IV SA/Wr 797/13
Wyrok
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
2014-05-14Nietezowane
Artykuły przypisane do orzeczenia
Do tego artykulu posiadamy jeszcze 13 orzeczeń.
Kup dostęp i zobacz, do jakich przepisów odnosi się orzeczenie. Znajdź inne potrzebne orzeczenia.
Skład sądu
Alojzy Wyszkowski /przewodniczący/
Julia Szczygielska /sprawozdawca/
Tadeusz KuczyńskiSentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Sędziowie : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia NSA Julia Szczygielska (sprawozdawca) Protokolant : sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 maja 2014 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia[...]. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi [...]od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzją z dnia [...]., Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania M.R. od decyzji Prezydenta Miasta B.z dnia 26 sierpnia 2013r., Nr [...]o odmowie przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup opału i leków, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy:
Podaniem z dnia 8 sierpnia 2013 r. M.R. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.o przyznanie mu pomocy m. in. w postaci zasiłku celowego na zakup opału i wykup lekarstw. Do podania dołączył kserokopie recept na zakup lekarstw za cenę 405,15 zł.
W toku postępowania ustalono, że M.R. jest osobą samotnie gospodarującą (prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe), ale nie jest osobą samotną. Liczy lat 60, nie jest aktywny zawodowo. Z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu częściowej niezdolności do pracy otrzymuje rentę w kwocie 593,62 zł . Zamieszkuje w części budynku jednorodzinnego, zajmując 1-sze piętro, w tym 3 pokoje, kuchnię i łazienkę. Na parterze zaś zamieszkuje była żona i dorosła córka z wnuczką, z którymi skarżący nie utrzymuje kontaktów. Mieszkanie skarżącego jest wyposażone w niezbędne sprzęty gospodarstwa domowego. M.R. nie zalega w opłatach na utrzymanie domu. Cały budynek jest ogrzewany wspólnym piecem centralnego ogrzewania. Swoje stałe wydatki szacuje na kwotę powyżej 500 zł. W tych wydatkach mieszczą się również koszty związane z użytkowaniem samochodu osobowego marki Mercedes-Benz typ 210 z 1997 r. zakupionego 31 maja 2013r. za cenę 1020 euro.
M.R. cierpi na szereg schorzeń i jest obecnie uznany za trwale częściowo niezdolnego do pracy. Wynika to z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia[...]., nr [...]. Natomiast wcześniejszym orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w B.z dnia 23 lipca 2001r., nr 819/2001, M.R. został na stałe zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W tym orzeczeniu wskazano, że ma on ograniczoną zdolność do samodzielnej egzystencji, wymaga częściowej, okresowej pomocy osób drugich. Analiza obu tych orzeczeń, pozwala zdaniem organu na stwierdzenie, że M.R. jako osoba częściowo niezdolną do pracy, nie jest osobą, która ze względów medycznych bezwzględnie wymaga pomocy innych osób w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opieki higienicznej, zaleconej przez lekarza pielęgnacji oraz w zapewnieniu kontaktów z otoczeniem.
Nadto ustalono, że M.R. korzysta ze świadczeń pomocy społecznej od 1993 r., głównie z usług opiekuńczych, pomocy rzeczowej (żywności) i zasiłków celowych na zakup leków, żywności oraz opału.
Decyzją z dnia[...]., nr[...], organ I instancji powołując się na przepis art.41 pkt.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013, poz. 182 ze zm.) - orzekł o odmowie przyznania skarżącemu pomocy w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup opału i leków. Uzasadniając swą decyzję organ stwierdził m. innymi , że kwota 593,62 zł stanowiąca rentę z ZUS, która jest dochodem M.R., jest kwotą większą niż kwota kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (542 zł). Skoro zatem dochód wnioskodawcy przewyższa kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, to wsparcia Go środkami z pomocy społecznej należało poszukiwać w art. 41 ustawy o pomocy społecznej, a nie w art. 39 ust. 1 ustawy, który jest przeznaczony dla osób z dochodem niższym niż kryterium dochodowe. Zdaniem organu, M.R. nieracjonalnie podejmuje decyzje dotyczące wykorzystania swoich możliwości i posiadanych zasobów. Na poparcie tego stanowiska organ podkreślił, że skarżący otrzymując świadczenia z pomocy społecznej, posiadał skuter, 2 betoniarki i rusztowania warszawskie, które sprzedał za co najmniej 3.000 zł. Ta kwota zdaniem organu wystarczyłaby wnioskodawcy na zabezpieczenie jego potrzeb (leki, opał, odzież). Ponadto organ wskazał, że skarżący w tym czasie zakupił samochód osobowy marki Mercedes E 220 z 1997r. za cenę 1.020 euro. W ocenie organu, zakup takiego samochodu, drogiego w eksploatacji, przez osobę korzystającą z pomocy społecznej nie było celowe i zrozumiałe, tym bardziej, że owego zakupu skarżący dokonał 31 maja 2013r., a wniosek o przyznanie przedmiotowej pomocy złożył w dniu 8 sierpnia 2013r..
W konsekwencji organ stwierdził, że niezasadne jest przyznanie wnioskodawcy specjalnego zasiłku celowego z uwagi na to, iż jego sytuacja materialno-bytowa nie należy do szczególnych i wyjątkowych, zwłaszcza w przypadku, gdy znajduje on środki finansowe na zakup samochodu osobowego.
Od decyzji odwołał się M.R. wyrażając niezadowolenie z rozstrzygnięcia, uznając je za złośliwe. Poruszając kwestię zakupu samochodu wyjaśnił, że kupił go okazyjnie, aby zmniejszyć koszty swojego utrzymania i tym samym zmniejszyć skalę ewentualnie otrzymywanej pomocy. Odwołujący się podniósł też, że powyższą decyzją został ukarany za to, że zauważa nieprawidłowości w funkcjonowaniu pomocy społecznej. M.R. wniósł o uchylenie decyzji, jej zmianę lub przekazanie do ponownego rozpatrzenia. Oświadczył, że pomoc mu się należy z racji wieku i stanu zdrowia.
Kolegium nie podzieliło zarzutów odwołania i powołując się na przepis art. 41 ustawy o pomocy społecznej, stwierdziło, że uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego powoduje, iż nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości, jaką uzna za zasadną. Odwołujący się zażądał przyznania mu zasiłku na opłacenie wydatków na leki i opał. Realia sprawy ujawniają taki stan rzeczy, że odwołujący się stale zażywa lekarstwa, co wiąże się z potrzebą ich zakupu. Oczywiste jest również w naszym klimacie, że mieszkanie należy ogrzewać, a do tego potrzebny jest opał. Trudno jest w takiej sytuacji twierdzić, że zaspokojenie takich potrzeb stało się sytuacją dla odwołującego się nadzwyczajną, która go zaskoczyła. Jest wręcz przeciwnie. Dla odwołującego się jest to sytuacja normalna, z którą odwołujący się spotyka się na co dzień i powinien dążyć do zaspokojenia wynikających z niej potrzeb przede wszystkim własnymi zasobami i możliwościami. A zatem ujawnione okoliczności nie pozwalają na stwierdzenie, że wystąpiły przesłanki do przyznania specjalnego zasiłku celowego.
Z brzmienia wskazanego wyżej przepisu art. 41 pkt 1 ustawy wynika, że organ pomocy społecznej orzeka o przyznaniu specjalnego zasiłku celowego w ramach tzw. uznania administracyjnego, decydując o wyborze rodzaju świadczenia z pomocy społecznej i jego wysokości. Jednocześnie zastosowanie w niniejszej sprawie ma przepis art. 3 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym określając wysokość świadczenia organ pierwszej instancji kieruje się potrzebami osób korzystających z pomocy, ale również bierze pod uwagę możliwości pomocy społecznej. Istnieje zatem pewien zakres swobody organu w zakresie ustalania świadczeń, jednak także rozpatrując wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku celowego, organ powinien kierować się interesem obywatela, interesem społecznym oraz środkami finansowymi, jakie ma do dyspozycji organ pomocy społecznej. Tym samym osoby ubiegające się o przyznanie im świadczeń z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy (wyrok NSA z 20 października 2009 r., sygn. I OSK 12/09).
Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy, Kolegium stwierdziło, że decyzja organu I instancji nie narusza prawa w stopniu nakazującym jej zmianę lub uchylenie. Przedstawiona powyżej sytuacja dochodowa, rodzinna i osobista odwołującego nie nakazuje udzielenia mu wsparcia specjalnym zasiłkiem celowym, ponieważ nie zaistniał szczególnie uzasadniony po temu przypadek. Odwołujący się otrzymuje rentę z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, której wysokość jest stała i daje możliwość takiego nią gospodarowania, aby zabezpieczyć niezbędne potrzeby. Sytuacja odwołującego się jest utrwalona, a zakres jego żądania może wskazywać na to, iż uważa on, że organy pomocy społecznej powinny w całości uwzględniać jego żądania.
Na podjęte rozstrzygnięcie miał również wpływ fakt, że odwołujący się uzyskał środki finansowe ze sprzedaży sprzętów posiadanych w związku z prowadzoną wcześniej działalnością gospodarczą oraz wydatkował te środki na zakup samochodu osobowego. Wiedząc, że potrzebuje pieniędzy na zakup lekarstw i opału, mógł odwołujący się środki te przeznaczyć na te potrzeby, czyli w ten sposób wykorzystać swoje zasoby i możliwości, a nie z założenia obarczać nimi środki publiczne.
W tych okolicznościach Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję wniósł M.R. zarzucając (ogólnie), że Kolegium oparło się na nieprawdziwych nowych dowodach uzyskanych z MOPS, z którymi nie mógł się zapoznać i do nich się odnieść. Chociaż Kolegium, podkreślił skarżący - stwierdziło błędy decyzji MOPS, to jej nie uchyliło. Jedynym argumentem przeciwko jaki podało Kolegium, to zaradność skarżącego i chęć zmniejszenia kosztów. To zaś lekarze stwierdzili że skarżący jest niesamodzielnym inwalidą. Mimo że się stara i dba o czystość osobistą oraz mieszkania, to jest za to przez Kolegium karany. Skarżący zauważył, że stan Jego zdrowia się pogarsza, a zezwolenie na jazdę samochodem wydali lekarze, gdy nadto to pracownik MOPS sugerował żeby kupił tani samochód. Skarżący uczynił to sprzedając najpierw stary samochód, później skuter i inne ruchomości, które są już Mu niepotrzebne.
Skarżący przyznał, że otrzymywana renta w kwocie 593,62 zł jest wprawdzie stała, tym niemniej jest bardzo niska i wbrew stanowisku Kolegium nie daje możliwości takiego nią gospodarowania aby zabezpieczyć niezbędne potrzeby samotnemu, choremu człowiekowi w wieku 61 lat, gdy połowa tej kwoty jest wydawana na leki.
Skarżący podkreślił, że chociaż jest poważnie chory i świadczona pomoc społeczna była niewielka, to i tak nie mógł na czas wykupić leków z powodu zbyt późnej jej wypłaty z MOPS-u. Skarżący uważa, że pracownicy MOPS nie pomagają skarżącemu, lecz wykorzystują Jego braki w pisaniu i czytaniu, bo jest po 2 udarach mózgu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.
Działając zaś w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. /t.j. Dz. U. z 2012r., poz.270/, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 p.p.s.a.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.
Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że skarga nie może być uwzględniona, jako że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko organu odwoławczego nie daje podstaw do uchylenia tak zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji..
Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013, poz. 182 ze zm.).
I tak zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.
Zadaniem pomocy społecznej jest w myśl art.3 ust.1 w/w ustawy - wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Nie oznacza to jednak, że pomoc społeczna ma zaspokajać wszystkie potrzeby i oczekiwania osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej. Zwłaszcza, że jak powszechnie wiadomo - możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej nie są nieograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i stale rośnie.
Przedmiotem oceny legalności w niniejszej sprawie jest decyzja wydana na podstawie art. 41 pkt 1 w/w ustawy, odmawiająca przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego.
Zgodnie zaś z w/w przepisem art.41 pkt 1 omawianej ustawy, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.
Dokonane przez orzekające w niniejszej sprawie organy ustalenia sytuacji dochodowej skarżącego nie budzą w ocenie Sądu wątpliwości. Skoro wysokość miesięcznych dochodów skarżącego - kwota 593,62 zł (renta z ZUS), przekroczyła ustawowe kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, tj. kwotę 542,00 zł - wskazane kryterium w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w związku § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U.2012.823), to zasadnie organy rozważały ewentualność udzielenia skarżącemu pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego w oparciu o przepis art. 41 pkt 1 ustawy, a nie zasiłku celowego z art. 39 ustawy, gdyż ten pierwszy z wymienionych nie jest uzależniony od spełnienia warunku kryterium dochodowego.
Zważyć przy tym także należy, że przedmiotowy zasiłek jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego, co powoduje, że nie jest on przyznawany osobie zainteresowanej automatycznie.
Zasadę uznania administracyjnego podkreśla charakter zasiłku specjalnego celowego, przyznawanego w "szczególnie uzasadnionych przypadkach".
Istotne jest przy tym, że ustawodawca nie określił co należy rozumieć pod pojęciem "szczególnie uzasadniony przypadek", zawartym w cyt. wyżej przepisie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Zwrot ten ma niewątpliwie charakter niedookreślony i jest ocenny. Odwołać się w tym miejscu zatem należy do orzecznictwa, gdzie przyjęte zostało, że sytuacja ta powinna być wyjątkowa, a nawet nadzwyczajna. Dlatego szczególne przypadki, o których mowa w przywołanym przepisie ustawy, muszą być wyraziste i odbiegające od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnieniu kryterium dochodowego (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 1999 r., I SA1601/98, Lex 47408).
Powyższe powoduje, że szczególnie uzasadniony przypadek, o którym traktuje powyższy przepis, należy rozważać w kontekście zdarzeń występujących zupełnie okazjonalnie, wymagających wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń oraz wykraczających poza możliwości przewidzenia i przeciwdziałania będące wynikiem np. nieszczęśliwych wydarzeń takich jak nagła choroba, wypadek i tym podobne, nie dające się przewidzieć zdarzenia, wskutek których sytuacja materialna i życiowa dotkniętej nimi osoby ulega radykalnemu pogorszeniu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 września 2012 r., sygn.akt I SA/Wa 748/12 i przywołany tam wyrok NSA z dnia 18 listopada 2010r. I OSK 965/10, http:/cbois.nsa.gov.pl/).
Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko, zgodnie z którym, niewątpliwie długotrwałe i liczne choroby oraz związane z nimi wydatki na leki wpływają na wysokość środków przeznaczanych na realizację innych potrzeb bytowych, w tym na żywność i opał, jednak stan ten nie ma charakteru okazjonalnego, niecodziennego, czy też nadzwyczajnego, lecz jest statyczny i permanentny. Pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" stanowi zaś sytuację życiową wynikającą z faktu zaistnienia nadzwyczajnych, wyjątkowo negatywnych, niecodziennych, wpływających na sytuację życiową zdarzeń, którym strona nie była w stanie zapobiec dochowując należytej staranności (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013r., sygn.akt I OSK 1142/12, Lex 1298296).
W okolicznościach niniejszej sprawy nie można uznać, aby taki szczególny przypadek w sytuacji skarżącego, a o którym jest mowa w cyt. wyżej art.41 pkt 1 omawianej ustawy - miał miejsce. Nie mamy bowiem do czynienia z wyjątkowym i nadzwyczajnym zdarzeniem czy niefortunnym zbiegiem okoliczności, wykraczającym poza możliwości przewidzenia i przeciwdziałania przez skarżącego.
Nie można zdaniem Sądu do takich zdarzeń zaliczyć sytuacji materialnej skarżącego, ponoszenia przez Niego kosztów utrzymania czy dolegliwości zdrowotnych. Są to okoliczności, które nie mają charakteru nagłego czy nieprzewidywalnego, stąd nie mogą stanowić – wbrew twierdzeniom skarżącego, przesłanek do przyznania specjalnego zasiłku .
Tak jak to już wyżej Sąd podkreślił, przyznanie specjalnego zasiłku celowego nie jest obowiązkiem organu, ale uzależnione jest od jego uznania.
Istota tego rodzaju decyzji polega na tym, że nawet sytuacji, gdy wnioskodawca spełnia przesłanki określone w cyt. wyżej art.41 pkt 1 ustawy, to nie gwarantuje to pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania przedmiotowego zasiłku, z tej to przede wszystkim powodu, iż ustawodawca, wskazując w art. art.41 pkt.1 ustawy, że "może" być przyznany, pozostawił w tym zakresie swobodę (uznanie administracyjne).
Podkreślić przy tym należy, że istotnego charakteru w przypadku decyzji podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego nabiera zasada przekonywania wyrażona w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia jest uzasadnienie decyzji. Uzasadnienie to jeden ze wskazanych w art. 107 k.p.a. integralnych elementów prawidłowej decyzji administracyjnej, co oznacza, że uzasadnienie powinno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, ocenę przyjętego stanu faktycznego oraz wykładnię zastosowanych przepisów. Zawarte w decyzji rozstrzygnięcie winno więc stanowić logiczną konsekwencję ustalonego w postępowaniu stanu faktycznego i jego oceny w świetle obowiązujących przepisów prawa (por. W. Chruścielewski. J.P.Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2004, s. 154).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz przeprowadzona przez organy analiza zgromadzonego materiału prowadzi do wniosku, iż organy administracji obu instancji prawidłowo zastosowały powołany wyżej przepis prawa, nie przekraczając przy tym granic uznania administracyjnego.
I tak oceniając proceduralną poprawność przeprowadzonego postępowania, a więc sam proces dochodzenia przez organy do rozstrzygnięcia sprawy oraz znajdujący odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanych decyzji opis tego procesu, stwierdzić należy, że wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, a zawarte w niej rozstrzygnięcie nie nosi znamion dowolności i mieści się w granicach przyznanego organom uznania administracyjnego.
W ocenie Sądu, organy w niniejszej sprawie, nie przekroczyły granic uznania i właściwe uzasadniły decyzję, dogłębnie analizując sytuację skarżącego, wyjaśniając dlaczego w sprawie nie zachodzi szczególny przypadek uprawniający do przyznania przedmiotowego zasiłku.
Organy powołały się również na ograniczone możliwości finansowe oraz konieczność zapewnienia pomocy zwłaszcza tym osobom, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego.
Wprawdzie, jak to już wyżej Sąd podkreślił, sytuacja bytowa skarżącego jest trudna, tym niemniej organy orzekając w przedmiocie przyznania pomocy społecznej każdorazowo muszą uwzględniać - nawet mając do czynienia z obiektywnie istotnymi życiowo potrzebami – ograniczone środki finansowe, jakimi dysponują. Organy nie mogą zatem preferować potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna była najtrudniejsza, zwłaszcza, że przedmiotowy zasiłek celowy – tak jak to już wyżej Sąd akcentował – nie ma charakteru obligatoryjnego i może być przyznany w sytuacjach w wyjątkowych – ściśle określonych.
Podkreślenia przy tym wymaga, że z akt sprawy niewątpliwie wynika, iż skarżący korzystał z pomocy społecznej w postaci m. innymi usług opiekuńczych, pomocy rzeczowej (żywności) oraz zasiłków celowych na zakup leków, opału oraz żywności. I tak w 2012r. łączna, przyznano skarżącemu pomoc finansowa z przeznaczeniem na zakup leków opału , obuwia i żywności wyniosła kwotę 1486,00 zł, a w 2013r. skarżący otrzymał pomoc na zakup opału i żywności na kwotę 826,00 zł.
Odwołać się w tym miejscu także należy, do stanowiska Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 20 listopada 2001 r., sygn. akt SK 15/01, stwierdził, że pomoc społeczna jest ostatnim ogniwem w systemie zabezpieczenia społecznego i ma charakter uzupełniający. Polityka udzielania pomocy przez państwo winna brać pod uwagę subsydiarny charakter pomocy w stosunku do aktywności samego zainteresowanego w staraniach o znalezienie i podjęcie pracy (OTK 2001/8/252).
Mając na uwadze powyższe ustalenia, Sąd podzielił przyjęta przez organy obu instancji argumentację, a tym samym i rozstrzygnięcia, nie stwierdzając przy tym przekroczenia granic uznania administracyjnego, ani innych naruszeń prawa, które mogłyby prowadzić do zakwestionowania zaskarżonych decyzji.
Podnoszone przez skarżącego okoliczności związane z Jego sytuacją osobistą, aczkolwiek bardzo istotne z punktu widzenia skarżącego, nie mogły być uwzględnione przez Sąd z tej to przede wszystkim przyczyny, iż względy społeczne, czy też sprawiedliwości społecznej Sąd ten nie może brać pod uwagę, jako, że dotyczą one sfery pozaprawnej.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż tak zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji - nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę. Orzeczenie o wynagrodzeniu dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu, orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a.
H.B.11.06.2014 r.
Nietezowane
Artykuły przypisane do orzeczenia
Kup dostęp i zobacz, do jakich przepisów odnosi się orzeczenie. Znajdź inne potrzebne orzeczenia.
Skład sądu
Alojzy Wyszkowski /przewodniczący/Julia Szczygielska /sprawozdawca/
Tadeusz Kuczyński
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Sędziowie : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia NSA Julia Szczygielska (sprawozdawca) Protokolant : sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 maja 2014 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia[...]. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi [...]od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzją z dnia [...]., Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania M.R. od decyzji Prezydenta Miasta B.z dnia 26 sierpnia 2013r., Nr [...]o odmowie przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup opału i leków, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy:
Podaniem z dnia 8 sierpnia 2013 r. M.R. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.o przyznanie mu pomocy m. in. w postaci zasiłku celowego na zakup opału i wykup lekarstw. Do podania dołączył kserokopie recept na zakup lekarstw za cenę 405,15 zł.
W toku postępowania ustalono, że M.R. jest osobą samotnie gospodarującą (prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe), ale nie jest osobą samotną. Liczy lat 60, nie jest aktywny zawodowo. Z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu częściowej niezdolności do pracy otrzymuje rentę w kwocie 593,62 zł . Zamieszkuje w części budynku jednorodzinnego, zajmując 1-sze piętro, w tym 3 pokoje, kuchnię i łazienkę. Na parterze zaś zamieszkuje była żona i dorosła córka z wnuczką, z którymi skarżący nie utrzymuje kontaktów. Mieszkanie skarżącego jest wyposażone w niezbędne sprzęty gospodarstwa domowego. M.R. nie zalega w opłatach na utrzymanie domu. Cały budynek jest ogrzewany wspólnym piecem centralnego ogrzewania. Swoje stałe wydatki szacuje na kwotę powyżej 500 zł. W tych wydatkach mieszczą się również koszty związane z użytkowaniem samochodu osobowego marki Mercedes-Benz typ 210 z 1997 r. zakupionego 31 maja 2013r. za cenę 1020 euro.
M.R. cierpi na szereg schorzeń i jest obecnie uznany za trwale częściowo niezdolnego do pracy. Wynika to z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia[...]., nr [...]. Natomiast wcześniejszym orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w B.z dnia 23 lipca 2001r., nr 819/2001, M.R. został na stałe zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W tym orzeczeniu wskazano, że ma on ograniczoną zdolność do samodzielnej egzystencji, wymaga częściowej, okresowej pomocy osób drugich. Analiza obu tych orzeczeń, pozwala zdaniem organu na stwierdzenie, że M.R. jako osoba częściowo niezdolną do pracy, nie jest osobą, która ze względów medycznych bezwzględnie wymaga pomocy innych osób w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opieki higienicznej, zaleconej przez lekarza pielęgnacji oraz w zapewnieniu kontaktów z otoczeniem.
Nadto ustalono, że M.R. korzysta ze świadczeń pomocy społecznej od 1993 r., głównie z usług opiekuńczych, pomocy rzeczowej (żywności) i zasiłków celowych na zakup leków, żywności oraz opału.
Decyzją z dnia[...]., nr[...], organ I instancji powołując się na przepis art.41 pkt.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013, poz. 182 ze zm.) - orzekł o odmowie przyznania skarżącemu pomocy w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup opału i leków. Uzasadniając swą decyzję organ stwierdził m. innymi , że kwota 593,62 zł stanowiąca rentę z ZUS, która jest dochodem M.R., jest kwotą większą niż kwota kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (542 zł). Skoro zatem dochód wnioskodawcy przewyższa kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, to wsparcia Go środkami z pomocy społecznej należało poszukiwać w art. 41 ustawy o pomocy społecznej, a nie w art. 39 ust. 1 ustawy, który jest przeznaczony dla osób z dochodem niższym niż kryterium dochodowe. Zdaniem organu, M.R. nieracjonalnie podejmuje decyzje dotyczące wykorzystania swoich możliwości i posiadanych zasobów. Na poparcie tego stanowiska organ podkreślił, że skarżący otrzymując świadczenia z pomocy społecznej, posiadał skuter, 2 betoniarki i rusztowania warszawskie, które sprzedał za co najmniej 3.000 zł. Ta kwota zdaniem organu wystarczyłaby wnioskodawcy na zabezpieczenie jego potrzeb (leki, opał, odzież). Ponadto organ wskazał, że skarżący w tym czasie zakupił samochód osobowy marki Mercedes E 220 z 1997r. za cenę 1.020 euro. W ocenie organu, zakup takiego samochodu, drogiego w eksploatacji, przez osobę korzystającą z pomocy społecznej nie było celowe i zrozumiałe, tym bardziej, że owego zakupu skarżący dokonał 31 maja 2013r., a wniosek o przyznanie przedmiotowej pomocy złożył w dniu 8 sierpnia 2013r..
W konsekwencji organ stwierdził, że niezasadne jest przyznanie wnioskodawcy specjalnego zasiłku celowego z uwagi na to, iż jego sytuacja materialno-bytowa nie należy do szczególnych i wyjątkowych, zwłaszcza w przypadku, gdy znajduje on środki finansowe na zakup samochodu osobowego.
Od decyzji odwołał się M.R. wyrażając niezadowolenie z rozstrzygnięcia, uznając je za złośliwe. Poruszając kwestię zakupu samochodu wyjaśnił, że kupił go okazyjnie, aby zmniejszyć koszty swojego utrzymania i tym samym zmniejszyć skalę ewentualnie otrzymywanej pomocy. Odwołujący się podniósł też, że powyższą decyzją został ukarany za to, że zauważa nieprawidłowości w funkcjonowaniu pomocy społecznej. M.R. wniósł o uchylenie decyzji, jej zmianę lub przekazanie do ponownego rozpatrzenia. Oświadczył, że pomoc mu się należy z racji wieku i stanu zdrowia.
Kolegium nie podzieliło zarzutów odwołania i powołując się na przepis art. 41 ustawy o pomocy społecznej, stwierdziło, że uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego powoduje, iż nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości, jaką uzna za zasadną. Odwołujący się zażądał przyznania mu zasiłku na opłacenie wydatków na leki i opał. Realia sprawy ujawniają taki stan rzeczy, że odwołujący się stale zażywa lekarstwa, co wiąże się z potrzebą ich zakupu. Oczywiste jest również w naszym klimacie, że mieszkanie należy ogrzewać, a do tego potrzebny jest opał. Trudno jest w takiej sytuacji twierdzić, że zaspokojenie takich potrzeb stało się sytuacją dla odwołującego się nadzwyczajną, która go zaskoczyła. Jest wręcz przeciwnie. Dla odwołującego się jest to sytuacja normalna, z którą odwołujący się spotyka się na co dzień i powinien dążyć do zaspokojenia wynikających z niej potrzeb przede wszystkim własnymi zasobami i możliwościami. A zatem ujawnione okoliczności nie pozwalają na stwierdzenie, że wystąpiły przesłanki do przyznania specjalnego zasiłku celowego.
Z brzmienia wskazanego wyżej przepisu art. 41 pkt 1 ustawy wynika, że organ pomocy społecznej orzeka o przyznaniu specjalnego zasiłku celowego w ramach tzw. uznania administracyjnego, decydując o wyborze rodzaju świadczenia z pomocy społecznej i jego wysokości. Jednocześnie zastosowanie w niniejszej sprawie ma przepis art. 3 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym określając wysokość świadczenia organ pierwszej instancji kieruje się potrzebami osób korzystających z pomocy, ale również bierze pod uwagę możliwości pomocy społecznej. Istnieje zatem pewien zakres swobody organu w zakresie ustalania świadczeń, jednak także rozpatrując wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku celowego, organ powinien kierować się interesem obywatela, interesem społecznym oraz środkami finansowymi, jakie ma do dyspozycji organ pomocy społecznej. Tym samym osoby ubiegające się o przyznanie im świadczeń z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy (wyrok NSA z 20 października 2009 r., sygn. I OSK 12/09).
Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy, Kolegium stwierdziło, że decyzja organu I instancji nie narusza prawa w stopniu nakazującym jej zmianę lub uchylenie. Przedstawiona powyżej sytuacja dochodowa, rodzinna i osobista odwołującego nie nakazuje udzielenia mu wsparcia specjalnym zasiłkiem celowym, ponieważ nie zaistniał szczególnie uzasadniony po temu przypadek. Odwołujący się otrzymuje rentę z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, której wysokość jest stała i daje możliwość takiego nią gospodarowania, aby zabezpieczyć niezbędne potrzeby. Sytuacja odwołującego się jest utrwalona, a zakres jego żądania może wskazywać na to, iż uważa on, że organy pomocy społecznej powinny w całości uwzględniać jego żądania.
Na podjęte rozstrzygnięcie miał również wpływ fakt, że odwołujący się uzyskał środki finansowe ze sprzedaży sprzętów posiadanych w związku z prowadzoną wcześniej działalnością gospodarczą oraz wydatkował te środki na zakup samochodu osobowego. Wiedząc, że potrzebuje pieniędzy na zakup lekarstw i opału, mógł odwołujący się środki te przeznaczyć na te potrzeby, czyli w ten sposób wykorzystać swoje zasoby i możliwości, a nie z założenia obarczać nimi środki publiczne.
W tych okolicznościach Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję wniósł M.R. zarzucając (ogólnie), że Kolegium oparło się na nieprawdziwych nowych dowodach uzyskanych z MOPS, z którymi nie mógł się zapoznać i do nich się odnieść. Chociaż Kolegium, podkreślił skarżący - stwierdziło błędy decyzji MOPS, to jej nie uchyliło. Jedynym argumentem przeciwko jaki podało Kolegium, to zaradność skarżącego i chęć zmniejszenia kosztów. To zaś lekarze stwierdzili że skarżący jest niesamodzielnym inwalidą. Mimo że się stara i dba o czystość osobistą oraz mieszkania, to jest za to przez Kolegium karany. Skarżący zauważył, że stan Jego zdrowia się pogarsza, a zezwolenie na jazdę samochodem wydali lekarze, gdy nadto to pracownik MOPS sugerował żeby kupił tani samochód. Skarżący uczynił to sprzedając najpierw stary samochód, później skuter i inne ruchomości, które są już Mu niepotrzebne.
Skarżący przyznał, że otrzymywana renta w kwocie 593,62 zł jest wprawdzie stała, tym niemniej jest bardzo niska i wbrew stanowisku Kolegium nie daje możliwości takiego nią gospodarowania aby zabezpieczyć niezbędne potrzeby samotnemu, choremu człowiekowi w wieku 61 lat, gdy połowa tej kwoty jest wydawana na leki.
Skarżący podkreślił, że chociaż jest poważnie chory i świadczona pomoc społeczna była niewielka, to i tak nie mógł na czas wykupić leków z powodu zbyt późnej jej wypłaty z MOPS-u. Skarżący uważa, że pracownicy MOPS nie pomagają skarżącemu, lecz wykorzystują Jego braki w pisaniu i czytaniu, bo jest po 2 udarach mózgu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.
Działając zaś w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. /t.j. Dz. U. z 2012r., poz.270/, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 p.p.s.a.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.
Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że skarga nie może być uwzględniona, jako że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko organu odwoławczego nie daje podstaw do uchylenia tak zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji..
Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013, poz. 182 ze zm.).
I tak zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.
Zadaniem pomocy społecznej jest w myśl art.3 ust.1 w/w ustawy - wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Nie oznacza to jednak, że pomoc społeczna ma zaspokajać wszystkie potrzeby i oczekiwania osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej. Zwłaszcza, że jak powszechnie wiadomo - możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej nie są nieograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i stale rośnie.
Przedmiotem oceny legalności w niniejszej sprawie jest decyzja wydana na podstawie art. 41 pkt 1 w/w ustawy, odmawiająca przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego.
Zgodnie zaś z w/w przepisem art.41 pkt 1 omawianej ustawy, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.
Dokonane przez orzekające w niniejszej sprawie organy ustalenia sytuacji dochodowej skarżącego nie budzą w ocenie Sądu wątpliwości. Skoro wysokość miesięcznych dochodów skarżącego - kwota 593,62 zł (renta z ZUS), przekroczyła ustawowe kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, tj. kwotę 542,00 zł - wskazane kryterium w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w związku § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U.2012.823), to zasadnie organy rozważały ewentualność udzielenia skarżącemu pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego w oparciu o przepis art. 41 pkt 1 ustawy, a nie zasiłku celowego z art. 39 ustawy, gdyż ten pierwszy z wymienionych nie jest uzależniony od spełnienia warunku kryterium dochodowego.
Zważyć przy tym także należy, że przedmiotowy zasiłek jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego, co powoduje, że nie jest on przyznawany osobie zainteresowanej automatycznie.
Zasadę uznania administracyjnego podkreśla charakter zasiłku specjalnego celowego, przyznawanego w "szczególnie uzasadnionych przypadkach".
Istotne jest przy tym, że ustawodawca nie określił co należy rozumieć pod pojęciem "szczególnie uzasadniony przypadek", zawartym w cyt. wyżej przepisie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Zwrot ten ma niewątpliwie charakter niedookreślony i jest ocenny. Odwołać się w tym miejscu zatem należy do orzecznictwa, gdzie przyjęte zostało, że sytuacja ta powinna być wyjątkowa, a nawet nadzwyczajna. Dlatego szczególne przypadki, o których mowa w przywołanym przepisie ustawy, muszą być wyraziste i odbiegające od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnieniu kryterium dochodowego (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 1999 r., I SA1601/98, Lex 47408).
Powyższe powoduje, że szczególnie uzasadniony przypadek, o którym traktuje powyższy przepis, należy rozważać w kontekście zdarzeń występujących zupełnie okazjonalnie, wymagających wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń oraz wykraczających poza możliwości przewidzenia i przeciwdziałania będące wynikiem np. nieszczęśliwych wydarzeń takich jak nagła choroba, wypadek i tym podobne, nie dające się przewidzieć zdarzenia, wskutek których sytuacja materialna i życiowa dotkniętej nimi osoby ulega radykalnemu pogorszeniu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 września 2012 r., sygn.akt I SA/Wa 748/12 i przywołany tam wyrok NSA z dnia 18 listopada 2010r. I OSK 965/10, http:/cbois.nsa.gov.pl/).
Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko, zgodnie z którym, niewątpliwie długotrwałe i liczne choroby oraz związane z nimi wydatki na leki wpływają na wysokość środków przeznaczanych na realizację innych potrzeb bytowych, w tym na żywność i opał, jednak stan ten nie ma charakteru okazjonalnego, niecodziennego, czy też nadzwyczajnego, lecz jest statyczny i permanentny. Pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" stanowi zaś sytuację życiową wynikającą z faktu zaistnienia nadzwyczajnych, wyjątkowo negatywnych, niecodziennych, wpływających na sytuację życiową zdarzeń, którym strona nie była w stanie zapobiec dochowując należytej staranności (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013r., sygn.akt I OSK 1142/12, Lex 1298296).
W okolicznościach niniejszej sprawy nie można uznać, aby taki szczególny przypadek w sytuacji skarżącego, a o którym jest mowa w cyt. wyżej art.41 pkt 1 omawianej ustawy - miał miejsce. Nie mamy bowiem do czynienia z wyjątkowym i nadzwyczajnym zdarzeniem czy niefortunnym zbiegiem okoliczności, wykraczającym poza możliwości przewidzenia i przeciwdziałania przez skarżącego.
Nie można zdaniem Sądu do takich zdarzeń zaliczyć sytuacji materialnej skarżącego, ponoszenia przez Niego kosztów utrzymania czy dolegliwości zdrowotnych. Są to okoliczności, które nie mają charakteru nagłego czy nieprzewidywalnego, stąd nie mogą stanowić – wbrew twierdzeniom skarżącego, przesłanek do przyznania specjalnego zasiłku .
Tak jak to już wyżej Sąd podkreślił, przyznanie specjalnego zasiłku celowego nie jest obowiązkiem organu, ale uzależnione jest od jego uznania.
Istota tego rodzaju decyzji polega na tym, że nawet sytuacji, gdy wnioskodawca spełnia przesłanki określone w cyt. wyżej art.41 pkt 1 ustawy, to nie gwarantuje to pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania przedmiotowego zasiłku, z tej to przede wszystkim powodu, iż ustawodawca, wskazując w art. art.41 pkt.1 ustawy, że "może" być przyznany, pozostawił w tym zakresie swobodę (uznanie administracyjne).
Podkreślić przy tym należy, że istotnego charakteru w przypadku decyzji podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego nabiera zasada przekonywania wyrażona w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia jest uzasadnienie decyzji. Uzasadnienie to jeden ze wskazanych w art. 107 k.p.a. integralnych elementów prawidłowej decyzji administracyjnej, co oznacza, że uzasadnienie powinno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, ocenę przyjętego stanu faktycznego oraz wykładnię zastosowanych przepisów. Zawarte w decyzji rozstrzygnięcie winno więc stanowić logiczną konsekwencję ustalonego w postępowaniu stanu faktycznego i jego oceny w świetle obowiązujących przepisów prawa (por. W. Chruścielewski. J.P.Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2004, s. 154).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz przeprowadzona przez organy analiza zgromadzonego materiału prowadzi do wniosku, iż organy administracji obu instancji prawidłowo zastosowały powołany wyżej przepis prawa, nie przekraczając przy tym granic uznania administracyjnego.
I tak oceniając proceduralną poprawność przeprowadzonego postępowania, a więc sam proces dochodzenia przez organy do rozstrzygnięcia sprawy oraz znajdujący odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanych decyzji opis tego procesu, stwierdzić należy, że wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, a zawarte w niej rozstrzygnięcie nie nosi znamion dowolności i mieści się w granicach przyznanego organom uznania administracyjnego.
W ocenie Sądu, organy w niniejszej sprawie, nie przekroczyły granic uznania i właściwe uzasadniły decyzję, dogłębnie analizując sytuację skarżącego, wyjaśniając dlaczego w sprawie nie zachodzi szczególny przypadek uprawniający do przyznania przedmiotowego zasiłku.
Organy powołały się również na ograniczone możliwości finansowe oraz konieczność zapewnienia pomocy zwłaszcza tym osobom, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego.
Wprawdzie, jak to już wyżej Sąd podkreślił, sytuacja bytowa skarżącego jest trudna, tym niemniej organy orzekając w przedmiocie przyznania pomocy społecznej każdorazowo muszą uwzględniać - nawet mając do czynienia z obiektywnie istotnymi życiowo potrzebami – ograniczone środki finansowe, jakimi dysponują. Organy nie mogą zatem preferować potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna była najtrudniejsza, zwłaszcza, że przedmiotowy zasiłek celowy – tak jak to już wyżej Sąd akcentował – nie ma charakteru obligatoryjnego i może być przyznany w sytuacjach w wyjątkowych – ściśle określonych.
Podkreślenia przy tym wymaga, że z akt sprawy niewątpliwie wynika, iż skarżący korzystał z pomocy społecznej w postaci m. innymi usług opiekuńczych, pomocy rzeczowej (żywności) oraz zasiłków celowych na zakup leków, opału oraz żywności. I tak w 2012r. łączna, przyznano skarżącemu pomoc finansowa z przeznaczeniem na zakup leków opału , obuwia i żywności wyniosła kwotę 1486,00 zł, a w 2013r. skarżący otrzymał pomoc na zakup opału i żywności na kwotę 826,00 zł.
Odwołać się w tym miejscu także należy, do stanowiska Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 20 listopada 2001 r., sygn. akt SK 15/01, stwierdził, że pomoc społeczna jest ostatnim ogniwem w systemie zabezpieczenia społecznego i ma charakter uzupełniający. Polityka udzielania pomocy przez państwo winna brać pod uwagę subsydiarny charakter pomocy w stosunku do aktywności samego zainteresowanego w staraniach o znalezienie i podjęcie pracy (OTK 2001/8/252).
Mając na uwadze powyższe ustalenia, Sąd podzielił przyjęta przez organy obu instancji argumentację, a tym samym i rozstrzygnięcia, nie stwierdzając przy tym przekroczenia granic uznania administracyjnego, ani innych naruszeń prawa, które mogłyby prowadzić do zakwestionowania zaskarżonych decyzji.
Podnoszone przez skarżącego okoliczności związane z Jego sytuacją osobistą, aczkolwiek bardzo istotne z punktu widzenia skarżącego, nie mogły być uwzględnione przez Sąd z tej to przede wszystkim przyczyny, iż względy społeczne, czy też sprawiedliwości społecznej Sąd ten nie może brać pod uwagę, jako, że dotyczą one sfery pozaprawnej.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż tak zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji - nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę. Orzeczenie o wynagrodzeniu dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu, orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a.
H.B.11.06.2014 r.