II SA/Wa 190/14

Uzasadnienie

Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. (dalej jako CWKL) orzeczeniem z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], wydanym na podstawie § 12 ust. 1 i § 28, § 30, § 31 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 12, poz. 75 ze zm.), utrzymała w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. (dalej jako TWKL w B.) z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w sprawie niezdolności [...]. A.B. do zawodowej służby wojskowej oraz zaliczenia go do trzeciej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową.

W uzasadnieniu powyższego orzeczenia CWKL podniosła, iż TWKL w B. w orzeczeniu z dnia [...] września 2013 r. rozpoznała u A.B. stan po częściowej resekcji żołądka i zwichnięcie nawykowe stawu barkowego lewego, przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka, napadowe zaburzenia świadomości do dalszej obserwacji, objawowy zespół bólowy lędźwiowo-krzyżowy na podłożu dyskopatii L5/S1. Na podstawie powyższych schorzeń A.B. uznany został za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej – kategoria N i zaliczony do trzeciej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową i ograniczonej zdolności do pracy. Od powyższego orzeczenia badany złożył odwołanie, wnosząc o uznanie drugiej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową i ograniczonej zdolności do pracy.

Organ odwoławczy, utrzymując orzeczenie RWKL w B. wskazał, że A.B. służbę wojskową pełnił od dnia [...] września 1977 r. do dnia [...] kwietnia 2002 r. i zwolniony został ze służby oraz przeniesiony do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego, a nie ze względów zdrowotnych na mocy orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej. Dopiero blisko półtora roku (piętnaście miesięcy) od daty zwolnienia ze służby wojskowej wystąpił z wnioskiem do Dyrektora WBE w P. o skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej i badanie takie zgodnie z właściwościami odbył w TWKL w P. i na mocy wydanego wtedy w dniu [...] listopada 2003 r. orzeczenia nr [...] z powodu rozpoznanych niżej wymienionych schorzeń: 1. Gruczolaka rak żołądka leczony częściową resekcją żołądka – § 84 p. 1,2. Nawykowego zwichnięcia barku lewego z zespołem bólowym i ograniczeniem ruchowym kończyny – § 78 p. 1, uznany został za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej i zaliczony do drugiej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia – stanowiło o tym schorzenie wymienione wyżej nr 1 - i do trzeciej grupy inwalidów w związku ze służbą wojskową – stanowiło o tym schorzenie nr 2. Komisja wyznaczyła termin badania kontrolnego na wrzesień 2006 r. W kolejno wydanych przez TWKL w P. orzeczeniach w latach 2006 i 2009: nr [...] z dnia [...] września 2006 r. i nr [...] z dnia [...] września 2009 r. te same schorzenia stanowiły tak jak poprzednio o inwalidztwie drugiej grupy z ogólnego stanu zdrowia i o trzeciej grupie w związku ze służbą wojskową.

W czasie obecnego badania kontrolnego we wrześniu 2013 r. w RWKL w B., [...] A.B. odbył stosowne badania i konsultacje specjalistyczne, w tym: gastroenterologiczną (chory po przebytej w 2003 r. częściowej resekcji żołądka z powodu raka żołądka. W kontrolnej gastroskopii wykonanej w [...] w P. – bez cech wznowy. Stan po częściowej resekcji żołądka. Zespolenie prawidłowe, przekrwienie błony śluzowej. Wniosek – stan po częściowej resekcji żołądka z powodu raka. Przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka), neurologicznej (badanie nie wykazało odchyleń, napadowe zaburzenia świadomości do dalszej obserwacji. Nie spełnia kryteriów rozpoznania padaczki. Wymaga specjalistycznej kontroli neurologicznej) i ortopedycznej (badanie potwierdziło nawykowe zwichnięcie stawu barkowego).

W oparciu o przeprowadzone konsultacje specjalistyczne, jak również w oparciu o przedłożone przez samego orzekanego wyniki badań: rtg klatki piersiowej z dnia [...] kwietnia 2013 r. (bez zmian patologicznych), morfologię krwi z dnia [...] lutego 2013 r. (wynik w normie), MR głowy z dnia [...] lutego 2013 r. (bez zmian patologicznych), a także posiłkując się wydanymi wcześniej w latach 2003, 2006 i 2009 przez TWKL w P. orzeczeniami, RWKL w B. wydała w dnia [...] września 2013 r. orzeczenie nr [...], w którym ujęła w grupie A – schorzeń powodujących niezdolność do służby wojskowej:

1. Stan po częściowej recesji żołądka z powodu raka – § 43 pkt 8, § 83 pkt 1,

2. Zwichnięcie nawykowe stawu barkowego lewego – § 77 pkt 1 w grupie B – schorzeń współistniejących,

3. Przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka – § 43 pkt 2,

4. Napadowe zaburzenia świadomości do dalszej obserwacji – § 65 pkt 1,

5. Objawowy zespół bólowy lędźwiowo-krzyżowy na podłożu dyskopatii L5/S – § 62 pkt 1, § 34 pkt 9.

i zaliczyła [...] A.B. do trzeciej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia i do trzeciej grupy inwalidów w związku ze służbą wojskową. Uznała, że przeprowadzone badania i konsultacje specjalistyczne nie dają podstaw do tego, aby uznać orzekanego w chwili obecnej za częściowo niezdolnego do pracy, a tym samym, aby zaliczyć do drugiej grupy inwalidów w związku ze służbą wojskową.

Organ II instancji wskazał, że wykonana gastroskopia i wynik badania histopatologicznego z dnia [...] grudnia 2012 r. nie świadczy o nowym procesie chorobowym i wznowie nowotworowej. Rtg klatki piersiowej – bez zmian patologicznych, wynik morfologii krwi z dnia [...] lutego 2013 r. w normie.

Wnoszący odwołanie nie przedłożył żadnej dokumentacji dotyczącej zaostrzeń procesu chorobowego zarówno schorzeń żołądka i wykonanej jego częściowej resekcji, jak i nawykowego zwichnięcia stawu barkowego lewego. Nie przedłożył żadnej dokumentacji dotyczącej leczenia ambulatoryjnego i szpitalnego tych schorzeń.

Orzeczenie CWKL z dnia [...] listopada 2013 r. stało się przedmiotem skargi A.B. do tutejszego Sądu.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia je poprzedzającego, skarżący zarzucił:

‒ brak wyjaśnienia istniejącego stanu faktycznego, tj. stwierdzenie, iż strona nie jest zdolna do zawodowej służby wojskowej, a jednocześnie jej stan zdrowia w świetle zgromadzonych dokumentów pozwala na ustalenie zmiany grupy inwalidztwa z drugiej na trzecią,

‒ brak uzasadnienia w treści decyzji nr [...] przyczyn i podstaw dla których CKL w W. uznała, że w przypadku nieprzerwanie trwającego inwalidztwa dłużej niż 10 lat dozwolone jest prowadzenie badań kontrolnych,

‒ wady formalne decyzji wskazane w treści uzasadnienia niniejszego odwołania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga na orzeczenie CWKL z dnia [...] listopada 2013 r. utrzymujące w mocy orzeczenie TWKL w B. z dnia [...] września 2030 r., w zakresie dotyczącym określenia inwalidztwa oraz związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), bowiem sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia w tym zakresie nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny w tezach wyroku z dnia 9 marca 2005 r., sygn. I OSK 1203/04 (dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl), wskazał, że wojskowe komisje lekarskie orzekają w dwóch reżimach prawnych, stąd orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie grupy.

Pierwsza grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy – zdolność do służby wojskowej.

Natomiast drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego. Podstawę takich orzeczeń stanowią w obecnym stanie prawnym przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 ze zm.), ustawa z 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2003 r. Nr 83, poz. 760 ze zm.), czy wreszcie ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.).

Te orzeczenia poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zaopatrzenia emerytalnego. Dzieje się tak dlatego, że decyzje administracyjne w tych sprawach wydawane są nie przez wojskowe komisje lekarskie, lecz przez inne organy (wojskowy organ emerytalny lub ZUS). Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych postępowaniach mają natomiast wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego, jako jedna z przesłanek rozstrzygnięcia sprawy i nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

Biorąc zatem pod uwagę te dwa reżimy prawne wskazać należy, iż od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia schorzeń danej osoby oraz ich związku ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje.

Potwierdzeniem powyższego stanowiska jest utrwalony w orzecznictwie administracyjnym pogląd, że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową (vide: uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r., sygn. akt III ZP 9/99, OSNP 2000/5/167). Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt OSA 1/100 (ONSA 2001/2/47) w odniesieniu do orzeczenia w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i związku ze służbą wojskową stwierdzonych schorzeń dla m.in. celów zaopatrzenia emerytalnego (rentowego), stwierdzając, że w tych sprawach skarga nie przysługuje. Na tle przytoczonego stanu prawnego stanowisko to jest nadal aktualne, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1203/04.

W niniejszej sprawie A.B. zaskarżył w całości orzeczenie CWKL – w tym w zakresie dotyczącym określenia grupy inwalidztwa oraz ustalenia związku schorzenia ze służbą wojskową. Na tę kategorię orzeczeń Komisji, jak już wyżej wskazano, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje, a zatem Sąd stwierdził niedopuszczalność skargi w tym zakresie.

Uznając za dopuszczalną skargę na orzeczenie CWKL w zakresie dotyczącym określenia zdolności do służby wojskowej Sąd stwierdził, że skarga w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie TWKL w B. nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.

W przedmiotowej sprawie skarżący nie kwestionuje orzeczenia w części stwierdzającej trwałą niezdolność do służby – kategoria N.

Natomiast ocena, czy rozpoznane schorzenie pozostaje w związku z pełnioną służbą wojskową i czy w związku, z tym zgromadzono w postępowaniu odpowiednią dokumentację, pozostaje poza kompetencjami sądów administracyjnych.

Dodać należy, że tryb postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi uregulowany w przepisach rozporządzenia wykonawczego Ministra Obrony Narodowej, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 5 ust. 8 i ust. 9 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ma charakter szczególny i w związku z tym nie mają do niego zastosowania w pełni rygory Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd nie jest uprawniony do oceny fachowości przeprowadzonych u skarżącego badań oraz prawidłowości ustaleń Komisji w zakresie stwierdzonych u niego schorzeń.

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że RWKL w B., po przeprowadzeniu stosownych badań i uwzględnieniu danych wynikających z dokumentacji leczenia, wydała w dniu [...] września 2013 r. orzeczenie nr [...], w którym ustaliła występowanie u [...] A.B. następujących schorzeń:

Schorzeń powodujących niezdolność do służby wojskowej, tj.:

1. stanu po częściowej resekcji żołądka z powodu raka – § 43 pkt 8, § 83 pkt 1 zał. nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2010 r. Nr 15, poz. 80 z późn. zm.),

2. zwichnięcia nawykowego stawu barkowego lewego – § 77 pkt 1 zał. nr 1 do wymienionego rozporządzenia.

B. Schorzeń współistniejących tj.:

3. przewlekłego zapalenia błony śluzowej żołądka – § 43 pkt 2 zał. nr 1 do wymienionego rozporządzenia,

4. napadowych zaburzeń świadomości do dalszej obserwacji – § 65 pkt 1 zał. nr 1 do wymienionego rozporządzenia,

5. objawowego zespołu bólowego lędźwiowo-krzyżowego na podłożu L5/S1 – § 62 pkt 1, § 34 pkt 9 zał. nr 1 do wymienionego rozporządzenia.

Centralna Wojskowa Komisja Lekarska, rozpatrując wniesione odwołanie, oparła się zgodnie z postanowieniami § 31 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 12, poz. 75 ze zm.), na dokumentach znajdujących się w aktach sprawy.

Na podstawie tych dokumentów wydała w dniu [...] listopada 2013 r. orzeczenie nr [...], którym utrzymała w mocy orzeczenie RWKL w B. nr [...] z dnia [...] września 2013 r. W uzasadnieniu orzeczenia CWKL wskazała, że w czasie badań kontrolnych orzekanego w miesiącu wrześniu 2013 r., wykonanych na zlecenie RWKL, nie stwierdzono przesłanek stanowiących podstawy do uznania go za częściowo niezdolnego do pracy oraz zaliczenia do II grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową.

W przedmiotowej sprawie kwestionowane jest orzeczenie CWKL, utrzymujące w mocy orzeczenie RWKL w B., w którym orzeczono ustaloną wcześniejszymi orzeczeniami wojskowych komisji lekarskich niezdolność skarżącego do zawodowej służby wojskowej, pomimo obniżenia grupy inwalidztwa z powodu wyleczenia, stwierdzonego poprzednimi orzeczeniami wojskowych komisji lekarskich, gruczolaka żołądka leczonego częściową resekcją żołądka. Zauważyć należy, że wymienione w orzeczeniu RWKL schorzenia, powodujące niezdolność orzekanego do służby wojskowej, zgodnie z postanowieniami § 43 pkt 8, § 77 pkt 1 i § 83 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U z 2010 r. Nr 15, poz. 80 ze zm.), powodują niezdolność orzekanego do służby wojskowej. Fakt występowania u skarżącego tych schorzeń został potwierdzony w toku badań lekarsko-specjalistycznych wykonanych na zlecenie RWKL a także znajduje potwierdzenie w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy.

Podzielić należy ocenę organu, iż z postanowień § 17 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 12. poz. 76 ze zm.) wynika, iż komisja ta orzeka o zdolności do czynnej służby wojskowej na zasadach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 5 ust. 8 i ust. 9 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90 poz. 593 ze zm.). Przepisem tym jest przywołane wyżej rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Stwierdzone orzeczeniem RWKL schorzenia w postaci stanu po częściowej resekcji żołądka z powodu raka i zwichnięcie nawykowe stawu barku lewego zgodnie z postanowieniami § 43 pkt 8, § 83 pkt 1 i § 77 pkt 1 załącznika nr 1 do wymienionego rozporządzenia, powodują konieczność uznania skarżącego za niezdolnego do służby wojskowej. Stąd zarzut skargi o błędnym nieprzywróceniu zdolności do służby zawodowej w sytuacji określenia stwierdzonej u niego grupy inwalidztwa nie znajduje uzasadnienia. Podkreślić należy, iż skarżący w odwołaniu od orzeczenia RWKL, skierowanym do CWKL wywodzi i uzasadnia żądanie przyznania mu II grupy inwalidztwa, a nie przywrócenia do zawodowej służby wojskowej w sytuacji występowania u niego inwalidztwa III grupy, zaś z postanowień § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, wynika, iż żołnierz zawodowy uznany za całkowicie niezdolnego do zawodowej służby wojskowej ze względu na stan zdrowia jest uznany za inwalidę. W tym stanie rzeczy orzeczenie ustalające niezdolność orzekanego do zawodowej służby wojskowej uznać należy za w pełni uzasadnione.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r, poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.