IV SA/Wa 2814/13

Uzasadnienie

IV SA/Wa 2814/13

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...].10.2013 r., działając na podstawie art. 19 ust. 1 pkt. 1, art. 20 ust. 1 pkt. 1, art. 48 ust. 2 i art. 89p ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t. J. Dz. U. z 2012r. poz. 680 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt. 1 i 2 K.p.a. Rada do Spraw Uchodźców po rozpatrzeniu odwołania p. F. N. ur. [...] r. w B. ob. [...] od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...] z dnia [...].07.2013r.:

1. odmawiającej nadania statusu uchodźcy,

2. odmawiającej udzielenia ochrony uzupełniającej,

3. odmawiającej udzielenia zgody na pobyt tolerowany,

4. wydalającej z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

5. zakazującej ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i państw obszaru Schengen przez okres 6 miesięcy,

w części dotyczącej pkt. 1-4: utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Natomiast w części dotyczącej pkt. 5 – ją uchyliła i umorzyła postępowanie organu I instancji.

Stan rozpatrywanej sprawy przedstawia się następująco.

Pan F. N., ur. [...]. w B., obywatel [...] narodowości [...] (wg deklaracji [...]), został w dniu [...] maja 2011 r. zatrzymany przez funkcjonariuszy Placówki Straży Granicznej w T. w związku z nielegalnym przekroczeniem granicy państwowej Rzeczypospolitej Polskiej i umieszczony w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w P..

W dniu [..] czerwca 2011 r. cudzoziemiec, za pośrednictwem Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w P., złożył wniosek do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją nr [...] z dnia [... lipca 2013 r. odmówił cudzoziemcowi nadania statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej, orzekając jednocześnie o wydaleniu z terytorium R.P. wobec braku przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany, a także o zakazie ponownego wjazdu na terytorium R.P. i państw obszaru Schengen przez okres 6 miesięcy. W uzasadnieniu wskazano m.in., że wnioskodawca opuścił kraj pochodzenia z powodów, które nie stanowią przesłanek do objęcia ochroną międzynarodową. W wyniku analizy całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, organ I. instancji uznał, że nie można stwierdzić, aby cudzoziemiec mógł w sposób rzeczywisty i zasadny obawiać się prześladowania w przypadku powrotu do kraju pochodzenia, czy też aby w kraju pochodzenia zaistniały okoliczności mogące stanowić przyczynę prześladowania lub doznania przez cudzoziemca poważnej krzywdy.

Cudzoziemiec wniósł odwołanie do Rady do Spraw Uchodźców. Zarzucił decyzji naruszenie prawa materialnego, w szczególności: art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 3, art. 15 pkt. 3, art. 48 ust. 3 oraz art. 97 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również naruszenie prawa procesowego: art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a.

W ocenie Rady do Spraw Uchodźców odwołanie nie jest zasadne, a podniesione w nim zarzuty wobec treści decyzji i działania organu I instancji są nietrafne. Podkreśliła, że rozpatrywane mogą być trzy instrumenty ochrony cudzoziemców realizowanej w Rzeczpospolitej Polskiej. Pierwszy z nich odnosi się do możliwości nadania cudzoziemcowi statusu uchodźcy w R.P. Podstawą do skutecznego ubiegania się o tenże status jest w myśl art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej istnienie uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej.

Obawa przed prześladowaniami jest odczuciem subiektywnym, bezpośrednio nie poznawalnym i niemożliwym do zweryfikowania. Dlatego w sytuacji, gdy skarżący twierdzi, iż taką obawą odczuwa, punkt ciężkości oceny musi przesunąć się na okoliczności zobiektywizowane: czy skarżący ma zobiektywizowane podstawy do odczuwania zagrożenia. Jest to szczególnie trudne w sytuacji, gdy sam fakt ubiegania się o status uchodźcy często może kamuflować inne motywy migracji, zwłaszcza przyczyny ekonomiczne. Gdy więc ubiegający się o status uchodźcy twierdzi, iż żywi obawę przed prześladowaniami, na nim spoczywa ciężar wykazania tych obaw (por. wyrok NSA z 18 marca 2002r., sygn. akt V SA 3685/00).

W rozpatrywanej sprawie wyjaśnienia wnioskodawcy oraz inne dowody wzięte pod uwagę przez organ I instancji przy rozpatrywaniu wniosku cudzoziemca z [...] czerwca 2011 r., nie wykazały w ocenie Rady, że może on żywić rzeczywistą obawę przed tymi prześladowaniami. Organ odwoławczy podkreślił, że wnioskodawca, zarówno przy składaniu wniosku o nadanie statusu uchodźcy w R.P., jak i w dalszym toku postępowania w sprawie nie składał żadnych wyjaśnień, a także w żaden inny sposób nie podnosił, iż był poddany prześladowaniom w rozumieniu konwencyjnym - kształtującym przesłanki dla ubiegania się o status uchodźcy. W szczególności, nie był nigdy poszukiwany, aresztowany, skazany, poddany działaniom o charakterze szykan, prześladowań tak fizycznych, jak i psychicznych.

Cudzoziemiec, przedstawiając wyjaśnienia dot. przyczyn i okoliczności wyjazdu z kraju pochodzenia podczas składania wniosku o nadanie statusu uchodźcy w R.P., a następnie w trakcie przesłuchania statusowego przeprowadzonego w dniu [...] lipca 2011 r., wskazał, przede wszystkim, iż opuścił kraj pochodzenia wraz z rodziną w wieku ok. 8 lat w związku z konfliktem swego ojca z [...]. Wnioskodawca miał udać się do [...], gdzie wraz z rodziną przebywać miał do roku 2011. Miał mieć wówczas ok. 16 lat. W roku 2011 rodzina p. F. N. postanowiła powrócić do kraju pochodzenia (tj. [...]), zaś cudzoziemiec postanowił udać się do Europy. Wedle oświadczeń cudzoziemca składanych w toku postępowania, udał się do Turcji, a następnie Grecji, skąd przedostał się do Polski.

W ocenie Rady, podkreślenia wymagało, iż cudzoziemiec w toku postępowania wielokrotnie stwierdzał nieprawdę. W pierwszej kolejności dotyczy to jego wieku. Konfrontując te oświadczenia (złożone także przy składaniu wniosku uchodźczego), organ wskazał, że sprzeczne są z wynikami badania lekarskiego, przeprowadzonego w dniu [...].06.2011 r., które jednoznacznie określiło wiek cudzoziemca na "powyżej 18 lat". Jeszcze inny wiek cudzoziemca (18 lat w roku 2011; 20 lat w roku 2013) wskazuje Ambasada [...] Republiki [...] w W. (pismo z dn. [...].06.2013 r.).

Cudzoziemiec w oświadczeniach składanych w toku postępowania wyraził swoją obawę przed powrotem do kraju pochodzenia związaną z aktywnością [...], którzy to - według aplikanta - mieliby go zabić ("W mojej miejscowości w [...] są [...]. Nie mam przy nich żadnego życia. Boją się ich, prześladowania z ich strony. Nie mam żadnej pracy (...) Gdybym wrócił teraz do [...], to czeka mnie pewna śmierć z rąk [...], dlatego, że wróciłbym z Europy").

W ocenie Rady, za słuszne uznać należy ustalenia powzięte przez organ I instancji, iż p. F. N. nie był prześladowany w kraju pochodzenia, jak również nie istnieją żadne podstawy mogące uprawdopodobnić rzeczywiste doznawanie prześladowań po powrocie do kraju pochodzenia.

Rada do Spraw Uchodźców podkreśliła, iż cudzoziemiec wyjechał z rodziną do [...] w wieku ok. 8 lat, gdzie - jak sam wskazuje - przebywał nieprzerwanie przez kolejne 8 lat. F. N., udał się następnie do Europy, gdyż w [...], gdzie dotychczas zamieszkiwał z rodziną, nie miał pracy.

Wnioskodawca nie miał dotychczas styczności z [...] , a Rada wyraziła przekonanie, iż nie można uznać żywionych przez cudzoziemca obaw w odniesieniu do hipotetycznych działań lokalnej grupy [...], gdyż podmioty takie działają poza porządkiem prawnym kraju pochodzenia strony i nie ma podstaw dla przyjęcia, że kraj pochodzenia nie zapewniłby cudzoziemcowi ochrony przed - hipotetycznymi - działaniami tego typu podmiotów.

Analiza struktury administracyjnej, a także społecznej [...], prowadzi do wniosku, iż kraj pochodzenia wnioskodawcy cechuje możliwość migracji wewnętrznej, która w przypadku cudzoziemca mogłaby stanowić realne rozwiązanie w zaistniałej sytuacji osobistej. Nadto Rada podniosła, iż p. F. N. pochodzi z prowincji [...], gdzie poziom bezpieczeństwa wewnętrznego jest jednym z najwyższych w kraju (por. informacje Biura Spraw Konsularnych Departamentu Sianu Sumów Zjednoczonych z 2012 r. i 2013 r., dane Centralnej Agencji Wywiadowczej z roku 2012r. odnośnie sytuacji w [...] - Central Intelligence Agency "The World Factbook: [...]" uaktualnione w dn. 15.11.2012 r. i później). Działania zaś grup [...] są realnie ograniczone i napotykające bezzwłoczne reakcje ze strony służb bezpieczeństwa. Poza tym, w indywidualnym przypadku aplikanta, możliwość przesiedlenia mogłaby również dotyczyć prowincji północnych, w których wpływy i możliwości działania [...] i ich sympatyków pozostają tradycyjnie minimalne.

Rada do Spraw Uchodźców podzieliła stanowisko wyrażone przez organ I instancji i podkreśliła, iż analiza sytuacji Pana F. N. prowadzi do konkluzji, iż cudzoziemiec jest migrantem, a nie uchodźcą (zgodnie z pkt. 62 Podręcznika Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców " Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy", Genewa, styczeń 1992r.: " Migrantem jest osoba, która z przyczyn innych niż zawarte w definicji dobrowolnie opuszcza swój kraj w celu osiedlenia się w innym miejscu. Może to wynikać z chęci zmiany lub przeżycia przygody, względów rodzinnych lub innych o charakterze osobistym. Jeśli powodem są wyłącznie przyczyny ekonomiczne, to osoba taka jest migrantem ekonomicznym"), a w związku z tym nie spełnia przesłanek do objęcia konwencyjną ochroną międzynarodową. Orzecznictwo w tejże materii potwierdza w sposób zdecydowany, iż objęcie ochroną międzynarodową nie może wynikać z trudności natury ekonomicznej, a nawet z ogólnego stanu przestrzegania prawa w kraju pochodzenia wnioskodawcy, a w szczególności podstawowych praw i wolności człowieka: "... nadanie statusu uchodźcy nie następuje ze względu na warunki życia ani stan przestrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia, lecz z uwagi na istniejące, uzasadnione obawy prześladowania osoby ubiegającej się o status uchodźcy. " (wyrok NSA z 6 maja 1998r., sygn. akt V SA 1765/97; por. również wyrok NSA z 6 września 200 lr., sygn. akt V SA 220/01).

Wiarygodne źródła wskazują na poprawę sytuacji bezpieczeństwa w [...], mimo iż państwo to cechuje wielość naruszeń praw człowieka (por. informacje Biura Spraw Konsularnych Departamentu Stanu Stanów Zjednoczonych z 2012 i 2013r., Raport Amnesty International z roku 2011 oraz 2012 r. odnośnie stanu przestrzegania praw człowieka w [...] - "Annual Report 2011. The state of the world's human rights – [..]."; "Annual Report 2012. The state of the world's human rights – [...]"; Raport Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w [...] z lipca 2012r. "Ogólna charakterystyka praw człowieka w [...]"; Raport Ministerstwa Spraw Zagranicznych R.P. Departament Azji i Pacyfiku z dn. 13.07.2012r. "Materiały informacyjne dot. [...] (sytuacja polityczna oraz bezpieczeństwo)"; aktualne dane Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdsC dot. sytuacji w [...] - raport nr [...] z dn. [...].05.2012r., raport nr [...] z dn. [...] ). Opisywane naruszenia praw człowieka w [...] wynikają w przeważającej mierze z aktywności grup zbrojnych występujących przeciw władzom kraju pochodzenia i działań podejmowanych przeciw tymże grupom przez organy sił bezpieczeństwa kraju oraz kontyngent sił międzynarodowych, operujących na terytorium [...]. Nie ulega wątpliwości, iż poziom ochrony ludności cywilnej, jak również ochrona praw podstawowych człowieka, pozostaje w [...] wciąż na wyjątkowo niskim poziomie. Wiarygodne źródła wskazują na stopniową poprawę standardów w powyższym zakresie.

Rada podzieliła zatem ocenę organu I instancji, że w okolicznościach w jakich znajduje się wnioskodawca trudno dopatrzeć się czynników uzasadniających doznawanie prześladowań czy realną obawę przed jakimikolwiek prześladowaniami po powrocie do kraju. Tym samym Rada do Spraw Uchodźców odrzuciła zarzut naruszenia przez organ I instancji art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Drugim instrumentem ochrony cudzoziemców przewidzianym w systemie prawnym R.P. jest ochrona uzupełniająca. Rada do Spraw Uchodźców, rozpatrując całokształt okoliczności sprawy, nie uznała, iż z ustalonych i wskazywanych okoliczności wynika ryzyko doznania poważnej krzywdy, będącej przesłanką udzielenia tej ochrony, a sprecyzowanej w art. 15 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Nie został naruszony, wskazywany przez cudzoziemca, art. 15 cyt. ustawy.

Cudzoziemiec, w ocenie Rady, nie uwiarygodnił w żaden sposób zaistnienia zindywidualizowanych przesłanek rzeczywistego ryzyka doznania poważnej krzywdy w przypadku swego powrotu do kraju pochodzenia. Natomiast w trakcie postępowania prowadzonego przez organ I instancji potwierdził, że opuszczenie kraju pochodzenia miało miejsce z przyczyn osobistych, zwłaszcza o charakterze ekonomicznym, nie zaś przesłanek prowadzących do objęcia ochroną międzynarodową.

Sytuacja panująca w kraju pochodzenia, według wiarygodnych źródeł (por. informacje Biura Spraw Konsularnych Departamentu Stanu Stanów Zjednoczonych z 2012 i 2013r., Raport Amnesty International z roku 2011 oraz 2012 odnośnie stanu przestrzegania praw człowieka w [...] - "Annual Report 2011. The state of the world's human rights – [...]"; "Annual Report 2012. The state of the world's human rights – [...]"; Raport Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w [...] "ogólna charakterystyka praw człowieka w [...]"; Raport Ministerstwa Spraw Zagranicznych R.P. Departament Azji i Pacyfiku z dn. 13.07.2012r. "Materiały informacyjne dot. [...] (sytuacja polityczna oraz bezpieczeństwo)"; aktualne dane Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdsC dot. sytuacji w [...] - raport nr z dn. [...].01.2013r.) jest wyjątkowo trudna, lecz wykazuje stopniową poprawę i dążność do osiągnięcia stabilizacji.

Wobec tak ocenianych przez różne źródła okolicznościach faktycznych, Rada nie uznała istnienia rzeczywistego ryzyka doznania poważnej krzywdy przez cudzoziemca, w przypadku powrotu do kraju.

Trzecim instrumentem z zespołu środków ochrony cudzoziemców przewidzianych w polskim systemie prawnym, wynikającym z art. 97 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest wyrażenie zgody na pobyt tolerowany. "Cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie: [m.in.] mogłoby nastąpić jedynie do kraju w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu.". Według Rady, postępowanie prowadzone przez organ I instancji dało podstawy do przekonywującego stwierdzenia, że w rozpatrywanym przypadku nie wchodzą w rachubę przesłanki do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany. W ocenie Rady, wykluczono istnienie tak ryzyka wydalenia jedynie do kraju, "w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia wolności i bezpieczeństwa osobistego" (art. 97 ust. 1 pkt. 1), jak również wydalenia, które "naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.... " (art. 97 ust 1 pkt. 1a).

Na podstawie analizy przebiegu postępowania w I. instancji oraz całokształtu okoliczności dotyczących rozpatrywanego wniosku, Rada stwierdziła, że nie zostały spełnione ustawowe wymogi, niezbędne do udzielenia stronie statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej czy zgody na pobyt tolerowany.

Rada nie podzieliła przy tym pozostałych zarzutów odwołania. W szczególności, nie miało miejsca podnoszone przez stronę naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., gdyż w toku postępowania, organ I. instancji podjął szereg koniecznych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (w tym dopuszczając wszystko co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy: m.in. przeprowadzenie przesłuchania cudzoziemca w dniu 11.07.2011 r., zebrania materiałów odnośnie bieżącej sytuacji w [...] - informacje Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UC, raport nr [...] z dn. [...].01.2013r.), a następnie przeanalizował w sposób wnikliwy i rzetelny, zaistnienie danych okoliczności, na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

Zdaniem Rady, w zakresie utrzymanym w mocy, postępowanie prowadzone przez organ I instancji cechowała wszechstronność, indywidualne podejście do sprawy, dążność do ustalenia prawdy obiektywnej.

Jednocześnie Rada do Spraw Uchodźców uchyliła decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w części dotyczącej zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i państw obszaru Schengen przez okres 6 miesięcy p. F. N., - gdyż w opinii Rady rozstrzygnięcie w tym zakresie pozbawione jest podstawy prawnej.

Organ I instancji rozstrzygając o zakazie wjazdu na terytorium RP powołał się na przepis art. 48 ust. 3 ustawy o ochronie, zgodnie z którym do postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy, w części dotyczącej orzeczenia o wydaleniu, stosuje się przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r., Nr 264, poz. 1573 ze zm.) dotyczące postępowania w sprawie wydalenia. Przepis ten wskazuje, zdaniem Rady, iż odesłanie zawarte w ustawie o ochronie dotyczy tylko przepisów proceduralnych, dotyczących samego przebiegu postępowania, takich jak zawarte w art. 90a ustawy o cudzoziemcach sposoby przekazywania decyzji, czy zawarte w art. 93a tejże ustawy zasady dotyczące tłumaczenia podstawy prawnej decyzji na język zrozumiały dla cudzoziemca. Przepis ten nie wskazuje jednak na stosowanie przepisów materialno-prawnych, czyli takich, które kształtują sytuację prawną ich adresata. Taki charakter ma, z kolei, zawarty w art. 90 ust. 1 pkt. 4 nakaz orzekania w decyzji o wydaleniu o zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP.

Ustawa o cudzoziemcach również nie zawiera żadnego przepisu, który przewidywałby orzekanie o zakazie wjazdu na terytorium RP w decyzjach o odmowie nadania statusu uchodźcy. W przepisie art. 99b, w którym wymienia się okresy zakazu wjazdu dla poszczególnych przypadków podstawy prawnej orzekania, także nie wymienia się przypadku odmowy nadania statusu uchodźcy.

Z tego powodu, za błędne uważa Rada przyjęcie, że określenie okresu zakazu wjazdu pozostawione zostało uznaniu Szefa. Trzeba bowiem zauważyć, iż w świetle brzmienia art. 7 Konstytucji RP i zawartej w nim zasady praworządności organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Dlatego nie można domniemywać kompetencji organu administracji publicznej (w tym przypadku Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców) wtedy, gdy nie została ona wyraźnie temu organowi przypisana.

Odnosząc się z kolei do przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z dnia 12 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich (Dz. U. L 348, str. 98-107), należy zauważyć, iż przepisów tych nie można stosować bezpośrednio. Aby bowiem polski organ administracji publicznej mógł orzekać w sprawie zakazu wjazdu na terytorium RP, wymagane jest wprowadzenie odpowiedniego przepisu, wyraźnie określającego konkretny organ (w tym przypadku: Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców) w konkretnym rodzaju spraw (w tym przypadku: orzekania o odmowie nadania statusu uchodźcy) do odpowiedniej, polskiej ustawy.

Z tego względu, w opinii Rady, obecnie obowiązujące przepisy prawne nie dają podstaw do orzekania w sprawach o odmowie nadania statusu uchodźcy o zakazie wjazdu na terytorium RP.

We wniesionej skardze p. F. N. zarzucił naruszenie:

- art. 13 ust. 1, 3 i 4, art. 15 oraz art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP przez jej nieudzielanie w żadnej formie;

- art. 7 oraz 77 K.p.a., przez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wszechstronny materiału dowodowego oraz art. 80 K.p.a., przez dokonanie dowolnej oceny zebranych dowodów.

W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.).

Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji w oparciu o wskazane kryteria stwierdzić należy, iż skarga nie została oparta na uzasadnionych podstawach.

Złożone przez skarżącego zeznania, a także przeanalizowane materiały i wynikające z nich fakty nie stanowiły o powstaniu przesłanek do objęcia cudzoziemca ochroną międzynarodową, co trafnie dostrzegły organy obu instancji.

Ustosunkowując się do zarzutów skarżącego podkreślić należy, że kraj swego pochodzenia opuścił w bardzo młodym wieku (8 lat). Przez kolejne 8 lat swego życia przebywał w [....], który jego rodzina opuściła ze względów ekonomicznych, wracając do [...]. On natomiast zdecydował, że wyjedzie do Europy (tego zdania był też jego ojciec). Dojechał do Polski, gdzie został zatrzymany i zwrócił się o przyznanie mu statusu uchodźcy. Wobec tego nie przebywa w [...] już przynajmniej lat od ok. 10, a zatem nie zna z autopsji aktualnej sytuacji tam panującej, co potwierdza jego stwierdzenie, iż nie wie w ogóle co dzieje się z jego rodziną. Nadto cudzoziemiec podał zaniżony wiek, podczas gdy jest mężczyzną pełnoletnim.

Podstawą do skutecznego ubiegania się o nadanie cudzoziemcowi statusu uchodźcy w RP - zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - jest istnienie uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej.

Prześladowanie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 ustawy, musi:

1) ze względu na swoją istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenia praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950r. (...), lub

2) być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt. 1.

Prześladowanie to może polegać w szczególności na:

• użyciu przemocy fizycznej lub psychicznej, w tym przemocy seksualnej,

• zastosowaniu środków prawnych, administracyjnych, policyjnych lub sądowych w sposób dyskryminujący lub o charakterze dyskryminującym,

• wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu w sposób, który ma charakter nieproporcjonalny lub dyskryminujący,

• czynach skierowanych przeciwko osobom ze względu na ich płeć lub małoletniość,

• wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego lub ukaraniu z powodu odbycia służby wojskowej podczas konfliktu, jeżeli odbywanie tej służby stanowiłoby zbrodnię lub działania sprzeczne z celami i zasadami Narodów Zjednoczonych.

Obawa przed prześladowaniami musi być uzasadniona, realna (rzeczywista) a nie domniemywana (tzn. musi być oparta o przekonywujące okoliczności), zaś samo doznawanie prześladowań musi być osobiste, co winno być wykazane w sposób niebudzący wątpliwości. Organ prowadzący postępowanie ma obowiązek wszechstronnego zbadania i wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, ale ciężar wykazania prześladowań oraz uzasadnienia rzeczywistej obawy przed prześladowaniami spoczywa na stronie postępowania (tj. wnioskodawcy).

Z wyjaśnień skarżącego składanych zarówno we wniosku, jak i podczas przesłuchania statutowego nie wynika, by przyczyną wyjazdu z kraju pochodzenia były względy mogące prowadzić do przyznania mu statusu uchodźcy. Wzywany przez Radę w trybie art. 10 K.p.a., dodatkowych wyjaśnień skarżący nie złożył, nie powołał się też na żadne dokumenty.

Trafnie zatem przyjęły organy obu instancji, że podczas składania wniosku o nadanie statusu uchodźcy w RP oraz wywiadu statusowego, w pierwszej kolejności wskazał na problemy ekonomiczne (przyczyna opuszczenia Iranu). Zaniechanie powrotu do [...] argumentował ogólnikowo, obawą przed [...]. Stwierdził, że jego ojciec miał z nimi problemy, ale nie wiedział jakie. Śmierć 20-letniego brata też wiązał z [...]. Nie podał w tym zakresie dokładnych informacji, bo w czasie gdy się to działo był małym dzieckiem i o takich rzeczach go nie informowano. Nadto w [...] oraz Iranie nie był zatrzymywany ani karany.

Wobec bardzo szczątkowych informacji posiadanych przez skarżącego, dotyczących przeszłości jego i jego rodziny i przedstawionych w zeznaniu statutowym - nie było podstaw do stwierdzenia, że w razie powrotu do kraju pochodzenia grozi mu rzeczywiście realne niebezpieczeństwo doznania prześladowań. Z analizy całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, aby cudzoziemiec mógł w sposób rzeczywisty i zasadny obawiać się prześladowania w przypadku powrotu do kraju pochodzenia, czy też, aby w kraju pochodzenia zaistniały okoliczności mogące stanowić przyczynę prześladowania lub doznania przez niego poważnej krzywdy. Nic nie wskazuje także na to, by sytuacja ta uległa zmianie po dacie sporządzenia opracowań wykorzystanych przez organy obu instancji.

Trafnie zatem przyjęła Rada, że wyjaśnienia wnioskodawcy oraz inne dowody wzięte pod uwagę przez organ nie wykazały, aby cudzoziemiec mógł żywić rzeczywistą obawę przed prześladowaniami w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej. Sam wnioskodawca, zarówno przy składaniu wniosku o nadanie statusu uchodźcy w RP, jak i w dalszym toku postępowania w sprawie, nie złożył żadnych wyjaśnień oraz w żaden inny sposób nie podnosił, że był poddany prześladowaniom w rozumieniu konwencyjnym – kształtującym przesłanki do ubiegania się o status uchodźcy. W szczególności, cudzoziemiec nie był nigdy poszukiwany, zatrzymany, aresztowany, uwięziony. Wyrażane przez niego lęki, nie stanowią przesłanki do nadania statusu uchodźcy.

Rada trafnie skonstatowała, iż cudzoziemiec jest migrantem, a nie uchodźcą.

Drugim instrumentem ochrony cudzoziemców przewidzianym w systemie prawnym RP jest ochrona uzupełniająca. Rada do Spraw Uchodźców, rozpatrując całokształt okoliczności sprawy, nie uznała, iż ze wskazanych okoliczności tyczących cudzoziemca wynika ryzyko doznania poważnej krzywdy, będącej przesłanką udzielenia tej ochrony, a sprecyzowanej w art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Dostępne informacje o aktualnej sytuacji w kraju pochodzenia, które zgromadziły organy, w tym dotycząca sytuacji bezpieczeństwa w [...] (Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia nr [...] z dnia [...].01.2013 r.) wskazują, że sytuacja w [...] pozostaje niestabilna, jednakże poziom bezpieczeństwa jest zależny od regionu. Przez rebeliantów kontrolowane są południowe i południowo-wschodnie obszary kraju. Jednakże celem [...] są przede wszystkim osoby związane z aparatem państwowym oraz międzynarodowymi siłami zbrojnymi i zachodnimi organizacjami humanitarnymi. Podniesiono także problem uchodźców wewnętrznych, wynikły m. in. z problemów w dostępie do pracy. Pełnomocnik organu na rozprawie potwierdziła nadto, że w prowincji [...] jest obecnie spokojnie i bezpiecznie. Nadto ludnością bardziej zagrożoną na tym terenie są [...], a nie [...], do których skarżący należy. Nie było zatem też podstaw do przyznania mu ochrony uzupełniającej. Trzeci instrument z zespołu środków ochrony cudzoziemców, przewidzianych w polskim systemie prawnym, to instytucja zgody na pobyt tolerowany. Unormowana została w art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym "cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie: [m.in.] mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy, lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., a także naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu."

Wobec naświetlonej w przytoczonych przez organy opracowaniach sytuacji w kraju pochodzenia nie można było przyjąć, co trafnie dostrzegły organy, że w razie powrotu cudzoziemiec spotkałby się z poniżającym traktowaniem. Wiele wskazuje na to, że musiałby po prostu dzielić losy większości [...], napotykających poważne problemy ekonomiczne.

Trafnie stwierdziła Rada, że sama możliwość wystąpienia zagrożenia przewidzianego w art. 15 oraz 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie jest wystarczająca do objęcia cudzoziemca ochroną międzynarodową, a wnioskodawca nie wykazał wystarczających indywidualnych, realnych przesłanek potwierdzających istnienie wobec niego takich zagrożeń.

Nie jest także trafny zarzut naruszenia przepisów postępowania wskazanych w skardze.

Sąd nie stwierdza, by doszło do naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. przy wydaniu decyzji obu instancji. Materiał zgromadzony w sprawie był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy, a użyte opracowania pozostawały aktualne. Skarżący poprzez prawidłowo doręczone mu wezwanie w trybie art. 10 K.p.a., został poinformowany przez Radę o zakończeniu postępowania administracyjnego i możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi materiałami. Wówczas też mógł zasygnalizować chęć powołania się jeszcze na dodatkowe opracowania, fakty czy też materiały. Jednakże na to wezwanie nie odpowiedział. Organ odwoławczy nie uchybił także art. 15 K.p.a. W toku postępowania organ I. instancji podjął szereg działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (dopuszczono wszystko co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy: m.in. przeprowadzono przesłuchanie statusowe cudzoziemca w dniu 11.07.2011 r., zebrane też zostały materiały dotyczące bieżącej sytuacji w [...], wyjaśniono okoliczności opuszczenia przez niego [...] i ustalono, iż skarżący opuścił [...] na podstawie tymczasowego dokumentu podróży, ustalono nadto prawidłowo jego wiek, podważając przedstawioną przez niego tezę, że jest osobą małoletnią. Wskazane materiały i ustalenia organy obu instancji przeanalizowały, z uwzględnieniem obowiązku dwukrotnego rozważenia sprawy w jej całokształcie.

Rada trafnie oceniła, iż w zakresie utrzymanym w mocy, postępowanie prowadzone przez organ I instancji cechowała wszechstronność, indywidualne podejście do sprawy, dążność do ustalenia prawdy obiektywnej. Wobec wskazanych przyczyn nie można zarzucić Radzie, by stanowisko swe sformułowała z naruszeniem art. 11 K.p.a. Sporządzone przez Radę uzasadnienie jej rozstrzygnięcia spełnia wymogi wynikające z art. 107 § 3 K.p.a. Odniesiono się w nim także do argumentacji odwołania. Brak podzielenia tej argumentacji przez organ nie jest natomiast tożsamy z błędnym rozstrzygnięciem sprawy. Z zeznań cudzoziemca nie wynikało, aby miał on jakiekolwiek rzeczywiste powody, by obawiać się indywidualnych ataków ze strony talibów.

W ocenie Sądu, istniały natomiast podstawy do uchylenia pkt. 5 decyzji organu I instancji i w tym zakresie Sąd podziela argumentację Rady.

Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w pkt. 1 sentencji.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - rozstrzygnięto w pkt. 2 sentencji - w oparciu o § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).