II SA/Wa 96/14

Uzasadnienie

M. O. został obwiniony o to, że:

1. W dniu [...] września 2013 r. w W. pełniąc w godz. 19.00 - 7.00 służbę patrolową i mając obowiązek dbania o rzetelne i dokładne wykonywanie powierzonych zadań zgodnie z obowiązującymi wymaganiami oraz zaangażowania się w ich realizację, efektywnego wykorzystania czasu i nakładu pracy w tym zakresie, czynności związane z realizacją poleceń wydanych podczas odprawy wykonał w sposób nieprawidłowy, ponieważ w czasie tej służby między innymi nie podjął żadnej interwencji własnej, nie przeprowadzał kontroli parkingów, pojazdów i ich tablic pod kątem legalności i w ten sposób naruszył dyscyplinę służbową określoną w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.) w zw. z pkt 8 ppkt 46 karty opisu stanowiska pracy z dnia 10 grudnia 2011 r.,

2. W tym samym miejscu i czasie pełniąc w godz. 19.00 - 7.00 służbę patrolową i mając obowiązek prowadzenia w jej trakcie notatnika służbowego i dokumentowania czynności służbowych zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz utrwalania innych niezbędnych informacji dotyczących przebiegu służby, czynność te wykonał w sposób nieprawidłowy, ponieważ od czasu zakończenia odprawy służbowej o godz. 20.30 do godz. 0.30 nie dokonał żadnej adnotacji w tym zakresie i w ten sposób naruszył dyscyplinę służbową określoną w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.) w zw. z pkt 8 ppkt 44 karty opisu stanowiska pracy.

Komendant Rejonowy Policji [...], działając na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.), w dniu [...] października 2013 r. wydał orzeczenie nr [...], w którym uznał M. O. winnym popełnienia powyżej opisanych przewinień dyscyplinarnych i ukarał go karą nagany.

Komendant [...] Policji, po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.), w dniu [...] listopada 2013 r. wydał orzeczenie nr [...], którym utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu orzeczenia podał, że postępowanie dyscyplinarne zostało przeprowadzone przez organ pierwszej instancji prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. W sposób szczegółowy wyjaśniono okoliczności zarzucanych czynów, a zgromadzony w tym zakresie materiał dowodowy nie pozostawił wątpliwości, co do stopnia zawinienia sprawcy i został oceniony przez organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy. Wymierzona kara nagany jest współmierna do zaistniałych przewinień.

M. O., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na orzeczenie organu odwoławczego. Pełnomocnik skarżącego zarzucił organowi, że zaskarżone orzeczenie wydał z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 107 § 3 Kpa oraz art. 132 ust. 2 i 3 ustawy o Policji, poprzez nieokreślenie w treści orzeczenia jakie przekroczenie uprawnień lub niewykonanie obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów, jest zarzucane skarżącemu.

Podnosząc powyższe zarzuty, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

Komendant [...] Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.

Na wstępie należy podać, że problematyka związana z odpowiedzialnością dyscyplinarną funkcjonariuszy Policji została uregulowana w ustawie z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.).

Postępowanie dyscyplinarne prowadzi się na podstawie przepisów rozdziału 10 "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów" (art. 132-144a ustawy).

Zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej.

Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (art. 132 ust. 2 ustawy).

W art. 132 ust. 3 ustawy został zamieszczony otwarty katalog zachowań ocenianych jako naruszenie dyscypliny służbowej przez policjanta. Użyte w treści tego przepisu sformułowanie – w szczególności – oznacza, że nie tylko stypizowane w tym przepisie czyny można uznać za naruszenie dyscypliny służbowej. Ponieważ enumeratywne wyliczenie jest niemożliwe, ustawodawca odsyła do klauzuli generalnej zawartej w art. 132 ust. 2 ustawy.

Naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy (art. 132 ust. 3 pkt 2) oraz niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach ustawy (pkt 3 powołanego przepisu).

Skarżącemu zarzucono naruszenie dyscypliny służbowej określone w powyżej powołanym przepisie.

Zgodnie z art. 132a ustawy przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant: 1) ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi; 2) nie mając zamiaru popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że taką możliwość przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć. W obu przypadkach ukaranie funkcjonariusza jest uprawnione, jeżeli przemawiają za tym okoliczności sprawy, należycie wykazane w uzasadnieniu orzeczenia dyscyplinarnego. Zatem charakter zawinienia (jego umyślność czy też nieumyślność) nie determinują możliwości ukarania, lecz mogą mieć wpływ na ewentualne odstąpienie od ukarania lub formę ukarania.

"Przy odpowiedzialności dyscyplinarnej nie ma znaczenia, czy działanie lub zaniechanie konkretnej osoby było zamierzone, czy też nie. Czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne może mieć bowiem charakter umyślny, jak i nieumyślny. Stąd też przewinienie dyscyplinarne jest zawinione także wtedy, gdy policjant nie mając zamiaru jego popełnienia jednak popełnia przewinienie na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką mógł i powinien przewidzieć (art. 132a). Już zatem samo (nieumyślne, niezamierzone) naruszenie obowiązków służbowych może powodować odpowiedzialność dyscyplinarną funkcjonariusza. Wobec tego postać i stopień winy nie przesądza o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, może natomiast mieć wpływ na wymiar kary dyscyplinarnej" (tak: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 3 marca 2011 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 950/10, pub. Legalis).

W tym miejscu należy podkreślić, że zarzuty wniesionej skargi zostały oparte na naruszeniu przepisów postępowania – Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 8, 107 § 3 Kpa.

Istotnym przy tym jest, że powołane w skardze przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) nie miały zastosowania w niniejszej sprawie i organy orzekające nie mogły ich tym samym naruszyć.

Unormowania bowiem Rozdziału 10 ustawy zawierają regulację materialnoprawną odpowiedzialności policjantów, jak i regulację procesową postępowania dyscyplinarnego. Regulacja postępowania dyscyplinarnego jest regulacją pełną w zakresie wszczęcia, przebiegu i formy zakończenia, poza unormowaniem zawartym w przepisie art. 135p ust. 1 ustawy.

Zgodnie zaś z tym przepisem ustawy – w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie – do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. W postępowaniu dyscyplinarnym nie stosuje się również art. 184 Kodeksu postępowania karnego.

Zatem przedmiotowa ustawa nie odsyła do Kodeksu postępowania administracyjnego.

Sąd przy tym podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 5 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 472/06, Lex 290653, który stwierdził, że sprawa odpowiedzialności dyscyplinarnej nie jest sprawą indywidualną rozstrzyganą w formie decyzji administracyjnej. Zarówno zatem z uwagi na przedmiot postępowania dyscyplinarnego, jak i regulację szczególną w powołanej ustawie o Policji, przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do postępowania dyscyplinarnego policjantów.

Zatem zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego należy uznać za chybione i nie mogą one stanowić podstawy do wzruszenia zaskarżonego orzeczenia.

Przechodząc do dalszych rozważań, to nie może nasuwać wątpliwości, że skarżący był zobowiązany, pełniąc służbę patrolową do realizacji przypisanych mu zadań, w tym m.in. do systematycznego kontrolowania wszystkich miejsc zagrożonych znajdujących się na trasie patrolu lub w rejonie pełnienia służby. Czynności te powinny być dokumentowane. Ponadto zobowiązany był do stałego i nieprzerwanego wykonywania czynności służbowych polegających na wspomnianej kontroli i monitorowaniu miejsc objętych rejonem patrolu.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący zaniechał i wykonywał nieprawidłowo przypisane mu zadania służbowe związane z patrolem, jak również nie dopełnił obowiązku dokonywania wpisów w notatniku służbowym.

Stan faktyczny sprawy i dokonane ustalenia w toku postępowania nie budzą wątpliwości Sądu. Zgromadzony materiał dowodowy jest obszerny i wyczerpujący. Przebieg zdarzeń został ustalony prawidłowo przez organy na podstawie m.in.: notatek służbowych i na analizie notatnika służbowego oraz zeznań świadków.

Należy w tym miejscu podkreślić, że przepisy ustawy o Policji nie wyznaczają organom dyscyplinarnym merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego, co oznacza, że mają one możliwości swobodnej oceny dowodów. W tej sytuacji sądowa kontrola oceny dowodów polega na sprawdzeniu, czy dokonywana ocena nie jest dotknięta błędami natury faktycznej lub logicznej albo nie jest sprzeczna z doświadczeniem życiowym lub wskazaniami wiedzy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 994/06, Lex 344637).

Takich błędów w dokonanej ocenie Sąd nie zauważył. W szczególności organy właściwie zinterpretowały i zastosowały art. 135f i art. 135j ustawy o Policji. Brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia dyspozycji przepisu art. 135g tej ustawy.

Na zakończenie rozważań należy wskazać, że samo naruszenie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa, może skutkować zastosowaniem odpowiedzialności dyscyplinarnej. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 637/06, Lex 320611, jest tak z tej przyczyny, że przedmiotowa odpowiedzialność oparta jest na regułach zaostrzonych, wynikających ze szczególnego rodzaju zadań stawianych Policji, a co za tym idzie funkcjonariuszom tej formacji – ochrony zdrowia i życia ludzi. Objęcie policjantów odpowiedzialnością dyscyplinarną uzasadnia społeczna rola tej formacji, charakter powierzonych zadań i kompetencji oraz związane z działalnością Policji publiczne zaufanie. Służyć ma również przeciwdziałaniu takim zachowaniom, które mogłyby pozbawić ją wiarygodności w oczach opinii publicznej, zwłaszcza, że wiele uprawnień przyznanych Policji pozwala na ingerowanie w sferę obywatelskich wolności i praw. W konsekwencji przy wykonywaniu zadań obowiązuje zatem nie tylko dyscyplina służbowa, ale i przestrzeganie etyki zawodowej, do których to wartości należy zaliczyć szczególną staranność w wykonywaniu obowiązków.

Reasumując, przedstawione w zaskarżonym orzeczeniu ustalenia faktyczne jakie zostały poczynione oraz wyciągnięte na ich podstawie wnioski są logiczne i zostały należycie uzasadnione. Nie sposób zaskarżonego rozstrzygnięcia uznać za niesprawiedliwe, czy też za rażąco niewspółmierne do popełnionego czynu – przewinienia dyscyplinarnego. Trzeba zauważyć, że rodzaj rozstrzygnięcia w tej sprawie jest najłagodniejszą z przewidzianych w art. 134 ustawy kar dyscyplinarnych.

W ocenie Sądu, organy dyscyplinarne w czasie postępowania nie dopuściły się naruszeń, które skutkowałyby wyeliminowaniem zaskarżonego orzeczenia z obrotu prawnego. Sąd nie znalazł podstaw do jego zakwestionowania w stopniu prowadzącym do uchylenia lub stwierdzenia nieważności.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji.