III SA/Łd 153/14

Uzasadnienie

III SA/Łd 153/14

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy Decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] orzekającą o zameldowaniu na pobyt stały A. K., R. K. oraz małoletniej M. K. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Ł.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

W dniu 31 stycznia 2013 r A. K. i R. K. złożyli druki zgłoszenia pobytu stałego dla siebie i małoletniej córki M. K. w lokalu nr 10 przy ul. [...] w Ł. Zameldowaniu sprzeciwił się właściciel lokalu A Sp. z o.o. z siedzibą w W. wskazując, że wnioskodawcy od 2005 r. zajmują lokal pomimo wygaśnięcia umowy jego najmu. Od 2006 r. pomiędzy stronami umowy toczy się spór przed sądem powszechnym o eksmisję wnioskodawców z przedmiotowego lokalu oraz o zapłatę za bezumowne korzystanie z lokalu.

Z uwagi na powyższe Prezydent Miasta Ł. wszczął w dniu 31 stycznia 2013 r. postępowanie administracyjne.

Następnie decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. orzekł o zameldowaniu wnioskodawców na pobyt stały pod wskazanym adresem.

Wskutek rozpatrzenia odwołania właściciela lokalu, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Jednocześnie zalecił przeprowadzenie dowodu z oględzin lokalu oraz przesłuchanie sąsiadów wnioskodawców, na okoliczność ich zamieszkiwania w lokalu w dacie dokonania czynności meldunkowej.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia 18 października 2013 r. Prezydent Miasta Ł. orzekł o zameldowaniu na pobyt stały A. K., R. K. oraz małoletniej M. K. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Ł. Uzasadniając wskazał, że wprawdzie nie przeprowadzono dowodu z oględzin lokalu z uwagi na fakt, nieudostępnienia przez wnioskodawców lokalu, jednak przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, a w szczególności dowody z przesłuchania świadków - sąsiadów zamieszkujących w nieruchomości przy ul. [...] w Ł. oraz uzyskana informacja Policji wykazały, że A. i R. K. wraz z małoletnią córką od wielu lat mieszkają w przedmiotowym lokalu. Fakt przebywania wnioskodawców w przedmiotowym lokalu potwierdza także nieprawomocny wyrok eksmisyjny, który nakazuje rodzinie K. opróżnienie spornego lokalu. Mając na uwadze, że zameldowanie odnosi się do stanu faktycznego, a nie prawnego oraz nie stanowi formy kontroli legalności zamieszkania i pobytu , czy też posiadania prawa do lokalu i korzystania z niego, organ I instancji uznał, że faktyczne przebywanie wnioskodawców pod wskazanym adresem uzasadnia ich zameldowanie zgodnie z wnioskiem.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A Sp. z o.o. z siedzibą w W. Pełnomocnik skarżącej zarzucając naruszenie art. 9 ust. 2a i art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz naruszenie art. 6, art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez wydane decyzji o odmowie zameldowania ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W ocenie skarżącej samo stwierdzenie przebywania pod wskazanym adresem nie jest wystarczające do zameldowania. Konieczną przesłanką jest również potwierdzenie pobytu przez osobę dysponującą tytułem prawnym do lokalu. Uzasadniając zarzut naruszenie przepisów postępowania pełnomocnik skarżącej wskazał, że organ nie przeprowadził oględzin spornego lokalu. Ponadto według wiedzy skarżącej wnioskodawcy obecnie koncentrują swoje centrum życiowe w lokalu przy ul. [...] m. [...] w Ł., co potwierdza wskazanie tego adresu jako adresu do korespondencji w pełnomocnictwie udzielonym przez A. K. R. K.. Zdaniem pełnomocnika skarżącej nie może być również mowy o zamiarze stałego pobytu w przedmiotowym lokalu w sytuacji orzeczenia przez sąd w stosunku do rodziny K. eksmisji ze spornego lokalu. Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że zameldowanie rodziny K. nie może sankcjonować samowoli. Tylko bowiem pobyt legalny uprawnia do zameldowania wnioskodawcy w trybie art. 9 ustawy.

Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powołując się na przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które stanowiły podstawę materialnoprawną wydania decyzji wskazał, że przesądzające znaczenie dla zameldowania osoby w lokalu ma stan faktyczny, a nie uprawnienie do lokalu i do przebywania w nim, gdyż zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym. W niniejszej sprawie zebrany materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że A. i R. K. wraz z małoletnią córką przebywają i zamieszkują od lat w spornym lokalu. Na powyższe wskazują w szczególności zeznania świadków, jak również wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi I Wydział Cywilny z dnia [...] r., sygn. akt [...], który nakazuje w/w opuszczenie spornego lokalu. Jednocześnie Sąd na mocy powyższego wyroku przyznał stronom prawo do lokalu socjalnego i wstrzymał opróżnienie spornego lokalu do czasu złożenia przez Miasto Ł. oferty najmu lokalu socjalnego. Powyższy wyrok jest nieprawomocny. Do dnia wydania zaskarżonej decyzji wnioskodawcy nie otrzymali także oferty najmu lokalu socjalnego. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji uznał je za bezzasadne. Przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło przeniesienia centrum życiowego wnioskodawców do lokalu przy ul. [...] w Ł. Natomiast fakt nieprzeprowadzenia oględzin spornego lokalu pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, gdyż fakt przebywania wnioskodawców w przedmiotowym lokalu potwierdzają inne, wyżej wspomniane dowody.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. zarzucił naruszenie art. 11 ust. 2, art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 6, art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając ponowił argumenty powołane w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podkreślił, że zameldowanie nie może sankcjonować samowoli, tj. nielegalnego, bez zgody właściciela zamieszkiwania w sporny lokalu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz stosownie do art. 3 § 1 i 2 pkt 2 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej, w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Oznacza to kontrolę rozstrzygnięć organów administracji publicznej w zakresie ich zgodności z prawem materialnym i procesowym. Czyni się to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sądowa kontrola legalności orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, ale rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Jak stanowi art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993) – dalej powoływanej jako ustawa, ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, dotyczących obowiązku wojskowego, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach. Jak słusznie podkreślały organy - w zakresie zameldowania - ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy przy zameldowaniu na pobyt stały osoba zgłaszająca przedstawia potwierdzenie pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, oraz, do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu. Potwierdzenia faktu pobytu osoby w lokalu dokonuje się na formularzu meldunkowym w formie czytelnego podpisu z oznaczeniem daty jego złożenia. Dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do lokalu może być umowa cywilnoprawna, wypis z księgi wieczystej, decyzja administracyjna, orzeczenie sądu lub inny dokument poświadczający tytuł prawny do lokalu. Natomiast zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu.

Jak przewiduje art. 47 ust. 1 ustawy organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy (art. 47 ust. 2 ustawy).

Podkreślenia również wymaga, że aktualny stan prawny obowiązujący w sprawach dotyczących zameldowania, czy wymeldowania jest wynikiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2002 r., K 20/01, którym uznano art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych ( w ówczesnym brzmieniu) za niekonstytucyjny w zakresie związania zameldowania z legitymowaniem się prawem do lokalu.

Trybunał jednoznacznie wypowiedział się za ewidencyjnym charakterem czynności meldunkowych, niepozostających w związku z prawem do lokalu oraz niedopuszczalnością wymagania od osoby podlegającej zameldowaniu uzyskania zgody właściciela lokalu. Trybunał Konstytucyjny wyeksponował rejestracyjny charakter meldunku i wskazał, że przedmiotem rejestru jest jedynie "przebywanie", a nie – "uprawnienie" do lokalu. "Ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu".

W rezultacie w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że ewidencja ludności jest jedynie rejestracją stanu faktycznego i nie stanowi kontroli w zakresie posiadania prawa do korzystania z lokalu.

Celem postępowania dotyczącego realizacji obowiązku meldunkowego jest zapewnienie zgodności zapisów ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu osób, na których ciąży obowiązek zameldowania lub wymeldowania się. Dlatego też podstawę do zameldowania stanowi ustalenie czy osoba zgłaszająca przebywa pod danym adresem. Z uwagi na cel, jakiemu służy obowiązek meldunkowy, ustawodawca wprowadził jedynie warunek przedstawienia potwierdzenia pobytu w lokalu jako okoliczności faktycznej. Jeżeli właściciel bądź inna osoba dysponująca prawem do lokalu nie może lub nie chce poświadczyć tej okoliczności, wówczas organ administracji, działając na podstawie art. 47 ust. 2 cyt. ustawy przeprowadza postępowanie wyjaśniające. Oznacza to, że brak potwierdzenia pobytu w lokalu przez jego właściciela, ale też brak zgody właściciela na zameldowanie nie stanowi negatywnej przesłanki do dokonania zameldowania. Decydujące jest zatem to, czy fakt pobytu oznaczonej osoby w konkretnym lokalu znajdzie potwierdzenie w dowodach przeprowadzonych w postępowaniu administracyjnym.

Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Ke 221/10, że niewyrażenie zgody przez właściciela nieruchomości na zameldowanie czy też brak potwierdzenia przez niego faktu przebywania ma takie tylko znaczenie, że organ w takiej sytuacji z reguły nie dokonuje zameldowania poprzez podjęcie czynności materialno-technicznej, ale poprzez wydanie na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy stosownej decyzji. W niniejszej sprawie właśnie zaistniała taka sytuacja, gdyż właściciel lokalu nie zgadzał się na dokonanie zameldowania. Niezbędne było zatem rozstrzygniecie sprawy poprzez wydanie decyzji administracyjnej.

Jako prawidłowe należy uznać stwierdzenie, że w przedmiotowym lokalu znajdowało się centrum życiowe wyżej wymienionych. Potwierdza to zgromadzony przez organy materiał dowodowy w szczególności zeznania samych wnioskodawców, świadków - sąsiadów: A. R., J.R. i M. B. oraz informacja z dnia 10 września 2013r. podpisana przez Kierownika Rewiru Dzielnicowych II Wydziału Prewencji II Komisariatu Policji Komendy Miejskiej Policji w Ł. K. S.. Wszyscy świadkowie potwierdzili fakt zamieszkiwania rodziny K. w spornym lokalu, a funkcjonariusz Policji w sporządzonej notatce poinformował, że podczas wizyty w lokalu w dniu 29 sierpnia 2013r. stwierdził, że mieszkanie jest umeblowane i znajdują się w nim rzeczy osobiste wnioskodawców. Ustalenia te znalazły wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Stąd zarzuty skarżącej naruszenia przepisów Kodeksu podstępowania administracyjnego nie znajdują oparcia. Sąd przychyla się do stanowiska organów, że wobec zgromadzonego materiału dowodowego nieprzeprowadzenie w wyznaczonym terminie oględzin spornego mieszkania nie ma istotnego znaczenia dla prawidłowości rozstrzygnięcia. Tym bardziej, że wnioskodawcy odwołali termin oględzin uzasadniając to faktem wniesienia skargi od decyzji Wojewody [...] z dnia [...]., do WSA w Łodzi. Nie zasługuje również na uwzględnienie argument strony skarżącej o przeniesieniu centrum życiowego wnioskodawców do lokalu przy ul. [...]. Na tę okoliczność strona skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, a pełnomocnik na rozprawie oświadczył, że podstawą takiego twierdzenia był fakt podania przez A. K. adresu przy ul. [...] jako adresu do korespondencji.

Należy także podnieść, że skarżąca w toku postępowania administracyjnego przede wszystkim eksponowała okoliczność, że jest właścicielem lokalu i nie wyraża zgody na zameldowanie wskazanych osób, a argumentacja dotyczyła głównie sytuacji prawnej lokalu. Należy więc jeszcze raz podkreślić, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych zameldowanie w drodze decyzji administracyjnej nie wymaga zgody właściciela lokalu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2008 r. IV SA/Wa 2206/07, baza Lex nr 563062; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 lipca 2008 r. II SA/Sz 276/08, baza Lex nr 565964).

Na marginesie zastrzec należy, że oczywiście pobyt osoby ubiegającej się o zameldowanie w lokalu musi mieć charakter legalny. Instytucja zameldowania nie może bowiem sankcjonować działań sprzecznych z prawem (por. wyrok NSA z 25 września 2008 r., II OSK 1069/07, wyrok NSA z 16 grudnia 2008 r., II OSK 1625/07).

Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organy dokonały właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę podjętych rozstrzygnięć również w tym kontekście. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wnioskodawcy ubiegający się o zameldowanie zamieszkali w spornym lokalu w lipcu 2001r. na podstawie zawartej umowy za wiedzą i zgodą właściciela lokalu.

Nie zmienia również oceny sądu co do legalności zaskarżonej decyzji podnoszony przez stronę skarżącą argument o bezpodstawności twierdzenia wnioskodawców co do zamieszkiwania w spornym lokalu z zamiarem stałego pobytu wobec wydania względem rodziny K. wyroku eksmisyjnego. Przede wszystkim w dacie wydania zaskarżonej decyzji wyrok ten był nieprawomocny, a dodatkowo zawierał rozstrzygnięcie umożliwiające zamieszkiwanie w spornym lokalu do czasu przedstawienia wnioskodawcom oferty najmu lokalu socjalnego.

Reasumując podzielić należy stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 stycznia 2013r. sygn. akt II OSK 1595/11, (publ. na stronie internetowej www.nsa.gov.pl), iż ewidencja ludności służąca rejestrowaniu pobytu ma charakter wyłącznie porządkowy, co oznacza, że zameldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu, ani tym samym prawa do przebywania w nim. Jedynie stwierdzenie faktu przebywania w lokalu winno być kryterium rozstrzygającym o zameldowaniu, a podstawę do wymeldowania stanowi ustalenie przez właściwy organ faktu opuszczenia lokalu. Dla osoby zgłaszającej się do zameldowania, jak też dla organu dokonującego czynności zameldowania, wystarczający jest potwierdzony miarodajnym dowodem fakt przebywania w lokalu z określonym zamiarem. Okoliczności te nie budzą wątpliwości zwłaszcza w związku z nowym brzmieniem art. 10 ust. 2 ustawy obowiązującym od 1 stycznia 2013r.

Wbrew zarzutom skarżącej ewidencja ludności polega na rejestracji stanu faktycznego (zamieszkiwania), a nie rejestracji czy ustalaniu stanu prawnego (własnościowego) danego lokalu. Nawet jeśli z materiału dowodowego wynika, że osoba ubiegająca się o zameldowanie nie ma praw do lokalu, ale w nim zamieszkuje, organ ma obowiązek dokonania rejestracji tego faktu w ewidencji. Obowiązek zameldowania takiej osoby ciąży na organie nawet wtedy gdy zapadł wobec tej osoby prawomocny wyrok eksmisyjny, jeżeli wyrok ten nie został do dnia wydania decyzji o zameldowaniu wykonany. Oczywistym jest, iż instytucja zameldowania nie może sankcjonować samowoli, a więc sytuacji będącej następstwem naruszenia posiadania czy wręcz przestępstwa polegającego na naruszeniu miru domowego; nie można przecież czerpać uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2008 r., sygn. akt II OSK 1069/07, Lex Nr 498330). Jednak w przedmiotowej sprawie, co wykazano wyżej taka okoliczność nie występuje.

Zdaniem Sądu organy właściwie oceniły materiał dowodowy i prawidłowo zastosowały powołane w podstawie prawnej przepisy. Wobec powyższego sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.