III SA/Łd 1267/13

Uzasadnienie

III SA/Łd 1267/13

UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] r., nr [...] odmawiającą G. W. zwrotu prawa jazdy kategorii C i C+E do czasu wygaśnięcia decyzji Starosty [...] z dnia [...] r., w której cofnięto G. W. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B i B+E oraz pod warunkiem przedłożenia orzeczenia lekarskiego i psychologicznego stwierdzających brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do kierowania pojazdami silnikowymi.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

Prokurator Prokuratury Rejonowej w K. postanowieniem z [...] r. zatrzymał G. W. prawo jazdy nr [...], kat. B, B+E, C, C+E z powodu prowadzenia przez w/w w dniu 23 lutego 2013 r. samochodu w stanie nietrzeźwości. Zatrzymane prawo jazdy zostało przesłane właściwemu organowi, tj. Staroście [...].

Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w K. II Wydział Karny uznał G. W. winnym zarzuconego mu czynu prowadzenia samochodu osobowego w stanie nietrzeźwości, za co skazał go na karę 5 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie zawiesił warunkowo na okres próby 3 lat oraz orzekł min. wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym z wyłączeniem kategorii C i C+E na okres 2 lat.

Następnie decyzją z [...] r. Starosta [...] na podstawie art. 182 w związku z art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy oraz art. 104 K.p.a. orzekł o cofnięciu G. W. uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B, B+E na okres od 23 lutego 2013 r. do 23 lutego 2015 r.

W dniu 22 sierpnia 2013 r. G. W. wystąpił z wnioskiem o wydanie mu prawa jazdy stwierdzającego posiadanie uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. C, C+E. Uzasadniając podniósł, że zgodnie z wyrokiem z dnia 18 czerwca 2013 r. orzeczono wobec niego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyjątkiem pojazdów do prowadzenia których uprawnia prawo jazdy kat. C, C+E.

Decyzją z [...] r. Starosta [...] odmówił G. W. zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kat. C, C+E do czasu wygaśnięcia decyzji Starosty [...] z [...] r. oraz pod warunkiem przedłożenia orzeczenia lekarskiego i psychologicznego stwierdzających braki przeciwwskazań lekarskich i psychologicznych do kierowania pojazdami silnikowymi. Powołując przepis art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami organ wskazał, że prawo jazdy kat. C i C+E nie może być wydane osobie w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu lub zatrzymaniu prawa jady obejmującego uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B.

W odwołaniu od powyższej decyzji G. W. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o uchylenie decyzji oraz dokonanie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C, C+E. Uzasadniając pełnomocnik skarżącego wskazał, że wyrokiem Sądu Rejonowego w K. II wydział Karny z dnia 18 czerwca 2013 r. orzeczono w stosunku do strony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, B+E. Tym samym odmowa zwrotu prawa jazdy kategorii C, C+E jest niczym nieuzasadniona.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do treści art. 12 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której wydano decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy – w okresie i zakresie obowiązywania decyzji. Przepis ust. 1 pkt 3 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kat. C1, C, D1 lub D w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu lub zatrzymaniu prawa jazdy obejmującej uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. B. W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy w K. II Wydział Karny wyrokiem z dnia 18 czerwca 2013 r. orzekł wobec G. W. m.in. zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pojazdów kat. C, C+E w ruchu lądowym na okres 2 lat. Jednocześnie Sąd nie orzekł o nakazie wydania stronie prawa jazdy kategorii C, C+E. Zgodnie z powyższym wyrokiem Starosta [...] decyzją z dnia [...]r. cofnął stronie uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B, B+E. Organ odwoławczy wskazał, że kompetencje do zwrotu zatrzymanego prawa jazdy ma właściwy organ, który jest zobligowany do dokonania weryfikacji i stwierdzenia, czy w świetle obowiązujących przepisów wnioskodawca spełnia wszystkie przewidziane prawem przesłanki. W przedmiotowej sprawie rozpatrując wniosek skarżącego organy nie mogły kierować się tylko i wyłącznie orzeczeniem sądu karnego. Były zobligowane do stosowania właściwych przepisów obowiązującego prawa, w tym przypadku art. 12 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, który zabrania zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że uzyskanie prawa jazdy kat. C i C+E jest zależne od posiadania prawa jazdy kat. B. Stąd też cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami kat. B ma wpływ na posiadanie prawa jazdy kat. C, C+E. Niezależnie od powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wskazało, że zaskarżona decyzja organu I instancji wydana została z uchybieniami, które jednak nie miały wpływu na wynik rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy stwierdził, że w aktach sprawy brak jest zawiadomienia o wszczęciu postępowania. Ponadto wskazał, że Starostwo Powiatowe w K. , którego pieczęć znajduje się w nagłówku decyzji nie jest organem, a jedynie aparatem pomocniczym Starosty. Urzędy w tym znaczeniu nie posiadają jakichkolwiek uprawnień władczych, a zatem nie mogą być podmiotem, któremu ustawa przyznaje jakiekolwiek kompetencje orzecznicze. Jednakże z uwagi na fakt, że na decyzji widnieje podpis osoby uprawnionej do jej wydania organ odwoławczy uznał, że została ona wydana przez uprawniony organ.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 12 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że w omawianym stanie faktycznym powołana ustawa zabrania zwrotu zabranego prawa jazdy. Zarzucił ponadto naruszenie przepisów postępowania poprzez rozpoznanie sprawy bez udziału strony oraz ustanowionego pełnomocnika. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji poprzez zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. C, C+E.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosowne do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2102r. poz. 270) – [dalej p.p.s.a.] sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Sąd administracyjny ocenia, czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji (postanowienia).

Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Oznacza to, iż kontrola sądowa sprawowana jest w granicach sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją, a sąd administracyjny ma obowiązek uwzględnić każde dostrzeżone naruszenie prawa, o ile miało lub mogło mieć wpływ na treść wydanej decyzji. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, określone zostały w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. utrzymująca w mocy decyzję organu administracji I instancji o odmowie zwrotu skarżącemu prawa jazdy kategorii C i C+E do czasu wygaśnięcia decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B i B+E

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2011 r. nr 30, poz., 151 ze zm.) – dalej zwanej: ustawą". Powołany został także przez organ I instancji § 9 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami ( Dz. U. z 2012 r., poz.1005 ze zm.).

W związku z tym na wstępie zaznaczyć należy, że przedmiotem rozstrzygnięcia był wniosek skarżącego o zwrot zatrzymanego dokumentu prawa jazdy, potwierdzającego jego uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii C i CE., którego nie utracił w świetle wyroku Sądu Rejonowego w K. Taka intencja strony wynika jednoznacznie z treści wniosku złożonego 22 sierpnia 2013 r. w Starostwie Powiatowym i w takim też zakresie rozstrzygał organ.

Organy administracji obu instancji zastosowały wobec skarżącego art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 2 i 3 ustawy uznając, że ma on zastosowanie również przy rozstrzyganiu kwestii zwrotu prawa jazdy.

W art. 12 ust. 1 -3 ustawy wskazane zostały przypadki, w których prawo jazdy nie może być wydane danej osobie. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy, prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu (pkt 2) oraz osobie, w stosunku do której wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy - w okresie i zakresie obowiązywania tej decyzji ( pkt 3).

Jeżeli więc o wydanie prawa jazdy określonej kategorii zwróci się osoba z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdu lub wydaną decyzją o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy, to organ związany regulacją art. 12 ust. 1 pkt 2 lub pkt 3 będzie zobowiązany wydać decyzję odmowną.

Zakaz prowadzenia pojazdów określony w art. 42 k.k. może obejmować zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, wszelkich pojazdów, albo wszelkich pojazdów mechanicznych. O zakazie prowadzenia pojazdów orzeka sąd w sprawie karnej, konkretyzując jednocześnie jakiego rodzaju pojazdów zakaz dotyczy. W rozpatrywanej sprawie wyrokiem Sądu Rejonowego w K. orzeczono wobec skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym z wyłączeniem kategorii C i C+E na okres 2 lat.

Art. 12 ust. 2 ustawy stanowi, że przepis ust. 1 pkt 2 ( w myśl którego prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu) stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii:

1/ B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM,A1,A2 lub A;

2/ AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B;

3/ B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D.

Z kolei art. 12 ust. 3 ustawy odwołuje się w zakresie swojej dyspozycji do art. 12 ust. 1 pkt 3 ( w myśl którego osobie, w stosunku do której wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy - w okresie i zakresie obowiązywania tej decyzji) wskazując, że przepis ten stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii :

1/ C1, C, D1 lub D w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu lub zatrzymaniu prawa jazdy obejmującej uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B;

2/ B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu lub zatrzymaniu prawa jazdy obejmującej uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D.

W art. 12 ust. 2 i 3 ustawy zamieszczono więc zakaz wydawania prawa jazdy innych kategorii niż ta kategoria, której dotyczy sądowy zakaz prowadzenia pojazdu mechanicznego, czy też decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy, w okresie obowiązywania zakazu lub decyzji. Wskazane powyżej przepisy określają warunki, w których strona ubiega się o wydanie jej prawa jazdy określonej kategorii. Sformułowania jakimi posługuje się ustawodawca w art. 12 ustawy : "prawo jazdy nie może być wydane" (ust. 1) , "przepis /.../ stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii: /../" ( ust. 2 i 3) wskazuje w ocenie sądu, że przepis dotyczy tych przypadków, gdy strona, która nie posiada uprawnienia do kierowania pojazdami określonej kategorii ubiega się o wydanie takiego uprawnienia.

Ustawa o kierujących pojazdami rozróżnia wymogi jakie spełnić musi osoba, która ubiega się o prawo jazdy, którego wcześniej nie posiadała, lub które utraciła, od sytuacji osób uprawnienie takie posiadających. Świadczy o tym treść m.in. art. 103 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami, który stanowi, że starosta wydaje decyzję administracyjną o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, z zastrzeżeniem ust. 4 . Jeżeli ustawodawca różnicuje wymogi stawiane osobom, które ubiegają się o wydanie uprawnienia do kierowania pojazdami określonej kategorii od wymogów stawianym osobom, które ubiegają się o przywrócenie uprawnień, to tym bardziej brak podstaw do przyjęcia, że przepisy dotyczące wydania prawa jazdy będą miały zastosowanie do sytuacji osób, które część uprawnień do kierowania pojazdami określonej kategorii, w świetle wyroku sądu zachowały.

W niniejszej sprawie skarżący ubiegał się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii C, C+E, nie zaś o wydanie prawa jazdy (wydanie uprawnienia do kierowania pojazdami ) kategorii C, C+E wskazując, że uprawnienia te przez cały czas posiada. Skoro zaś wniosek był wnioskiem o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii C, C+E, to stwierdzić należy, że przy jego rozpoznawaniu nie miał zastosowania art. 12 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami dotyczący wydania uprawnień, ani § 9 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, który określa jakie czynności weryfikacyjne po zarejestrowaniu w systemie teleinformatycznym wniosku o wydanie prawa jazdy lub pozwolenia należy wykonać (ust 1), a w ust 2 pkt 1 stanowi, że w przypadku negatywnej weryfikacji dokumentów, o których mowa w ust. 1 należy odmówić wydania prawa jazdy. W ocenie Sądu doszło więc w tym zakresie do naruszenia przepisów prawa materialnego

Organ powinien bowiem zastosować w takim wypadku art. 102 ustawy o kierujących pojazdami, w którym określone zostały przesłanki zatrzymania prawa jazdy ( ust. 1) oraz zwrotu zatrzymanego prawa jazdy ( ust.2). Stosownie do treści art. 102 ust. 2 ustawy zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy upłynął co najmniej rok, warunkiem wydania prawa jazdy jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji.

W ocenie Sądu rozpoznającego skargę, rozpoznanie wniosku skarżącego o zwrot prawa jazdy kategorii C i C+E . wymaga uprzedniego przeprowadzenia wykładni powołanych przepisów. Zgodnie z art. 102 ust. 2 ustawy zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania. W rozpatrywanej zatrzymanie prawa jazdy nastąpiło na podstawie art. 137 ust.. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a następnie prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego orzeczono wobec skarżącego środek karny zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym, ale z wyłączeniem kategorii C i C+E . W takiej sytuacji organ powinien ocenić, czy w chwili orzekania w przedmiocie wniosku o zwrot prawa jazdy ustała już przyczyna zatrzymania skarżącemu prawa jazdy kategorii C i C+E i czy spełnione zostały pozostałe wymagania zawarte w tym przepisie.

Zauważyć jedynie należy, że zgodnie z art. 182 w zw. z art. 2 pkt 9 Starosta [...] wykonując orzeczenie sądu w sprawie karnej, związany treścią wyroku i orzeczoną tam karą, ostateczną decyzją cofnął skarżącemu tylko uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B i B+E, nie mając jak się wydaje wątpliwości jaki jest zakres orzeczonego zakazu. Gdyby takowe posiadał, mógł na podstawie art. 13 § 1 k.k.w. zwrócić się do sądu, który wydał wyrok o rozstrzygnięcie wątpliwości co do wykonania orzeczenia lub zarzutów co do obliczenia kary. Dlatego też organ rozpoznając ponownie sprawę powinien rozważyć, czy w przypadku pozostawania w obrocie prawnym orzeczeń obejmujących swym zakresem uprawnienie w zakresie kategorii prawa jazdy B i B+E, możliwe jest orzeczenie o odmowie zwrotu prawa jazdy skarżącemu w zakresie przez niego wnioskowanym tj. C i C+E. Jak bowiem wyżej wskazano podstawą odmowy zwrotu prawa jazdy nie mogą być przepisy odnoszące się do wydania ( a nie zwrotu) prawa jazdy. Organ administracji nie może też w postępowaniu o zwrot zatrzymanego prawa jazdy poszerzać ani modyfikować zakresu prawomocnie orzeczonego przez sąd zakazu, gdyż stanowiłoby to naruszenie zasady praworządności.

Na zakończenie zauważyć należy, że co do zasady brak jest podstaw prawnych do zawierania w sentencji decyzji odmawiającej zwrotu zatrzymanego prawa jazdy warunków pod jakimi zwrot ten może nastąpić.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Orzekają zatem w sposób kasacyjny, nie rozstrzygają merytorycznie spraw administracyjnych. Kompetencje merytoryczne należą do organów administracji publicznej. Do organów należy zatem w pierwszej kolejności wykładnia prawa w procesie stosowania określonych przepisów w konkretnej sprawie. Sąd administracyjny kontroluje stosowanie prawa, a więc również wykładnię prawa dokonaną przez organ, i nie może w tym organu wyręczyć.

Organ administracji przyjęte stanowisko dokładnie uzasadni w sposób odpowiadający wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.

e.o.