II SA/Kr 455/14

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 3 lutego 2013 r. nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn. Dz. U. 2010 r. Nr 102, poz. 651, ze zm., dalej w skrócie u.g.n.) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. 2013 r., poz. 267), utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 20 maja 2013 r., znak [...], orzekającą o odmowie zwrotu działki nr [...] o pow. 0,0973 ha, obj. księgą wieczystą [...], położonej w obr. [...], jedn. ewid. [...], m. K., na rzecz Z. G., D. G. i Z. P..

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu działek: nr [...] i nr [...] położonych w obrębie [...] jedn. ewid. [...] w K. zostało wszczęte na wniosek Z. G., D. G. oraz Z. P..

Rozpatrując wniosek o zwrot nieruchomości Starosta [...] ustalił, że wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...] o pow. 0,1054 ha poł. w obr. [...], jako niezbędnej pod realizację szkoły i przedszkola dla os. [...] nastąpiło decyzją Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 12 listopada

1987 r. nr [...], wydaną w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Podstawą wywłaszczenia była decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny inwestycji z 30 marca 1987 r. znak: [...]. W dacie wywłaszczenia opisana wyżej nieruchomość stanowiła współwłasność Z. G. i Z. P. - po 1/2 części.

Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w Krakowie Wydział I Cywilny z dnia [...] grudnia 2002 r. sygn. akt [...] prawo do spadku po zmarłym Z. G. nabyła żona Z. G. i syn D. G. po 1/2 części.

Przed datą wywłaszczenia planem podziału nr [...] z dnia 15.05.1987 r. działka nr [...] o pow. 0,1054 ha uległa podziałowi na działki: nr [...] o pow. 0,0989 ha i nr [...] o pow. 0,0065 ha.

W dniu 18 kwietnia 2003 r. przeprowadzona została rozprawa administracyjna połączona z oględzinami działek nr [...] i nr [...], w trakcie której ustalono, że działka nr [...] położona jest w obrębie ogrodzenia szkoły, wykonanego z prętów stalowych na podmurówce betonowej i stanowi część boiska trawiastego do rzutu młotem oraz część boiska asfaltowego do gry w siatkówkę, a działka [...] stanowi teren porośnięty chwastami i trawą, który znajduje się poza ogrodzeniem szkoły.

Wobec faktu, że wniosek o zwrot dotyczył dwóch odrębnych, odmiennie zagospodarowanych działek, Starosta [...] rozdzielił sprawę i orzekł jedynie w przedmiocie zwrotu działki nr [...] informując jednocześnie, że rozstrzygnięcie dotyczące zwrotu działki nr [...] nastąpi w terminie późniejszym, po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania i uzupełnieniu materiału dowodowego.

Decyzją z dnia 11 stycznia 2005 r., nr [...], sprostowaną postanowieniem z dnia 31 stycznia 2005 r. nr [...], Starosta [...], wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, orzekł o odmowie zwrotu działki nr [...] na rzecz Z. G., D. G. i Z. P.. Rozstrzygnięcie to zostało wydane na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a.

W uzasadnieniu organ podniósł, że cel wywłaszczenia określony został w decyzji z dnia 12 listopada 1987 r. jako budowa szkoły i przedszkola dla osiedla [...]. Z dokumentów przekazanych organowi I instancji przez Związkową Spółdzielnię Mieszkaniową oraz przez Zespół Ekonomiki Oświaty [...] (uwierzytelnione i nieuwierzytelnione kserokopie) wynika, iż w okresie od grudnia 1988 r. wykonywane były prace polegające na przygotowaniu placu budowy inwestycji "Szkoła i Przedszkole dla os. [...]", w tym między innymi geodezyjne wytyczenie granic terenu, wykonanie prowizorycznej drogi dojazdowej, odwodnienie i uzbrojenie terenu, usunięcie drzew i krzewów. W kolejnych latach od 1993 -1997 sporządzane były zakresy rzeczowo - finansowe do wykonania w ramach przyznanych środków finansowych dla przedmiotowego zadania inwestycyjnego. Dnia 23 listopada 1997 r. sporządzony został protokół odbioru robót zewnętrznych: boiska, bieżnie, skocznie, rzutnia, droga, parkingi, chodniki, zieleń, mała architektura, oświetlenie zewnętrzne i ogrodzenie, wykonanych na obiekcie. W związku z zakończeniem budowy szkoły wraz z infrastrukturą Urząd Miasta Wydział Nadzoru Budowlanego i Wydział Architektury zawiadomieniami nr [...] z dnia 6 lipca 1998 r. oraz nr [...] z dnia 27 kwietnia 1999 r. poinformowały, iż nie zgłaszają sprzeciwu wobec przystąpienia do użytkowania obiektu składającego się z segmentów kubaturowych: A i A1, B-1, B i C1, C, a także segmentu D (sportowy).

Skoro zatem, zdaniem Starosty [...], rozpoczęcie i zrealizowanie celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu nastąpiło w terminie 7 i 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, to nie można orzec o zwrocie działki nr [...].

Po rozpatrzeniu odwołania Z. G., D. G. i Z. P. Wojewoda [...] decyzją z dnia 23 grudnia 2005 r., znak [...], na podstawie art. 9a ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 11 stycznia 2005 r., znak [...], czyniąc analogiczne ustalenia, oraz uznając ją za prawidłową w świetle brzmienia art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Na skutek skargi Z. G., D. G. i Z. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia 23 grudnia 2005 r. znak [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z dnia 5 listopada 2007r., sygn. akt II SA/Kr 247/06 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Orzekając w ten sposób, Sąd uznał, że organy obu instancji nie wyjaśniły wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, przez co naruszyły przepisy art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

Rozpoznając sprawę ponownie Starosta [...] wydał decyzję z dnia 30 lipca 2010 r., znak [...], którą na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn. Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651) oraz art. 104 k.p.a. orzekł o odmowie zwrotu działki nr [...] (obecnie oznaczonej numerem ewidencyjnym [...]) o po w. 0,0973 ha, obj. księgą wieczystą [...], położonej w obr. [...], jedn. ewid. [...], m. K., na rzecz Z. G., D. G. i Z. P..

Od powyższej decyzji wnioskodawcy złożyli odwołanie, zaś Wojewoda [...] decyzją z dnia 11 marca 2011r., znak [...] uchylił zaskarżoną i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Starosta [...] w pierwszej kolejności winien w sposób niebudzący wątpliwości ustalić, co w ramach planowanej inwestycji miało powstać na zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości (tj. przede wszystkim udokumentować fakt, iż znajdujący się w aktach sprawy załącznik graficzny stanowi korektę planu realizacyjnego, zatwierdzonego decyzją z dnia 30 marca 1987 r., znak [...]), a następnie za pomocą przewidzianych przez Kodeks postępowania administracyjnego środków dowodowych ustalić, czy zamierzenia te zostały zrealizowane stosownie do terminów określonych w art. 137 u.g.n. i w zależności od tego wydać stosowne rozstrzygnięcie.

W wyniku skargi Gminy Miejskiej [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 758/11 uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia 11 marca 2011 r., znak [...].

Sąd stwierdził, że Wojewoda [...] nie wykazał istnienia uzasadnionych podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. W żadnym fragmencie uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie stwierdził bowiem, że w sprawie zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości jak również nie wykazał w sposób prawidłowy, że sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, tj. w zakresie wykraczającym poza kognicję organu odwoławczego zakreśloną w dyspozycji art. 136 k.p.a.

W ponownie prowadzonym postępowaniu odwoławczym Wojewoda [...] decyzją z dnia 1 października 2012 r. [...] uchylił decyzję Starosty [...] z dnia 30 lipca 2010 r. [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji ze względu na dokonane wówczas ustalenia, w wyniku których stwierdzono, iż organ I instancji nie ustalił prawidłowo kręgu stron postępowania, bowiem jedna ze stron postępowania tj. Zespół Szkół Ogólnokształcących Integracyjnych Nr [...] w K. została pozbawiona udziału w tym postępowaniu.

Rozpoznając sprawę ponownie Starosta [...] wydał decyzję z dnia

20 maja 2013 r., znak [...], którą orzekł o odmowie zwrotu działki nr [...] o pow. 0,0973 ha, obj. księgą wieczystą [...], położonej w obr. [...], jedn. ewid. [...], m. K., na rzecz Z. G., D. G. i Z. P..

W uzasadnieniu organ wskazał, że działka nr [...] (obecnie działka nr [...]) została wywłaszczona jako niezbędna pod budowę szkoły i przedszkola dla os. [...], zgodnie z decyzją z dnia 30.03.1987 r., znak [...], zatwierdzającą plan realizacyjny tej inwestycji. Treść planu realizacyjnego stanowiącego załącznik do wyżej wymienionej decyzji pozwoliła na ustalenie, że na terenie planowanej inwestycji, obejmującym kilkadziesiąt działek, w tym również działkę nr [...] (obecnie działka nr [...]), wyodrębniono trzy obszary oznaczone literami A, B i C, a mianowicie:

A. Szkoła

1. plac przedwejściowy

2. zegar słoneczny

3. ogródek astronomiczny

4. dziedziniec

5. podjazd gospodarczy

6. parking

7. szkolne tereny sportowe

B. Przedszkole

8. plac przedwejściowy

9. oddziałowe place zabaw

10. piaskownice

11. brodziki, natryski

12. altany

13. plac zabaw konstrukcyjnych

14. tarasy

15. górka saneczkowa

16. plac zabaw i gier zbiorowych

17. grządki,

18. place z przyrządami zabawowymi

19. podjazd gospodarczy

20. stacja trafo

21. śmietnik, plac gospodarczy;

C. Osiedlowe tereny sportowo - rekreacyjne

22. górka

23. tenis

24. kometka.

Teren zawnioskowanej do zwrotu działki nr [...] (obecnie działka nr [...]) znalazł się w obszarze oznaczonym literą A i cyfrą 7. Porównanie treści planu realizacyjnego stanowiącego załącznik do decyzji znak [...] z dnia 30.03.1987 r. z mapą ewidencyjną, gdzie zaznaczono granice działki nr [...] potwierdza, że na obszarze przedmiotowej nieruchomości miało powstać boisko do gier i zabaw.

Organ I instancji wskazał, że w toku prowadzonego postępowania, z zasobów archiwalnych Urzędu Miasta pozyskano materiał dowodowy, którego tematem jest korekta planu realizacyjnego w zakresie układu urbanistycznego obiektu "Szkoła i przedszkole. Osiedle [...]".

W związku z korektą wprowadzoną do wyżej wymienionego planu realizacyjnego teren zawnioskowanej do zwrotu działki nr [...] (obecnie działka nr [...]) znalazł się w obszarze oznaczonym literą A - Szkoła i cyfrą 8 - szkolne tereny sportowe, z tą różnicą, że miała się tam znaleźć rzutnia do kuli, skocznia w dal oraz boisko do siatkówki. Porównanie treści skorygowanego planu realizacyjnego inwestycji " Szkoła i Przedszkole os. [...]" z mapą ewidencyjną z zaznaczonymi granicami działki nr [...], obr. [...] jedn. ewid. [...], potwierdza to ustalenie.

Z dokumentów przekazanych organowi w dniu 14 września 2004 r. przez Związkową Spółdzielnię Mieszkaniową oraz w dniu 23 września 2004 r. przez Zespół Ekonomiki Oświaty [...] (uwierzytelnione i nieuwierzytelnione kserokopie) wynika, że w okresie od grudnia 1988 r. wykonywane były prace polegające na przygotowaniu placu budowy inwestycji "Szkoła i Przedszkole dla os. [...]", w tym między innymi: geodezyjne wytyczenie granic terenu, wykonanie prowizorycznej drogi dojazdowej, odwodnienie i uzbrojenie terenu, usunięcie drzew i krzewów. Ponadto w kolejnych latach - tj. od 24 sierpnia 1994 r. do 28 sierpnia

1997 r. oddawane były do użytku poszczególne obiekty kubaturowe szkoły: A i A-1, B i C-1, B-1, C, D. W dniu 3.11.1997 r. sporządzony został protokół odbioru robót zewnętrznych boiska, bieżni, skocznią rzutni, drogi i parkingów, chodników, zieleni, małej architektury, oświetlenia zewnętrznego i ogrodzenia, wykonanych na obiekcie "Szkoła Podstawowa dla os. [...] w K. ul. [...]" Przedmiot odbioru został wykonany w okresie od maja 1993 r. do 30.09.1997 r.

W związku z zakończeniem budowy Szkoły nr [...] wraz z infrastrukturą przy ul. [...] os. [...] w K., zlokalizowanej na działkach oznaczonych numerami: [...], [...], [...], [...] w obr. [...], Urząd Miasta Wydział Nadzoru Budowlanego i Wydział Architektury zawiadomieniami nr [...] z dnia 6 lipca 1998 r. oraz nr [...] z dnia 27 kwietnia 1999 r. poinformowały, że nie zgłaszają sprzeciwu wobec przystąpienia do użytkowania obiektu składającego się z segmentów kubaturowych, a także segmentu sportowego.

Ponowne oględziny działki nr [...] (obecnie działka nr [...]) zostały dokonane w dniu 4 września 2008 r. w trakcie rozprawy administracyjnej, podczas której geodeta uprawniony okazał w terenie przebieg granic zawnioskowanej do zwrotu działki. Granica zachodnia nieruchomości częściowo przebiega po ogrodzeniu wykonanym na podmurówce z elementów metalowych wspartych na słupkach, częściowo po terenie porośniętym trawą - punkty końcowe tej granicy znajdują się przy bramie wjazdowej na drogę przeciwpożarową znajdującą się na terenie szkoły, a drugi punkt od strony południowej wyznacza konstrukcja kosza do gry w koszykówkę. Granica południowa przebiega po terenie wyasfaltowanego boiska do gry w koszykówkę, którego większa część od strony południowej wchodzi w zakres zgłoszonego roszczenia. Granica wschodnia przebiega częściowo po terenie wyasfaltowanym, następnie porośniętym trawą, a dalej przez ciąg pieszy wykonany z płyt betonowanych chodnikowych ograniczony od strony zachodniej betonowym krawężnikiem. Chodnik jest szerokości 6 płyt chodnikowych, a część tego chodnika wchodzi w zakres zgłoszonego roszczenia w najszerszym miejscu - 5 płyt chodnikowych. Granica północna w części biegnie ciągiem pieszym na szerokości 5 płyt chodnikowych, dalej po terenie porośniętym trawą, następnie w kierunku zachodnim przebiega przez teren wyłożony kostką brukową ograniczony betonowymi krawężnikami. Granica kończy się w narożniku bramy wjazdowej na drogę przeciwpożarową znajdującą się na terenie szkoły. Teren przedmiotowej działki od strony zachodniej stanowi pas gruntu o szerokości ok. 7 m porośnięty trawą, przy ogrodzeniu rośnie 5 drzew iglastych. W południowym narożniku teren jest wyasfaltowany i stanowi część boiska do gry w koszykówkę. Wzdłuż granicy południowej teren również jest wyasfaltowany i stanowi część boiska do gry w koszykówkę. Równolegle do pasa gruntu porośniętego trawą, na szerokości 5 m teren wyłożony jest kostką brukową i ograniczony jest krawężnikami betonowymi. Zgodnie z oświadczeniem dyrektora szkoły, teren ten stanowi drogę przeciwpożarową. Następnie w kierunku wschodnim, równolegle do opisanej drogi przeciwpożarowej, teren stanowi grunt o szerokości od ok. 2 m do ok. 8 m i porośnięty jest trawą. Granica od punktu 510 biegnie ok. 7 m po terenie wyasfaltowanym, następnie ok. 7 m po terenie porośniętym trawą i wchodzi w teren wyłożony chodnikiem. Teren pomiędzy drogą przeciwpożarową, a chodnikiem oprócz jego południowej części o długości ok. 7 m jest porośnięty trawą do granicy północnej.

Starosta podniósł, że dla pełnego rozpatrzenia zgłoszonego roszczenia i stwierdzenia, czy w stosunku do wywłaszczonej nieruchomości zaistniały przesłanki zbędności w rozumieniu art. 137 u.g.n. dopuścił jako dowód zeznania osoby posiadającej wiedzę na temat sposobu zagospodarowania działki nr [...] (obecnie nr [...]), tj. J. K. - dyrektora Zespołu Szkół Ogólnokształcących Integracyjnych Nr [...] w K. przy ul. [...]. Z powyższych wynikało, że nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot od początku wchodziła w skład obiektów szkolnych i nigdy nie miała być przeznaczona pod sport osiedlowy ogólnodostępny. Planowane boiska szkolne były wykonywane sukcesywnie zgodnie z planem, a ich odbiór nastąpił w 1997 r. J. K. nie posiadał wiedzy na temat uzgodnień i korekty planu realizacyjnego będącego podstawą wywłaszczenia. W 2006 r. nastąpiła zmiana w sposobie zagospodarowania terenu, na którym wcześniej wykonane były boiska, a zakończenie i odbiór tych prac nastąpił w dniu 1 września 2007 r. Zmiana zagospodarowania terenu poprzez budowę drogi przeciwpożarowej była związana z budową drugiej sali gimnastycznej. Świadek podał, że ogrodzenie szkoły od strony ul. [...], tj. cz. A i A1, zostało wykonane w 1994 r., a w pozostałym zakresie w miarę jak oddawano poszczególne segmenty szkoły, przy czym część objęta wnioskiem o zwrot w 1997 r. na pewno była już ogrodzona, ale dokładnej daty ani osób ustalających przebieg ogrodzenia świadek nie potrafił podać.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu Starosta pozyskał z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. archiwalne zdjęcia lotnicze obszaru objętego wnioskiem o zwrot w celu precyzyjnego ustalenia, czy cel wywłaszczenia na działce objętej wnioskiem o zwrot został zrealizowany w przeciągu 10 lat od daty wywłaszczenia.

Jak wynika ze zdjęcia lotniczego wykonanego w dniu 24 września 1993 r., cel wywłaszczenia w postaci budowy szkoły i przedszkola dla potrzeb osiedla "[...]" był w trakcie realizacji. Ze zdjęcia wykonanego w dniu 18 sierpnia

1997 r. wynika, że teren, na którym znajduje się Szkoła Podstawowa dla os. [...] w K. został już ogrodzony, zrealizowane zostały wszystkie segmenty budynków szkoły, natomiast obiekty sportowe znajdowały się jeszcze w trakcie realizacji, aczkolwiek widoczne są już na wskazanym zdjęciu zarysy kształtu tworzonych boisk.

Kolejne zdjęcie lotnicze przedstawia stan zagospodarowania przedmiotowego terenu w dniu 9 maja 1998 r., tak więc 10,5 roku od daty wywłaszczenia. Na zdjęciu widoczna jest już pełna infrastruktura sportowa tj. betonowe boiska do siatkówki, piłki ręcznej, koszykówki, bieżnia, kort tenisowy, duże boisko trawiasto-ziemne, małe boisko trawiasto-ziemne, inne obiekty sportowe oraz chodniki pomiędzy boiskami. Na zdjęciu widoczne jest również oświetlenie, znajdujące się w sąsiedztwie niektórych obiektów sportowych. Całość inwestycji na działkach wywłaszczonych pod budowę szkoły i przedszkola dla os. [...], w tym na działce nr [...] została zrealizowana w okresie pomiędzy 18 sierpnia 1997 r. a 9 maja 1998 r.

Wykonane w dniu 15 kwietnia 2003 r. zdjęcie lotnicze potwierdza, iż infrastruktura zrealizowana do 1998 r. istniała w tym kształcie również w kolejnych latach od daty wywłaszczenia.

Mając na uwadze treść protokołu odbioru robót zewnętrznych dla obiektu Szkoła Podstawowa dla os. "[...]" w K. z dnia 3 listopada 1997 r. organ I instancji stwierdził, iż w dacie tej zakończono realizację obiektów infrastruktury sportowej, będących w dniu 18 sierpnia 1997 r. jeszcze w trakcie realizacji.

W opinii Starosty [...], zdjęcia lotnicze w zestawieniu ze wspomnianym protokołem odbioru robót zewnętrznych oraz zeznaniami świadka w J. K. tworzą logiczną i chronologiczną całość i wskazują, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany w ustawowych terminach wskazanych w art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w związku z czym zasadne było orzeczenie o odmowie zwrotu.

Odwołanie od ww. decyzji złożyli Z. G. oraz D. G. i Z. P., reprezentowani przez adwokata R. R., którzy nie zgodzili się z ustaleniami organu l instancji co do braku zbędności przedmiotowej nieruchomości. Zarzucono zaskarżonej decyzji m. in. nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności dowodów z dokumentów wnioskowanych przez strony, błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego.

Zaskarżoną w sprawie decyzją z dnia 3 lutego 2013 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że organ I instancji ze względu na fakt, iż cel wywłaszczenia działki nr [...] (obecnie działka nr [...]) określony został w decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 12 listopada 1987r. nr [...] w sposób ogólny tj. jako budowa szkoły i przedszkola dla os. [...], zobowiązany był do pozyskania do akt sprawy materiałów archiwalnych, które pozwoliłyby na jego doprecyzowanie, poprzez wskazanie co konkretnie planowano realizować na wywłaszczonej nieruchomości w ramach tak określonego celu wywłaszczeniowego. W tym zakresie zasadnicze znaczenie ma zatem treść decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 12 listopada 1987 r. nr [...], z której wynika, iż działka nr [...] (obecnie działka nr [...]) była niezbędna Skarbowi Państwa pod budowę szkoły i przedszkola dla os. [...], zgodnie z decyzją z dnia 30 marca 1987 r. znak [...] zatwierdzającą plan realizacyjny tej inwestycji. Teren zawnioskowanej do zwrotu działki nr [...] znalazł się w obszarze oznaczonym literą A i cyfrą 7. Porównanie treści planu realizacyjnego stanowiącego załącznik do decyzji znak [...] z dnia 30 marca 1987 r. z mapą ewidencyjną z zaznaczonymi granicami działki nr [...] obr [...] jedn. ewid. [...], potwierdza, że w ramach tak określonego celu wywłaszczenia na obszarze przedmiotowej nieruchomości miało powstać boisko do gier i zabaw.

Jak natomiast ustalił Starosta [...], wskazany plan realizacyjny poddany został następnie korekcie w zakresie układu urbanistycznego terenu szkoły i przedszkola os. [...]. Korekta ta polegać miała głównie na zmianie przebiegu dojścia pieszego do szkoły w sposób podkreślający kierunek lokalizacji obiektów oświaty w stosunku do zabudowy mieszkaniowej osiedla [...]. Skorygowano również przebieg drogi dojazdowej do szkoły i przedszkola, w sposób pozwalający uzyskać odpowiednią wielkość placu gospodarczego szkoły, przez obrócenie bryły przedszkola. Skorygowano również program terenowych urządzeń sportowo-rekreacyjnych. W związku z wprowadzoną do planu realizacyjnego korektą, teren zawnioskowanej do zwrotu działki nr [...] (obecnie działka nr [...]) znalazł się w obszarze oznaczonym literą A-Szkoła i cyfrą 8 - szkolne tereny sportowe, na którym planowano zlokalizować ,,rzutnię do kuli", skocznię w dal oraz boisko do siatkówki.

Organ II instancji odniósł się do zarzutów odwołania, dotyczących błędnego ustalenia celu wywłaszczenia nieruchomości, wyjaśniając, że zarówno art. 136 jak i art. 137 u.g.n., posługując się pojęciem celu wywłaszczenia, utożsamiają go z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu będącej aktem administracyjnym wydanym w indywidualnej sprawie z zakresu administracji publicznej. Z tego właśnie względu podstawowym źródłem określenia celu wywłaszczenia w konkretnej sprawie jest decyzja wywłaszczeniowa i to właśnie w tym dokumencie należy poszukiwać celu wywłaszczenia. Ze względu na fakt, iż cel wywłaszczenia w decyzji lub akcie notarialnym często jest określony w sposób ogólnikowy bądź też brakuje nawet określenia przeznaczenia nieruchomości, niezbędna jest w takich przypadkach prawidłowa ocena celu wywłaszczenia na podstawie tych samych kryteriów co jej niezbędność w postępowaniu wywłaszczeniowym. Będzie to w szczególności analiza dokumentacji dołączanej obowiązkowo do wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, a w szczególności decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji i decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego.

Mając na uwadze powyższe, Wojewoda nie zgodził się z odwołującymi, iż przy ustaleniu celu wywłaszczenia należy w niniejszej sprawie uwzględnić decyzję o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej: szkoły i przedszkola dla os. [...] z 3.06.1985 r. [...] oraz zatwierdzony w/w decyzją załącznik graficzny, na którym przedmiotowa nieruchomość zlokalizowana została na terenie określonym jako sport osiedlowy czy też zaświadczenia o przeznaczeniu terenu na dzień wywłaszczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, bowiem wskazana decyzja pochodząca z

1985 r. wraz z jej załącznikiem graficznym, jak i wskazywane zaświadczenie nie stanowiły podstawy wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, a zatem nie mogą stanowić dowodu na określenie jej celu wywłaszczenia. Taki materiał dowodowy mógłby być ewentualnie uwzględniony w przypadku nieodnalezienia dowodów o charakterze pierwotnym związanych z celem wywłaszczenia. Natomiast dokumenty wskazane w decyzji wywłaszczeniowej znajdują się w aktach sprawy i to one stanowią dowód na sprecyzowanie celu wywłaszczenia, jakim była budowa szkoły i przedszkola.

W odniesieniu do zarzutu odwołujących się, iż ustalony przez organ administracji publicznej cel wywłaszczenia stoi w sprzeczności z przeznaczeniem wywłaszczonej działki w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, organ II instancji podniósł, że w niniejszym postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym nie dokonuje się oceny decyzji z dnia 30 marca 1987 r. nr [...] zatwierdzającej plan realizacyjny inwestycji pod względem jej zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego. W sprawach dotyczących zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przedmiotem ustaleń i oceny organu administracji publicznej nie jest ocena zgodności z prawem decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości czy też decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny planowanej inwestycji.

Organ odwoławczy wskazał także, opierając się na uchwale Sądu Najwyższego w składzie 7 sędziów z dnia 27 stycznia 1988 r., sygn. akt III AZP 11/87, że w przedmiotowej sprawie doszło do modyfikacji, a nie zmiany celu wywłaszczenia, bowiem dokonana po wywłaszczeniu korekta planu realizacyjnego polegająca na zaplanowaniu na przedmiotowej nieruchomości innego rozmieszczenia i charakteru obiektów sportowych niż pierwotnie zakładano nie niweczy realizacji głównego celu wywłaszczenia nieruchomości wskazanego w decyzji wywłaszczeniowej tj. budowy szkoły i przedszkola dla os. [...] i może stanowić dopuszczalną jego modyfikację. Z realizacją tego celu związana była planowana właśnie taka infrastruktura towarzysząca, służąca prawidłowemu funkcjonowaniu tych obiektów. Zdaniem Wojewody [...] zmieniona lokalizacja obiektów sportowych nie powoduje jakościowej zmiany celu wywłaszczenia tej nieruchomości, na której docelowo znajdować miały się inne obiekty sportowe niż pierwotnie zakładano, skoro budowa tych obiektów sportowych mieści się nadal w realizacji głównego celu, jakim była budowa szkoły i przedszkola dla os. [...]. Nie budzi również wątpliwości fakt, że budowa szkoły i przedszkola, to nie tylko budynek, ale także towarzysząca tej inwestycji infrastruktura np. w postaci obiektów sportowych.

Ponadto, w ocenie organu odwoławczego zgodzić się należało z organem I instancji, że zgromadzony w sprawie bogaty materiał dowodowy pozwala uznać, iż cel wywłaszczenia na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości został zrealizowany zgodnie z terminami wskazanymi w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc przed upływem terminu 10 lat od dnia kiedy decyzja wywłaszczeniowa Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 12 listopada 1987 r. nr [...] stała się ostateczna (tj. 9 grudnia 1987 r.).

Skargi na powyższą decyzję wnieśli Z. P. i D. G., działający przez pełnomocnika oraz Z. G..

Skarżący Z. P. i D. G. podnieśli zarzuty naruszenia:

1. art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 80 K.p.a. poprzez:

a) nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym dowodów z dokumentów wnioskowanych przez skarżących, a to decyzji z dnia 11 marca 1986 roku, znak [...] (będącej aneksem do decyzji z dnia 3 czerwca 1985 roku o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji, znak [...], dalej zwanej "MIWRI"), załącznika graficznego (mapki) do ww. decyzji z dnia 11 marca 1986 r., fragmentu planu realizacyjnego z listopada 1986 r. z widniejącą w ramce datą: "03.1985" odwołującą się do dokumentu, na podstawie którego opracowano plan notatki z dnia 3 kwietnia 1990 r. w sprawie zatwierdzenia aneksu do planu realizacyjnego, decyzji z dnia 11 maja 1990 roku znak [...] - które to dokumenty świadczą o rzeczywistym celu wywłaszczenia nieruchomości;

b) nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, które doprowadziłoby do ustalenia rzeczywistego celu wywłaszczenia nieruchomości, tzn.:

- zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżących dowodów z dokumentów w sytuacji, gdy okoliczności, na które dowody zostały powołane, mają znaczenie dla sprawy, w tym dowodu z: zaświadczenia o przeznaczeniu terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, wydanego w dniu 22 kwietnia 2011 roku przez Biuro Planowania Przestrzennego Urzędu Miasta, strony tytułowej projektu zatytułowanego "Korekta planu realizacyjnego w zakresie układu urbanistycznego" opracowanego przez biuro Miastoprojekt-Kraków w dacie "02.1988" (dalej "Korekta"), dokumentu "Opis i uzasadnienie zmian układu urbanistycznego zagospodarowania terenu inwestycji "Szkoła i przedszkole os. [...] w K." świadczących o rzeczywistym celu wywłaszczenia nieruchomości;

- zaniechanie przesłuchania Skarżących, którzy posiadają istotną wiedzę w sprawie;

- zaniechanie ustalenia i przesłuchania innych osób, które brały udział w postępowaniu o wywłaszczenie nieruchomości na cele budowy szkoły, przedszkola i osiedlowych terenów rekreacyjnych, a mogłyby mieć wiedzę na temat celu ich wywłaszczenia;

- zaniechanie ustalenia dokładnego terminu zakończenia budowy istniejących obecnie na nieruchomości obiektów sportowych;

c) błędną ocenę dowodów, w tym:

-dowodu z przesłuchania J. K., którego zeznania stanowiły podstawę dla wydania zaskarżonej decyzji, w sytuacji, gdy J. K. jako Dyrektor Zespołu Szkół Ogólnokształcących Integracyjnych Nr [...] w K. przy ul. [...], jest zainteresowany wynikiem postępowania, a ponadto, jak sam przyznał, nie ma wiedzy na temat postępowania wywłaszczeniowego, gdyż dyrektorem szkoły został dopiero w 1994 roku, a postępowanie zakończyło się wydaniem decyzji w 1987 roku;

- zdjęć lotniczych przedstawiających okolicę, w której położona jest działka [...] poprzez uznanie, że na ich podstawie można stwierdzić, iż doszło do terminowego zrealizowania celu wywłaszczenia, w sytuacji, w której brak jest zdjęcia, z którego wynikałoby, iż przed upływem 10 lat od daty wywłaszczenia zrealizowano inwestycję w całości;

- protokołu z dnia 3.11.1997 r,, poprzez uznanie, iż stwierdza on wykonanie inwestycji na działce [...] w terminie, w sytuacji, gdy w żadnej mierze nie można na jego podstawie wywnioskować, że budowa obiektów sportowych w nim wymienionych miała miejsce na terenie objętym wnioskiem, czyli na działce [...];

- zawiadomienia z Urzędu Miasta Wydziału Architektury z dnia 27.04.1999 r., zawiadomienia z Wydziału Nadzoru Budowlanego z dnia 6.07.1998 r., poprzez uznanie, iż na ich podstawie można wnioskować o wykonaniu inwestycji na działce [...] w terminie 10 lat od momentu, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, w sytuacji, gdy z ich treści wynika, że zawiadomienie o zakończeniu budowy Szkoły Podstawowej nr [...] wraz z infrastrukturą zostało złożone w dniu 8.01.1998 r.

2. art. 153 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na prowadzeniu przez organ postępowania z pominięciem oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu sądu, tj. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 września 2011 r., wydanego w sprawie do sygn. akt II SA/Kr 758/11 oraz wcześniejszego wyroku dotyczącego działki nr [...] wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w dnia 5 listopada 2007 r.

3. art. 8 w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 136 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie oraz dowolne i niezasadne uchylenie się od obowiązku uzupełnienia postępowania dowodowego na podstawie art. 136 K.p.a. w sytuacji, kiedy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, a to w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie ani na żądanie strony, ani z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiału dowodowego, co godzi w zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej;

4. art. 107 § 1 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji podstaw prawnych i faktycznych rozstrzygnięcia, a to kwestii podnoszonej przez Wnioskodawców, iż ustalony przez organ administracji publicznej cel wywłaszczenia stoi w sprzeczności z przeznaczeniem wywłaszczonej działki w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, co stanowi naruszenie przepisów prawa;

5. art. 136 ust. 1 i 2 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie i użycie nieruchomości na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, bez zawiadomienia przez organ o powzięciu takiego zamiaru poprzedniego właściciela i bez równoczesnego poinformowania o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości;

6.art. 136 ust. 3 u.g.n. i art. 137 ust 2 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie i niezwrócenie nieruchomości wykorzystywanej obecnie jako szkolne tereny sportowe, a to na skutek błędnego ustalenia celu wywłaszczenia, który jest sprzeczny z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i z przepisami prawa, oraz na skutek błędnego uznania, ze cel wywłaszczenia został zrealizowany przed upływem 10 lat od daty wywłaszczenia;

7. art. 21 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane oraz §18 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20.02.1975 r w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego, a także art. 45 ustawy z dnia 12.07.1984 r. o planowaniu przestrzennym (Dz.U. 1984. nr 35 poz.185) poprzez ustalenie celu wywłaszczenia sprzecznego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Skarżąca Z. G. podniosła zarzuty naruszenia:

1. art.7, art. 75 § 1, art. 77 §1, art. 136 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, mającego wpływ na prawidłowe załatwienie sprawy, nie rozpatrzenia całego materiału dowodowego, niedopuszczenie jako dowodów dokumentów, mających decydujące znaczenie dla sprawy, bez racjonalnego uzasadnienia,

2. art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie żądania strony odwołującej się, zgłoszonego podczas rozprawy w WSA w Krakowie w dniu 15 września 2011 r., dotyczącego przeprowadzenia dowodów z dokumentów dołączonych do pisma przygotowawczego z dnia 16.08.2011 r.,

3. art. 80 i 81 k.p.a. poprzez uznanie za udowodnione ustaleń dotyczących celu wywłaszczenia działki [...] dokonanych przez organ l instancji z pominięciem materiału dowodowego przedstawionego przez stronę odwołującą się oraz innych dowodów znajdujących się w aktach sprawy np. decyzji o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji [...] z dn.3.06.1985 r.,

4. art. 76 § 1 k.p.a. poprzez udowadnianie ważnej okoliczności jaką jest ustalenie celu wywłaszczenia przez powoływanie się na dokument (plan "korektę") niespełniający wymagań tego artykułu,

5. niedokonanie własnych ustaleń na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego odnośnie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy,

6. nieznajomość względnie ignorowanie przepisów art. 21 ustawy Prawo budowlane, art. 4 ust.1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, art. 26 ust.1 ustawy o planowaniu przestrzennym oraz § 18 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dn.20.02.1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno- budowlanego, które są przywołane w dokumentach, będących ważnymi dowodami w sprawie i które były obowiązujące przy tworzeniu dokumentów na etapie planowania inwestycji; jest to przyczyna np. nieprawidłowego odczytywania planu realizacyjnego a także uznawania za dowód, dokumentu niemającego mocy urzędowej.

W odpowiedzi na skargi organ administracji wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30.08. 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym wnioskami i zarzutami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.) zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza orzekanie w sprawie będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, ukształtowanej treścią określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.

Jednocześnie trzeba zauważyć, że kontrolowaną decyzję Wojewody [...] oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję organu I instancji, poprzedzają dwa prawomocne wyroki WSA w Krakowie: 1) wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 247/06, oraz 2) wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Krakowie z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 758/11.

Fakt uprzedniego wydania prawomocnego wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 758/11, ma między innymi ten skutek prawny, że dokonywana obecnie kontrola sądowa dotyczy w szczególności czynności oraz decyzji organów administracyjnych podjętych po tej dacie. Co do zasady kontrola ta powinna nastąpić z uwzględnieniem wiążącego charakteru oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu w/w orzeczenia ( art. 153 p.p.s.a.), z tym zastrzeżeniem, iż ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (por. wyr. NSA z dnia 22 września 1999 r., I SA 2019/98 , ONSA 2000, nr 3, poz. 129). Podobny skutek mogą wywołać istotne zmiany stanu faktycznego. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawa materialnego i procedury, oraz sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, a pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność) zostało uznane za błędne. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu eliminację błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia dostrzeżonych wadliwości, przy czym wskazania te nie mogą z góry narzucać sposobu rozstrzygnięcia konkretnych kwestii związanych z treścią przyszłego rozstrzygnięcia sprawy.

Mając na uwadze treść powołanych na wstępie orzeczeń oraz okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału i przebiegu postępowania skład rozpoznający uznaje, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaś zarzuty w niej podnoszone nie są zasadne.

W sprawie bezsprzeczne jest, że sporna działka nr ewid. [...] (uprzednio nr ewid. [...]) została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 12 listopada

1987 r. nr [...] - jako niezbędna pod realizację szkoły i przedszkola dla os. [...]. Wyżej wymieniona decyzja została wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Podstawą wywłaszczenia była decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny inwestycji z 30 marca 1987 r. znak: [...]. Decyzja wywłaszczeniona dotyczy działki nr [...] o pow. 0,1054 ha poł. w obr. [...], jednak trzeba zauważyć, że przed datą wywłaszczenia planem podziału nr [...] z dnia 15.05.1987 r. działka nr [...] o pow. 0,1054 ha uległa podziałowi na działki: nr [...] o pow. 0,0989 ha i nr [...] o pow. 0,0065 ha. W dacie wywłaszczenia opisana wyżej nieruchomość stanowiła współwłasność Z. G. i Z. P. - po 1/2 części. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w Krakowie Wydział I Cywilny z dnia [...] grudnia 2002 r. sygn. akt [...] prawo do spadku po zmarłym Z. G. nabyła żona Z. G. i syn D. G. po 1/2 części.

Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego jest sprawa zwrotu działki nr ewid. [...] (wcześniej oznaczonej jako [...]).

Zgodnie z treścią art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651, dalej u.g.n.) " 1. Nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości.

2. W razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

3. Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

4. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio do części nieruchomości nabytej w drodze umowy zgodnie z art. 113 ust. 3.

5. W przypadku niezłożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia o możliwości zwrotu, uprawnienie do zwrotu nieruchomości lub jej części wygasa.

6. (utracił moc)".

W art. 137 u.g.n. ustawodawca zawarł definicję nieruchomości zbędnej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, zgodnie z którą: ". 1. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

2. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część".

Z treści art. 137 u.g.n. jasno wynika, że dla ustawodawcy pierwszoplanowe znaczenie ma cel wywłaszczenia określony w decyzji o wywłaszczeniu, z czego wynika, że postanowienia decyzji wywłaszczeniowej stanowią punkt wyjścia dla określenia, sprecyzowania kontrolowanego celu wywłaszczenia.

Odnosząc powyższe ustalenia do kontrolowanej sprawy - Sąd zauważa, że cel wywłaszczenia w w/w decyzji wywłaszczeniowej został określony w sposób względnie ogólny przez wskazanie rodzaju obiektów, których realizacji ma służyć (realizacja szkoły i przedszkola dla os. [...]). Następnie, w połączeniu powyższego ustalenia z treścią decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny inwestycji z 30 marca 1987 r. znak: [...], - można stwierdzić, że teren zawnioskowanej do zwrotu działki znalazł się na obszarze oznaczonym literą A i cyfrą 7.

Z porównania treści planu realizacyjnego, stanowiącego załącznik do decyzji znak [...] z dnia 30 marca 1987 r. z mapą ewidencyjną, gdzie zaznaczono granice działki nr [...] wynika, że na obszarze przedmiotowej nieruchomości miało powstać boisko do gier i zabaw. Przeznaczenie terenu wywłaszczonej nieruchomości na boisko do gier i zabaw w zatwierdzonym decyzją planie realizacyjnym jest spójne z przeznaczeniem wywłaszczonego terenu w decyzji wywłaszczeniowej na realizację szkoły i przedszkola dla os. [...].

W tym miejscu należy wskazać, że ustalenia decyzji wywłaszczeniowej w przedmiocie celu uogólniły, zuniwersalizowały postanowienia, poprzednio zatwierdzonego odpowiednią decyzją z dnia 30 marca 1987 r., planu realizacyjnego. Jest rzeczą oczywistą i obecnie nie kwestionowaną na gruncie orzecznictwa sądów administracyjnych, że realizacji takich obiektów, jak szkoła czy przedszkole, powinna towarzyszyć odpowiednia infrastruktura instrumentalna, pomocnicza w realizacji funkcji podstawowej, czyli działalności szkoły i odpowiednio przedszkola. W obrębie takiej infrastruktury instrumentalnej, pomocniczej - w odniesieniu do funkcji podstawowej - niewątpliwie znajduje się boisko do gier i zabaw.

Zgodnie z wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 14 listopada 2012 r., II SA/Gl 719/12, LEX nr 1248922: "Nie można podzielić stanowiska, iż budowa boiska i założenie pasa zieleni już niejako a priori nie mogą mieścić się w celu wywłaszczenia określonym jako "budowa szkoły". W zależności bowiem od treści wniosku, projektu budowlanego, projektu zagospodarowania działki, udzielonych zezwoleń i innych dokumentów precyzujących zakres planowanych bądź wykonanych robót "budowa szkoły" polegać może bądź to jedynie na realizacji budynku szkolnego bądź też obejmować może oprócz budynku także obiekty towarzyszące np. warsztaty, boiska, tereny zieleni itp."

Kwestią wymagającą dodatkowych ustaleń w ramach postępowania wyjaśniającego, była korekta sporządzona do wyżej wskazanego planu realizacyjnego. W tym przypadku chodziło o ustalenie, czy korekta przedmiotowego planu realizacyjnego nie wprowadziła w nim zmian powodujących przekwalifikowanie przeznaczenia przedmiotowej działki na nie odpowiadające pierwotnemu celowi wywłaszczenia w połączeniu z treścią decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny inwestycji z 30 marca 1987 r. znak: [...].

Analiza tej korekty wskazuje, że w jej wyniku teren wnioskowanej do zwrotu działki nr [...] (obecnie działka nr [...]) znalazł się w obszarze oznaczonym literą A - Szkoła i cyfrą 8 - szkolne tereny sportowe, z tą różnicą, że miała się tam znaleźć rzutnia do kuli, skocznia w dal oraz boisko do siatkówki. Trzeba przy tym wskazać, że porównanie treści skorygowanego planu realizacyjnego inwestycji "Szkoła i Przedszkole os. [...]" z mapą ewidencyjną z zaznaczonymi granicami działki nr [...], obr. [...] jedn. ewid. [...], potwierdza to ustalenie. Z powyższego wynika, że korekta planu realizacyjnego nie zniweczyła pierwotnego celu wywłaszczenia i jest z nim spójna.

W przekonaniu Sądu, cel wywłaszczenia wynikający z wyżej przywołanych dokumentów nadaje się w pełni do odkodowania i nie budzi wątpliwości jako wzorzec pojęciowy do czynienia ustaleń na podstawie wyżej przywołanych podstaw prawnych. W związku z tym, Sąd nie podziela stanowiska skarżących Z. G., D. G. i Z. P., że organy administracyjne I i II instancji nieprawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w przedmiocie ustalenia treści samego celu wywłaszczenia przedmiotowej działki.

W przekonaniu Sądu, tego celu należy szukać przede wszystkim w treści decyzji wywłaszczeniowej oraz w decyzji znajdującej się w ścisłym związku materialno-przyczynowo-skutkowym z decyzją wywłaszczeniową, jaką stanowi bezpośrednio ją poprzedzająca w/w decyzja z dnia 30 marca 1987 r.

Skład rozpoznający sprawę i wyrażający powyższy pogląd, zwraca zarazem uwagę, że w prawomocnym wyroku z dnia 15 września 2011 r. - WSA w Krakowie aprobująco ocenił, w ramach sprawowanej przez siebie kontroli decyzji kasatoryjnej Wojewody [...] z dnia 11 marca 2011 r., ustalenia Starosty [...] w przedmiocie ustalenia celu wywłaszczenia wnioskowanej nieruchomości i jednoznacznie stwierdził, iż : "Zauważyć należy także, że Starosta [...] honorował ocenę prawną i wskazania co do dalszego toku postępowania zawarte w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5.11.2007 r., sygn. akt II SA/Kr 247/06. W szczególności wyjaśnił, że w myśl decyzji wywłaszczeniowej Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 12.11.1987 r., znak [...] oraz w niej powołanej decyzji z dnia 30.03.1987 r., znak [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego, jak również samego planu realizacyjnego, będącego załącznikiem do tej ostatniej decyzji, a nie decyzji wcześniejszej z 1985r., przedmiotowa nieruchomość miała wejść w skład obiektów szkolnych, nie zaś ternu przeznaczonego pod ogólnodostępny sport osiedlowy. Mając na uwadze treść pisma do Urzędu Dzielnicowego [...] z daty 26.02.1988r. ustalił także obszernie, czy i w jakim zakresie wspomniana w nim korekta planu realizacyjnego zatwierdzonego uprzednio decyzją znak [...] dotyczyła przedmiotowej nieruchomości. Ustalił również moment uzyskania pozwoleń na budowę i rozpoczęcia prac związanych z realizacją tego celu , zasadnicze etapy odnoszące się do wykonania obiektów kubaturowych szkoły oraz urządzeń z nią związanych – w tym boisk szkolnych, formalnego zgłoszenia obiektów do użytku, odróżniając przy tym jednoznacznie jako mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy zakończenie robót budowlanych, od następującego potem zgłoszenia inwestycji do użytkowania. Ustalił również, gdzie dokładnie znajduje się przedmiotowa działka oraz powtórzył oględziny. Co do identyfikacji przedmiotu postępowania sporządził nawet dokumenty poglądowe powstałe przez nałożenie danych z aktualnych map geodezyjnych na plany pochodzące z okresu wywłaszczenia i dokonanej modyfikacji".

Sąd zwraca uwagę na to, że celem postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej i zbędnej na cel wywłaszczenia nieruchomości, prowadzonego na podstawie art. 136 i art. 137 u.g.n. nie jest badanie zgodności z ówczesnym prawem: decyzji o wywłaszczeniu oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 30 marca 1987 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego. Temu celowi służą inne postępowania administracyjne.

Zdaniem Sądu, nie jest trafny podnoszony przez skarżących zarzut, iż ustalony przez organ administracji publicznej cel wywłaszczenia pomija podnoszoną przez skarżących sprzeczność z przeznaczeniem wywłaszczonej działki w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z dołączonym do akt zaświadczeniem o przeznaczeniu w dacie wywłaszczenia działki nr [...] - co dyskwalifikuje, ich zdaniem, prawidłowość ustalenia celu wywłaszczenia przez organy administracyjne w postępowaniu o zwrot nieruchomości.

W prowadzonym przez właściwe organy administracyjne postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, które jest postępowaniem prowadzonym w tzw. trybie zwykłym nie dokonuje się oceny zgodności decyzji z dnia 30 marca 1987 r. nr [...] zatwierdzającej plan realizacyjny z postanowieniami planu zagospodarowania przestrzennego. Takiemu celowi służy, przewidziany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, tzw. nadzwyczajny tryb postępowania administracyjnego służący wzruszaniu ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 156 k.p.a.).

W sprawach dotyczących zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przedmiotem ustaleń i oceny organów administracji publicznej nie jest ocena zgodności z powszechnie obowiązującym prawem decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, czy też poprzedzającej ją decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny planowanej inwestycji.

Postępowanie o zwrot nieruchomości jest bowiem postępowaniem prowadzonym w trybie zwykłym, którego celem jest stwierdzenie lub nie istnienia podstaw do zwrotu nieruchomości w trybie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 136 -137 u.g.n).

W związku z powyższym nie jest uzasadniony zarzut skarżącego dot. naruszenia przez treść zaskarżonej decyzji art. 21 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane oraz §18 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20.02.1975 r w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego, a także art. 45 ustawy z dnia 12.07.1984 r. o planowaniu przestrzennym (Dz.U. 1984. nr 35 poz.185) poprzez ustalenie celu wywłaszczenia sprzecznego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

W przedmiocie ustalenia celu wywłaszczenia nie został także naruszony, jak to podnoszą w skardze

Z. P., D. G. oraz Z. G. art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 80 k.p.a. Wskazywane przez skarżących dokumenty, a to decyzja z dnia 11 marca 1986 roku, znak [...] (będąca aneksem do decyzji z dnia 3 czerwca 1985 roku o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji, znak [...], załącznik graficzny (mapka) do ww. decyzji z dnia 11 marca 1986 r., fragment planu realizacyjnego z listopada 1986 r. z widniejącą w ramce datą: "03.1985" odwołujący się do dokumentu, na podstawie którego opracowano plan notatki z dnia 3 kwietnia 1990 r. w sprawie zatwierdzenia aneksu do planu realizacyjnego, decyzja z dnia 11 maja 1990 roku znak [...] – nie świadczą, wbrew temu jak podnoszą skarżący o rzeczywistym celu wywłaszczenia nieruchomości, gdyż nie wypowiadają się o nim wprost na podstawie odpowiedniego upoważnienia ustawowego - tak, jak to czyni decyzja Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 12 listopada 1987 r. nr [...] oraz podstawa tego wywłaszczenia (z zakresu stosowania prawa) w postaci decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny inwestycji z 30 marca 1987 r. znak: [...].

Zgodnie z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 7 lutego 2013 r., sygn. akt SA/Wa 1440/12:"Ustalenie celu wywłaszczenia co do zasady następuje poprzez przywołanie celu, jaki podano w decyzji wywłaszczeniowej. Jednak w sytuacji, gdy cel ten określony jest w decyzji w sposób ogólnikowy, to organ prowadzący postępowanie o zwrot jest zobowiązany ustalić precyzyjnie cel wywłaszczenia, jaki miał być zrealizowany na konkretnej nieruchomości. To uszczegółowienie (doprecyzowanie) winno nastąpić na podstawie analizy całej dostępnej dokumentacji, zgromadzonej dla potrzeb przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego".

Mając na uwadze powyższe ustalenia nie można zgodzić się z odwołującymi, iż przy ustaleniu celu wywłaszczenia należy w niniejszej sprawie uwzględnić decyzję o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej: szkoły i przedszkola dla os. [...] z 3.06.1985 r. [...] oraz zatwierdzony w/w decyzją załącznik graficzny, na którym przedmiotowa nieruchomość zlokalizowana została na terenie określonym jako sport osiedlowy, czy też zaświadczenia o przeznaczeniu terenu na dzień wywłaszczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Wskazana decyzja pochodząca z 1985 r. wraz z jej załącznikiem graficznym, jak i wskazywane zaświadczenie, jak wynika z treści decyzji wywłaszczeniowej wydanej przecież w 1987 r. - nie stanowiły podstawy wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, a zatem nie mogą stanowić dowodu na określenie jej celu wywłaszczenia. Taki materiał dowodowy mógłby być ewentualnie uwzględniony w przypadku nie odnalezienia dowodów o charakterze pierwotnym, podstawowym związanych z celem wywłaszczenia.

Należy przy tym podkreślić, że dokumenty wskazane w decyzji wywłaszczeniowej znajdują się w aktach sprawy i to one stanowią dowód na sprecyzowanie celu wywłaszczenia jakim była budowa szkoły i przedszkola.

W doktrynie prezentowane jest stanowisko, iż: "Ze względu na fakt, iż cel wywłaszczenia w decyzji lub akcie notarialnym często jest określony w sposób ogólnikowy bądź też brakuje nawet określenia przeznaczenia nieruchomości, niezbędna jest w takich przypadkach prawidłowa ocena celu wywłaszczenia na podstawie tych samych kryteriów co jej niezbędność w postępowaniu wywłaszczeniowym. Będzie to w szczególności analiza dokumentacji dołączanej obowiązkowo do wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, a w szczególności decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji i decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego (T. Woś. Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2007).

Wskazanego poglądu, na który powołują się skarżący, nie można jednak absolutyzować i oderwać od realiów kontrolowanej sprawy.

Decyzja Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 12 listopada 1987r. nr [...] orzekająca o wywłaszczeniu w/w nieruchomości wyposażona jest bowiem w atrybut ostateczności, a zatem wiąże ona erga omnes. Zgodnie z poglądem przedstawionym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 22 lutego 2000 r. sygn akt II S.A./Kr 2297/99 (nie publ): "Ostateczne decyzje administracyjne wiążą erga omnes, w tym między innymi organ wyższego stopnia. Organ ten nie może nawet powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego (.....) przyjmować wbrew wyraźnym postanowieniom zawartym w ostatecznej decyzji, że zawierają one inną treść i ignorować tych postanowień". Dlatego też do czasu pozostawania w obrocie prawnym w/w decyzji organy administracyjne, w świetle zacytowanego wyroku nie mogą pomijać treści tej decyzji i jej skutków prawnych. Taki akt jest prawomocny dopóty, dopóki nie zostanie wzruszony, w stosownych trybach przewidzianych w kpa.

Ponieważ w kontrolowanej sprawie mamy do czynienia z decyzją o wywłaszczeniu i z przypadkiem względnie ogólnego ustalenia celu wywłaszczenia w tej decyzji wywłaszczeniowej - konfrontujemy ten cel z treścią decyzji, do której decyzja ta bezpośrednio się odwołuje. Skarżący pragną odwrócić kolejność ustaleń w przedmiocie celu wywłaszczenia nieruchomości, stawiając nacisk na treść dokumentów i przepisów prawnych, z którymi - według nich – nie są zgodne w/w dwie decyzje. Ten sposób stosowania prawa mógłby znaleźć ewentualnie zastosowanie w kontrolowanej sprawie, gdyby nie udało się ustalić celu wywłaszczenia z treści decyzji o wywłaszczeniu i decyzji zatwierdzającej projekt realizacji inwestycji.

W tej sytuacji Sąd, z powodów wskazanych bezpośrednio wyżej, nie uznaje za uzasadnione, w stanie prawnym i faktycznym kontrolowanej sprawy, zarzutów skarżących podnoszących: zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżących dowodów z dokumentów w sytuacji, gdy okoliczności, zdaniem skarżących, na które dowody zostały powołane, mają znaczenie dla sprawy, w tym dowodu z: zaświadczenia o przeznaczeniu terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, wydanego w dniu 22 kwietnia 2011 roku przez Biuro Planowania Przestrzennego Urzędu Miasta (karta 533 administracyjnych akt sprawy o sygn. [...]), strony tytułowej projektu zatytułowanego "Korekta planu realizacyjnego w zakresie układu urbanistycznego" opracowanego przez biuro Miastoprojekt-Kraków w dacie "02.1988" (karta 527 administracyjnych akt sprawy o sygn. [...]), dokumentu "Opis i uzasadnienie zmian układu urbanistycznego zagospodarowania terenu inwestycji "Szkoła i " (karta 529 administracyjnych akt sprawy o sygn. [...]), przedszkole os. [...] w K." świadczących, zdaniem skarżących o rzeczywistym celu wywłaszczenia nieruchomość. Zdaniem Sądu, kontrolowane organy administracyjne przeprowadziły jasny i czytelny wywód jakie jest znaczenie tych dokumentów dla weryfikowania na ich podstawie celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości.

Sąd zarazem zauważa, że w kontrolowanej sprawie nie mamy do czynienia z zaniechaniem przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżących dowodów z w/w dokumentów. Z treści kontrolowanej decyzji Wojewody [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, wynika, że organy właściwe w sprawie zapoznały się z tymi dokumentami, tylko - przy zastosowaniu zaaprobowanej przez Sąd argumentacji - uznały, że dokumenty te nie mają priorytetowego znaczenia dla sprawy rozstrzyganej przedmiotowymi decyzjami w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Dowody te nie mają takiego znaczenia dla ustalenia celu wywłaszczenia jakie jest przypisywane im przez skarżących w ich skargach, z uwagi na to, że cel wywłaszczenia, zdaniem Sądu, wynika z dowodów, którym obowiązujące prawo i charakter sprawy pozwalają przypisać podstawowe znaczenie w zwyczajnym postępowaniu administracyjnym a mianowicie: z treści ostatecznej decyzji wywłaszczeniowej oraz poprzedzającej ją decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny inwestycji.

Skarżący koncentrują się także w swoich skargach na wykazaniu, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany w terminie wskazanym ustawą, co uzasadnia, w ich przekonaniu, zwrot wnioskowanej nieruchomości.

Przechodząc do kontroli ustaleń dokonanych przez organy administracyjne w przedmiocie realizacji celu wnioskowanej do zwrotu nieruchomości zgodnie z terminami wskazanymi w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc przed upływem terminu 10 lat od dnia kiedy decyzja wywłaszczeniowa Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 12 listopada 1987 r. nr [...] stała się ostateczna (tj. 9 grudnia 1987 r.) - Sąd stwierdza, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala organom administracyjnym uznać, iż cel wywłaszczenia na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości został zrealizowany zgodnie z terminami wskazanymi w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc przed upływem terminu 10 lat od dnia kiedy decyzja wywłaszczeniowa Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 12 listopada 1987 r. nr [...] stała się ostateczna (tj. 9 grudnia 1987 r.).

Na realizację tego celu rzeczywiście, tak jak twierdzą organy administracyjne, wskazują dokumenty przekazane organowi I instancji w dniu 14 września 2004 r. przez Związkową Spółdzielnię Mieszkaniową oraz w dniu 23 września 2004 r. przez Zespół Ekonomiki Oświaty [...] (uwierzytelnione i nieuwierzytelnione kserokopie). Z ich treści wynika, że w okresie od grudnia 1988 r. wykonywane były prace polegające na przygotowaniu placu budowy inwestycji "Szkoła i Przedszkole dla os. [...]", w tym między innymi: geodezyjne wytyczenie granic terenu, wykonanie prowizorycznej drogi dojazdowej, odwodnienie i uzbrojenie terenu, usunięcie drzew i krzewów. Ponadto w kolejnych latach - tj. od 24 sierpnia 1994 r. do 28 sierpnia 1997 r. oddawane były do użytku poszczególne obiekty kubaturowe szkoły: A i A-1, B i C-1, B-1, C, D.

W dniu 3.11.1997 r. sporządzony został protokół odbioru robót zewnętrznych boiska, bieżni, skoczni, rzutni, d