VIII SA/Wa 1016/13
Wyrok
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
2014-04-24Nietezowane
Artykuły przypisane do orzeczenia
Do tego artykulu posiadamy jeszcze 13 orzeczeń.
Kup dostęp i zobacz, do jakich przepisów odnosi się orzeczenie. Znajdź inne potrzebne orzeczenia.
Skład sądu
Iwona Szymanowicz-Nowak /przewodniczący sprawozdawca/
Justyna Mazur
Leszek KobylskiSentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi [...] Stowarzyszenia [...] "[...]" na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego [...] Stowarzyszenia [...] "[...]" kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem znak [...] z dnia [...] września 2013 r. Burmistrz Gminy i Miasta G. (dalej: "Burmistrz", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 31 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; zwana dalej "k.p.a.") orzekł o odmowie dopuszczenia [...] Stowarzyszenia Ekologicznego "[...]" do udziału w postępowaniu jako podmiotu na prawach strony.
Organ I instancji wskazał, iż wnioskiem z dnia [...] lipca 2013 r. [...] Stowarzyszenie Ekologiczne "[...]" (dalej: "stowarzyszenie", "skarżący") wystąpiło o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony w sprawie usunięcia odpadów, zgromadzonych na terenie G. Po wezwaniu do uzupełnienia braków skarżący przedstawił Regulamin, będący odpowiednikiem statutu oraz umocowanie dla M. S. do działania w jego imieniu. Organ I instancji, powołując się na treść art. 31 § 1 k.p.a. uznał, że o ile z załączonego Regulaminu można wnioskować, iż celem statutowym stowarzyszenia jest działanie na rzecz ochrony środowiska (sformułowanie bardzo ogólne), o tyle skarżący nie wskazał w jaki sposób za udziałem stowarzyszenia w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym przemawia interes społeczny. W indywidualnej sprawie dotyczącej usunięcia odpadów nie zachodzi bowiem konieczność włączania do postępowania innych podmiotów, aniżeli tych, które mogą być zobowiązane do wykonania określonych obowiązków. W konkluzji Burmistrz wywiódł, że skoro jest to indywidualna sprawa, to nie można uznać, że interes społeczny mógłby być bez udziału organizacji społecznej, zagrożony czy naruszony.
W zażaleniu złożonym na powołane rozstrzygnięcie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie usunięcia odpadów zgromadzonych na terenie G. Podał, iż to postępowanie toczy się z inicjatywy stowarzyszenia. Wyjaśnił w tym zakresie, iż mając na uwadze zagrożenia, jakie niosą ze sobą odpady zgromadzone na terenie G. po byłych Zakładach Przetwórstwa Spożywczego oraz podejrzenie co do możliwości wykorzystania ich jako substrat w procesie wytwarzania biogazu w planowanej na terenie G. gmina G. Elektrociepłowni Biogazowej (odpady zgromadzone są na części działek, na których planowana jest inwestycja), stowarzyszenie wystąpiło z wnioskiem w tej sprawie do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w W. (dalej "WIOŚ"), który po przeprowadzeniu stosownych kontroli skierował wnioski do: właściciela terenu o natychmiastowe podjęcie działań w celu usunięcia zgromadzonych odpadów i Burmistrza o zobowiązanie firmy [...] sp. z o.o. do usunięcia ww. odpadów.
Stowarzyszenie zwróciło uwagę na okoliczność, iż bierze udział, jako podmiot na prawach strony, w aktualnie toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie ww. elektrociepłowni biogazowej. Ponadto, po uzyskaniu stosownych danych odnośnie ilości zgromadzonych odpadów oraz zagrożeniu jakie one niosą dla środowiska i mieszkańców, skarżący wystąpił do Burmistrza z wnioskiem o wstrzymanie działań w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację ww. przedsięwzięcia do czasu usunięcia odpadów zgromadzonych na terenie przyszłej inwestycji.
Postanowieniem znak [...] z dnia [...] października 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a., orzekło o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.
W uzasadnieniu orzeczenia wskazało, iż wnioskiem z dnia [...] lipca 2013 r. stowarzyszenie na podstawie ustawy z dnia z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r., Nr 199, poz. 1227 ze zm., zwana dalej: "ustawą środowiskową") wniosło o dopuszczenie go do udziału jako podmiotu na prawach strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie usunięcia odpadów zgromadzonych na terenie G., ul. [...]. W uzasadnieniu wniosku stowarzyszenie podniosło, że odpady zgromadzone są na terenie planowanej inwestycji - elektrociepłowni biogazowej, co do której stowarzyszenie bierze udział w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację tego przedsięwzięcia. Ponadto postępowanie w sprawie usunięcia przedmiotowych odpadów toczy się z inicjatywy stowarzyszenia, które wystąpiło w tej sprawie z wnioskiem do WIOŚ.
Kolegium podało, iż przedmiotowe postępowanie w sprawie usunięcia odpadów zostało wszczęte przez organ I instancji z urzędu, a nie na wniosek stowarzyszenia, po uzyskaniu informacji od WIOŚ, który to o problemie z odpadami poinformowany został przez stowarzyszenie. Postępowanie w sprawie usunięcia odpadów jest oddzielnym postępowaniem od postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrociepłowni biogazowej, planowanej na nieruchomości, na której zgromadzone są przedmiotowe odpady, w którym stowarzyszenie bierze udział, jako podmiot na prawach strony. W takim przypadku stowarzyszenie w ramach konstrukcji uczestnika na prawach strony może wnosić o dopuszczenie do już wszczętego z urzędu postępowania w sprawie usunięcia odpadów.
Kolegium zauważyło, że organ I instancji prawidłowo uznał, iż przedmiotowy wniosek skarżącego podlega rozpoznaniu w oparciu o art. 31 k.p.a., a nie na podstawie art. 44 ustawy środowiskowej, zgodnie z którym organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony. Przepis ten nie ma jednak zastosowania w postępowaniu dotyczącym usunięcia odpadów, bowiem ten rodzaj postępowania nie wymaga udziału społeczeństwa. Zatem stowarzyszenie może wnosić o dopuszczenie do toczącego się postępowania w sprawie usunięcia odpadów jeżeli wykaże, że jest to uzasadnione jego celami statutowymi i gdy przemawia za tym interes społeczny. Jak wynika bowiem z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie. Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3).
Kolegium wyjaśniło, iż stosownie do powołanego wyżej art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., warunkiem dopuszczenia do udziału w postępowaniu jest więc jednoczesne spełnienie obu wskazanych w nim przesłanek. Niespełnienie chociażby jednej z nich powoduje, że organ administracji nie uwzględni żądania organizacji. W ocenie Kolegium, w niniejszej sprawie występuje pierwsza z wymienionych w art. 31 § 1 k.p.a. przesłanka, iż cele statutowe stowarzyszenia uzasadniają dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Zgodnie bowiem z pkt [...] Regulaminu stowarzyszenia z dnia [...] sierpnia 2012 r., celem Stowarzyszenia jest: "działanie na rzecz ochrony środowiska oraz zrównoważonego rozwoju". Terenem działania stowarzyszenia jest obszar Rzeczypospolitej Polskiej (pkt [...] Regulaminu). Stowarzyszenie realizuje swoje cele między innymi poprzez podejmowanie działań na rzecz zagospodarowania i redukcji odpadów (pkt [...] Regulaminu) oraz poprzez włączanie się do prac organów administracji państwowej, władz samorządowych oraz instytucji opiniodawczych i kontrolnych związanych z ochroną środowiska, a także występowanie na prawach strony jako reprezentanta interesu (faktycznego lub prawnego) o charakterze społecznym w postępowaniach administracyjnych i procesach sądowych (pkt [...] Regulaminu).
W ocenie Kolegium, w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzi druga określona w art. 31 § 1 k.p.a. przesłanka, warunkująca dopuszczenie stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na jego żądanie, tj. nie przemawia za tym interes społeczny. Uzasadniając swoje żądanie stowarzyszenie wskazało we wniosku, że odpady zgromadzone są na terenie planowanej inwestycji - elektrociepłowni biogazowej, a stowarzyszenie bierze udział w postępowaniu administracyjnym dotyczącym tej inwestycji. Stwierdziło także, iż postępowanie w sprawie usunięcia przedmiotowych odpadów toczy się z jego inicjatywy, gdyż wystąpiło w tej sprawie z wnioskiem do WIOŚ. Podobna argumentacja przedstawiona została także w zażaleniu na postanowienie, gdzie skarżący podnosił, że po uzyskaniu stosownych danych odnośnie ilości zgromadzonych odpadów oraz zagrożeniu, jakie one niosą dla środowiska i mieszkańców, wystąpiło do Burmistrza z wnioskiem o wstrzymanie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, polegającego na budowie elektrociepłowni biogazowej do czasu usunięcia odpadów zgromadzonych na terenie G.
Kolegium stwierdziło, że ogólnikowość zgłoszonego przez skarżącego żądania nie wskazuje jednoznacznie na związek pomiędzy celami działania stowarzyszenia
a przedmiotem postępowania, do którego żąda dopuszczenia w powiązaniu z interesem społecznym. Brak jest określenia interesu społecznego skonkretyzowanego w danej sprawie indywidualnie, przy uwzględnieniu jej realiów i uwarunkowań. Stowarzyszenie winno także uprawdopodobnić, że jego udział przyczyni się do lepszego wypełnienia przez prowadzone postępowanie administracyjnego jego celów, czego nie wykazało. W ocenie Kolegium, uczestniczenie przez stowarzyszenie jako podmiotu na prawach strony w aktualnie toczącym się, odrębnym postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, polegającego na budowie elektrociepłowni biogazowej planowanej na nieruchomości, na której zgromadzone są przedmiotowe odpady, a także poinformowanie w związku z tym postępowaniem WIOŚ o znajdujących się na terenie planowanej inwestycji odpadach, nie przesądza samo w sobie o istnieniu interesu społecznego, uzasadniającego dopuszczenie stowarzyszenia do prowadzonego postępowania w sprawie usunięcia odpadów.
Wyjaśniło następnie, iż pojęcie "interesu społecznego" nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, tak więc w każdej sprawie indywidualnej podlega ono wykładni organu, do którego żądanie oparte na art. 31 § 1 k.p.a. zostało skierowane. W związku z tym organizacja społeczna występująca z takim żądaniem powinna starać się w każdej sprawie wykazać, że za dopuszczeniem jej do postępowania przemawia interes społeczny, a ocena wystąpienia tej przesłanki należy do organu administracji. Zweryfikowania wniosku nie można utożsamiać z udowodnieniem przez organ okoliczności przemawiających za istnieniem interesu społecznego. Dodatkowo trzeba mieć na względzie, że ogólnikowość argumentacji nie stanowi braku wniosku, a rzeczą organu administracji publicznej jest zweryfikowanie, czy argumentacja przedstawiona przez organizację społeczną wskazuje na istnienie interesu społecznego, przemawiającego za dopuszczeniem jej do udziału w postępowaniu. Argumentacja świadcząca o tym, że za dopuszczeniem organizacji społecznej do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny, powinna wynikać z pisma. Ponadto interes organizacji społecznej do występowania w cudzej sprawie musi mieć niższą rangę, niż interes strony, zwłaszcza że interes strony przeważnie pozostaje w sprzeczności z interesem organizacji społecznej, przystępującej do postępowania.
Organizacja społeczna powinna wykazać zasadność żądania dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy. Organizacja powinna też wykazać, jakie posiada "kwalifikacje" do występowania w danej konkretnej sprawie. Musi istnieć merytoryczne powiązanie między przedmiotem sprawy a osiągnięciami, specjalizacją działania, a nie tylko celami organizacji społecznej. W niniejszej sprawie stowarzyszenie żadnej z tych okoliczności nie wykazało. Same cele statutowe, tożsame z przedmiotem danej sprawy, są niewystarczające, zaś udział organizacji, która ma tylko w statucie (regulaminie) wpisany cel "ochrona środowiska naturalnego", a nie przedstawia żadnych w tej mierze realnych osiągnięć, jest zbędny.
Konkludując Kolegium stwierdziło, iż podane przez skarżącego okoliczności są ogólne i nie pozwalają na uznanie, że został wykazany związek pomiędzy celami statutowymi stowarzyszenia, a jego interesem społecznym w dopuszczeniu go do udziału w przedmiotowym postępowaniu.
W skardze złożonej do sądu administracyjnego na powołane rozstrzygnięcie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie analizy dowodów mających istotny wpływ na wynik sprawy oraz art. 31 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie skarżącego do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, pomimo spełnienia przez stowarzyszenie wymagań prawnych.
Uzasadniając złożony środek zaskarżenia skarżący podał, iż celem stowarzyszenia jest działanie na rzecz ochrony środowiska oraz zrównoważonego rozwoju. Stowarzyszenie realizuje swoje cele statutowe m.in. przez występowanie na prawach strony jako reprezentanta interesu (faktycznego lub prawnego) o charakterze społecznym w postępowaniach administracyjnych i procesach sądowych. O prowadzonych postępowaniach w ww. zakresie stowarzyszenie dowiaduje się z obwieszczeń umieszczanych przez organy administracji na stronie internetowej, tzw. BiP-u danego organu. W niniejszej sprawie Burmistrz nie umieścił obwieszczenia o wszczęciu przedmiotowego postępowania, przez co uniemożliwił innym podmiotom, czy organizacjom społecznym wzięcie udziału w postępowaniu, naruszając tym samym art. 10 i art. 31 k.p.a.
W tej sytuacji skarżący, działając w dobrej wierze, złożył do Burmistrza wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym w oparciu o ustawę środowiskową, wedle której dopuszczenie stowarzyszenia do udziału w postępowaniu nie wymaga uzasadnienia w zakresie wykazania interesu społecznego, wystarczą odpowiednie zapisy w regulaminie, które zostały określone także w Regulaminie stowarzyszenia, co w niniejszej sprawie nie jest sporne. Jednak po złożeniu wniosku Burmistrz wezwał skarżącego tylko o doręczenie aktualnego Statutu oraz dokumentu potwierdzającego umocowanie przedstawiciela stowarzyszenia do działania w jego imieniu. Nie odniósł się natomiast w ogóle do konieczności wykazania przez stowarzyszenie, iż za jego działalnością przemawia interes społeczny. Na tej podstawie można było jednoznacznie wnioskować, iż przesłanie tych dokumentów będzie wystarczającym czynnikiem do dopuszczenia skarżącego do udziału w postępowaniu na prawach strony.
Skarżący podniósł także, iż z treści postanowienia organu I instancji nie można było jednoznacznie określić, że postępowanie prowadzone jest wyłącznie na podstawie k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Istota sprawy sprowadza się do ustalenia prawidłowości odmowy dopuszczenia skarżącego do udziału w postępowaniu w zakresie usunięcia odpadów z terenu nieruchomości po byłych Zakładach Przetwórstwa Spożywczego w G., a obecnie należących do firmy [...] sp. z o.o. z siedzibą w G., jako podmiotu na prawach strony, z uwagi na niespełnienie przez stowarzyszenie ustawowej przesłanki posiadania interesu społecznego.
Zasadą wynikającą z postępowania administracyjnego jest udział w nim stron, przy czym pojęcie strony definiuje art. 28 k.p.a. Wyjątkiem od tej zasady jest udział w postępowaniu organizacji społecznych, który nie wynika z istnienia po ich stronie własnego interesu prawnego, lecz przemawia za tym wyłącznie interes społeczny. Dodatkowym warunkiem udziału organizacji w określonym postępowaniu administracyjnym jest, aby to dopuszczenie mieściło się w jej celach statutowych. Zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a., warunkiem dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu jest jednoczesne spełnienie obu wskazanych w nim przesłanek: żądanie organizacji społecznej musi mieć uzasadnienie w jej celach statutowych oraz za jej dopuszczeniem do udziału w postępowaniu musi przemawiać interes społeczny.
Niewątpliwie stowarzyszenie spełnia pierwszą przesłankę z art. 31 § 1 k.p.a., ponieważ jego celem jest działanie na rzecz ochrony środowiska m.in. przez podejmowanie działań zmierzających do zagospodarowania i redukcji odpadów (punkt [...] oraz [...] Regulaminu). Dopuszczenie do postępowania administracyjnego organizacji społecznej, której cele statutowe są zbieżne z celami (przedmiotem) konkretnego postępowania administracyjnego można postrzegać jako zwiększenie prawdopodobieństwa lepszego wyjaśnienia okoliczności faktycznych kluczowych dla sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2009 r., II OSK 1038/08, publ. CBOS, wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 maja 2010 r., IV SA/Wa 580/10, Lex nr 675373).
Organizacja społeczna, ubiegająca się o dopuszczenie do udziału w sprawie winna konkretnie i szczegółowo wykazać swój interes społeczny w postępowaniu, uzasadnić potrzebę ochrony obiektywnie istniejącego interesu społecznego, a także wskazać, jak realnie jest w stanie bronić tegoż interesu społecznego. Za udziałem organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym interes społeczny przemawiał będzie tylko wtedy, gdy będzie ona dysponowała wiedzą merytoryczną w kwestiach objętych swoimi celami statutowymi, ale i rozeznaniem w sprawie, w której ma uczestniczyć (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 listopada 2010 r., IV SA/Wa 1925/10, Lex nr 758916).
Przenosząc powyższe zasady na grunt przedmiotowej sprawy należy podnieść, że stowarzyszenie błędnie wskazało we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony podstawę prawną tego dopuszczenia jako art. 44 ustawy środowiskowej, który nie zobowiązuje organizacji do wykazywania interesu społecznego. Zasadnie organy orzekające w sprawie uznały, że powyższa podstawa prawna nie dotyczy postępowania w zakresie usunięcia odpadów, gdyż ten rodzaj postępowania nie wymaga udziału społeczeństwa. Prawidłowo więc Kolegium uznało, że stowarzyszenie do przedmiotowej sprawy może zostać dopuszczone po spełnieniu łącznie przesłanek występujących w art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. Wykładnia tego przepisu winna odbywać się w związku z art. 7 i art. 77 k.p.a. To na organie administracji spoczywa cały ciężar zweryfikowania zasadności dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w konkretnym postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2010 r., II OSK 1339/09, Lex nr 746474). Jeśli więc organ I instancji wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie przez złożenie aktualnego statutu stowarzyszenia, który był organowi niezbędny do ustalenia celów statutowych organizacji społecznej, zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a. (k. [...] akt administracyjnych), to w ocenie Sądu winien zobowiązać stowarzyszenie również do wykazania drugiej przesłanki z tego artykułu. Stowarzyszenie w swoim wniosku nie wypowiadało się w ogóle na ten temat, ponieważ wskazało jego błędną podstawę prawną (art. 44 ustawy środowiskowej), nie wymagającą powoływania się na przesłankę interesu społecznego.
Z treści art. 7 k.p.a. wynika, że organy administracji mają obowiązek podejmować wszelkie czynności (na wniosek lub z urzędu) służące do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli. Jeśli więc organizacja społeczna we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony z własnej inicjatywy nie uprawdopodobni, że poprzez swój czynny udział przyczyni się aktywnie do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów, to winna to uczynić na żądanie organu administracji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 maja 2010 r., IV SA/Wa 580/10, Lex nr 675373). Jednak w przedmiotowej sprawie organ I instancji nie wezwał stowarzyszenia do uzupełnienia wniosku przez wykazanie interesu społecznego, czym uchybił art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. Wzywając stronę do uzupełnienia wniosku co do złożenia aktualnego statutu (regulaminu) i cytując w wezwaniu art. 31 § 1 k.p.a. organ I instancji winien poinformować stronę o konsekwencjach zastosowania tego przepisu, zgodnie z zasadą informowania stron wynikającą z art. 9 k.p.a.
Organy orzekające w sprawie uchybiły powyższym przepisom, nie dając możliwości stowarzyszeniu dokładnego uprawdopodobnienia występowania przesłanki interesu społecznego, przy jednoczesnej ocenie, że ten interes jest wskazany ogólnikowo. Zdaniem Sądu, nie bez znaczenia dla oceny interesu społecznego w przedmiotowej sprawie ma aktywność stowarzyszenia w zainicjowaniu przedmiotowego postępowania, jak również jego działania w toczącej się sprawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, polegającego na budowie elektrociepłowni biogazowej, planowanej na nieruchomości, na której zgromadzone są przedmiotowe odpady.
Mając powyższe na uwadze Sąd uwzględnił skargę, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1, art. 31 § 1 k.p.a.) mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "c" w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone i poprzedzające go postanowienie, orzekając o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a. Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącego organ I instancji winien wezwać stowarzyszenie do wykazania interesu społecznego i dokonać oceny tego wniosku, zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a., uwzględniając wytyczne Sądu zawarte w uzasadnieniu tegoż wyroku.
Nietezowane
Artykuły przypisane do orzeczenia
Kup dostęp i zobacz, do jakich przepisów odnosi się orzeczenie. Znajdź inne potrzebne orzeczenia.
Skład sądu
Iwona Szymanowicz-Nowak /przewodniczący sprawozdawca/Justyna Mazur
Leszek Kobylski
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi [...] Stowarzyszenia [...] "[...]" na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego [...] Stowarzyszenia [...] "[...]" kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem znak [...] z dnia [...] września 2013 r. Burmistrz Gminy i Miasta G. (dalej: "Burmistrz", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 31 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; zwana dalej "k.p.a.") orzekł o odmowie dopuszczenia [...] Stowarzyszenia Ekologicznego "[...]" do udziału w postępowaniu jako podmiotu na prawach strony.
Organ I instancji wskazał, iż wnioskiem z dnia [...] lipca 2013 r. [...] Stowarzyszenie Ekologiczne "[...]" (dalej: "stowarzyszenie", "skarżący") wystąpiło o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony w sprawie usunięcia odpadów, zgromadzonych na terenie G. Po wezwaniu do uzupełnienia braków skarżący przedstawił Regulamin, będący odpowiednikiem statutu oraz umocowanie dla M. S. do działania w jego imieniu. Organ I instancji, powołując się na treść art. 31 § 1 k.p.a. uznał, że o ile z załączonego Regulaminu można wnioskować, iż celem statutowym stowarzyszenia jest działanie na rzecz ochrony środowiska (sformułowanie bardzo ogólne), o tyle skarżący nie wskazał w jaki sposób za udziałem stowarzyszenia w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym przemawia interes społeczny. W indywidualnej sprawie dotyczącej usunięcia odpadów nie zachodzi bowiem konieczność włączania do postępowania innych podmiotów, aniżeli tych, które mogą być zobowiązane do wykonania określonych obowiązków. W konkluzji Burmistrz wywiódł, że skoro jest to indywidualna sprawa, to nie można uznać, że interes społeczny mógłby być bez udziału organizacji społecznej, zagrożony czy naruszony.
W zażaleniu złożonym na powołane rozstrzygnięcie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie usunięcia odpadów zgromadzonych na terenie G. Podał, iż to postępowanie toczy się z inicjatywy stowarzyszenia. Wyjaśnił w tym zakresie, iż mając na uwadze zagrożenia, jakie niosą ze sobą odpady zgromadzone na terenie G. po byłych Zakładach Przetwórstwa Spożywczego oraz podejrzenie co do możliwości wykorzystania ich jako substrat w procesie wytwarzania biogazu w planowanej na terenie G. gmina G. Elektrociepłowni Biogazowej (odpady zgromadzone są na części działek, na których planowana jest inwestycja), stowarzyszenie wystąpiło z wnioskiem w tej sprawie do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w W. (dalej "WIOŚ"), który po przeprowadzeniu stosownych kontroli skierował wnioski do: właściciela terenu o natychmiastowe podjęcie działań w celu usunięcia zgromadzonych odpadów i Burmistrza o zobowiązanie firmy [...] sp. z o.o. do usunięcia ww. odpadów.
Stowarzyszenie zwróciło uwagę na okoliczność, iż bierze udział, jako podmiot na prawach strony, w aktualnie toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie ww. elektrociepłowni biogazowej. Ponadto, po uzyskaniu stosownych danych odnośnie ilości zgromadzonych odpadów oraz zagrożeniu jakie one niosą dla środowiska i mieszkańców, skarżący wystąpił do Burmistrza z wnioskiem o wstrzymanie działań w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację ww. przedsięwzięcia do czasu usunięcia odpadów zgromadzonych na terenie przyszłej inwestycji.
Postanowieniem znak [...] z dnia [...] października 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a., orzekło o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.
W uzasadnieniu orzeczenia wskazało, iż wnioskiem z dnia [...] lipca 2013 r. stowarzyszenie na podstawie ustawy z dnia z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r., Nr 199, poz. 1227 ze zm., zwana dalej: "ustawą środowiskową") wniosło o dopuszczenie go do udziału jako podmiotu na prawach strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie usunięcia odpadów zgromadzonych na terenie G., ul. [...]. W uzasadnieniu wniosku stowarzyszenie podniosło, że odpady zgromadzone są na terenie planowanej inwestycji - elektrociepłowni biogazowej, co do której stowarzyszenie bierze udział w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację tego przedsięwzięcia. Ponadto postępowanie w sprawie usunięcia przedmiotowych odpadów toczy się z inicjatywy stowarzyszenia, które wystąpiło w tej sprawie z wnioskiem do WIOŚ.
Kolegium podało, iż przedmiotowe postępowanie w sprawie usunięcia odpadów zostało wszczęte przez organ I instancji z urzędu, a nie na wniosek stowarzyszenia, po uzyskaniu informacji od WIOŚ, który to o problemie z odpadami poinformowany został przez stowarzyszenie. Postępowanie w sprawie usunięcia odpadów jest oddzielnym postępowaniem od postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrociepłowni biogazowej, planowanej na nieruchomości, na której zgromadzone są przedmiotowe odpady, w którym stowarzyszenie bierze udział, jako podmiot na prawach strony. W takim przypadku stowarzyszenie w ramach konstrukcji uczestnika na prawach strony może wnosić o dopuszczenie do już wszczętego z urzędu postępowania w sprawie usunięcia odpadów.
Kolegium zauważyło, że organ I instancji prawidłowo uznał, iż przedmiotowy wniosek skarżącego podlega rozpoznaniu w oparciu o art. 31 k.p.a., a nie na podstawie art. 44 ustawy środowiskowej, zgodnie z którym organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony. Przepis ten nie ma jednak zastosowania w postępowaniu dotyczącym usunięcia odpadów, bowiem ten rodzaj postępowania nie wymaga udziału społeczeństwa. Zatem stowarzyszenie może wnosić o dopuszczenie do toczącego się postępowania w sprawie usunięcia odpadów jeżeli wykaże, że jest to uzasadnione jego celami statutowymi i gdy przemawia za tym interes społeczny. Jak wynika bowiem z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie. Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3).
Kolegium wyjaśniło, iż stosownie do powołanego wyżej art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., warunkiem dopuszczenia do udziału w postępowaniu jest więc jednoczesne spełnienie obu wskazanych w nim przesłanek. Niespełnienie chociażby jednej z nich powoduje, że organ administracji nie uwzględni żądania organizacji. W ocenie Kolegium, w niniejszej sprawie występuje pierwsza z wymienionych w art. 31 § 1 k.p.a. przesłanka, iż cele statutowe stowarzyszenia uzasadniają dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Zgodnie bowiem z pkt [...] Regulaminu stowarzyszenia z dnia [...] sierpnia 2012 r., celem Stowarzyszenia jest: "działanie na rzecz ochrony środowiska oraz zrównoważonego rozwoju". Terenem działania stowarzyszenia jest obszar Rzeczypospolitej Polskiej (pkt [...] Regulaminu). Stowarzyszenie realizuje swoje cele między innymi poprzez podejmowanie działań na rzecz zagospodarowania i redukcji odpadów (pkt [...] Regulaminu) oraz poprzez włączanie się do prac organów administracji państwowej, władz samorządowych oraz instytucji opiniodawczych i kontrolnych związanych z ochroną środowiska, a także występowanie na prawach strony jako reprezentanta interesu (faktycznego lub prawnego) o charakterze społecznym w postępowaniach administracyjnych i procesach sądowych (pkt [...] Regulaminu).
W ocenie Kolegium, w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzi druga określona w art. 31 § 1 k.p.a. przesłanka, warunkująca dopuszczenie stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na jego żądanie, tj. nie przemawia za tym interes społeczny. Uzasadniając swoje żądanie stowarzyszenie wskazało we wniosku, że odpady zgromadzone są na terenie planowanej inwestycji - elektrociepłowni biogazowej, a stowarzyszenie bierze udział w postępowaniu administracyjnym dotyczącym tej inwestycji. Stwierdziło także, iż postępowanie w sprawie usunięcia przedmiotowych odpadów toczy się z jego inicjatywy, gdyż wystąpiło w tej sprawie z wnioskiem do WIOŚ. Podobna argumentacja przedstawiona została także w zażaleniu na postanowienie, gdzie skarżący podnosił, że po uzyskaniu stosownych danych odnośnie ilości zgromadzonych odpadów oraz zagrożeniu, jakie one niosą dla środowiska i mieszkańców, wystąpiło do Burmistrza z wnioskiem o wstrzymanie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, polegającego na budowie elektrociepłowni biogazowej do czasu usunięcia odpadów zgromadzonych na terenie G.
Kolegium stwierdziło, że ogólnikowość zgłoszonego przez skarżącego żądania nie wskazuje jednoznacznie na związek pomiędzy celami działania stowarzyszenia
a przedmiotem postępowania, do którego żąda dopuszczenia w powiązaniu z interesem społecznym. Brak jest określenia interesu społecznego skonkretyzowanego w danej sprawie indywidualnie, przy uwzględnieniu jej realiów i uwarunkowań. Stowarzyszenie winno także uprawdopodobnić, że jego udział przyczyni się do lepszego wypełnienia przez prowadzone postępowanie administracyjnego jego celów, czego nie wykazało. W ocenie Kolegium, uczestniczenie przez stowarzyszenie jako podmiotu na prawach strony w aktualnie toczącym się, odrębnym postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, polegającego na budowie elektrociepłowni biogazowej planowanej na nieruchomości, na której zgromadzone są przedmiotowe odpady, a także poinformowanie w związku z tym postępowaniem WIOŚ o znajdujących się na terenie planowanej inwestycji odpadach, nie przesądza samo w sobie o istnieniu interesu społecznego, uzasadniającego dopuszczenie stowarzyszenia do prowadzonego postępowania w sprawie usunięcia odpadów.
Wyjaśniło następnie, iż pojęcie "interesu społecznego" nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, tak więc w każdej sprawie indywidualnej podlega ono wykładni organu, do którego żądanie oparte na art. 31 § 1 k.p.a. zostało skierowane. W związku z tym organizacja społeczna występująca z takim żądaniem powinna starać się w każdej sprawie wykazać, że za dopuszczeniem jej do postępowania przemawia interes społeczny, a ocena wystąpienia tej przesłanki należy do organu administracji. Zweryfikowania wniosku nie można utożsamiać z udowodnieniem przez organ okoliczności przemawiających za istnieniem interesu społecznego. Dodatkowo trzeba mieć na względzie, że ogólnikowość argumentacji nie stanowi braku wniosku, a rzeczą organu administracji publicznej jest zweryfikowanie, czy argumentacja przedstawiona przez organizację społeczną wskazuje na istnienie interesu społecznego, przemawiającego za dopuszczeniem jej do udziału w postępowaniu. Argumentacja świadcząca o tym, że za dopuszczeniem organizacji społecznej do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny, powinna wynikać z pisma. Ponadto interes organizacji społecznej do występowania w cudzej sprawie musi mieć niższą rangę, niż interes strony, zwłaszcza że interes strony przeważnie pozostaje w sprzeczności z interesem organizacji społecznej, przystępującej do postępowania.
Organizacja społeczna powinna wykazać zasadność żądania dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy. Organizacja powinna też wykazać, jakie posiada "kwalifikacje" do występowania w danej konkretnej sprawie. Musi istnieć merytoryczne powiązanie między przedmiotem sprawy a osiągnięciami, specjalizacją działania, a nie tylko celami organizacji społecznej. W niniejszej sprawie stowarzyszenie żadnej z tych okoliczności nie wykazało. Same cele statutowe, tożsame z przedmiotem danej sprawy, są niewystarczające, zaś udział organizacji, która ma tylko w statucie (regulaminie) wpisany cel "ochrona środowiska naturalnego", a nie przedstawia żadnych w tej mierze realnych osiągnięć, jest zbędny.
Konkludując Kolegium stwierdziło, iż podane przez skarżącego okoliczności są ogólne i nie pozwalają na uznanie, że został wykazany związek pomiędzy celami statutowymi stowarzyszenia, a jego interesem społecznym w dopuszczeniu go do udziału w przedmiotowym postępowaniu.
W skardze złożonej do sądu administracyjnego na powołane rozstrzygnięcie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie analizy dowodów mających istotny wpływ na wynik sprawy oraz art. 31 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie skarżącego do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, pomimo spełnienia przez stowarzyszenie wymagań prawnych.
Uzasadniając złożony środek zaskarżenia skarżący podał, iż celem stowarzyszenia jest działanie na rzecz ochrony środowiska oraz zrównoważonego rozwoju. Stowarzyszenie realizuje swoje cele statutowe m.in. przez występowanie na prawach strony jako reprezentanta interesu (faktycznego lub prawnego) o charakterze społecznym w postępowaniach administracyjnych i procesach sądowych. O prowadzonych postępowaniach w ww. zakresie stowarzyszenie dowiaduje się z obwieszczeń umieszczanych przez organy administracji na stronie internetowej, tzw. BiP-u danego organu. W niniejszej sprawie Burmistrz nie umieścił obwieszczenia o wszczęciu przedmiotowego postępowania, przez co uniemożliwił innym podmiotom, czy organizacjom społecznym wzięcie udziału w postępowaniu, naruszając tym samym art. 10 i art. 31 k.p.a.
W tej sytuacji skarżący, działając w dobrej wierze, złożył do Burmistrza wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym w oparciu o ustawę środowiskową, wedle której dopuszczenie stowarzyszenia do udziału w postępowaniu nie wymaga uzasadnienia w zakresie wykazania interesu społecznego, wystarczą odpowiednie zapisy w regulaminie, które zostały określone także w Regulaminie stowarzyszenia, co w niniejszej sprawie nie jest sporne. Jednak po złożeniu wniosku Burmistrz wezwał skarżącego tylko o doręczenie aktualnego Statutu oraz dokumentu potwierdzającego umocowanie przedstawiciela stowarzyszenia do działania w jego imieniu. Nie odniósł się natomiast w ogóle do konieczności wykazania przez stowarzyszenie, iż za jego działalnością przemawia interes społeczny. Na tej podstawie można było jednoznacznie wnioskować, iż przesłanie tych dokumentów będzie wystarczającym czynnikiem do dopuszczenia skarżącego do udziału w postępowaniu na prawach strony.
Skarżący podniósł także, iż z treści postanowienia organu I instancji nie można było jednoznacznie określić, że postępowanie prowadzone jest wyłącznie na podstawie k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Istota sprawy sprowadza się do ustalenia prawidłowości odmowy dopuszczenia skarżącego do udziału w postępowaniu w zakresie usunięcia odpadów z terenu nieruchomości po byłych Zakładach Przetwórstwa Spożywczego w G., a obecnie należących do firmy [...] sp. z o.o. z siedzibą w G., jako podmiotu na prawach strony, z uwagi na niespełnienie przez stowarzyszenie ustawowej przesłanki posiadania interesu społecznego.
Zasadą wynikającą z postępowania administracyjnego jest udział w nim stron, przy czym pojęcie strony definiuje art. 28 k.p.a. Wyjątkiem od tej zasady jest udział w postępowaniu organizacji społecznych, który nie wynika z istnienia po ich stronie własnego interesu prawnego, lecz przemawia za tym wyłącznie interes społeczny. Dodatkowym warunkiem udziału organizacji w określonym postępowaniu administracyjnym jest, aby to dopuszczenie mieściło się w jej celach statutowych. Zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a., warunkiem dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu jest jednoczesne spełnienie obu wskazanych w nim przesłanek: żądanie organizacji społecznej musi mieć uzasadnienie w jej celach statutowych oraz za jej dopuszczeniem do udziału w postępowaniu musi przemawiać interes społeczny.
Niewątpliwie stowarzyszenie spełnia pierwszą przesłankę z art. 31 § 1 k.p.a., ponieważ jego celem jest działanie na rzecz ochrony środowiska m.in. przez podejmowanie działań zmierzających do zagospodarowania i redukcji odpadów (punkt [...] oraz [...] Regulaminu). Dopuszczenie do postępowania administracyjnego organizacji społecznej, której cele statutowe są zbieżne z celami (przedmiotem) konkretnego postępowania administracyjnego można postrzegać jako zwiększenie prawdopodobieństwa lepszego wyjaśnienia okoliczności faktycznych kluczowych dla sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2009 r., II OSK 1038/08, publ. CBOS, wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 maja 2010 r., IV SA/Wa 580/10, Lex nr 675373).
Organizacja społeczna, ubiegająca się o dopuszczenie do udziału w sprawie winna konkretnie i szczegółowo wykazać swój interes społeczny w postępowaniu, uzasadnić potrzebę ochrony obiektywnie istniejącego interesu społecznego, a także wskazać, jak realnie jest w stanie bronić tegoż interesu społecznego. Za udziałem organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym interes społeczny przemawiał będzie tylko wtedy, gdy będzie ona dysponowała wiedzą merytoryczną w kwestiach objętych swoimi celami statutowymi, ale i rozeznaniem w sprawie, w której ma uczestniczyć (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 listopada 2010 r., IV SA/Wa 1925/10, Lex nr 758916).
Przenosząc powyższe zasady na grunt przedmiotowej sprawy należy podnieść, że stowarzyszenie błędnie wskazało we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony podstawę prawną tego dopuszczenia jako art. 44 ustawy środowiskowej, który nie zobowiązuje organizacji do wykazywania interesu społecznego. Zasadnie organy orzekające w sprawie uznały, że powyższa podstawa prawna nie dotyczy postępowania w zakresie usunięcia odpadów, gdyż ten rodzaj postępowania nie wymaga udziału społeczeństwa. Prawidłowo więc Kolegium uznało, że stowarzyszenie do przedmiotowej sprawy może zostać dopuszczone po spełnieniu łącznie przesłanek występujących w art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. Wykładnia tego przepisu winna odbywać się w związku z art. 7 i art. 77 k.p.a. To na organie administracji spoczywa cały ciężar zweryfikowania zasadności dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w konkretnym postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2010 r., II OSK 1339/09, Lex nr 746474). Jeśli więc organ I instancji wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie przez złożenie aktualnego statutu stowarzyszenia, który był organowi niezbędny do ustalenia celów statutowych organizacji społecznej, zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a. (k. [...] akt administracyjnych), to w ocenie Sądu winien zobowiązać stowarzyszenie również do wykazania drugiej przesłanki z tego artykułu. Stowarzyszenie w swoim wniosku nie wypowiadało się w ogóle na ten temat, ponieważ wskazało jego błędną podstawę prawną (art. 44 ustawy środowiskowej), nie wymagającą powoływania się na przesłankę interesu społecznego.
Z treści art. 7 k.p.a. wynika, że organy administracji mają obowiązek podejmować wszelkie czynności (na wniosek lub z urzędu) służące do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli. Jeśli więc organizacja społeczna we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony z własnej inicjatywy nie uprawdopodobni, że poprzez swój czynny udział przyczyni się aktywnie do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów, to winna to uczynić na żądanie organu administracji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 maja 2010 r., IV SA/Wa 580/10, Lex nr 675373). Jednak w przedmiotowej sprawie organ I instancji nie wezwał stowarzyszenia do uzupełnienia wniosku przez wykazanie interesu społecznego, czym uchybił art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. Wzywając stronę do uzupełnienia wniosku co do złożenia aktualnego statutu (regulaminu) i cytując w wezwaniu art. 31 § 1 k.p.a. organ I instancji winien poinformować stronę o konsekwencjach zastosowania tego przepisu, zgodnie z zasadą informowania stron wynikającą z art. 9 k.p.a.
Organy orzekające w sprawie uchybiły powyższym przepisom, nie dając możliwości stowarzyszeniu dokładnego uprawdopodobnienia występowania przesłanki interesu społecznego, przy jednoczesnej ocenie, że ten interes jest wskazany ogólnikowo. Zdaniem Sądu, nie bez znaczenia dla oceny interesu społecznego w przedmiotowej sprawie ma aktywność stowarzyszenia w zainicjowaniu przedmiotowego postępowania, jak również jego działania w toczącej się sprawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, polegającego na budowie elektrociepłowni biogazowej, planowanej na nieruchomości, na której zgromadzone są przedmiotowe odpady.
Mając powyższe na uwadze Sąd uwzględnił skargę, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1, art. 31 § 1 k.p.a.) mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "c" w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone i poprzedzające go postanowienie, orzekając o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a. Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącego organ I instancji winien wezwać stowarzyszenie do wykazania interesu społecznego i dokonać oceny tego wniosku, zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a., uwzględniając wytyczne Sądu zawarte w uzasadnieniu tegoż wyroku.