V SA/Wa 2076/13

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi wniesionej przez pełnomocnika skarżącej I.F. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą "M." do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] lipca 2013r., utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału ZUS w W. z [...] stycznia 2013r. uznające zarzuty wniesione do postępowania egzekucyjnego za bezzasadne.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] września 2012r. wierzyciel Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. wystawił upomnienia o nr od [...] do [...], wzywające do zapłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne należne od I. F. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą M. za okres [...] r. Upomnienia te zostały zaadresowane na adres [...]. Z powodu niemożności doręczenia po pierwszy raz awizowano przesyłkę w dniu [...] października 2012r., a powtórnego awiza dokonano w dniu [...] października 2012r. Wobec nieodebrania przesyłki jej zwrot do nadawcy z odpowiednia adnotacją dokonany został w dniu [...] października 2012r. Z uwagi na nieopłacenie zaległości wykazanych w powyższych upomnieniach, organ egzekucyjny czyli Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. skierował do egzekucji tytuły wykonawcze o nr [...], które zostały doręczone pełnomocnikowi strony wraz z zajęciami rachunku bankowego w dniu [...] stycznia 2013r. Dłużnik zajętej wierzytelności [...] odebrał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanej w dniu [...] grudnia 2012r. .

Pismem z [...] stycznia 2013 r. pełnomocnik strony złożył zarzuty do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych wyżej tytułów wykonawczych.

Postanowieniem z [...] stycznia 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału ZUS w W. działając jako organ egzekucyjny i jednocześnie reprezentant wierzyciela uznał zarzuty za bezzasadne. Organ egzekucyjny wskazał, że podstawą prawną dochodzenia należności jest deklaracja. Deklaracje rozliczeniowe złożone przez płatnika składek mogą być w oparciu o treść art. 3a § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz.1954 ze zm.) podstawą dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego za wskazany okres. Zatem, jak podkreślił Dyrektor ZUS, wskazana w tytułach wykonawczych podstawa do prowadzenia postępowania egzekucyjnego – w postaci deklaracji jest prawidłowa i nie narusza dyspozycji art. 33 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W opinii organu nieuzasadnionym wobec posiadanych przez organ egzekucyjny dokumentów pozostaje zarzut braku doręczenia stronie upomnień, ponieważ zostały one prawidłowo doręczone w trybie art. 44 k.p.a. jako doręczenie zastępcze. Organ wskazał ponadto, że przepisy prawa nie nakładają na wierzyciela obowiązku sporządzania upomnień według określonego wzoru, zaś wysokość kosztów upomnienia określa § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 27 listopada 2001r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia skierowanego przez wierzyciela do zobowiązanego przed wszczęciem egzekucji administracyjnej stanowiąc, że wynosi ono czterokrotność wartości opłaty dodatkowej pobieranej przez państwowe przedsiębiorstwo użyteczności publicznej "Poczta Polska" (Dz. U. z 2001 r., nr 137,poz.1543). Koszt jednego upomnienia wynosi obecnie 8,80 zł.

Dyrektor ZUS wyjaśnił także, że z uwagi na fakt, iż zaległości dotyczą 3 odrębnych rodzajów należności, które należy wpłacić na 3 różne rachunki bankowe , zasadne jest wykazanie ich na oddzielnych upomnieniach. Zdaniem organu oznaczenie na kopercie dla celów porządkowych skrótu "TW" nie niesie informacji dla osób postronnych o zawartości przesyłki i nie stanowi naruszenia ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji , a także nie jest postawą do uchylenia czynności egzekucyjnych. Organ nie uznał też, że adres wskazany w tytułach wykonawczych stanowi wadę uniemożliwiającą prowadzenie egzekucji same zaś tytuły wykonawcze zawierają wszystkie dane wymagane treścią art. 27 § 1 u.p.e.a.

Dyrektor ZUS nie zgodził się również z zarzutem zastosowania wobec strony zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zajęcie rachunku bankowego dłużnika było właściwe, ponieważ środki na takim rachunku zablokowane są tylko do wysokości dochodzonych należności z uwzględnieniem treści art. 81 § 5 u.p.e.a., ponadto w zarzutach nie wskazano innego majątku, z którego można efektywnie prowadzić postępowanie egzekucyjne i odzyskać kwoty należne wierzycielowi z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne.

Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z [...] lipca 2013r. . utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że podniesione przez pełnomocnika strony zarzuty - określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku, brak doręczenia zobowiązanej upomnień, niespełnienie wymogów określonych w art. 27 ustawy egzekucyjnej, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz wadliwe adresowanie tytułów wykonawczych, oparte na przesłankach wskazanych w pkt 3, 7, 8, 10 art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, są nieuzasadnione.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. nadmienił, że I. F., prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą M. nie wykonała dobrowolnie ciążącego na niej obowiązku wynikającego ze złożonych deklaracji, a zatem zaistniały podstawy do podjęcia czynności zmierzających do wykonania obowiązku przez stronę - wystawienia tytułu i wszczęcia egzekucji administracyjnej, przy czym deklaracje mogą stanowić podstawę prawną do dochodzenia należności. W związku z tym, iż strona nie zapłaciła w terminie wskazanym w przepisach prawa należności wynikających ze złożonych deklaracji rozliczeniowych, wierzyciel wysłał do zobowiązanej upomnienia z zagrożeniem wszczęcia egzekucji po upływie siedmiu dni od dnia doręczenia upomnień.

W ocenie organu II instancji wierzyciel dopełnił obowiązku skutecznego doręczenia upomnień, gdyż w aktach sprawy znajdują się upomnienia datowane na dzień [...] września 2012r. , obejmujące należności dochodzone tytułami wykonawczymi wystawionymi w dniu [...] grudnia 2012r. W przedmiotowej sprawie upomnienia od nr [...],przesłane zostały na adres zamieszkania I. F., a z powodu niemożności doręczenia przesyłki po raz pierwszy przesyłka awizowana została w dniu [...] października 2012r. a następnie wobec c niepodjęcia w dniu [...] października 2012r. W związku z niepodjęciem przesyłki przez stronę w terminie 14 dni nastąpił jej zwrot do nadawcy w dniu [...] października 2012r. Tym samym doręczenie zgodne było z zasadami określonymi w art. 44 kpa. . Zatem wbrew twierdzeniom pełnomocnika strony doręczenie w/w upomnień było skuteczne. Niezależnie od tego wierzyciel doręczając kilka upomnień w jednej kopercie nie naruszył prawa, gdyż nie istnieje żaden przepis nakazujący doręczanie pism w osobnych kopertach.

Dyrektor Izby Skarbowej w W., jak podkreślił podziela stanowisko organu egzekucyjnego co do nieuzasadnionego zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Organ egzekucyjny skorzystał z możliwości zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanej, który stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji, zobowiązany zostaje ograniczony w prawie udzielania zleceń rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności, która podlega egzekucji.

Odnosząc się natomiast do zarzutu, że tytuły wykonawcze nie spełniają wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, organ odwoławczy wskazał, że zarzut ten nie można uznać za uzasadniony (art. 33 pkt 10 ustawy). Przepis art. 27 cytowanej ustawy wskazuje jakie elementy obligatoryjnie powinien zawierać tytuł wykonawczy. Z treści art. 27 u.p.e.a nie wynika ażeby obowiązkiem wierzyciela było wskazywanie imion rodziców zobowiązanego, stąd też brak wypełnienia rubryki w poz. 11 tytułu jakkolwiek stanowi uchybienie to pozostaje ono bez wpływu na prawidłowość wystawienia tytułu wykonawczego w zakresie identyfikacji strony. W kwestii kolejnego zarzutu niespełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. tj. nie wypełnienia poz. 11, poz. 16 egzekucyjny uznał, że są one nieuzasadnione, ponieważ tytuł wykonawczy zawiera imię i nazwisko zobowiązanej oraz jej adres, zaś a wypełnienie rubryki 16 ze wskazaniem adresu prowadzonej działalności nie jest obligatoryjne. Ponadto organ egzekucyjny zwrócił uwagę, że dane identyfikujące dłużnika takie jak NIP i PESEL zostały poprawnie wskazane Tym samym w sposób nie budzący wątpliwości identyfikują osobę zobowiązaną.

Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił ponadto, że w świetle regulacji art. 42 § 1 k.p.a. najwłaściwszymi i zarazem podstawowymi miejscami doręczenia pism osobom fizycznym jest mieszkanie adresata lub miejsce jego pracy, przy czym przepis ten nie ustanawia wiążącej organ kolejności miejsc, w których doręczenie może nastąpić i kwestia ta zależna jest od okoliczności jakie mają miejsce w sprawie, chyba, że strona wyraźnie wskazała adres, pod którym doręczenia te mają być dokonywane.

W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie tego i poprzedzającego go postanowienia, jako sprzecznych z prawem. Podniósł zarzut braku skutecznego doręczenia upomnienia gdyż powtórne awizowanie przesyłki nastąpiło przed upływem siedmiodniowego terminu od pierwszego awizowania co oznacza, że doręczenie w trybie art. 44 kpa nie było skuteczne. Na potwierdzenie słuszności i swego stanowiska skarżący powołał wyrok WSA w Warszawie sygn. akt II SA/Wa83/10 oraz NSA sygn. akt I OSK 528/05. Ponadto w jego opinii każde upomnienie winno być doręczone oddzielną przesyłką poleconą, co wynika z brzmienia § 4 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Rozporządzenie to nie przewiduje zbiorczego doręczenia upomnień przy pomocy jednego listu poleconego.

Pełnomocnik wskazał ponadto na kwestię niewłaściwego wypełnienia tytułu wykonawczego oraz kwestionując generowanie kosztów związanych z przesyłaniem upomnień.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Pismem z dnia [...] grudnia 2013r. skarżący, przedstawiając kserokopię zawiadomienia o odbiorze przesyłki z dnia [...] października 2012r. zarzucił, że jak wynika z jej treści pierwsze zawiadomienie zostało dokonane z zastosowaniem 14 dniowego terminu, co jest sprzeczne z treścią art. 44 kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zakres prowadzonego w sprawie postępowania wyznaczyła treść zarzutów zgłoszonych przez stronę w stosunku do tytułów wykonawczych o nr [...], z [...] grudnia 2012r., wystawionych przez ZUS [...] Oddział w W.

Pełnomocnik zobowiązanej za pośrednictwem organu egzekucyjnego, którym w przedmiotowej sprawie jest Dyrektor [...] Oddziału ZUS w W., podniósł w stosunku do wystawionego tytułu wykonawczego zarzuty - określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku, brak doręczenia zobowiązanej upomnień, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz niespełnienie wymogów określonych w art. 27, opartych na przesłankach wskazanych w pkt 3, 7, 8, 10 art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W przedmiotowej sprawie Dyrektor [...] Oddziału ZUS w W. występuje jako organ (reprezentant wierzyciela – ZUS) oraz jest organem egzekucyjnym nie jest więc dopuszczalne, aby ten sam podmiot przedstawił swoje stanowisko w zakresie zgłoszonych zarzutów. Zatem dyspozycja art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowiąca, że wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca w kwestii zarzutów z art. 33 pkt 1-5 tejże ustawy, doznaje ograniczenia.

Odnosząc się kolejno do przedstawionych zarzutów wskazać należy, deklaracje rozliczeniowe złożone przez płatnika składek mogą być podstawą prawną umożliwiającą egzekucję należności zgodnie z art. 3a u.p.e.a. Zatem wskazanie w przedmiotowych tytułach deklaracji jako podstawy prawnej nie naruszyło dyspozycji art. 33 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Kolejny zasadniczy w sprawie zarzut jakim jest brak doręczenia zobowiązanej upomnienia również w ocenie Sądu nie jest trafny. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że obowiązek doręczenia upomnienia spoczywa na wierzycielu i jest warunkiem koniecznym do tego, aby egzekucja administracyjna mogła zostać wszczęta. W przedmiotowej sprawie wierzyciel - ZUS z nałożonego przez ustawodawcę obowiązku wywiązał się, informując skarżącą o nieuregulowanych należnościach, objętym przedmiotowymi upomnieniami od nr [...] do [...], które zasadnie uznano za doręczone w trybie art. 44 kpa. tj. doręczenia zastępczego. Wysłana na prawidłowy ( co nie jest przedmiotem sporu) adres korespondencja, została w dniu [...] października 2012r. oraz [...] października 2012r. awizowana i pozostawała do odbioru w placówce pocztowej przez okres 14 dni po czym wobec w jej nieodebrania została w dniu [...] października 2012r, zwrócona do nadawcy. Fakt o jeden dzień wcześniejszego powtórnego awizowania nie wpływa na skuteczność doręczenia przesyłki, skoro korespondencja pozostawała do odbioru w placówce pocztowej przez 14 dni od daty pierwszego awizowania. Skutek zastępczego doręczenia nastąpił zatem, jak słusznie organ ustalił w dniu [...] października 2012r. bowiem zgodnie z zasadami określonymi w art. 44 §4 kpa doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego okresu o którym mowa w §1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Również okoliczność, że pierwsze awizo informowało o odbiorze przesyłki nie w terminie 7, a 14 dni podniesiona przez skarżącego nie uzasadnia uznania braku zastosowania instytucji z art. 44 kpa ( fikcji doręczenia ) skoro nie ulega wątpliwości, że dokonane zostało powtórne awizo, a przesyłka pozostawała do odbioru przez wymagany prawem okres 14 dni od daty pierwszego awiza w placówce pocztowej, niepodjęta przez adresata.

Twierdzenie strony, że wszystkie upomnienia były bezskuteczne z uwagi na uchybienie obowiązującemu wzorcowi jest bezzasadne. Upomnienie nie stanowi żadnego rozstrzygnięcia jest jedynie prawną konsekwencją niewypełnienia przez stronę ciążących na niej obowiązków, nie musi być wypełnione zgodnie z określonym wzorcem, ma natomiast zawierać jednoznaczne określenie wysokości nieopłaconych należności, okres za jaki są należne, wskazanie odsetek, określenie zobowiązanego, przy czym od upomnień nie przysługuje jakikolwiek środek odwoławczy. Wskazać należy przy tym, że nie ma zakazu wysyłania większej ilości upomnień w jednej kopercie, zatem wierzyciel doręczając w taki sposób plik upomnień, nie naruszył prawa, wbrew temu co sądzi na ten temat pełnomocnik skarżącej jak również pobrał należne od każdego z nich koszty przewidziane rozporządzeniem Ministra Finansów z 27 listopada 2001 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia skierowanego przez wierzyciela do zobowiązanego przed wszczęciem egzekucji administracyjnej.

Odnosząc się natomiast do zarzutu, że tytuły wykonawcze nie spełniają wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, należy wskazać, że zarzutu tego nie można uznać za uzasadniony. Przepis art. 27 cytowanej ustawy wskazuje jakie elementy obligatoryjnie powinien zawierać tytuł wykonawczy.

W tytułach wykonawczych poprawnie wskazano informacje dotyczące zobowiązanej, tj: NIP i PESEL i te dane poza danymi osobowymi, w pełni i w sposób nie budzący wątpliwości identyfikują osobę zobowiązaną. Wypełnienie rubryki 16 tytułu egzekucyjnego nie jest obligatoryjne . Należy wskazać w tym miejscu, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. konieczne jest wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także określenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adresu, jeżeli wierzyciel posiada tę informację. Zatem wskazanie danych zobowiązanej oraz adresu zamieszkania realizowało określony wskazanym wyżej przepisem obowiązek. W istocie wszystkie przesyłki w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, były doręczone stronie na adres zamieszkania czyli na ulicę [...]. Należy podkreślić, że podanie wskazanych danych zmierza do jak najlepszej identyfikacji zobowiązanego i ma na celu eliminację sytuacji, której dotyczy zarzut jaki przewidziany jest w treści art. 33 pkt 4 u.p.e.a.

Należy przypomnieć, że I. F. prowadząc działalność gospodarczą była zobowiązana na podstawie art. 17 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007r. nr 11 poz. 74 ze zm.) do obliczenia i przekazywania co miesiąc do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za poszczególne miesiące w latach 2011- 2012., czego skarżąca nie wykonała i co legło u podstaw konieczności prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.