II SA/Wa 127/14

Uzasadnienie

Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 18 ust. 5 pkt 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2012 r., poz. 576), utrzymał w mocy decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] września 2013 r. nr [...], cofającą J. D. pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Komendant Główny Policji wskazał, iż w sierpniu 2013 r. organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia J. D. pozwolenia na broń palną myśliwską, czego powodem było uzyskanie informacji o naruszeniu przez niego przepisów dotyczących zasad przechowywania, noszenia oraz ewidencjonowania broni i amunicji, o których mowa w art. 32 ustawy o broni i amunicji. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, iż w dniu [...] sierpnia 2013 r. J. D. zgłosił kradzież m.in. broni myśliwskiej typu [...] nr [...], która znajdowała się w ogólnodostępnej, niezabezpieczonej piwnicy jego domu.

Uznając, że kradzież broni była wynikiem naruszenia zasad dotyczących przechowywania broni i amunicji, [...] Komendant Wojewódzki Policji cofnął wymienionemu pozwolenie na broń palną myśliwską, wskazując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia przepis art. 18 ust. 5 pkt 4 ustawy o broni i amunicji.

Od tej decyzji odwołanie złożył ustanowiony przez stronę pełnomocnik. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji pełnomocnik strony zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na wynik tej decyzji poprzez pominięcie obiektywnych okoliczności, które tłumaczą stronę z faktu pozostawienia broni w piwnicy, a mianowicie gwałtownego pogorszenia stanu zdrowia wskutek doznanej [...]. Zdaniem strony, organ I instancji dopuścił się ponadto naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., z uwagi na brak wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, jak np. właściwości osobistych strony, jej postępowania przed i po utracie broni, opinii środowiskowej. Brak powyższych ustaleń spowodował, że organ I instancji nie dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego w aspekcie stwierdzenia, czy zostały udowodnione okoliczności uzasadniające cofnięcie stronie pozwolenia na podstawie fakultatywnej przesłanki z art. 18 ust. 5 pkt 4 ustawy o broni i amunicji. Pełnomocnik podkreślił również, że strona co do zasady prawidłowo przechowywała broń, ponieważ trzymała ją w metalowym sejfie wyposażonym w zamki atestowane, który znajduje się w odrębnym zamkniętym pomieszczeniu. Do odwołania pełnomocnik dołączył pozytywnie o stronie świadczące dowody, tj. opinię moralną wydaną przez miejscowego proboszcza, opinię Koła Gospodyń Wiejskich w G., opinię z Koła Łowieckiego [...] w B., opinię Nadleśnictwa T. oraz podziękowanie dla strony od dyrekcji szkół i przedszkoli.

Komendant Główny Policji uznał odwołanie za niezasadne i rozstrzygnięciem z [...] listopada 2013 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, iż prawo do posiadania broni jest uprawnieniem wyjątkowym. Dlatego też od posiadaczy broni organy Policji wymagają poszanowania porządku prawnego i przestrzegania przepisów prawa, w szczególności przepisów ustawy o broni i amunicji. Z przepisów tych jednoznacznie wynika, jakie są warunki przechowywania broni.

Nie stanowią więc dla strony usprawiedliwienia argumenty, iż broń stale przechowywana była w sejfie wyposażonym w zamek atestowany. Nie zmienia to bowiem faktu, iż broń została skradziona, ponieważ strona nie dołożyła należytej staranności w prawidłowym jej zabezpieczeniu, pozostawiając ją w piwnicy, do której był łatwy dostęp. Jej nieodpowiedzialne zachowanie doprowadziło więc do sytuacji, w której broń dostała się w ręce osoby (osób) nieuprawnionych, będących przy tym - biorąc pod uwagę okoliczności utraty broni - przestępcami. Okoliczności, w których strona pozostawiła broń, tj. nagłe pogorszenie stanu zdrowia w wyniku doznanej [...], nie może stanowić usprawiedliwienia dla tej sytuacji, bowiem broń została pozostawiona przez nią, bez zabezpieczenia wymaganego przepisami prawa, w piwnicy na całą noc, a ona miała świadomość, iż to pomieszczenie jest ogólnie dostępne dla osób trzecich, a zatem złodziej nie miał trudności z przedostaniem się do tego pomieszczenia. Ponadto odruchem posiadacza broni powinno być nawet w takiej sytuacji zabranie broni ze sobą, aby w ten sposób osobiście ją nadzorować. Trudno zatem przyjąć tłumaczenia, iż w żadnym stopniu strona nie ponosi odpowiedzialności za kradzież broni. Z całą pewnością tego nie chciała, z uwagi na wiek i doświadczenie życiowe powinna sobie zdawać sprawę z możliwych konsekwencji lekkomyślności w zabezpieczeniu swojego mienia (okazja czyni złodzieja). Niewątpliwie zatem, gdyby strona dołożyła należytej staranności w prawidłowym zabezpieczeniu broni, to zapewne nie doszłoby do jej utraty, o czym przekonuje fakt kradzieży tylko broni niezabezpieczonej we właściwy sposób.

Organ odwoławczy podkreślił, iż prawo do posiadania broni ma charakter szczególny - dostęp do niego, z woli ustawodawcy, podlega ścisłej reglamentacji i nie każdy może je uzyskać. Dlatego też ustawodawca na osoby, które pozwolenie na broń otrzymały, nałożył określone obowiązki w zakresie jej przechowywania. Ich celem - z uwagi na skutki mogące wynikać dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego z przedostania się broni w ręce osób nieuprawnionych - jest właśnie utrudnienie lub uniemożliwienie wejścia w posiadanie broni osobom, które mogą ją wykorzystywać sprzecznie z celami bezpieczeństwa i porządku publicznego, np. do popełniania przestępstw.

Odwołujący się, pozostawiając broń w piwnicy, ułatwił osobom niepowołanym, tj. przestępcom, dostęp do niej, a tym samym ułatwił jej kradzież. Zaś w interesie publicznym nie leży zachowanie mu prawa do posiadania broni, skoro swoim postępowaniem spowodował, iż broń znalazła się w rękach przestępcy lub przestępców, która to okoliczność ma negatywne skutki dla interesu bezpieczeństwa i porządku publicznego, niezależnie od pozytywnych działań wymienionego na rzecz społeczności lokalnych, które to działania niewątpliwie zasługują na uznanie, ale nie uchroniły go przed opisaną lekkomyślnością.

Komendant Główny Policji zasygnalizował, iż organy Policji stosują bardzo rygorystyczną politykę w stosunku do osób, które swoim postępowaniem (zaniedbanie zgodnego z prawem przechowywania broni i amunicji) doprowadziły do utraty broni, zwłaszcza w sytuacjach, gdy broń nie została odnaleziona - wówczas za słuszne i celowe uznają skorzystanie z fakultatywnej możliwości przewidzianej przepisem art. 18 ust. 5 pkt 4 ustawy.

Decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2013 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez pełnomocnika J. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pełnomocnik strony zarzucił w skardze kwestionowanej decyzji naruszenie przepisów proceduralnych, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na zaniechaniu podjęcia wszelkich czynności procesowych zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności sprawdzenia okoliczności podniesionych przez stronę w przedmiocie jej ekskulpacji w zakresie zaniechania prawidłowego zabezpieczenia broni myśliwskiej przed jej utratą, co w konsekwencji spowodowało rażące niewykonanie obowiązku organu w wyczerpującym gromadzeniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i braku właściwej oceny dowodów tak zebranych. Ponadto podniósł zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 5 pkt. 4 w zw. z art. 32 ust. 1 ustawy o broni i amunicji i art. 415 k.c., polegającego na niewłaściwej interpretacji i wykładni tych przepisów prawa przez przyjęcie, iż strona naruszyła zasady przechowywania broni, o których mowa w art. 32 ust. 1 oraz, że nie zachowała staranności w tym zakresie, przy całkowitym pominięciu okoliczności wskazujących na vis maior (siła wyższa).

Z podanych powodów strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I Instancji, stwierdzenie, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony podniósł, iż wbrew stanowisku organu, strona miała kontakt fizyczny z bronią w czasie niedyspozycji chorobowej. Nasilone objawy choroby spowodowały osłabnięcie i zaśniecie strony, co przez przypadek wykorzystał sprawca kradzieży tej broni. Strona z uwagi na traumę nie wykazała się aktywnością procesową w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Jednak ten fakt nie może zwolnić organu od obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, skoro strona będąc rozpytywana podała przyczynę utraty broni. W szczególności organ winien był zweryfikować okoliczność choroby strony przez stosowne sprawdzenie i ustalenie w miejscowych placówkach służby zdrowia tych istotnych okoliczności przedmiotowej sprawy. O tym jak rozległa i dotkliwa była choroba w postaci [...] strony świadczy fakt konieczności korzystania przez nią z pomocy medycznej, kilka dni po zaistniałym zdarzeniu zachorowania i utraty broni. Oceniając okoliczności przedmiotowej sprawy należało także mieć na uwadze wyjątkowo pozytywne opinie środowiskowe o stronie, z których wynika, że jest ona osobą odpowiedzialną, rzetelną, sumienną, z poczuciem dużej odpowiedzialności.

Pełnomocnik strony podkreślił, iż art. 18 ust. 5 pkt. 4 ustawy o broni i amunicji wskazuje na fakultatywny charakter decyzji, czyli organ ma uprawnienie samodzielnej oceny co do zaistnienia określonych przesłanek i podjęcia decyzji, czy skutkują one cofnięciem pozwolenia na broń. Organ winien był zatem wnikliwie rozpatrzyć przesłanki do cofnięcia pozwolenia na broń w aspekcie stanu chorobowego strony, który stworzył stan siły wyższej (vis maior), który uwalnia stronę od odpowiedzialności wynikającej z art. 32 ust. 1 ustawy o broni i amunicji. Bowiem fakt głębokiej i rozległej niedyspozycji chorobowej strony zwalnia ją od odpowiedzialności za zawinione zachowanie po myśli przepisów prawa cywilnego, karnego i ustawy o broni i amunicji. Należało także wziąć pod uwagę, iż skarżący jest członkiem PZŁ od 1976 r, i od tego czasu korzysta pozytywnie z uprawnienia posiadania broni myśliwskiej. Broń przechowuje w szafie metalowej zamykanej zamkami atestowanymi zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 kwietnia 2000 r. (Dz. U. Nr 27, poz. 343). Po wyciągnięciu z tego sejfu utraconej później [...] ponownie zamknął tę szafę, aby zabezpieczyć znajdującą się tam broń –[...].

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie celowości czy słuszności.

Skarga, analizowana w kontekście podanych wyżej kryteriów kontroli decyzji administracyjnych przez Sąd, podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa.

W niniejszej sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości. W szczególności bezsporny jest fakt niezabezpieczenia przez skarżącego broni myśliwskiej, co umożliwiło do niej dostęp osób nieuprawnionych i w konsekwencji doprowadziło do jej utraty wskutek kradzieży. Sporna jest natomiast ocena tego faktu w kontekście okoliczności, na które skarżący się powołuje, tj. ostry przebieg choroby [...]. Zatem problem prawny w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy cofnięcie przez organy Policji pozwolenia na broń palną myśliwską w związku z okolicznościami w jakich doszło do utraty broni należącej do skarżącego, było uzasadnione.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 18 ust. 5 pkt 4 z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2012 r., poz. 576), zgodnie z którym właściwy organ Policji może cofnąć pozwolenie na broń w przypadku naruszenia przez osobę posiadającą pozwolenie zasad przechowywania, noszenia oraz ewidencjonowania broni. Natomiast art. 32 ust. 1 tej ustawy stanowi, iż broń i amunicję należy przechowywać w sposób uniemożliwiający dostęp do nich osób nieuprawnionych. Zasady przechowywania broni szczegółowo określa rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 kwietnia 2000 r. w sprawie przechowywania, noszenia oraz ewidencjonowania broni i amunicji (Dz. U. Nr 27, poz. 343 ze zm.). Stosownie do § 5 ww. rozporządzenia, osoby posiadające broń palną i amunicję, są obowiązane przechowywać ją w kasetach metalowych na trwałe przymocowanych do elementów konstrukcyjnych budynku lub metalowych szafach albo sejfach, posiadających zamki atestowane.

W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący (będący posiadaczem broni palnej myśliwskiej od 1976 r.) nie przechowywał broni i amunicji w sposób zgodny z prawem, co doprowadziło jej utratę na rzecz osoby popełniającej przestępstwo. Skarżący w toku postępowania prowadzonego przed organem Policji wyjaśnił, iż przygotował utraconą broń do polowania i tylko z tego powodu znajdowała się ona w piwnicy, zaś nagły i ostry atak [...] uniemożliwił mu zabezpieczenie broni w sposób zakreślony przepisami prawa. Zatem głęboka i rozległa niedyspozycja chorobowa powinna usprawiedliwiać brak wymaganego zabezpieczenia broni, a przez to zdjąć z niego odpowiedzialność za naruszenie art. 32 ust. 1 ustawy o broni i amunicji.

Odnosząc się do powyższej argumentacji należy stwierdzić, iż w toku przygotowywania, bądź wykonywania polowania, broń myśliwska nie może być przechowywana w sposób obowiązujący w warunkach domowych, obowiązkiem jej posiadacza jest zachowanie pełnej, całkowitej i ścisłej ochrony przez cały czas przygotowania polowania oraz wykonywania polowania. Z przechowywaniem broni mamy do czynienia w sytuacji, kiedy broń nie jest noszona, wożona lub używana. Ustawodawca nie wprowadził żadnego ograniczenia czasowego znamienia przechowywania. Przepisy ustawy o broni i amunicji oraz § 5 rozporządzenia z dnia 3 kwietnia 2000 r. w sprawie przechowania, noszenia oraz ewidencjonowania broni i amunicji (Dz. U. Nr 27, poz. 343) dotyczą każdego przechowywania trwającego nawet krótką chwilę – patrz wyrok NSA z dnia 26 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 241/08 (publik. LEX nr 522433). Bez znaczenia pozostaje kwestia, z jakich powodów broń znalazła się w miejscu nieprzeznaczonym do jej przechowywania, jak i czasookres z tym związany. Skoro ustawodawca nie wprowadził żadnego ograniczenia czasowego znamienia przechowywania, wynika stąd, iż omawiane przepisy dotyczą każdego przechowywania trwającego nawet krótką chwilę – patrz wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 czerwca 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 496/09.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż okoliczności na które powołuje się skarżący nie zwalniały go z obowiązku zabezpieczenia broni w sposób właściwy. Z treści zeznań skarżącego z dnia [...] sierpnia 2013 r. wynika, iż przebieg jego dolegliwości [...] nie był gwałtowny, nie spowodował utraty przytomności oraz nie wywołał takiego stanu, który wyłączałby świadome działanie wymienionego. Przeciwnie skarżący zeznał, iż z powodu bólu [...] i zastanawiał się, czy nie pójść na wcześniej zaplanowane polowanie. Następie udał się do pomieszczania nad garażem, aby się położyć i zasnął, choć tego nie planował. W tym stanie rzeczy powoływanie się przez pełnomocnika strony na stan wyższej konieczności nie może spotkać się z aprobatą Sądu, jak też nie czyni zasadności zarzutu błędnej oceny przez organ stanu faktycznego sprawy.

Sąd w całości podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 18 września 2007 r. sygn. akt II OSK 1200/06 (publik. LEX nr 374355), iż przepis art. 18 ust. 5 pkt 4 ustawy o broni i amunicji w zw. z art. 32 ust. 1 tejże ustawy stwarza ograniczoną sferę uznania administracyjnego dla organów Policji w przypadku naruszenia przez osobę posiadającą pozwolenie na broń zasad przechowywania broni i amunicji. Ograniczenie sfery uznania wynika z zasad reglamentacji udzielania pozwoleń na broń, a zwłaszcza brzmienie art. 10 ustawy o broni i amunicji. Istotne znaczenie przypisać należy unormowaniu z art. 32 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, który zawiera skierowany do posiadacza broni nakaz przechowywania i noszenia tych przedmiotów w sposób uniemożliwiający dostęp do nich osób nieuprawnionych. Przepis art. 32 ust. 1 ustawy o broni i amunicji nie daje podstaw do stopniowania jego naruszenia, zatem każde, nawet jednorazowe odstępstwo od powinności przechowywania i noszenia broni i amunicji w sposób uniemożliwiający dostęp do nich osób nieuprawnionych stwarza podstawę do wydania decyzji o cofnięciu pozwolenia na posiadanie broni, zgodnie z art. 18 ust. 5 pkt 4 ustawy o broni i amunicji. Pozostawienie broni palnej w pomieszczeniu bez dozoru osoby uprawnionej, zamykanym jedynie na zamek klamki, nie odpowiada nakazom wynikającym z przepisów ustawy o broni i amunicji. Wystarczającym powodem do zastosowania przepisu art. 18 ust. 5 pkt 4 ustawy o broni i amunicji może być nawet jednokrotne narażenie broni na jej utratę.

Podkreślenia wymaga również reglamentacyjny charakter przepisów ustawy o broni i amunicji, który uzasadnia rygorystyczną politykę organów Policji w zakresie spraw dotyczących pozwolenia na broń. Prawa do posiadania broni nie można zaliczyć do kategorii wolności i praw osobistych obywatela, wynikających z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Broń jest bowiem towarem ściśle reglamentowanym. W judykaturze Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż posiadanie oraz używanie broni i amunicji stanowi tradycyjnie sferę daleko idącej reglamentacji administracyjnoprawnej. Rygorystyczne unormowanie dostępu jednostki do broni podyktowane jest z jednej strony przysługującym państwu monopolem na stosowanie środków przemocy, a z drugiej strony – koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 października 2005 r., sygn. akt II OSK 97/05, niepubl.).

Reasumując, w niniejszej sprawie organy Policji (zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji) prawidłowo oceniły całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego, a wydane przez nie decyzje są zgodne z przepisami ustawy o broni i amunicji. Na treść rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie nie mogą mieć wpływu akcentowane przez stronę skarżącą pozytywne opinie z miejsca zamieszkania, parafii, kół gospodyń wiejskich i łowieckiego, opinii nadleśnictwa i podziękowań za pracę społeczną. Wymienione okoliczności nie mogą sanować konsekwencji prawnych stwierdzonych przez organ naruszeń dotyczących zasad przechowywania broni. To bowiem na posiadaczu broni ciąży obowiązek zabezpieczenia broni i żaden przepis ani żadna sytuacja nie zwalnia go z tego obowiązku.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.