużenie wynosi około [...]złotych, a w stosunku do kontrahentów zagranicznych z tytułu udzielonych pożyczek łączne zadłużenie to około [...]zł. Organ odwoławczy w dalszej części uzasadnienia podkreślił, że należy do tego dodać zadłużenia w wysokości [...]zł., wobec dostawców zagranicznych i dostawców krajowych przekraczające [...]zł., a na rzecz ZUS [...]zł. Organ wskazał przy tym, że łatwo wyliczyć, iż posiadany przez zobowiązanego majątek może nie zaspokoić nawet tych zadłużeń.
W ocenie organu odwoławczego skierowanie czynności egzekucyjnych do majątku objętego już egzekucją sądową doprowadzi jedynie do zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową, co mając na uwadze brak zabezpieczenia hipotecznego roszczeń Burmistrza K. nie tylko nie rokuje zaspokojenia w jakiejkolwiek części, ale spowoduje zbędne generowanie kosztów egzekucyjnych, które w efekcie obciążą tego wierzyciela.
Organ odwoławczy podkreślił ponadto, że egzekucja z nieruchomości może być prowadzona tylko w celu wyegzekwowania należności pieniężnych określonych lub ustalonych w decyzji ostatecznej, a takowych wierzyciel nie przedłożył, podobnie jak wniosku, inicjującego zgodnie z wymogiem art. 110 § 3 u.p.e.a., egzekucję z nieruchomości.
Organ odwoławczy podkreślił wreszcie, że brak majątku spółki był też powodem oddalenia postanowieniem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] (sygn. akt [...]) wniosku o upadłość spółki, a także umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla W. postanowieniem z dnia [...] (sygn. akt [...]), a co zostało odnotowane w dziale 4, rubryka 4 Krajowego Rejestru Sądowego (Nr [...]).
Końcowo organ odwoławczy zaakcentował, że najważniejsze w sprawie jest to, iż z faktem umorzenia postępowania egzekucyjnego przez NUS zgodził się wierzyciel, który nie złożył zażalenia w tym przedmiocie.
W skardze na ww. postanowienie z dnia [...], organu odwoławczego likwidator A S.A. w likwidacji (dalej zwany skarżącym) domagał się jego uchylenia i zarzucał naruszenie przepisu art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i umorzenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji gdy w prawidłowo prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym można uzyskać kwoty zdecydowanie przewyższające wydatki egzekucyjne oraz błędne ustalenia faktyczne poprzez przyjęcie, że należność w drodze egzekucji jest nieściągalna.
W uzasadnieniu skarżący po zaprezentowaniu dotychczasowego przebiegu postępowania podkreślał, że odpowiednio podjęte przez organ egzekucyjny kroki, mogą doprowadzić do zaspokojenia roszczeń wierzyciela występującego w przedmiotowej sprawie. Autor skargi wywodził, że majątek skarżącego o wartości kilkunastu milionów złotych z całą pewnością rokuje zaspokojenie tych roszczeń. Co istotne, a co organ administracyjny pomija, to kwestia kolejności zaspokajania należności. Zgodnie z art. 115 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w pierwszej kolejności z kwoty uzyskanej w egzekucji zaspokaja się koszty egzekucyjne i koszty upomnienia, następnie należności alimentacyjne, a następnie należności za pracę za okres 3 miesięcy, do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę określonego w odrębnych przepisach, oraz renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci i koszty zwykłego pogrzebu zobowiązanego, a po należnościach zabezpieczonych hipoteką morską, przywilejem na statku morskim, hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym i zastawem skarbowym albo korzystających z ustawowego pierwszeństwa oraz prawach, które ciążyły na nieruchomości przed dokonaniem w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji lub przed złożeniem do zbioru dokumentów wniosku o dokonanie takiego wpisu - należności za pracę niezaspokojone w kolejności wcześniejszej, następnie zaś należności, do których stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa o ile nie zostały zaspokojone w kolejności piątej, następnie inne należności. Autor skargi podkreślał, że wskazany wyżej majątek skarżącego oraz kolejność zaspokajania należności, odpowiednio przeprowadzona egzekucja doprowadzi do zaspokojenia roszczeń wierzyciela w sprawie niniejszej. Zdaniem strony skarżącej, w takim stanie rzeczy, w sytuacji gdy majątek zobowiązanego wart jest kilkanaście milionów złotych, wskazywanie, że z egzekucji nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne nie znajduje żadnego uzasadnienia. Tym bardziej, że wobec nie podjęcia przez organ egzekucyjny stosownych czynności zmierzających do spieniężenia majątku, nie może być mowy o tym, iż należność na drodze egzekucji jest nieściągalna. Skarżący podtrzymał stanowisko, że postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego należy uznać za czynność zdecydowanie przedwczesną. Jednocześnie skarżący wskazał, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2011 r. (sygn. akt: II FSK 169/10) "umorzenie postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a., może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy brak jest jakiegokolwiek majątku, z którego możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego" oraz wskazał, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 23 listopada 2011 r. (sygn. akt: l SA/Bd 620/11) "organ egzekucyjny przed podjęciem rozstrzygnięcia na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie istnienia przesłanki bezskuteczności egzekucji, gdyż tylko takie postępowanie pozwala na podjęcie zgodnego z prawem postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ponadto skarżący wskazał, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 sierpnia 2011 r. (sygn. akt: l SA/GI 402/10) "w przypadku stwierdzenia przez organ egzekucyjny, iż postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne zastosowanie ma bowiem treść art. 59 § 2 i § 3 u.p.e.a., a organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego".
Autor skargi, odnosząc się do powyższego, a mianowicie do tego, że przesłanką zastosowania art. 59 § 2 i § 3 u.p.e.a. i umorzenia postępowania w sprawie jest bezskuteczność egzekucji wskazał, że podkreślenia wymaga fakt, iż bezskuteczność egzekucji musi odnosić się do całego majątku spółki, a nie tylko do jego części. W orzecznictwie przyjmuje się, iż o bezskuteczności egzekucji nie musi przesądzać wyłącznie umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz wydanie w jego konsekwencji postanowienia w sprawie umorzenia tego postępowania, lecz mogą za tym przemawiać inne działania organu egzekucyjnego, niekoniecznie zakończone postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego - muszą one jednak nie pozostawiać żadnych wątpliwości co do tego, że egzekwowana wierzytelność nie może być zaspokojona z jakiejkolwiek części majątku spółki. W tym zakresie skarżący wskazał, że zgodnie z wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 19 lipca 2011 r. (sygn. akt: l SA/Gd 259/11) "Pod pojęciem bezskutecznej egzekucji należy rozumieć sytuację, w której nie ma jakichkolwiek wątpliwości, że nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki".
W konkluzji swoich rozważań skarżący podkreślał, że działania organu egzekucyjnego przemawiające za bezskutecznością egzekucji nie mogą pozostawiać żadnych wątpliwości co do tego, iż egzekwowana wierzytelność nie może być zaspokojona z jakiejkolwiek części majątku spółki. Zachodzi przy tym konieczność wyczerpania w toku tego postępowania wszystkich możliwych sposobów egzekucji, a egzekucja musi dotyczyć całego majątku zobowiązanego. Istnienie majątku, w odniesieniu do którego nie toczyło się postępowanie egzekucyjne, bądź organ nie przystąpił do toczącej się egzekucji, wyklucza możliwość stwierdzenia bezskuteczności egzekucji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014 r. pełnomocnik skarżącego wnosił i wywodził jak w skardze oraz podkreślał, że majątek spółki wynosi kilkadziesiąt milionów złotych, a organ egzekucyjny nie podjął wszelkich możliwych czynności, poza zajęciem rachunków bankowych, które mogłyby przynieść skutek w postaci przynajmniej częściowego zaspokojenie wierzyciela. Na pytanie Sądu – jak w chwili umorzenia postępowania egzekucyjnego kształtowały się zobowiązania spółki w stosunku do posiadanego majątku – pełnomocnik odpowiedział, że z tego co jest mu wiadomo ruchomości spółki były zajęte w ramach prowadzonych postępowań, ale bez ustanawiania zastawu. Pełnomocnik wskazał również, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego w przyszłości mogłoby stanowić dowód bezskuteczności egzekucji i prowadzenia postępowania podatkowego wobec członków zarządu spółki z tytułu należności, które powstały w okresie, kiedy pełnili te funkcje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 u.p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga okazała się bezzasadna, a Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego.
Stan faktyczny sprawy jest po części sporny, a jako że został opisany przy okazji prezentowania stanowisk strony i organu, brak jest konieczności jego ponownego prezentowania. Sąd jako prawidłowe uznaje ustalenia jakie w tym zakresie poczyniły organy.
Istota sporu sprowadza się do oceny legalności działań organów w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na to, że w postępowaniu tym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Kwestionującym fakt umorzenia postępowania jest strona zobowiązana, która podnosi, że posiada majątek, z którego egzekucję można przeprowadzić, a ta pokryje wydatki egzekucyjne.
Mając na uwadze przedmiot sporu przyjdzie w pierwszej kolejności wskazać, iż istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie tego postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel. W literaturze wskazuje się, że umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi dalsze jego prowadzenie. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego są w znacznej części następstwem pojawienia się przyczyn niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego. Nie wszystkie przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego są faktycznie trwałymi przeszkodami w jego prowadzeniu. Jako przesłankę umorzenia kwalifikuje się istotne wady postępowania egzekucyjnego, których nie sposób sanować w tym samym postępowaniu. W takim przypadku umorzenie nie stoi na przeszkodzie ponownemu wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Wskazuje się ponadto na podział przyczyn umorzenia postępowania egzekucyjnego, wymieniając przyczyny nieprzemijające oraz przemijające, czyli takie, które mogą ustąpić, np. brak majątku zobowiązanego. Istotny jest podział na przyczyny merytoryczne i formalne, a to z uwagi na dopuszczalność ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego po jego uprzednim umorzeniu (zasadniczo ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest dopuszczalne, jeżeli wcześniej umorzenie nastąpiło z przyczyn formalnych). Do przesłanek umorzenia o charakterze merytorycznym zaliczyć należy wykonanie oraz wygaśnięcie obowiązku. Natomiast do przyczyn natury formalnej można zaliczyć np. brak uprzedniego upomnienia (zob. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Komentarz, pod red. D. Kijowskiego, Lex 2010, s. 498).
Podkreślić również należy, że przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego mogą pojawić się zarówno w trakcie postępowania egzekucyjnego, jak i jeszcze przed jego wszczęciem. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego.
Organ egzekucyjny umarza postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie. Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania w istocie obliguje do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu.
Natomiast zgodnie z treścią art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Mając na uwadze to, że jedynym podmiotem kwestionującym fakt umorzenia postępowania egzekucyjnego jest zobowiązany, który nie wskazał konkretnie żadnego substratu majątku, z którego można by przeprowadzić egzekucję i który w motywach swojego działania ujawnia obawę o odpowiedzialność zarządu spółki za zobowiązania podatkowe, wypada mając na uwadze zarzuty skargi podkreślić, iż generalną regułą egzekucji administracyjnej jest doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym. Organ egzekucyjny jest obowiązany do zastosowania wszelkich środków przewidzianych w ustawie, by ten cel zrealizować. Oznacza to, że zastosowanie art. 59 § 2 u.p.e.a. wymaga stwierdzenia, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne oraz, że stan ten ma charakter definitywny, czyli w świetle obiektywnych okoliczności nie ma podstaw do uznania, że w przyszłości środki takie zostaną przez zobowiązanego zgromadzone. W tym zakresie przyjdzie wskazać, że Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że zobowiązany nie posiada majątku z którego możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego i uzyskanie na drodze egzekucji środków które przewyższyły by wydatki egzekucyjne. Za taką oceną przemawiają dowody zgromadzone w sprawie, w tym postanowienie Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] (sygn. akt [...]), gdzie Sąd m. in. jednoznacznie stwierdził, że spółka zaprzestała płacenia długów i zaprzestanie to ma charakter trwały oraz, że majątek dłużnika obciążony hipoteką i przewłaszczeniami na zabezpieczenie nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego, a co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia wniosków o upadłość. Podkreślenia wymaga to, że w ww. postanowieniu Sądu Rejonowego precyzyjnie opisano stan pasywów i aktywów spółki, która zresztą na etapie postępowania sądowego w sprawie prawa pomocy, w uzasadnieniu wniosku jednoznacznie potwierdziła, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, że przeciwko niej toczy się szereg postępowań egzekucyjnych, w toku których zajęty został cały majątek spółki, która jak wskazała, nie posiada wolnych środków finansowych nawet na pokrycie kosztów sądowych. Spółka w uzasadnieniu wniosku o zwolnienie z kosztów potwierdziła również, iż jej konta bankowe zajęte zostały przez komornika sądowego oraz i to że nie prowadzi działalności gospodarczej, a jej aktywa, w tym środki trwałe są zajęte przez komornika.
Mając na uwadze zarzuty strony skarżącej oraz charakter sprawy, należy zwrócić uwagę na kwestię fakultatywnego charakteru art. 59 § 2 u.p.e.a. Umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej w sytuacji, gdy postępowanie to nie doprowadzi do uzyskania kwoty przewyższającej koszty jego prowadzenia, następuje wedle uznania organów egzekucyjnych, które winny kierować się względami celowościowymi. Organ egzekucyjny ma zatem prawo umorzenia postępowania gdy zaistnieje opisana w ww. przepisie przesłanka.
Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego co do tego, że w okolicznościach sprawy brak było podstaw do przyjęcia, iż egzekucja z posiadanych przez zobowiązanego składników majątkowych przeprowadzona w przedmiotowym postępowaniu doprowadzi do uzyskania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Powyższego dowodzi nie tylko ww. postanowienie Sądu z dnia [...], ale i inne dowody zgromadzone w sprawie, w tym i nie kwestionowany przez stronę skarżącą fakt umorzenia postępowania egzekucyjnego przez Komornika Sądowego dla W. (postanowienie z dnia [...] sygn. akt [...]).
Mając na uwadze zarzuty skargi należy podkreślić, że w świetle postanowień art. 59 § 2 u.p.e.a. to organowi egzekucyjnemu pozostawiono swobodę prowadzenia egzekucji lub umorzenia postępowania. Co więcej to organowi egzekucyjnemu ustawa pozostawiła ocenę "perspektyw" wszczętego z inicjatywy wierzyciela postępowania egzekucyjnego i wybór: prowadzenie egzekucji lub umorzenie postępowania. Zaakcentowania wymaga to, że użycie przez ustawodawcę w art. 59 § 2 u.p.e.a. zwrotu "może być umorzone" oznacza, iż po stronie organu nie istnieje obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego, ale tylko uprawnienie do jego umorzenia, którego warunkiem jest stwierdzone, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W ocenie składu orzekającego z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.
Sąd podziela ustalenia faktyczne i argumentację organu odwoławczego, co do tego, że w sprawie zachodziła przesłanka umorzenia, o której mowa w art. 59 § 2 u.p.e.a. Podkreślenia wymaga przy tym, to, że stan aktywów i pasywów spółki został ustalony w toku postępowania upadłościowego zakończonego postanowieniem Sądu z dnia [...]tj. odmową ogłoszenia upadłości, przy czym już wtedy stwierdzono, iż mienie spółki objęte egzekucją sądową nie wystarczy na zaspokojenie roszczeń nawet nią objętych. Należy zaakcentować, że skarżąca nie podważała ustaleń dokonanych na etapie postępowania upadłościowego, ani też nie podnosiła, że stan jej aktywów uległ zwiększeniu lub że jakieś elementy majątku ruchomego czy nieruchomego zostały wyłączone spod egzekucji komorników sądowych. Wręcz przeciwnie skarżąca potwierdziła na etapie postępowania sądowego, że toczy się przeciwko niej cały szereg postępowań egzekucyjnych, w toku których zajęty został cały jej majątek. Co więcej skarżąca nie wskazała, poza ogólnymi twierdzeniami, że posiada znaczny majątek, ani jednego konkretnego substratu majątkowego, który dawał by organowi egzekucyjnemu, który umorzył przedmiotowe postępowanie, możliwość zaspokojenie należności jakie obejmują wydane w sprawie tytuły wykonawcze, ale przede wszystkim dawał by możliwość uzyskania w toku postępowania egzekucyjnego kwot przewyższających wydatki egzekucyjne.
Z powyższych względów skład orzekający w niniejszej sprawie uznał, że zarzuty skargi są bezzasadne. Podkreślić przy tym przyjdzie, że formułując zarzut błędnych ustaleń faktycznych i przyjęcia, że należność w drodze egzekucji jest nieściągalna strona skarżąca nie wskazała konkretnie, poza ogólnym odwołaniem się do faktu posiadanego majątku, który jak jednocześnie wskazała, cały został zajęty przez komorników sądowych, na czym precyzyjnie zasadza się uzasadnienie tego zarzutu. Powyższe nie pozwala Sądowi na szersze odniesienie się do tej kwestii.
Na stanowisko Sądu nie mogły mieć wpływu przywołane w skardze orzeczenia Sądów Administracyjnych, albowiem zostały one podjęte w odmiennych stanach faktycznych.
Sąd nie dopatrzywszy się zasadności wskazanych w skardze zarzutów, ani też innych naruszeń prawa uzasadniających uchylenie zaskarżonego postanowienia, w oparciu o art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.
Nietezowane
Artykuły przypisane do orzeczenia
Kup dostęp i zobacz, do jakich przepisów odnosi się orzeczenie. Znajdź inne potrzebne orzeczenia.
Skład sądu
Bożena Suleja /przewodniczący/Teresa Randak
Wojciech Organiściak /sprawozdawca/
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja, Sędziowie WSA Wojciech Organiściak (spr.), Teresa Randak, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi A S.A. w likwidacji w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 270, dalej K.p.a.) oraz art. 17, art. 18 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015, dalej u.p.e.a.) postanowieniem z dnia [...] (Nr [...]) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. (dalej też NUS) z dnia [...] (Nr [...]) o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku A S.A. w likwidacji (dalej jako zobowiązany lub spółka) na podstawie tytułów wykonawczych Burmistrza K. z dnia [...] (Nr [...]), z dnia [...] (Nr [...]), z dnia [...] (Nr [...]) i z dnia [...] (Nr [...]) obejmujących zaległości w podatku od nieruchomości za okres od października 2010 r. do września 2011 r.
Powyższe rozstrzygnięcia zostały podjęte w następującym stanie faktycznym: Organ I instancji zawiadomieniem z dnia 15 lutego 2012 r., doręczonym zobowiązanemu w dniu 22 lutego 2012 r. dokonał zajęcia rachunku bankowego w B S.A. Następnymi czynnościami były zawiadomienia o zajęciach rachunków wysłane na adres C S.A., D S.A., E S.A., F S.A. Zajęcia okazały się nieskuteczne, gdyż rachunek w B S.A. został wcześniej zajęty przez Komorników Sądowych przy Sądzie Rejonowym w C., Sądzie Rejonowym dla W., Sądzie Rejonowym S. [...] i [...] oraz Sądzie Rejonowym w Z., a sam rachunek został ostatecznie zamknięty. Pozostałe banki poinformowały organ egzekucyjny, że spółka nie jest ich klientem.
W ramach podejmowanych działań NUS ustalił, że majątek ruchomy zobowiązanego został już zajęty przez komornika sądowego, a z majątku nieruchomego też toczy się egzekucja. Mając na uwadze powyższe NUS działając w oparciu o przepis art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postanowieniem z dnia [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec spółki.
Na ww. postanowienie zażalenie złożył likwidator A S.A. w likwidacji, który domagał się jego uchylenia. Likwidator podkreślał, że organ egzekucyjny poza zajęciem rachunków bankowych zobowiązanego i sporządzeniem protokółu o stanie majątkowym nie podjął żadnych innych czynności zmierzających do zaspokojenia wierzyciela. Podniósł również, że majątek spółki obejmuje zarówno nieruchomości, jak i szereg maszyn i urządzeń o łącznej wartości kilkunastu milionów złotych, zatem zajęcie wyłącznie rachunków bankowych nie daje żadnych podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a to z kolei oznacza, że postanowienie o jego umorzeniu jest czynnością przedwczesną. Zdaniem strony żalącej, działania organu egzekucyjnego potwierdzające bezskuteczność egzekucji nie mogą pozostawiać żadnych wątpliwości co do tego, że egzekwowana wierzytelność nie może być zaspokojona z jakiejkolwiek części majątku spółki. Zachodzi przy tym konieczność wyczerpania w toku postępowania wszystkich możliwych sposobów egzekucji, która musi dotyczyć całego majątku zobowiązanego. Autor zażalenia podkreślał, że istnienie majątku, w odniesieniu do którego nie toczyło się postępowanie egzekucyjne, bądź organ nie przystąpił do toczącej się egzekucji, wyklucza możliwość stwierdzenia bezskuteczności egzekucji.
Dyrektor Izby Skarbowej w K. ww. postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że ze zgromadzonych w sprawie akt wynika słuszność stanowiska NUS, który działając w oparciu o art. 59 § 2 u.p.e.a. umorzył postępowanie egzekucyjne z przyczyn innych niż wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a. Organ wskazał przy tym, że przepis ten uprawnia do umorzenia postępowania egzekucyjnego w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne oraz podkreślił, że taka sytuacja miała miejsce w odniesieniu do spółki. W szczególności organ odwoławczy powołując się na ustalenia organu egzekucyjnego wskazał, że zobowiązany posiada zarówno majątek ruchomy jak i nieruchomy w postaci prawa wieczystego użytkowania gruntu o powierzchni 12.903,30 m2, a także budynki i budowle, ale nieruchomości te o wartości szacunkowej wynoszącej w 2009 r. [...] zł. są obciążone hipotekami w wysokości określonej przez dłużnika na kwotę ok. [...] złotych. Podkreślono, że poza tym w stosunku do tych nieruchomości egzekucję prowadzi już komornik sądowy. Wskazano ponadto, że podobnie rzecz się ma z ruchomościami spółki, w skład których wchodzą maszyny i urządzenia tworzące cykl technologiczny oraz ruchomości nieistotne, jak komputery, biurka i inne przedmioty o wartości [...] zł. Wskazano przy tym, że te podstawowe urządzenia są przedmiotem zabezpieczenia spłaty zaciągniętych kredytów i pożyczek, z którego to tytułu łączne zadłużenie wynosi około [...]złotych, a w stosunku do kontrahentów zagranicznych z tytułu udzielonych pożyczek łączne zadłużenie to około [...]zł. Organ odwoławczy w dalszej części uzasadnienia podkreślił, że należy do tego dodać zadłużenia w wysokości [...]zł., wobec dostawców zagranicznych i dostawców krajowych przekraczające [...]zł., a na rzecz ZUS [...]zł. Organ wskazał przy tym, że łatwo wyliczyć, iż posiadany przez zobowiązanego majątek może nie zaspokoić nawet tych zadłużeń.
W ocenie organu odwoławczego skierowanie czynności egzekucyjnych do majątku objętego już egzekucją sądową doprowadzi jedynie do zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową, co mając na uwadze brak zabezpieczenia hipotecznego roszczeń Burmistrza K. nie tylko nie rokuje zaspokojenia w jakiejkolwiek części, ale spowoduje zbędne generowanie kosztów egzekucyjnych, które w efekcie obciążą tego wierzyciela.
Organ odwoławczy podkreślił ponadto, że egzekucja z nieruchomości może być prowadzona tylko w celu wyegzekwowania należności pieniężnych określonych lub ustalonych w decyzji ostatecznej, a takowych wierzyciel nie przedłożył, podobnie jak wniosku, inicjującego zgodnie z wymogiem art. 110 § 3 u.p.e.a., egzekucję z nieruchomości.
Organ odwoławczy podkreślił wreszcie, że brak majątku spółki był też powodem oddalenia postanowieniem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] (sygn. akt [...]) wniosku o upadłość spółki, a także umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla W. postanowieniem z dnia [...] (sygn. akt [...]), a co zostało odnotowane w dziale 4, rubryka 4 Krajowego Rejestru Sądowego (Nr [...]).
Końcowo organ odwoławczy zaakcentował, że najważniejsze w sprawie jest to, iż z faktem umorzenia postępowania egzekucyjnego przez NUS zgodził się wierzyciel, który nie złożył zażalenia w tym przedmiocie.
W skardze na ww. postanowienie z dnia [...], organu odwoławczego likwidator A S.A. w likwidacji (dalej zwany skarżącym) domagał się jego uchylenia i zarzucał naruszenie przepisu art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i umorzenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji gdy w prawidłowo prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym można uzyskać kwoty zdecydowanie przewyższające wydatki egzekucyjne oraz błędne ustalenia faktyczne poprzez przyjęcie, że należność w drodze egzekucji jest nieściągalna.
W uzasadnieniu skarżący po zaprezentowaniu dotychczasowego przebiegu postępowania podkreślał, że odpowiednio podjęte przez organ egzekucyjny kroki, mogą doprowadzić do zaspokojenia roszczeń wierzyciela występującego w przedmiotowej sprawie. Autor skargi wywodził, że majątek skarżącego o wartości kilkunastu milionów złotych z całą pewnością rokuje zaspokojenie tych roszczeń. Co istotne, a co organ administracyjny pomija, to kwestia kolejności zaspokajania należności. Zgodnie z art. 115 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w pierwszej kolejności z kwoty uzyskanej w egzekucji zaspokaja się koszty egzekucyjne i koszty upomnienia, następnie należności alimentacyjne, a następnie należności za pracę za okres 3 miesięcy, do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę określonego w odrębnych przepisach, oraz renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci i koszty zwykłego pogrzebu zobowiązanego, a po należnościach zabezpieczonych hipoteką morską, przywilejem na statku morskim, hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym i zastawem skarbowym albo korzystających z ustawowego pierwszeństwa oraz prawach, które ciążyły na nieruchomości przed dokonaniem w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji lub przed złożeniem do zbioru dokumentów wniosku o dokonanie takiego wpisu - należności za pracę niezaspokojone w kolejności wcześniejszej, następnie zaś należności, do których stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa o ile nie zostały zaspokojone w kolejności piątej, następnie inne należności. Autor skargi podkreślał, że wskazany wyżej majątek skarżącego oraz kolejność zaspokajania należności, odpowiednio przeprowadzona egzekucja doprowadzi do zaspokojenia roszczeń wierzyciela w sprawie niniejszej. Zdaniem strony skarżącej, w takim stanie rzeczy, w sytuacji gdy majątek zobowiązanego wart jest kilkanaście milionów złotych, wskazywanie, że z egzekucji nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne nie znajduje żadnego uzasadnienia. Tym bardziej, że wobec nie podjęcia przez organ egzekucyjny stosownych czynności zmierzających do spieniężenia majątku, nie może być mowy o tym, iż należność na drodze egzekucji jest nieściągalna. Skarżący podtrzymał stanowisko, że postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego należy uznać za czynność zdecydowanie przedwczesną. Jednocześnie skarżący wskazał, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2011 r. (sygn. akt: II FSK 169/10) "umorzenie postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a., może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy brak jest jakiegokolwiek majątku, z którego możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego" oraz wskazał, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 23 listopada 2011 r. (sygn. akt: l SA/Bd 620/11) "organ egzekucyjny przed podjęciem rozstrzygnięcia na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie istnienia przesłanki bezskuteczności egzekucji, gdyż tylko takie postępowanie pozwala na podjęcie zgodnego z prawem postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ponadto skarżący wskazał, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 sierpnia 2011 r. (sygn. akt: l SA/GI 402/10) "w przypadku stwierdzenia przez organ egzekucyjny, iż postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne zastosowanie ma bowiem treść art. 59 § 2 i § 3 u.p.e.a., a organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego".
Autor skargi, odnosząc się do powyższego, a mianowicie do tego, że przesłanką zastosowania art. 59 § 2 i § 3 u.p.e.a. i umorzenia postępowania w sprawie jest bezskuteczność egzekucji wskazał, że podkreślenia wymaga fakt, iż bezskuteczność egzekucji musi odnosić się do całego majątku spółki, a nie tylko do jego części. W orzecznictwie przyjmuje się, iż o bezskuteczności egzekucji nie musi przesądzać wyłącznie umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz wydanie w jego konsekwencji postanowienia w sprawie umorzenia tego postępowania, lecz mogą za tym przemawiać inne działania organu egzekucyjnego, niekoniecznie zakończone postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego - muszą one jednak nie pozostawiać żadnych wątpliwości co do tego, że egzekwowana wierzytelność nie może być zaspokojona z jakiejkolwiek części majątku spółki. W tym zakresie skarżący wskazał, że zgodnie z wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 19 lipca 2011 r. (sygn. akt: l SA/Gd 259/11) "Pod pojęciem bezskutecznej egzekucji należy rozumieć sytuację, w której nie ma jakichkolwiek wątpliwości, że nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki".
W konkluzji swoich rozważań skarżący podkreślał, że działania organu egzekucyjnego przemawiające za bezskutecznością egzekucji nie mogą pozostawiać żadnych wątpliwości co do tego, iż egzekwowana wierzytelność nie może być zaspokojona z jakiejkolwiek części majątku spółki. Zachodzi przy tym konieczność wyczerpania w toku tego postępowania wszystkich możliwych sposobów egzekucji, a egzekucja musi dotyczyć całego majątku zobowiązanego. Istnienie majątku, w odniesieniu do którego nie toczyło się postępowanie egzekucyjne, bądź organ nie przystąpił do toczącej się egzekucji, wyklucza możliwość stwierdzenia bezskuteczności egzekucji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014 r. pełnomocnik skarżącego wnosił i wywodził jak w skardze oraz podkreślał, że majątek spółki wynosi kilkadziesiąt milionów złotych, a organ egzekucyjny nie podjął wszelkich możliwych czynności, poza zajęciem rachunków bankowych, które mogłyby przynieść skutek w postaci przynajmniej częściowego zaspokojenie wierzyciela. Na pytanie Sądu – jak w chwili umorzenia postępowania egzekucyjnego kształtowały się zobowiązania spółki w stosunku do posiadanego majątku – pełnomocnik odpowiedział, że z tego co jest mu wiadomo ruchomości spółki były zajęte w ramach prowadzonych postępowań, ale bez ustanawiania zastawu. Pełnomocnik wskazał również, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego w przyszłości mogłoby stanowić dowód bezskuteczności egzekucji i prowadzenia postępowania podatkowego wobec członków zarządu spółki z tytułu należności, które powstały w okresie, kiedy pełnili te funkcje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 u.p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga okazała się bezzasadna, a Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego.
Stan faktyczny sprawy jest po części sporny, a jako że został opisany przy okazji prezentowania stanowisk strony i organu, brak jest konieczności jego ponownego prezentowania. Sąd jako prawidłowe uznaje ustalenia jakie w tym zakresie poczyniły organy.
Istota sporu sprowadza się do oceny legalności działań organów w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na to, że w postępowaniu tym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Kwestionującym fakt umorzenia postępowania jest strona zobowiązana, która podnosi, że posiada majątek, z którego egzekucję można przeprowadzić, a ta pokryje wydatki egzekucyjne.
Mając na uwadze przedmiot sporu przyjdzie w pierwszej kolejności wskazać, iż istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie tego postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel. W literaturze wskazuje się, że umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi dalsze jego prowadzenie. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego są w znacznej części następstwem pojawienia się przyczyn niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego. Nie wszystkie przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego są faktycznie trwałymi przeszkodami w jego prowadzeniu. Jako przesłankę umorzenia kwalifikuje się istotne wady postępowania egzekucyjnego, których nie sposób sanować w tym samym postępowaniu. W takim przypadku umorzenie nie stoi na przeszkodzie ponownemu wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Wskazuje się ponadto na podział przyczyn umorzenia postępowania egzekucyjnego, wymieniając przyczyny nieprzemijające oraz przemijające, czyli takie, które mogą ustąpić, np. brak majątku zobowiązanego. Istotny jest podział na przyczyny merytoryczne i formalne, a to z uwagi na dopuszczalność ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego po jego uprzednim umorzeniu (zasadniczo ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest dopuszczalne, jeżeli wcześniej umorzenie nastąpiło z przyczyn formalnych). Do przesłanek umorzenia o charakterze merytorycznym zaliczyć należy wykonanie oraz wygaśnięcie obowiązku. Natomiast do przyczyn natury formalnej można zaliczyć np. brak uprzedniego upomnienia (zob. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Komentarz, pod red. D. Kijowskiego, Lex 2010, s. 498).
Podkreślić również należy, że przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego mogą pojawić się zarówno w trakcie postępowania egzekucyjnego, jak i jeszcze przed jego wszczęciem. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego.
Organ egzekucyjny umarza postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie. Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania w istocie obliguje do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu.
Natomiast zgodnie z treścią art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Mając na uwadze to, że jedynym podmiotem kwestionującym fakt umorzenia postępowania egzekucyjnego jest zobowiązany, który nie wskazał konkretnie żadnego substratu majątku, z którego można by przeprowadzić egzekucję i który w motywach swojego działania ujawnia obawę o odpowiedzialność zarządu spółki za zobowiązania podatkowe, wypada mając na uwadze zarzuty skargi podkreślić, iż generalną regułą egzekucji administracyjnej jest doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym. Organ egzekucyjny jest obowiązany do zastosowania wszelkich środków przewidzianych w ustawie, by ten cel zrealizować. Oznacza to, że zastosowanie art. 59 § 2 u.p.e.a. wymaga stwierdzenia, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne oraz, że stan ten ma charakter definitywny, czyli w świetle obiektywnych okoliczności nie ma podstaw do uznania, że w przyszłości środki takie zostaną przez zobowiązanego zgromadzone. W tym zakresie przyjdzie wskazać, że Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że zobowiązany nie posiada majątku z którego możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego i uzyskanie na drodze egzekucji środków które przewyższyły by wydatki egzekucyjne. Za taką oceną przemawiają dowody zgromadzone w sprawie, w tym postanowienie Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] (sygn. akt [...]), gdzie Sąd m. in. jednoznacznie stwierdził, że spółka zaprzestała płacenia długów i zaprzestanie to ma charakter trwały oraz, że majątek dłużnika obciążony hipoteką i przewłaszczeniami na zabezpieczenie nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego, a co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia wniosków o upadłość. Podkreślenia wymaga to, że w ww. postanowieniu Sądu Rejonowego precyzyjnie opisano stan pasywów i aktywów spółki, która zresztą na etapie postępowania sądowego w sprawie prawa pomocy, w uzasadnieniu wniosku jednoznacznie potwierdziła, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, że przeciwko niej toczy się szereg postępowań egzekucyjnych, w toku których zajęty został cały majątek spółki, która jak wskazała, nie posiada wolnych środków finansowych nawet na pokrycie kosztów sądowych. Spółka w uzasadnieniu wniosku o zwolnienie z kosztów potwierdziła również, iż jej konta bankowe zajęte zostały przez komornika sądowego oraz i to że nie prowadzi działalności gospodarczej, a jej aktywa, w tym środki trwałe są zajęte przez komornika.
Mając na uwadze zarzuty strony skarżącej oraz charakter sprawy, należy zwrócić uwagę na kwestię fakultatywnego charakteru art. 59 § 2 u.p.e.a. Umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej w sytuacji, gdy postępowanie to nie doprowadzi do uzyskania kwoty przewyższającej koszty jego prowadzenia, następuje wedle uznania organów egzekucyjnych, które winny kierować się względami celowościowymi. Organ egzekucyjny ma zatem prawo umorzenia postępowania gdy zaistnieje opisana w ww. przepisie przesłanka.
Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego co do tego, że w okolicznościach sprawy brak było podstaw do przyjęcia, iż egzekucja z posiadanych przez zobowiązanego składników majątkowych przeprowadzona w przedmiotowym postępowaniu doprowadzi do uzyskania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Powyższego dowodzi nie tylko ww. postanowienie Sądu z dnia [...], ale i inne dowody zgromadzone w sprawie, w tym i nie kwestionowany przez stronę skarżącą fakt umorzenia postępowania egzekucyjnego przez Komornika Sądowego dla W. (postanowienie z dnia [...] sygn. akt [...]).
Mając na uwadze zarzuty skargi należy podkreślić, że w świetle postanowień art. 59 § 2 u.p.e.a. to organowi egzekucyjnemu pozostawiono swobodę prowadzenia egzekucji lub umorzenia postępowania. Co więcej to organowi egzekucyjnemu ustawa pozostawiła ocenę "perspektyw" wszczętego z inicjatywy wierzyciela postępowania egzekucyjnego i wybór: prowadzenie egzekucji lub umorzenie postępowania. Zaakcentowania wymaga to, że użycie przez ustawodawcę w art. 59 § 2 u.p.e.a. zwrotu "może być umorzone" oznacza, iż po stronie organu nie istnieje obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego, ale tylko uprawnienie do jego umorzenia, którego warunkiem jest stwierdzone, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W ocenie składu orzekającego z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.
Sąd podziela ustalenia faktyczne i argumentację organu odwoławczego, co do tego, że w sprawie zachodziła przesłanka umorzenia, o której mowa w art. 59 § 2 u.p.e.a. Podkreślenia wymaga przy tym, to, że stan aktywów i pasywów spółki został ustalony w toku postępowania upadłościowego zakończonego postanowieniem Sądu z dnia [...]tj. odmową ogłoszenia upadłości, przy czym już wtedy stwierdzono, iż mienie spółki objęte egzekucją sądową nie wystarczy na zaspokojenie roszczeń nawet nią objętych. Należy zaakcentować, że skarżąca nie podważała ustaleń dokonanych na etapie postępowania upadłościowego, ani też nie podnosiła, że stan jej aktywów uległ zwiększeniu lub że jakieś elementy majątku ruchomego czy nieruchomego zostały wyłączone spod egzekucji komorników sądowych. Wręcz przeciwnie skarżąca potwierdziła na etapie postępowania sądowego, że toczy się przeciwko niej cały szereg postępowań egzekucyjnych, w toku których zajęty został cały jej majątek. Co więcej skarżąca nie wskazała, poza ogólnymi twierdzeniami, że posiada znaczny majątek, ani jednego konkretnego substratu majątkowego, który dawał by organowi egzekucyjnemu, który umorzył przedmiotowe postępowanie, możliwość zaspokojenie należności jakie obejmują wydane w sprawie tytuły wykonawcze, ale przede wszystkim dawał by możliwość uzyskania w toku postępowania egzekucyjnego kwot przewyższających wydatki egzekucyjne.
Z powyższych względów skład orzekający w niniejszej sprawie uznał, że zarzuty skargi są bezzasadne. Podkreślić przy tym przyjdzie, że formułując zarzut błędnych ustaleń faktycznych i przyjęcia, że należność w drodze egzekucji jest nieściągalna strona skarżąca nie wskazała konkretnie, poza ogólnym odwołaniem się do faktu posiadanego majątku, który jak jednocześnie wskazała, cały został zajęty przez komorników sądowych, na czym precyzyjnie zasadza się uzasadnienie tego zarzutu. Powyższe nie pozwala Sądowi na szersze odniesienie się do tej kwestii.
Na stanowisko Sądu nie mogły mieć wpływu przywołane w skardze orzeczenia Sądów Administracyjnych, albowiem zostały one podjęte w odmiennych stanach faktycznych.
Sąd nie dopatrzywszy się zasadności wskazanych w skardze zarzutów, ani też innych naruszeń prawa uzasadniających uchylenie zaskarżonego postanowienia, w oparciu o art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.