IV SA/Wr 859/13
Wyrok
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
2014-05-23Nietezowane
Artykuły przypisane do orzeczenia
Do tego artykulu posiadamy jeszcze 13 orzeczeń.
Kup dostęp i zobacz, do jakich przepisów odnosi się orzeczenie. Znajdź inne potrzebne orzeczenia.
Skład sądu
Jolanta Sikorska /przewodniczący/
Julia Szczygielska /sprawozdawca/
Mirosława Rozbicka-OstrowskaSentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska, Sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.), Protokolant starszy referent Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 maja 2014 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi [...]od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W.iu decyzją z dnia 26 września 2013 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania L.K. od decyzji Prezydenta W.ia z dnia 18 lipca 2013r., Nr [...]o odmowie przyznania specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup dwóch ton koksu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W.iu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy:
Decyzją z dnia [...]., Nr[...], organ pierwszej instancji odmówił przyznania L.K. specjalnego zasiłku celowego na zakup opału. Po rozpatrzeniu odwołania od powyższego rozstrzygnięcia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W.iu decyzją z dnia [...]r., nr [...]utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Skarżący L.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W.iu skargę na ww. decyzję Kolegium, którą to Sąd wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2013r., sygn.akt IV SA/Wr 797/12 uchylił, jak i uchylił decyzję ją poprzedzającą. W ocenie Sądu, decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to polegało na niewyczerpującym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności i przesłanek, którymi kierowały się organy podejmując rozstrzygnięcie. Zdaniem Sądu, analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie pozwala na bezkrytyczne uznanie, że sytuacja życiowa i materialna L.K. sprawia, iż nie może mu zostać przyznany specjalny zasiłek celowy. Organy nie wykazały w sposób wystarczający, że położenie, w jakim znajduje się wnioskodawca wraz z żoną, zupełnie nie wykazuje cech wyjątkowości, która wykraczałaby poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Sąd zauważył, że organy obu instancji nie poddały ocenie, jakie wydatki na codzienne utrzymanie ponosi rodzina strony i jak wpływają one na jej sytuację bytową. Ponadto nie ustalono, czy środki otrzymane przez wnioskodawcę na pokrycie kosztów ubezpieczenia samochodu (AC) mogły być przeznaczone na zakup opału.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, opisaną wyżej decyzją Prezydenta W. z dnia [...]odmówiono skarżącemu przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup dwóch ton koksu. W uzasadnieniu tegoż rozstrzygnięcia wskazano, że w wyniku podjętych czynności mających na celu dokładne ustalenie stanu faktycznego, ustalono, że L.K. i jego żona - A.K., niezmiennie prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe. Zamieszkują dwupokojowe mieszkanie komunalne, które jest ogrzewane centralnym ogrzewaniem etażowym, opłaty regulowane są na bieżąco. Rodzina nie jest uprawniona do dodatku mieszkaniowego z uwagi na nadmetraż. W mieszkaniu są zameldowani córką i jej syn, co zwiększa opłatę za eksploatację mieszkania. Dostrzeżono, że pracownik socjalny wielokrotnie informował rodzinę wnioskodawcy, iż zgłoszenie faktu nieprzebywania w lokalu dwóch osób spowoduje zmniejszenie odpłatności za czynsz. Wskazano, że A.K. jest osobą niewidomą wymagającą stałej opieki, jest całkowicie niezdolną do pracy. Wnioskodawca zaś choruje na nadciśnienie tętnicze, zwyrodnieniowe zapalenie stawów i dnę. Z oświadczenia strony wynika, że miesięczne wydatki rodziny wynoszą 1017 zł, na które składa się czynsz i media: 539 zł, telefon 55 zł, gaz 98 zł, energia elektryczna 95 zł, środki czystości 40 zł, leki 190 zł. L.K. poinformował ponadto, że miesięczny koszt utrzymania samochodu wynosi 50 zł. Organ zauważył, że wydatki rodziny w stosunku do posiadanego dochodu są znaczne. Stwierdzono jednak, że rodzina posiada zasoby majątkowe oraz inne możliwości poprawy swojej sytuacji bytowej, co należy wziąć pod uwagę przy ocenie sytuacji rodziny strony. L.K. jest w wieku aktywności zawodowej, nie podejmuje jednak zatrudnienia z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną żoną i pobierał z tego tytułu świadczenie pielęgnacyjne od dnia 1 sierpnia 2010r. do dnia 30 czerwca 2013r. Organ podkreślił, że rodzinie zaproponowano usługi opiekuńcze, co pozwoliłoby zapewnić A.K. odpowiednią opiekę, a wnioskodawcy dałoby możliwość podjęcia pracy, co w konsekwencji polepszyłoby sytuację finansową rodziny. Małżonkowie K. nie wyrazili zgody na proponowane rozwiązanie.
L.K. oświadczył, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o udzielenie pomocy dochód rodziny - pochodzący z renty (691,25 zł), świadczenia pielęgnacyjnego (520 zł) oraz dodatku pielęgnacyjnego (195,67 zł) - wyniósł 1406,92 zł . Powyższy dochód przekroczył ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej na zasadach ogólnych, stąd organ podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy w sytuacji rodziny skarżącego istnieją szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie pomocy w postaci specjalnego zasiłku celowego. W tym zakresie stwierdzono, że w sytuacji L.K. nie wystąpiły żadne szczególne wydarzenia, mające charakter wyjątkowy i niedające się przezwyciężyć zdarzenia. Organ pierwszej instancji podkreślił, że nie kwestionuje problemów zdrowotnych rodziny strony, niepełnosprawności A.L., jak również wydatków poniesionych na leczenie i pokrycie kosztów użytkowania mieszkania. Stwierdzono jednak, że taki stan trwa od wielu lat, dlatego niepełnosprawności żony wnioskodawcy nie można traktować, jako legitymacji do przyznania specjalnego zasiłku celowego. Następnie zauważono, że we wniosku o udzielenie wsparcia rodzina podniosła, iż nie jest w stanie zakupić opału, ponieważ nie mają wystarczających środków na życie. Z oświadczenia złożonego przez L.K wynika zaś, że jest właścicielem samochodu marki Fiat L.. Organ ustalił, że wartość samochodu strony wynosi około 18.000 zł. Zauważono, że w okresie ubiegania się o pomoc na dofinansowanie zakupu opału wnioskodawca dokonał ubezpieczenia komunikacyjnego OC i AC w kwocie 1039 zł. Podkreślono, że o ile ubezpieczenie OC jest obowiązkowe dla każdego posiadacza pojazdu, o tyle ubezpieczenie AC jest ubezpieczeniem dobrowolnym. L.K. w dniu 6 sierpnia 2012 r. oświadczył, że, cyt.: "otrzymaliśmy od rodziny prezent w postaci pieniędzy, które pozwoliły na opłatę ubezpieczenia samochodu". W ocenie organu, z ww. oświadczenia wynika, że sam wnioskodawca zadecydował o przeznaczeniu otrzymanej kwoty na zapłatę ubezpieczenia AC, a nie na zakup opału. Zwrócono także uwagę, że w odwołaniu od wcześniejszej decyzji L.K. podniósł, że: pieniądze na ubezpieczenie samochodu otrzymali wraz z żoną w ramach prezentu od rodziny. Z kolei w skardze wnioskodawca oświadczył, że: rodzina sama zapłaciła za ubezpieczenie i nie miał wpływu na sposób przeznaczenia tych pieniędzy. W dniu 4 lipca 2013r. L.K. oświadczył, że, cyt. "Prezent, który otrzymaliśmy był przez rodzinę wyłącznie na opłacenie przez nich OC i AC rodzina zastrzegła, że prezent ma być przeznaczony na ten samochód". Mając na względzie powyższe, sprzeczne twierdzenia strony organ uznał, że trudno jest jednoznacznie określić stan faktyczny w zakresie otrzymanych środków.
Dodatkowo organ zwrócił uwagę na możliwości wnioskodawcy umożliwiające mu przezwyciężenie trudności życiowych we własnym zakresie. Stwierdzono, że rodzina mogłaby sprzedać posiadany samochód i nabyć tańszy, uzyskując w ten sposób środki finansowe umożliwiające zakup opału. Podkreślono, że niepełnosprawność A.L. nie warunkuje posiadania samochodu o określonym standardzie. Podsumowując organ pierwszej instancji podniósł, że w sytuacji strony występuje dysproporcja pomiędzy deklarowanym dochodem rodziny, a sytuacją majątkową, która wskazuje, że rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudności życiowe wykorzystując własne zasoby majątkowe. Ponadto wskazano, że pomimo deklarowanych problemów życiowych rodzina posiada samochód, reguluje wszelkie opłaty związane z jego eksploatacją i utrzymaniem (zakup benzyny i części, opłacenie ubezpieczenia OC i AC), a jednocześnie nie wyraża woli jego sprzedaży. Zaznaczono również, że rodzina L.K. mieszka w centrum miasta, w okolicy znajduje się wiele sklepów, a A.K. leczy się w przychodni przy pl. M. (blisko miejsca zamieszkania). Poinformowano, że we W.iu jest rozwinięta sieć komunikacyjna, a wnioskodawca wraz z żoną są uprawnieni do bezpłatnych przejazdów MPK.
W odwołaniu L.K. stwierdził, że pierwszoinstancyjna decyzja jest błędna, ponieważ nie ubiegał się o przyznanie dwóch ton koksu, lecz o dofinansowanie zakupu dwóch ton koksu. Wskazał, że przedstawił, "administracji pismo złożone w 2005 r. o nie naliczanie mi za media ale bez żadnego rezultatu, a przecież córka i wnuk mieszkają u męża". Odwołujący się wyjaśnił, że środki na zakup paliwa wydaje tylko w niezbędnych przypadkach, rzadziej niż raz na miesiąc. Poinformował, że pieniądze zarobione przez całe życie przeznaczył na leczenie żony, a samochód otrzymał "przed śmiercią mego ojca". Podniósł, że pracownicy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W.iu zmuszają jego żonę do opiekunki, kiedy najlepszą opiekę zapewni jej on sam. L.K. zapytał, czy nie jest sytuacją wyjątkową, "gdy ktoś traci wzrok i jest zależny od drugiej osoby, która nie mając znikąd pomocy by zapewnić ciepło w domu musiała chodzić po kubłach i zbierać wyrzucone drzewo". Odwołujący się wskazał, że organ pierwszej instancji proponuje mu sprzedaż samochodu i zakup "ruiny", której - z uwagi na brak środków finansowych – nie będzie w stanie naprawić. Ponadto stwierdził, że komunikacja miejska nie jest dostosowana do przewozu osób niewidomych, a sklepy w najbliższej okolicy mają wyższe ceny niż te w supermarketach.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania, tym samym nie podzieliło zarzutów skarżącego. Kolegium podkreśliło, że zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.). Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - na zasadach ogólnych - przysługuje osobie w rodzinie i rodzinie, której dochód nie przekracza kryterium określonego przez ustawodawcę, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 (m.in.: długotrwałej lub ciężkiej choroby, bezrobocia) lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie zostało określone w § 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012 r., poz. 823) i wynosi 456 zł. Za dochód osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej).
Jednym ze świadczeń pieniężnych udzielanych w ramach pomocy społecznej jest zasiłek celowy, który może być przyznany za zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy).
Jak wynika z akt sprawy wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną - Alicją Kalitą. Dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku - pochodzący z renty (691,25 zł), świadczenia pielęgnacyjnego (520 zł) oraz dodatku pielęgnacyjnego (195,67 zł) - wyniósł 1406,92 zł i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej na zasadach ogólnych.
Osobie niespełniającej kryterium dochodowego może zostać przyznana pomoc, o której mowa w art. 41 pkt 1 ustawy. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach, osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających to kryterium, może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Kolegium podkreśliło, iż decyzja w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku celowego wydawana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie oznacza przyznanie organowi administracji pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji. Organowi pozostawiony jest wybór co do rodzaju rozstrzygnięcia. O treści decyzji uznaniowej decyduje ocena organu o celowości wydania decyzji o odmowie, bądź przyznaniu świadczenia. W ramach uznania administracyjnego organ ma jednak obowiązek ocenić okoliczności uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku celowego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że nawet spełnienie formalnych przesłanek nie oznacza, że świadczenie będzie "automatycznie" przyznane. Rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej, organ winien brać pod uwagę zarówno cele pomocy społecznej określone w ustawie, jak i możliwości finansowe w zakresie udzielania pomocy. Winien on również uwzględniać sytuację ubiegającego się o przyznanie świadczenia.
Kolegium wskazało, że świadczenie, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy ma charakter wyjątkowy, gdyż umożliwia udzielenie wsparcia osobom, których dochód w zasadzie powinien pozwolić na zaspokojenie ich potrzeb we własnym zakresie. Specjalny zasiłek celowy może być przyznany w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, bowiem o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód strony, lecz sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Nie można z tej formy pomocy społecznej wyprowadzić wniosku, iż przyznanie takiego zasiłku jest obowiązkiem organu, tak jak czyni się to w odniesieniu do osób spełniających kryterium dochodowe (wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2006 r., I OSK 777/05, LEX nr 194414).
Zdaniem Kolegium pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, czyli pomocniczy, dodatkowy, uzupełniający w stosunku do własnych możliwości, zasobów, pomocy ze strony bliskich tych osób, które o pomoc się ubiegają. Pomoc społeczna ma jedynie wspierać osoby i rodziny w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych i to tylko w zakresie zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych. Dlatego osoby wnioskujące o pomoc nie mogą oczekiwać, że zostanie im udzielona pomoc finansowa zawsze wtedy, gdy o nią wnioskują. Pomoc społeczna nie może stanowić źródła utrzymania i zastępować własnych starań wnioskodawców, którzy powinni podejmować inicjatywę w celu poprawy sytuacji życiowej.
W ocenie Kolegium, zgromadzony przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy, pozwala na stwierdzenie, że w sytuacji L.K. nie wystąpiły żadne nagłe zdarzenia lub szczególne okoliczności uzasadniając konieczność przyznania specjalnego zasiłku celowego. Nie ulega wątpliwości organu odwoławczego, że odwołujący znajduje się w trudnej sytuacji życiowej. A.K. jest osobą niepełnosprawną wymagającą wsparcia najbliższych w codziennym funkcjonowaniu. Wnioskodawca sprawuje opiekę nad żoną. Nie można jednak tracić z pola widzenia faktu, że rodzina dysponuje stałym (systematycznym) źródłem dochodu. Ponadto strona może liczyć na wsparcie najbliższej rodziny (choćby przekazanie znacznej kwoty na pokrycie kosztów nieobowiązkowego ubezpieczenia). Z oświadczenia strony wynika, że miesięczne wydatki rodziny wyniosły 1017 zł. Złożyło się na nie: czynsz i media: 539 zł, telefon 55 zł, gaz 98 zł, energia elektryczna 95 zł, środki czystości 40 zł, leki 190 zł. L.K. poinformował ponadto, że miesięczny koszt utrzymania samochodu wynosi 50 zł. Wydatki rodziny w stosunku do posiadanego dochodu są znaczne, jednak oceniając zasadność udzielenia pomocy trzeba także brać pod uwagę własne możliwości wnioskodawców. Kolegium zgadza się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, że podjęcie pracy przez odwołującego się i jednoczesne przyznanie usług opiekuńczych A.K. poprawiłoby trudną sytuację życiową rodziny. Kolegium nie neguje faktu, że L.K. sprawuje opiekę nad niepełnosprawną żoną w jak najlepszy sposób, jednak nie jest to jedyna możliwość zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej. Ponadto nie sposób pominąć, wysokiej wartości samochodu, jaki jest w posiadaniu L.K.. Kolegium nie są znane przypadki, aby osoby niespełniające kryterium dochodowego i posiadające samochód, którego wartość szacuje się na kwotę 20.000 zł (aktualnie 18.000 zł) korzystały z pomocy społecznej. Należy stanowczo podkreślić, że sprzedając samochód i kupując, nawet o połowę tańszy, odwołujący się mógłby uzyskane w ten sposób środki przeznaczyć na zakup opału. Kupno tańszego samochodu - wbrew twierdzeniom wnioskodawcy - nie oznacza, że stanie się posiadaczem "ruiny", której koszty naprawy przewyższą jego możliwości finansowe.
Nadto Kolegium wskazało, że w okresie ubiegania się o pomoc na dofinansowanie zakupu opału wnioskodawca dokonał ubezpieczenia komunikacyjnego OC i AC, które po korekcie wyniosło 1039 zł. Jak wynika z akt sprawy L.K. w dniu 6 sierpnia 2012 r. oświadczył, że "otrzymaliśmy od rodziny prezent w postaci pieniędzy, które pozwoliły na opłatę ubezpieczenia samochodu". Z kolei w odwołaniu od wcześniejszej decyzji organu pierwszej instancji odmawiającej przyznania specjalnego zasiłku celowego L.K. podniósł, że pieniądze na ubezpieczenie samochodu otrzymali wraz z żoną w ramach prezentu od rodziny. Następnie w skardze odwołujący się oświadczył, że rodzina sama zapłaciła za ubezpieczenie i nie miał wpływu na sposób przeznaczenia tych pieniędzy. W dniu 4 lipca 2013r. L.K. wskazał, że "Prezent, który otrzymaliśmy był przez rodzinę wyłącznie na opłacenie przez nich OC i AC rodzina zastrzegła, że prezent ma być przeznaczony na ten samochód". W ocenie Kolegium, taka zmiana oświadczeń wnioskodawcy wyklucza precyzyjne ustalenie, czy L.K. miał możliwość przeznaczenia kwoty otrzymanej od rodziny na zakup opału. Jednakże w całokształcie dowodów, najbardziej prawdopodobne wydaje się zdaniem Kolegium pierwsze oświadczenie strony, które wskazuje, że odwołujący się taki wybór posiadał.
Kolegium podkreśliło, że skromne środki finansowe, którymi dysponują organy pomocy społecznej, powinny być przeznaczane na zaspokojenie elementarnych potrzeb osób i rodzin, które posiadają dochody nieprzekraczające ustalonego przez ustawodawcę kryterium dochodowego i które nie mają możliwości przezwyciężenia swych problemów we własnym zakresie. Jak wskazano powyżej, w sytuacji, w jakiej znajduje się rodzina L.K., zakup opału na zimę nie przekracza własnych możliwości tej rodziny.
W niniejszej sprawie organy administracji, zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, musiały zdaniem Kolegium - uwzględnić sytuację dochodową strony z miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym złożony został wniosek o udzielenie zasiłku. W chwili obecnej, jeżeli dochód L.K. uległ zmianie, może on wystąpić do organu pierwszej instancji z nowym wnioskiem o udzielenie wsparcia, co będzie jednak wymagało przeprowadzenia odrębnego postępowania.
W konsekwencji powyższych ustaleń, Kolegium stwierdziło, że organ pomocy społecznej nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając przyznania wnioskowanej pomocy, a zaskarżona odwołaniem decyzja zapadła po zebraniu niezbędnych danych dotyczących aktualnej sytuacji materialnej, osobistej i rodzinnej wnioskodawcy. Ponadto - zdaniem Kolegium, przyznanie odwołującemu się wsparcia ze środków publicznych byłoby sprzeczne z zasadami sprawiedliwości społecznej, stąd orzeczono jak na wstępie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W.iu na powyższą decyzję L.K. ponawiając zarzuty podniesione w odwołaniu, wniósł o uchylenie wydanych w sprawie decyzji. Skarżący zarzucił organowi drugiej instancji błędne ustalenie sytuacji dochodowej jego rodziny. Stwierdził, że dochód jego dwuosobowej rodziny wynosi 920 zł, a nie 1406,92 zł, ponieważ od dnia 1 czerwca 2013 r. nie otrzymuje świadczenia pielęgnacyjnego. Odnosząc się do wskazań Kolegium odnośnie możliwości przyznania A.K. usług opiekuńczych skarżący poinformował, że jego żona "nigdy nie zgodzi się na opiekunkę". L.K. zwrócił uwagę, że jego żona chorowała od wielu lat, pomimo to o pomoc do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej zwrócił się dopiero w 2010 r. W ocenie skarżącego, tak późne ubieganie się o pomoc ze strony organów administracji stanowi podstawę do przyznania specjalnego zasiłku celowego. L.K. podniósł, że informował "administrację" o tym, iż córka i wnuk nie zamieszkują w lokalu przy pl. Strzeleckim 15/2, jednak nie przyniosło to rezultatów w postaci obniżenia kosztów eksploatacji mieszkania. Skarżący wyjaśnił, że "pierwszy samochód" i kosztowności zostały sprzedane, by ratować wzrok jego żony. Wskazał, że jego ojciec podarował mu samochód, zastrzegając, iż samochód nie jest na sprzedaż. Stwierdził, że zarówno Kolegium, jak i organ pierwszej instancji nie stosują przepisu art. 39 ustawy o pomocy społecznej. L.K. podkreślił, że wszystkie jego prośby o przyznanie pomocy załatwiane są odmownie. Odwołał się przy tym do uzasadnienia wyroku WSA we W.iu z dnia 22 kwietnia 2013r., sygn.akt IV SA/Wr 797/13. Skarżący podniósł, że komunikacja miejska nie jest przystosowana do potrzeb osób niewidomych. Dostrzegł również, że w jego sytuacji finansowej konieczne jest robienie zakupów w marketach, które są w znacznej odległości od jego miejsca zamieszkania. W konsekwencji powyższego, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i ponowne rozpatrzenie wniosku o przyznanie pomocy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego, w piśmie procesowym z dnia 12 maja 2014r. poparł w całości skargę skarżącego, a nadto w jej uzupełnieniu zarzucając:
1. naruszenie art. 7 k.p.a. (zasady prawdy obiektywnej), polegające na nie podjęciu wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, poprzez skupienie się tylko na fakcie posiadania przez skarżącego samochodu oraz środków pieniężnych, które przeznaczył na opłacenie polisy dobrowolnego ubezpieczenia komunikacyjnego AC, zamiast na zakup opału, tym samym załatwienie sprawy nastąpiło bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego;
2. naruszenie art. 77 § i k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji bez wyczerpującego zbadania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a jedynie w oparciu o wywiad środowiskowy, z którego to zostały wyciągnięte wadliwe wnioski, nie odzwierciedlające rzeczywistego miesięcznego dochodu oraz sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącego i jego żony, a w konsekwencji naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów;
3. naruszenie przepisu art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, poprzez wydanie decyzji odmawiające przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup dwóch ton opału, pomimo że sytuacja życiowa skarżącego i jego żony była wyjątkowa i nie byli w stanie sami jej przezwyciężyć, a zatem istniała przesłanka w postaci szczególnie uzasadnionego przypadku udzielania pomocy społecznej w postaci specjalnego zasiłku celowego, wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonej decyzji w związku z naruszeniem przepisów postępowania, gdyż miały istotny wpływ na wynik sprawy oraz
2. zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.
Działając zaś w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. /t.j. Dz. U. z 2012r., poz.270/, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 p.p.s.a.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.
Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że skarga nie może być uwzględniona, jako że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko organu odwoławczego nie daje podstaw do uchylenia tak zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji..
Niewątpliwe jest w sprawie, że kwestionowane w sprawie decyzje, wydane zostały po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na skutek uchylenia wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W.iu z dnia 3 kwietnia 2013r., sygn.akt IV S.A./Wr 797/12, decyzji Kolegium z dnia [...]Nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [....] Nr [...]o odmowie przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego na zakup opału. W uzasadnieniu tegoż wyroku Sąd w szczególności stwierdził, cyt.: " (...) analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie pozwala na bezkrytyczne uznanie, że sytuacja życiowa i materialna skarżącego sprawia, iż nie może mu zostać udzielona pomoc społeczna w postaci specjalnego zasiłku celowego. Organy orzekające nie wykazały w sposób wystarczający, że położenie, w jakim znajduje się skarżący wraz z żoną zupełnie nie wykazuje cech wyjątkowości, która wykraczałaby poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Skarżący i jego żona utrzymują się z renty, świadczenia pielęgnacyjnego oraz dodatku pielęgnacyjnego - łącznie 1406,92 zł miesięcznie. Żona skarżącego jest osobą niepełnosprawną, niewidomą, która wymaga stałej opieki. Wbrew temu, co wskazał organ odwoławczy, w decyzjach nie poddano ocenie, jakie wydatki na utrzymanie codzienne ponosi rodzina skarżącego i jak wpływają one na jej sytuację bytową. Przy czym, przez codzienne wydatki należy również rozumieć obowiązkowe opłaty związane z eksploatacją auta, jak np. ubezpieczenie OC. A przecież, ma to znaczenie zasadnicze dla określenia, czy rodzina znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej. Nie wykazano też, jaki wpływ na sytuację materialną rodziny ma zameldowanie dzieci skarżącego w zajmowanym przez niego i jego żonę lokalu, jeśli w ogóle są tam zameldowane. Podkreślenia bowiem wymaga, że skarżący zarzucił organowi pierwszej instancji błędne ustalenia faktyczne w tej mierze. Postawione zarzuty organ odwoławczy jednak zignorował. W niniejszej sprawie organy pomocy społecznej skupiły się w zasadzie tylko na fakcie, że skarżący dobrowolnie opłacił ubezpieczenie komunikacyjne AC. Stwierdziły, że skoro zdecydował się on dokonać tego rodzaju wpłaty, jego sytuacja bytowa nie jest sytuacją szczególnie krytyczną i może we własnym zakresie zakupić opał na zimę. Jednakże, co zdaje się być najistotniejsze, pomimo zapewnień skarżącego dotyczących pochodzenia pieniędzy uzyskanych na ten cel i rzekomego zastrzeżenia ofiarodawców, co do przeznaczenia tej kwoty lub ewentualnego uiszczenia wpłaty bezpośrednio przez nich, w ogóle nie zbadały tej kwestii. Nie ustaliły, czy skarżący rzeczywiście otrzymane środki mógł spożytkować na zakup opału. Przy czym, w tej sytuacji podkreślenia wymaga, że mimo nieobowiązkowego charakteru ubezpieczenia AC, organy pomocy społecznej winny mieć na względzie fakt, że z powodu niepełnosprawności żony skarżącego samochód jest dla nich dobrem niezbędnym w codziennej egzystencji. Związane jest to choćby z tym, że żona skarżącego nie jest osobą niewidomą od urodzenia i kłopoty w przystosowaniu się do życia z ograniczeniami, jakie powoduje to schorzenie sprawiają dodatkowe utrudnienia oraz wpływają negatywnie na całą rodzinę. Nie powinno zatem dziwić, że w takiej sytuacji, skoro skarżący i jego żona posiadają bardzo skromne środki finansowe, pragną dodatkowo zabezpieczyć się na wypadek utraty, czy zniszczenia auta. W świetle powyższego zatem, dokonane przez organy orzekające ustalenia co do okoliczności faktycznych sprawy należy uznać za niewystarczające, a wydane decyzje za przedwczesne.(...)".
W tej sytuacji, wskazać należy, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy również rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć bowiem stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie (A. Kabat, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgodka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2011, s. 426 uw. 4, J. P. Tamo, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 396-397 uw. 1, 2).
Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, iż organy administracyjne oraz Sąd orzekający w niniejszej sprawie związany jest stanowiskiem wyrażonym w opisanym wyżej wyroku WSA we W.iu 3 kwietnia 2013r. Oznacza to, iż kontrolując zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję organu I instancji, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie ustalał czy organy wykonały wskazania (zalecenia) zawarte w uzasadnieniu w/w wyroku decyzji z dnia [...], sygn.akt IV SA/Wr 797/12.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że orzekające w niniejszej sprawie organy, rozpoznając ponownie sprawę przeprowadziły postępowanie dowodowe i dokonały wnikliwej analizy zgromadzonych w sprawie dowodów, realizując ze szczególną starannością wskazania Sądu, zawarte w opisanym wyżej wyroku z dnia 3 kwietnia 2013r., sygn.akt IV S.A./Wr 797/12.
Zważyć należy, że materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.).
I tak zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.
Zadaniem pomocy społecznej jest w myśl art.3 ust.1 w/w ustawy - wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Nie oznacza to jednak, że pomoc społeczna ma zaspokajać wszystkie potrzeby i oczekiwania osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej. Zwłaszcza, że jak powszechnie wiadomo - możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej nie są nieograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i stale rośnie.
Niewątpliwe jest w sprawie, ze przedmiotem oceny legalności w niniejszej sprawie jest decyzja wydana na podstawie art. 41 pkt 1 w/w ustawy, odmawiająca przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego.
I tak zgodnie z art. w/w 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.
Dokonane przez orzekające w niniejszej sprawie organy wyliczenia dochodu skarżącego nie budzą wątpliwości Sądu. Zgodnie bowiem z art.8 ust.1 omawianej ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania.
Skoro niewątpliwe jest w sprawie, że wniosek skarżącego o przyznanie zasiłku celowego na zakup 2 ton koksu, wpłynął do organu w dniu 10 lipca 2012r., to organ zobligowany postanowieniami cyt. wyżej art.8 ust.1 ustawy, trafnie przyjął wyliczając dochód skarżącego, przychody z czerwca 2012r., czyli miesiąca poprzedzającego złożenie przedmiotowego wniosku.
Okoliczność, że skarżący w chwili obecnej nie otrzymuje już świadczenia pielęgnacyjnego, w realiach niniejszej sprawy nie ma istotnego znaczenia
Skoro zaś wysokość miesięcznych dochodów skarżącego ustalona zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, przekroczyła ustawowe kryterium dochodowe (art.8 ust.1 pkt.2 ustawy), to zasadnie organy rozważały możliwość udzielenia skarżącemu pomocy z art. 41 pkt 1 ustawy, czyli w formie specjalnego zasiłku celowego.
Istotne jest w sprawie, że przedmiotowy zasiłek jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego, co powoduje, że nie jest on przyznawany osobie zainteresowanej automatycznie.
Zasadę uznania administracyjnego podkreśla charakter zasiłku specjalnego celowego, przyznawanego w "szczególnie uzasadnionych przypadkach".
Niewątpliwe jest, że ustawodawca nie określił co należy rozumieć pod pojęciem "szczególnie uzasadniony przypadek", zawartym w cyt. wyżej przepisie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Zwrot ten ma niewątpliwie charakter niedookreślony i jest ocenny. Odwołać się w tym miejscu zatem należy do orzecznictwa, gdzie przyjęte zostało, że sytuacja ta powinna być wyjątkowa, a nawet nadzwyczajna. Dlatego szczególne przypadki, o których mowa w przywołanym przepisie ustawy, muszą być wyraziste i odbiegające od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnieniu kryterium dochodowego.
Powyższe powoduje, że szczególnie uzasadniony przypadek, o którym traktuje powyższy przepis, należy rozważać w kontekście zdarzeń występujących zupełnie okazjonalnie, wymagających wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń oraz wykraczających poza możliwości przewidzenia i przeciwdziałania będące wynikiem np. nieszczęśliwych wydarzeń takich jak nagła choroba, wypadek i tym podobne, nie dające się przewidzieć zdarzenia, wskutek których sytuacja materialna i życiowa dotkniętej nimi osoby ulega radykalnemu pogorszeniu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 września 2012 r., I SA/Wa 748/12 i przywołany tam wyrok NSA z dnia 18 listopada 2010r. I OSK 965/10, http:/cbois.nsa.gov.pl/). Takie też rozumienie powyższego pojęcia należy w pełni podzielić.
W świetle zgromadzonych w sprawie dowodów i przeprowadzonej przez organy ich oceny, nie można uznać, aby taki szczególny przypadek miał miejsce. Nie mamy bowiem do czynienia z wyjątkowym i nadzwyczajnym zdarzeniem czy niefortunnym zbiegiem okoliczności, wykraczającym poza możliwości przewidzenia i przeciwdziałania. Do takich zdarzeń nie sposób zaliczyć trudnej sytuacji materialnej skarżącego, ponoszenia przez Niego kosztów utrzymania, czy dolegliwości zdrowotne, tak skarżącego, jak i Jego żony.
Tak jak to już wyżej Sąd podkreślił, przyznanie specjalnego zasiłku celowego nie jest obowiązkiem organu, ale uzależnione jest od uznania organu. Istota tego rodzaju decyzji polega na tym, że nawet w sytuacji, gdy wnioskodawca spełnia przesłanki określone w cyt. wyżej art.41 pkt 1 ustawy, to nie gwarantuje to pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania przedmiotowego zasiłku, z tej to przede wszystkim powodu, iż ustawodawca, wskazując w art. art.41 pkt.1 ustawy, że "może" być przyznany, pozostawił w tym zakresie swobodę (uznanie administracyjne).
Zauważyć przy tym należy, że istotnego charakteru w przypadku decyzji podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego nabiera zasada przekonywania wyrażona w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia jest uzasadnienie decyzji. Uzasadnienie to jeden ze wskazanych w art. 107 k.p.a. integralnych elementów prawidłowej decyzji administracyjnej, co oznacza, że uzasadnienie powinno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, ocenę przyjętego stanu faktycznego oraz wykładnię zastosowanych przepisów. Zawarte w decyzji rozstrzygnięcie winno więc stanowić logiczną konsekwencję ustalonego w postępowaniu stanu faktycznego i jego oceny w świetle obowiązujących przepisów prawa (por. W. Chruścielewski. J.P. Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2004, s. 154).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że przeprowadzona przez organy wnikliwa (skrupulatna) analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż organy administracji obu instancji prawidłowo zastosowały powołane wyżej przepisy prawa, nie przekraczając przy tym granic uznania administracyjnego.
I tak oceniając proceduralną poprawność przeprowadzonego postępowania, a więc sam proces dochodzenia przez organ do rozstrzygnięcia sprawy oraz znajdujący odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanych decyzji opis tego procesu, stwierdzić należy, że wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, a zawarte w niej rozstrzygnięcie nie nosi znamion dowolności i mieści się w granicach przyznanego organom uznania administracyjnego. Decyzja ta zawiera uzasadnienie odpowiadającym wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., w którym wyjaśnione zostały podstawy i powody podjętego rozstrzygnięcia.
W konsekwencji powyższych ustaleń stwierdzić należy, że skoro organy ustaliły i co znajduje potwierdzenie w materiale zgromadzonym w sprawie oraz nie budzi wątpliwości Sądu, że niespełniona została – wbrew zarzutom skarżącego ustawowa przesłanka określona w cyt. art. 41 pkt.1 omawianej ustawy, to przyjąć należy, że organy zasadnie odmówiły przyznania skarżącemu przedmiotowego specjalnego zasiłku.
W świetle zatem powyższego, zarzut naruszenia przez organy art. 7 k.p.a. , jak i art.77 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz błędnie przeprowadzone postępowanie wyjaśniającego, nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Brak jest również podstaw do przyjęcia, że ocena zgromadzonego materiału dowodowego przeprowadzona przez organy narusza art. 80 k.p.a. Zważyć należy, że kodeksowa zasada swobodnej oceny dowodów przez organy administracyjne, wynikająca z art. 80 k.p.a., wyłącza zasadniczo możliwość odmiennej oceny przez sąd administracyjny wiarygodności i mocy dowodowej zebranego w sprawie materiału, chyba że ustalenia zawarte w decyzji mają charakter dowolnych (por. wyrok NSA z dnia 8 lipca 1998 r., sygn. akt III SA 520398; LEX nr 44809). Jeżeli natomiast postępowanie dowodowo-wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego sprawy są przeprowadzone poprawnie, a co ma miejsce w niniejszej sprawie, to nie narusza prawa decyzja odmawiająca przyznania przedmiotowego specjalnego zasiłku.
Podkreślić przy tym należy, że nie można uznać za uzasadniony zarzut naruszenia swobodnej oceny dowodów tylko dlatego, że wnioski organu oparte o materiał dowodowy zgromadzony w aktach są inne, niż twierdzenia skarżącego, przy zachowaniu przez organ administracji reguł logiki prawniczej, jednoznacznego uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia, a także oparcia się na całości materiału dowodowego rozpatrywanego we wzajemnej łączności ze sobą.
W toku prowadzonego postępowania nie doszło również do istotnych naruszeń zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a kwestionowane decyzje zostały uzasadniona, tak jak to już wyżej Sąd podkreślił – nie tylko zgodnie z wymogami przepisu art. 107 § 3 k.p.a., a wręcz ze szczególną starannością.
W konsekwencji powyższego, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organy, nie przekroczyły granic uznania, dogłębnie analizując sytuację skarżącego, wyjaśniając dlaczego w sprawie nie zachodzi szczególny przypadek uprawniający do przyznania przedmiotowego specjalnego zasiłku.
Wprawdzie sytuacja bytowa skarżącego jest trudna, tym niemniej organy orzekając w przedmiocie przyznania pomocy społecznej każdorazowo muszą uwzględniać - nawet mając do czynienia z obiektywnie istotnymi życiowo potrzebami – ograniczone środki finansowe, jakimi dysponują. Organy nie mogą zatem preferować potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy osobista była najtrudniejsza, zwłaszcza, że przedmiotowy specjalny zasiłek – tak jak to już wyżej Sąd akcentował – nie ma charakteru obligatoryjnego i może być przyznany w sytuacjach w wyjątkowych – ściśle określonych .
Odwołać się w tym miejscu także należy, do stanowiska Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 20 listopada 2001 r., sygn. akt SK 15/01, stwierdził, że pomoc społeczna jest ostatnim ogniwem w systemie zabezpieczenia społecznego i ma charakter uzupełniający. Polityka udzielania pomocy przez państwo winna brać pod uwagę subsydiarny charakter pomocy w stosunku do aktywności samego zainteresowanego w staraniach o znalezienie i podjęcie pracy (OTK 2001/8/252).
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że podnoszone przez skarżącego okoliczności związane tak ze stanem zdrowia Jego oraz małżonki, jak i obecną niewątpliwie trudną sytuacją materialną (majątkową), nie mogły być uwzględnione przez Sąd z tej to przede wszystkim przyczyny, że podnoszone przez skarżącego okoliczności związane z Jego sytuacja osobistą, aczkolwiek bardzo istotne z punktu widzenia skarżącego, nie mogły być uwzględnione przez Sąd z tej to przede wszystkim przyczyny, iż względy społeczne, czy też sprawiedliwości społecznej Sąd ten nie może brać pod uwagę, jako, że dotyczą one sfery pozaprawnej.
W konsekwencji stwierdzić należy, że kontrola zaskarżonej decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzji organu pierwszej instancji a do czego ograniczają się kompetencje Sądu, nie wykazała by decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów, o którym stanowi art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z braku zatem uzasadnionych podstaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny we W.iu nie mógł uwzględnić skargi, stąd skarga - w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - została oddalona. Orzeczenie o wynagrodzeniu dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu, orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a.
H.B.17.06.2014 r.
Nietezowane
Artykuły przypisane do orzeczenia
Kup dostęp i zobacz, do jakich przepisów odnosi się orzeczenie. Znajdź inne potrzebne orzeczenia.
Skład sądu
Jolanta Sikorska /przewodniczący/Julia Szczygielska /sprawozdawca/
Mirosława Rozbicka-Ostrowska
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska, Sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.), Protokolant starszy referent Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 maja 2014 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi [...]od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W.iu decyzją z dnia 26 września 2013 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania L.K. od decyzji Prezydenta W.ia z dnia 18 lipca 2013r., Nr [...]o odmowie przyznania specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup dwóch ton koksu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W.iu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy:
Decyzją z dnia [...]., Nr[...], organ pierwszej instancji odmówił przyznania L.K. specjalnego zasiłku celowego na zakup opału. Po rozpatrzeniu odwołania od powyższego rozstrzygnięcia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W.iu decyzją z dnia [...]r., nr [...]utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Skarżący L.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W.iu skargę na ww. decyzję Kolegium, którą to Sąd wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2013r., sygn.akt IV SA/Wr 797/12 uchylił, jak i uchylił decyzję ją poprzedzającą. W ocenie Sądu, decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to polegało na niewyczerpującym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności i przesłanek, którymi kierowały się organy podejmując rozstrzygnięcie. Zdaniem Sądu, analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie pozwala na bezkrytyczne uznanie, że sytuacja życiowa i materialna L.K. sprawia, iż nie może mu zostać przyznany specjalny zasiłek celowy. Organy nie wykazały w sposób wystarczający, że położenie, w jakim znajduje się wnioskodawca wraz z żoną, zupełnie nie wykazuje cech wyjątkowości, która wykraczałaby poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Sąd zauważył, że organy obu instancji nie poddały ocenie, jakie wydatki na codzienne utrzymanie ponosi rodzina strony i jak wpływają one na jej sytuację bytową. Ponadto nie ustalono, czy środki otrzymane przez wnioskodawcę na pokrycie kosztów ubezpieczenia samochodu (AC) mogły być przeznaczone na zakup opału.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, opisaną wyżej decyzją Prezydenta W. z dnia [...]odmówiono skarżącemu przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup dwóch ton koksu. W uzasadnieniu tegoż rozstrzygnięcia wskazano, że w wyniku podjętych czynności mających na celu dokładne ustalenie stanu faktycznego, ustalono, że L.K. i jego żona - A.K., niezmiennie prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe. Zamieszkują dwupokojowe mieszkanie komunalne, które jest ogrzewane centralnym ogrzewaniem etażowym, opłaty regulowane są na bieżąco. Rodzina nie jest uprawniona do dodatku mieszkaniowego z uwagi na nadmetraż. W mieszkaniu są zameldowani córką i jej syn, co zwiększa opłatę za eksploatację mieszkania. Dostrzeżono, że pracownik socjalny wielokrotnie informował rodzinę wnioskodawcy, iż zgłoszenie faktu nieprzebywania w lokalu dwóch osób spowoduje zmniejszenie odpłatności za czynsz. Wskazano, że A.K. jest osobą niewidomą wymagającą stałej opieki, jest całkowicie niezdolną do pracy. Wnioskodawca zaś choruje na nadciśnienie tętnicze, zwyrodnieniowe zapalenie stawów i dnę. Z oświadczenia strony wynika, że miesięczne wydatki rodziny wynoszą 1017 zł, na które składa się czynsz i media: 539 zł, telefon 55 zł, gaz 98 zł, energia elektryczna 95 zł, środki czystości 40 zł, leki 190 zł. L.K. poinformował ponadto, że miesięczny koszt utrzymania samochodu wynosi 50 zł. Organ zauważył, że wydatki rodziny w stosunku do posiadanego dochodu są znaczne. Stwierdzono jednak, że rodzina posiada zasoby majątkowe oraz inne możliwości poprawy swojej sytuacji bytowej, co należy wziąć pod uwagę przy ocenie sytuacji rodziny strony. L.K. jest w wieku aktywności zawodowej, nie podejmuje jednak zatrudnienia z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną żoną i pobierał z tego tytułu świadczenie pielęgnacyjne od dnia 1 sierpnia 2010r. do dnia 30 czerwca 2013r. Organ podkreślił, że rodzinie zaproponowano usługi opiekuńcze, co pozwoliłoby zapewnić A.K. odpowiednią opiekę, a wnioskodawcy dałoby możliwość podjęcia pracy, co w konsekwencji polepszyłoby sytuację finansową rodziny. Małżonkowie K. nie wyrazili zgody na proponowane rozwiązanie.
L.K. oświadczył, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o udzielenie pomocy dochód rodziny - pochodzący z renty (691,25 zł), świadczenia pielęgnacyjnego (520 zł) oraz dodatku pielęgnacyjnego (195,67 zł) - wyniósł 1406,92 zł . Powyższy dochód przekroczył ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej na zasadach ogólnych, stąd organ podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy w sytuacji rodziny skarżącego istnieją szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie pomocy w postaci specjalnego zasiłku celowego. W tym zakresie stwierdzono, że w sytuacji L.K. nie wystąpiły żadne szczególne wydarzenia, mające charakter wyjątkowy i niedające się przezwyciężyć zdarzenia. Organ pierwszej instancji podkreślił, że nie kwestionuje problemów zdrowotnych rodziny strony, niepełnosprawności A.L., jak również wydatków poniesionych na leczenie i pokrycie kosztów użytkowania mieszkania. Stwierdzono jednak, że taki stan trwa od wielu lat, dlatego niepełnosprawności żony wnioskodawcy nie można traktować, jako legitymacji do przyznania specjalnego zasiłku celowego. Następnie zauważono, że we wniosku o udzielenie wsparcia rodzina podniosła, iż nie jest w stanie zakupić opału, ponieważ nie mają wystarczających środków na życie. Z oświadczenia złożonego przez L.K wynika zaś, że jest właścicielem samochodu marki Fiat L.. Organ ustalił, że wartość samochodu strony wynosi około 18.000 zł. Zauważono, że w okresie ubiegania się o pomoc na dofinansowanie zakupu opału wnioskodawca dokonał ubezpieczenia komunikacyjnego OC i AC w kwocie 1039 zł. Podkreślono, że o ile ubezpieczenie OC jest obowiązkowe dla każdego posiadacza pojazdu, o tyle ubezpieczenie AC jest ubezpieczeniem dobrowolnym. L.K. w dniu 6 sierpnia 2012 r. oświadczył, że, cyt.: "otrzymaliśmy od rodziny prezent w postaci pieniędzy, które pozwoliły na opłatę ubezpieczenia samochodu". W ocenie organu, z ww. oświadczenia wynika, że sam wnioskodawca zadecydował o przeznaczeniu otrzymanej kwoty na zapłatę ubezpieczenia AC, a nie na zakup opału. Zwrócono także uwagę, że w odwołaniu od wcześniejszej decyzji L.K. podniósł, że: pieniądze na ubezpieczenie samochodu otrzymali wraz z żoną w ramach prezentu od rodziny. Z kolei w skardze wnioskodawca oświadczył, że: rodzina sama zapłaciła za ubezpieczenie i nie miał wpływu na sposób przeznaczenia tych pieniędzy. W dniu 4 lipca 2013r. L.K. oświadczył, że, cyt. "Prezent, który otrzymaliśmy był przez rodzinę wyłącznie na opłacenie przez nich OC i AC rodzina zastrzegła, że prezent ma być przeznaczony na ten samochód". Mając na względzie powyższe, sprzeczne twierdzenia strony organ uznał, że trudno jest jednoznacznie określić stan faktyczny w zakresie otrzymanych środków.
Dodatkowo organ zwrócił uwagę na możliwości wnioskodawcy umożliwiające mu przezwyciężenie trudności życiowych we własnym zakresie. Stwierdzono, że rodzina mogłaby sprzedać posiadany samochód i nabyć tańszy, uzyskując w ten sposób środki finansowe umożliwiające zakup opału. Podkreślono, że niepełnosprawność A.L. nie warunkuje posiadania samochodu o określonym standardzie. Podsumowując organ pierwszej instancji podniósł, że w sytuacji strony występuje dysproporcja pomiędzy deklarowanym dochodem rodziny, a sytuacją majątkową, która wskazuje, że rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudności życiowe wykorzystując własne zasoby majątkowe. Ponadto wskazano, że pomimo deklarowanych problemów życiowych rodzina posiada samochód, reguluje wszelkie opłaty związane z jego eksploatacją i utrzymaniem (zakup benzyny i części, opłacenie ubezpieczenia OC i AC), a jednocześnie nie wyraża woli jego sprzedaży. Zaznaczono również, że rodzina L.K. mieszka w centrum miasta, w okolicy znajduje się wiele sklepów, a A.K. leczy się w przychodni przy pl. M. (blisko miejsca zamieszkania). Poinformowano, że we W.iu jest rozwinięta sieć komunikacyjna, a wnioskodawca wraz z żoną są uprawnieni do bezpłatnych przejazdów MPK.
W odwołaniu L.K. stwierdził, że pierwszoinstancyjna decyzja jest błędna, ponieważ nie ubiegał się o przyznanie dwóch ton koksu, lecz o dofinansowanie zakupu dwóch ton koksu. Wskazał, że przedstawił, "administracji pismo złożone w 2005 r. o nie naliczanie mi za media ale bez żadnego rezultatu, a przecież córka i wnuk mieszkają u męża". Odwołujący się wyjaśnił, że środki na zakup paliwa wydaje tylko w niezbędnych przypadkach, rzadziej niż raz na miesiąc. Poinformował, że pieniądze zarobione przez całe życie przeznaczył na leczenie żony, a samochód otrzymał "przed śmiercią mego ojca". Podniósł, że pracownicy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W.iu zmuszają jego żonę do opiekunki, kiedy najlepszą opiekę zapewni jej on sam. L.K. zapytał, czy nie jest sytuacją wyjątkową, "gdy ktoś traci wzrok i jest zależny od drugiej osoby, która nie mając znikąd pomocy by zapewnić ciepło w domu musiała chodzić po kubłach i zbierać wyrzucone drzewo". Odwołujący się wskazał, że organ pierwszej instancji proponuje mu sprzedaż samochodu i zakup "ruiny", której - z uwagi na brak środków finansowych – nie będzie w stanie naprawić. Ponadto stwierdził, że komunikacja miejska nie jest dostosowana do przewozu osób niewidomych, a sklepy w najbliższej okolicy mają wyższe ceny niż te w supermarketach.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania, tym samym nie podzieliło zarzutów skarżącego. Kolegium podkreśliło, że zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.). Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - na zasadach ogólnych - przysługuje osobie w rodzinie i rodzinie, której dochód nie przekracza kryterium określonego przez ustawodawcę, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 (m.in.: długotrwałej lub ciężkiej choroby, bezrobocia) lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie zostało określone w § 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012 r., poz. 823) i wynosi 456 zł. Za dochód osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej).
Jednym ze świadczeń pieniężnych udzielanych w ramach pomocy społecznej jest zasiłek celowy, który może być przyznany za zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy).
Jak wynika z akt sprawy wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną - Alicją Kalitą. Dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku - pochodzący z renty (691,25 zł), świadczenia pielęgnacyjnego (520 zł) oraz dodatku pielęgnacyjnego (195,67 zł) - wyniósł 1406,92 zł i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej na zasadach ogólnych.
Osobie niespełniającej kryterium dochodowego może zostać przyznana pomoc, o której mowa w art. 41 pkt 1 ustawy. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach, osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających to kryterium, może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Kolegium podkreśliło, iż decyzja w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku celowego wydawana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie oznacza przyznanie organowi administracji pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji. Organowi pozostawiony jest wybór co do rodzaju rozstrzygnięcia. O treści decyzji uznaniowej decyduje ocena organu o celowości wydania decyzji o odmowie, bądź przyznaniu świadczenia. W ramach uznania administracyjnego organ ma jednak obowiązek ocenić okoliczności uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku celowego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że nawet spełnienie formalnych przesłanek nie oznacza, że świadczenie będzie "automatycznie" przyznane. Rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej, organ winien brać pod uwagę zarówno cele pomocy społecznej określone w ustawie, jak i możliwości finansowe w zakresie udzielania pomocy. Winien on również uwzględniać sytuację ubiegającego się o przyznanie świadczenia.
Kolegium wskazało, że świadczenie, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy ma charakter wyjątkowy, gdyż umożliwia udzielenie wsparcia osobom, których dochód w zasadzie powinien pozwolić na zaspokojenie ich potrzeb we własnym zakresie. Specjalny zasiłek celowy może być przyznany w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, bowiem o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód strony, lecz sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Nie można z tej formy pomocy społecznej wyprowadzić wniosku, iż przyznanie takiego zasiłku jest obowiązkiem organu, tak jak czyni się to w odniesieniu do osób spełniających kryterium dochodowe (wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2006 r., I OSK 777/05, LEX nr 194414).
Zdaniem Kolegium pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, czyli pomocniczy, dodatkowy, uzupełniający w stosunku do własnych możliwości, zasobów, pomocy ze strony bliskich tych osób, które o pomoc się ubiegają. Pomoc społeczna ma jedynie wspierać osoby i rodziny w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych i to tylko w zakresie zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych. Dlatego osoby wnioskujące o pomoc nie mogą oczekiwać, że zostanie im udzielona pomoc finansowa zawsze wtedy, gdy o nią wnioskują. Pomoc społeczna nie może stanowić źródła utrzymania i zastępować własnych starań wnioskodawców, którzy powinni podejmować inicjatywę w celu poprawy sytuacji życiowej.
W ocenie Kolegium, zgromadzony przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy, pozwala na stwierdzenie, że w sytuacji L.K. nie wystąpiły żadne nagłe zdarzenia lub szczególne okoliczności uzasadniając konieczność przyznania specjalnego zasiłku celowego. Nie ulega wątpliwości organu odwoławczego, że odwołujący znajduje się w trudnej sytuacji życiowej. A.K. jest osobą niepełnosprawną wymagającą wsparcia najbliższych w codziennym funkcjonowaniu. Wnioskodawca sprawuje opiekę nad żoną. Nie można jednak tracić z pola widzenia faktu, że rodzina dysponuje stałym (systematycznym) źródłem dochodu. Ponadto strona może liczyć na wsparcie najbliższej rodziny (choćby przekazanie znacznej kwoty na pokrycie kosztów nieobowiązkowego ubezpieczenia). Z oświadczenia strony wynika, że miesięczne wydatki rodziny wyniosły 1017 zł. Złożyło się na nie: czynsz i media: 539 zł, telefon 55 zł, gaz 98 zł, energia elektryczna 95 zł, środki czystości 40 zł, leki 190 zł. L.K. poinformował ponadto, że miesięczny koszt utrzymania samochodu wynosi 50 zł. Wydatki rodziny w stosunku do posiadanego dochodu są znaczne, jednak oceniając zasadność udzielenia pomocy trzeba także brać pod uwagę własne możliwości wnioskodawców. Kolegium zgadza się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, że podjęcie pracy przez odwołującego się i jednoczesne przyznanie usług opiekuńczych A.K. poprawiłoby trudną sytuację życiową rodziny. Kolegium nie neguje faktu, że L.K. sprawuje opiekę nad niepełnosprawną żoną w jak najlepszy sposób, jednak nie jest to jedyna możliwość zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej. Ponadto nie sposób pominąć, wysokiej wartości samochodu, jaki jest w posiadaniu L.K.. Kolegium nie są znane przypadki, aby osoby niespełniające kryterium dochodowego i posiadające samochód, którego wartość szacuje się na kwotę 20.000 zł (aktualnie 18.000 zł) korzystały z pomocy społecznej. Należy stanowczo podkreślić, że sprzedając samochód i kupując, nawet o połowę tańszy, odwołujący się mógłby uzyskane w ten sposób środki przeznaczyć na zakup opału. Kupno tańszego samochodu - wbrew twierdzeniom wnioskodawcy - nie oznacza, że stanie się posiadaczem "ruiny", której koszty naprawy przewyższą jego możliwości finansowe.
Nadto Kolegium wskazało, że w okresie ubiegania się o pomoc na dofinansowanie zakupu opału wnioskodawca dokonał ubezpieczenia komunikacyjnego OC i AC, które po korekcie wyniosło 1039 zł. Jak wynika z akt sprawy L.K. w dniu 6 sierpnia 2012 r. oświadczył, że "otrzymaliśmy od rodziny prezent w postaci pieniędzy, które pozwoliły na opłatę ubezpieczenia samochodu". Z kolei w odwołaniu od wcześniejszej decyzji organu pierwszej instancji odmawiającej przyznania specjalnego zasiłku celowego L.K. podniósł, że pieniądze na ubezpieczenie samochodu otrzymali wraz z żoną w ramach prezentu od rodziny. Następnie w skardze odwołujący się oświadczył, że rodzina sama zapłaciła za ubezpieczenie i nie miał wpływu na sposób przeznaczenia tych pieniędzy. W dniu 4 lipca 2013r. L.K. wskazał, że "Prezent, który otrzymaliśmy był przez rodzinę wyłącznie na opłacenie przez nich OC i AC rodzina zastrzegła, że prezent ma być przeznaczony na ten samochód". W ocenie Kolegium, taka zmiana oświadczeń wnioskodawcy wyklucza precyzyjne ustalenie, czy L.K. miał możliwość przeznaczenia kwoty otrzymanej od rodziny na zakup opału. Jednakże w całokształcie dowodów, najbardziej prawdopodobne wydaje się zdaniem Kolegium pierwsze oświadczenie strony, które wskazuje, że odwołujący się taki wybór posiadał.
Kolegium podkreśliło, że skromne środki finansowe, którymi dysponują organy pomocy społecznej, powinny być przeznaczane na zaspokojenie elementarnych potrzeb osób i rodzin, które posiadają dochody nieprzekraczające ustalonego przez ustawodawcę kryterium dochodowego i które nie mają możliwości przezwyciężenia swych problemów we własnym zakresie. Jak wskazano powyżej, w sytuacji, w jakiej znajduje się rodzina L.K., zakup opału na zimę nie przekracza własnych możliwości tej rodziny.
W niniejszej sprawie organy administracji, zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, musiały zdaniem Kolegium - uwzględnić sytuację dochodową strony z miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym złożony został wniosek o udzielenie zasiłku. W chwili obecnej, jeżeli dochód L.K. uległ zmianie, może on wystąpić do organu pierwszej instancji z nowym wnioskiem o udzielenie wsparcia, co będzie jednak wymagało przeprowadzenia odrębnego postępowania.
W konsekwencji powyższych ustaleń, Kolegium stwierdziło, że organ pomocy społecznej nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając przyznania wnioskowanej pomocy, a zaskarżona odwołaniem decyzja zapadła po zebraniu niezbędnych danych dotyczących aktualnej sytuacji materialnej, osobistej i rodzinnej wnioskodawcy. Ponadto - zdaniem Kolegium, przyznanie odwołującemu się wsparcia ze środków publicznych byłoby sprzeczne z zasadami sprawiedliwości społecznej, stąd orzeczono jak na wstępie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W.iu na powyższą decyzję L.K. ponawiając zarzuty podniesione w odwołaniu, wniósł o uchylenie wydanych w sprawie decyzji. Skarżący zarzucił organowi drugiej instancji błędne ustalenie sytuacji dochodowej jego rodziny. Stwierdził, że dochód jego dwuosobowej rodziny wynosi 920 zł, a nie 1406,92 zł, ponieważ od dnia 1 czerwca 2013 r. nie otrzymuje świadczenia pielęgnacyjnego. Odnosząc się do wskazań Kolegium odnośnie możliwości przyznania A.K. usług opiekuńczych skarżący poinformował, że jego żona "nigdy nie zgodzi się na opiekunkę". L.K. zwrócił uwagę, że jego żona chorowała od wielu lat, pomimo to o pomoc do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej zwrócił się dopiero w 2010 r. W ocenie skarżącego, tak późne ubieganie się o pomoc ze strony organów administracji stanowi podstawę do przyznania specjalnego zasiłku celowego. L.K. podniósł, że informował "administrację" o tym, iż córka i wnuk nie zamieszkują w lokalu przy pl. Strzeleckim 15/2, jednak nie przyniosło to rezultatów w postaci obniżenia kosztów eksploatacji mieszkania. Skarżący wyjaśnił, że "pierwszy samochód" i kosztowności zostały sprzedane, by ratować wzrok jego żony. Wskazał, że jego ojciec podarował mu samochód, zastrzegając, iż samochód nie jest na sprzedaż. Stwierdził, że zarówno Kolegium, jak i organ pierwszej instancji nie stosują przepisu art. 39 ustawy o pomocy społecznej. L.K. podkreślił, że wszystkie jego prośby o przyznanie pomocy załatwiane są odmownie. Odwołał się przy tym do uzasadnienia wyroku WSA we W.iu z dnia 22 kwietnia 2013r., sygn.akt IV SA/Wr 797/13. Skarżący podniósł, że komunikacja miejska nie jest przystosowana do potrzeb osób niewidomych. Dostrzegł również, że w jego sytuacji finansowej konieczne jest robienie zakupów w marketach, które są w znacznej odległości od jego miejsca zamieszkania. W konsekwencji powyższego, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i ponowne rozpatrzenie wniosku o przyznanie pomocy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego, w piśmie procesowym z dnia 12 maja 2014r. poparł w całości skargę skarżącego, a nadto w jej uzupełnieniu zarzucając:
1. naruszenie art. 7 k.p.a. (zasady prawdy obiektywnej), polegające na nie podjęciu wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, poprzez skupienie się tylko na fakcie posiadania przez skarżącego samochodu oraz środków pieniężnych, które przeznaczył na opłacenie polisy dobrowolnego ubezpieczenia komunikacyjnego AC, zamiast na zakup opału, tym samym załatwienie sprawy nastąpiło bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego;
2. naruszenie art. 77 § i k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji bez wyczerpującego zbadania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a jedynie w oparciu o wywiad środowiskowy, z którego to zostały wyciągnięte wadliwe wnioski, nie odzwierciedlające rzeczywistego miesięcznego dochodu oraz sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącego i jego żony, a w konsekwencji naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów;
3. naruszenie przepisu art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, poprzez wydanie decyzji odmawiające przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup dwóch ton opału, pomimo że sytuacja życiowa skarżącego i jego żony była wyjątkowa i nie byli w stanie sami jej przezwyciężyć, a zatem istniała przesłanka w postaci szczególnie uzasadnionego przypadku udzielania pomocy społecznej w postaci specjalnego zasiłku celowego, wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonej decyzji w związku z naruszeniem przepisów postępowania, gdyż miały istotny wpływ na wynik sprawy oraz
2. zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.
Działając zaś w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. /t.j. Dz. U. z 2012r., poz.270/, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 p.p.s.a.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.
Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że skarga nie może być uwzględniona, jako że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko organu odwoławczego nie daje podstaw do uchylenia tak zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji..
Niewątpliwe jest w sprawie, że kwestionowane w sprawie decyzje, wydane zostały po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na skutek uchylenia wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W.iu z dnia 3 kwietnia 2013r., sygn.akt IV S.A./Wr 797/12, decyzji Kolegium z dnia [...]Nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [....] Nr [...]o odmowie przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego na zakup opału. W uzasadnieniu tegoż wyroku Sąd w szczególności stwierdził, cyt.: " (...) analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie pozwala na bezkrytyczne uznanie, że sytuacja życiowa i materialna skarżącego sprawia, iż nie może mu zostać udzielona pomoc społeczna w postaci specjalnego zasiłku celowego. Organy orzekające nie wykazały w sposób wystarczający, że położenie, w jakim znajduje się skarżący wraz z żoną zupełnie nie wykazuje cech wyjątkowości, która wykraczałaby poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Skarżący i jego żona utrzymują się z renty, świadczenia pielęgnacyjnego oraz dodatku pielęgnacyjnego - łącznie 1406,92 zł miesięcznie. Żona skarżącego jest osobą niepełnosprawną, niewidomą, która wymaga stałej opieki. Wbrew temu, co wskazał organ odwoławczy, w decyzjach nie poddano ocenie, jakie wydatki na utrzymanie codzienne ponosi rodzina skarżącego i jak wpływają one na jej sytuację bytową. Przy czym, przez codzienne wydatki należy również rozumieć obowiązkowe opłaty związane z eksploatacją auta, jak np. ubezpieczenie OC. A przecież, ma to znaczenie zasadnicze dla określenia, czy rodzina znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej. Nie wykazano też, jaki wpływ na sytuację materialną rodziny ma zameldowanie dzieci skarżącego w zajmowanym przez niego i jego żonę lokalu, jeśli w ogóle są tam zameldowane. Podkreślenia bowiem wymaga, że skarżący zarzucił organowi pierwszej instancji błędne ustalenia faktyczne w tej mierze. Postawione zarzuty organ odwoławczy jednak zignorował. W niniejszej sprawie organy pomocy społecznej skupiły się w zasadzie tylko na fakcie, że skarżący dobrowolnie opłacił ubezpieczenie komunikacyjne AC. Stwierdziły, że skoro zdecydował się on dokonać tego rodzaju wpłaty, jego sytuacja bytowa nie jest sytuacją szczególnie krytyczną i może we własnym zakresie zakupić opał na zimę. Jednakże, co zdaje się być najistotniejsze, pomimo zapewnień skarżącego dotyczących pochodzenia pieniędzy uzyskanych na ten cel i rzekomego zastrzeżenia ofiarodawców, co do przeznaczenia tej kwoty lub ewentualnego uiszczenia wpłaty bezpośrednio przez nich, w ogóle nie zbadały tej kwestii. Nie ustaliły, czy skarżący rzeczywiście otrzymane środki mógł spożytkować na zakup opału. Przy czym, w tej sytuacji podkreślenia wymaga, że mimo nieobowiązkowego charakteru ubezpieczenia AC, organy pomocy społecznej winny mieć na względzie fakt, że z powodu niepełnosprawności żony skarżącego samochód jest dla nich dobrem niezbędnym w codziennej egzystencji. Związane jest to choćby z tym, że żona skarżącego nie jest osobą niewidomą od urodzenia i kłopoty w przystosowaniu się do życia z ograniczeniami, jakie powoduje to schorzenie sprawiają dodatkowe utrudnienia oraz wpływają negatywnie na całą rodzinę. Nie powinno zatem dziwić, że w takiej sytuacji, skoro skarżący i jego żona posiadają bardzo skromne środki finansowe, pragną dodatkowo zabezpieczyć się na wypadek utraty, czy zniszczenia auta. W świetle powyższego zatem, dokonane przez organy orzekające ustalenia co do okoliczności faktycznych sprawy należy uznać za niewystarczające, a wydane decyzje za przedwczesne.(...)".
W tej sytuacji, wskazać należy, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy również rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć bowiem stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie (A. Kabat, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgodka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2011, s. 426 uw. 4, J. P. Tamo, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 396-397 uw. 1, 2).
Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, iż organy administracyjne oraz Sąd orzekający w niniejszej sprawie związany jest stanowiskiem wyrażonym w opisanym wyżej wyroku WSA we W.iu 3 kwietnia 2013r. Oznacza to, iż kontrolując zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję organu I instancji, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie ustalał czy organy wykonały wskazania (zalecenia) zawarte w uzasadnieniu w/w wyroku decyzji z dnia [...], sygn.akt IV SA/Wr 797/12.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że orzekające w niniejszej sprawie organy, rozpoznając ponownie sprawę przeprowadziły postępowanie dowodowe i dokonały wnikliwej analizy zgromadzonych w sprawie dowodów, realizując ze szczególną starannością wskazania Sądu, zawarte w opisanym wyżej wyroku z dnia 3 kwietnia 2013r., sygn.akt IV S.A./Wr 797/12.
Zważyć należy, że materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.).
I tak zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.
Zadaniem pomocy społecznej jest w myśl art.3 ust.1 w/w ustawy - wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Nie oznacza to jednak, że pomoc społeczna ma zaspokajać wszystkie potrzeby i oczekiwania osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej. Zwłaszcza, że jak powszechnie wiadomo - możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej nie są nieograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i stale rośnie.
Niewątpliwe jest w sprawie, ze przedmiotem oceny legalności w niniejszej sprawie jest decyzja wydana na podstawie art. 41 pkt 1 w/w ustawy, odmawiająca przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego.
I tak zgodnie z art. w/w 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.
Dokonane przez orzekające w niniejszej sprawie organy wyliczenia dochodu skarżącego nie budzą wątpliwości Sądu. Zgodnie bowiem z art.8 ust.1 omawianej ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania.
Skoro niewątpliwe jest w sprawie, że wniosek skarżącego o przyznanie zasiłku celowego na zakup 2 ton koksu, wpłynął do organu w dniu 10 lipca 2012r., to organ zobligowany postanowieniami cyt. wyżej art.8 ust.1 ustawy, trafnie przyjął wyliczając dochód skarżącego, przychody z czerwca 2012r., czyli miesiąca poprzedzającego złożenie przedmiotowego wniosku.
Okoliczność, że skarżący w chwili obecnej nie otrzymuje już świadczenia pielęgnacyjnego, w realiach niniejszej sprawy nie ma istotnego znaczenia
Skoro zaś wysokość miesięcznych dochodów skarżącego ustalona zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, przekroczyła ustawowe kryterium dochodowe (art.8 ust.1 pkt.2 ustawy), to zasadnie organy rozważały możliwość udzielenia skarżącemu pomocy z art. 41 pkt 1 ustawy, czyli w formie specjalnego zasiłku celowego.
Istotne jest w sprawie, że przedmiotowy zasiłek jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego, co powoduje, że nie jest on przyznawany osobie zainteresowanej automatycznie.
Zasadę uznania administracyjnego podkreśla charakter zasiłku specjalnego celowego, przyznawanego w "szczególnie uzasadnionych przypadkach".
Niewątpliwe jest, że ustawodawca nie określił co należy rozumieć pod pojęciem "szczególnie uzasadniony przypadek", zawartym w cyt. wyżej przepisie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Zwrot ten ma niewątpliwie charakter niedookreślony i jest ocenny. Odwołać się w tym miejscu zatem należy do orzecznictwa, gdzie przyjęte zostało, że sytuacja ta powinna być wyjątkowa, a nawet nadzwyczajna. Dlatego szczególne przypadki, o których mowa w przywołanym przepisie ustawy, muszą być wyraziste i odbiegające od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnieniu kryterium dochodowego.
Powyższe powoduje, że szczególnie uzasadniony przypadek, o którym traktuje powyższy przepis, należy rozważać w kontekście zdarzeń występujących zupełnie okazjonalnie, wymagających wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń oraz wykraczających poza możliwości przewidzenia i przeciwdziałania będące wynikiem np. nieszczęśliwych wydarzeń takich jak nagła choroba, wypadek i tym podobne, nie dające się przewidzieć zdarzenia, wskutek których sytuacja materialna i życiowa dotkniętej nimi osoby ulega radykalnemu pogorszeniu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 września 2012 r., I SA/Wa 748/12 i przywołany tam wyrok NSA z dnia 18 listopada 2010r. I OSK 965/10, http:/cbois.nsa.gov.pl/). Takie też rozumienie powyższego pojęcia należy w pełni podzielić.
W świetle zgromadzonych w sprawie dowodów i przeprowadzonej przez organy ich oceny, nie można uznać, aby taki szczególny przypadek miał miejsce. Nie mamy bowiem do czynienia z wyjątkowym i nadzwyczajnym zdarzeniem czy niefortunnym zbiegiem okoliczności, wykraczającym poza możliwości przewidzenia i przeciwdziałania. Do takich zdarzeń nie sposób zaliczyć trudnej sytuacji materialnej skarżącego, ponoszenia przez Niego kosztów utrzymania, czy dolegliwości zdrowotne, tak skarżącego, jak i Jego żony.
Tak jak to już wyżej Sąd podkreślił, przyznanie specjalnego zasiłku celowego nie jest obowiązkiem organu, ale uzależnione jest od uznania organu. Istota tego rodzaju decyzji polega na tym, że nawet w sytuacji, gdy wnioskodawca spełnia przesłanki określone w cyt. wyżej art.41 pkt 1 ustawy, to nie gwarantuje to pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania przedmiotowego zasiłku, z tej to przede wszystkim powodu, iż ustawodawca, wskazując w art. art.41 pkt.1 ustawy, że "może" być przyznany, pozostawił w tym zakresie swobodę (uznanie administracyjne).
Zauważyć przy tym należy, że istotnego charakteru w przypadku decyzji podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego nabiera zasada przekonywania wyrażona w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia jest uzasadnienie decyzji. Uzasadnienie to jeden ze wskazanych w art. 107 k.p.a. integralnych elementów prawidłowej decyzji administracyjnej, co oznacza, że uzasadnienie powinno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, ocenę przyjętego stanu faktycznego oraz wykładnię zastosowanych przepisów. Zawarte w decyzji rozstrzygnięcie winno więc stanowić logiczną konsekwencję ustalonego w postępowaniu stanu faktycznego i jego oceny w świetle obowiązujących przepisów prawa (por. W. Chruścielewski. J.P. Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2004, s. 154).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że przeprowadzona przez organy wnikliwa (skrupulatna) analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż organy administracji obu instancji prawidłowo zastosowały powołane wyżej przepisy prawa, nie przekraczając przy tym granic uznania administracyjnego.
I tak oceniając proceduralną poprawność przeprowadzonego postępowania, a więc sam proces dochodzenia przez organ do rozstrzygnięcia sprawy oraz znajdujący odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanych decyzji opis tego procesu, stwierdzić należy, że wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, a zawarte w niej rozstrzygnięcie nie nosi znamion dowolności i mieści się w granicach przyznanego organom uznania administracyjnego. Decyzja ta zawiera uzasadnienie odpowiadającym wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., w którym wyjaśnione zostały podstawy i powody podjętego rozstrzygnięcia.
W konsekwencji powyższych ustaleń stwierdzić należy, że skoro organy ustaliły i co znajduje potwierdzenie w materiale zgromadzonym w sprawie oraz nie budzi wątpliwości Sądu, że niespełniona została – wbrew zarzutom skarżącego ustawowa przesłanka określona w cyt. art. 41 pkt.1 omawianej ustawy, to przyjąć należy, że organy zasadnie odmówiły przyznania skarżącemu przedmiotowego specjalnego zasiłku.
W świetle zatem powyższego, zarzut naruszenia przez organy art. 7 k.p.a. , jak i art.77 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz błędnie przeprowadzone postępowanie wyjaśniającego, nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Brak jest również podstaw do przyjęcia, że ocena zgromadzonego materiału dowodowego przeprowadzona przez organy narusza art. 80 k.p.a. Zważyć należy, że kodeksowa zasada swobodnej oceny dowodów przez organy administracyjne, wynikająca z art. 80 k.p.a., wyłącza zasadniczo możliwość odmiennej oceny przez sąd administracyjny wiarygodności i mocy dowodowej zebranego w sprawie materiału, chyba że ustalenia zawarte w decyzji mają charakter dowolnych (por. wyrok NSA z dnia 8 lipca 1998 r., sygn. akt III SA 520398; LEX nr 44809). Jeżeli natomiast postępowanie dowodowo-wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego sprawy są przeprowadzone poprawnie, a co ma miejsce w niniejszej sprawie, to nie narusza prawa decyzja odmawiająca przyznania przedmiotowego specjalnego zasiłku.
Podkreślić przy tym należy, że nie można uznać za uzasadniony zarzut naruszenia swobodnej oceny dowodów tylko dlatego, że wnioski organu oparte o materiał dowodowy zgromadzony w aktach są inne, niż twierdzenia skarżącego, przy zachowaniu przez organ administracji reguł logiki prawniczej, jednoznacznego uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia, a także oparcia się na całości materiału dowodowego rozpatrywanego we wzajemnej łączności ze sobą.
W toku prowadzonego postępowania nie doszło również do istotnych naruszeń zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a kwestionowane decyzje zostały uzasadniona, tak jak to już wyżej Sąd podkreślił – nie tylko zgodnie z wymogami przepisu art. 107 § 3 k.p.a., a wręcz ze szczególną starannością.
W konsekwencji powyższego, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organy, nie przekroczyły granic uznania, dogłębnie analizując sytuację skarżącego, wyjaśniając dlaczego w sprawie nie zachodzi szczególny przypadek uprawniający do przyznania przedmiotowego specjalnego zasiłku.
Wprawdzie sytuacja bytowa skarżącego jest trudna, tym niemniej organy orzekając w przedmiocie przyznania pomocy społecznej każdorazowo muszą uwzględniać - nawet mając do czynienia z obiektywnie istotnymi życiowo potrzebami – ograniczone środki finansowe, jakimi dysponują. Organy nie mogą zatem preferować potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy osobista była najtrudniejsza, zwłaszcza, że przedmiotowy specjalny zasiłek – tak jak to już wyżej Sąd akcentował – nie ma charakteru obligatoryjnego i może być przyznany w sytuacjach w wyjątkowych – ściśle określonych .
Odwołać się w tym miejscu także należy, do stanowiska Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 20 listopada 2001 r., sygn. akt SK 15/01, stwierdził, że pomoc społeczna jest ostatnim ogniwem w systemie zabezpieczenia społecznego i ma charakter uzupełniający. Polityka udzielania pomocy przez państwo winna brać pod uwagę subsydiarny charakter pomocy w stosunku do aktywności samego zainteresowanego w staraniach o znalezienie i podjęcie pracy (OTK 2001/8/252).
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że podnoszone przez skarżącego okoliczności związane tak ze stanem zdrowia Jego oraz małżonki, jak i obecną niewątpliwie trudną sytuacją materialną (majątkową), nie mogły być uwzględnione przez Sąd z tej to przede wszystkim przyczyny, że podnoszone przez skarżącego okoliczności związane z Jego sytuacja osobistą, aczkolwiek bardzo istotne z punktu widzenia skarżącego, nie mogły być uwzględnione przez Sąd z tej to przede wszystkim przyczyny, iż względy społeczne, czy też sprawiedliwości społecznej Sąd ten nie może brać pod uwagę, jako, że dotyczą one sfery pozaprawnej.
W konsekwencji stwierdzić należy, że kontrola zaskarżonej decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzji organu pierwszej instancji a do czego ograniczają się kompetencje Sądu, nie wykazała by decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów, o którym stanowi art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z braku zatem uzasadnionych podstaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny we W.iu nie mógł uwzględnić skargi, stąd skarga - w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - została oddalona. Orzeczenie o wynagrodzeniu dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu, orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a.
H.B.17.06.2014 r.