II SA/Op 3/14
Wyrok
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
2014-02-18Nietezowane
Artykuły przypisane do orzeczenia
Do tego artykulu posiadamy jeszcze 13 orzeczeń.
Kup dostęp i zobacz, do jakich przepisów odnosi się orzeczenie. Znajdź inne potrzebne orzeczenia.
Skład sądu
Elżbieta Kmiecik /przewodniczący/
Ewa Janowska /sprawozdawca/
Grażyna JeżewskaSentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie WSA Grażyna Jeżewska WSA Ewa Janowska – spr. Protokolant St. inspektor sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 lutego 2014 r. sprawy ze skargi Gminnego Zespołu Szkół w [...] na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Opolu z dnia 28 października 2013 r., nr [...] w przedmiocie nakazu wypłaty wynagrodzenia 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Opolu z dnia 31 lipca 2013 r., nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Przedmiot zaskarżenia stanowi decyzja Okręgowego Inspektora Pracy w Opolu z dnia 28 października 2013 r., nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2012 r., poz. 404 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Dyrektora Gminnego Zespołu Szkół w [...], od nakazu z 31 lipca 2013 r., nr [...] – utrzymująca w mocy zaskarżony nakaz.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podał, że w dniach 5 i 12 kwietnia, 27 maja; 3, 5-7, 11-13, 17-19, 21, 27-28 czerwca oraz 1-5,8,12, 15 i 16 lipca 2013 r. inspektor pracy, działający w ramach właściwości terytorialnej Okręgowego Inspektoratu Pracy
w Opolu przeprowadził kontrolę w Gminnym Zespole Szkół w [...]. W trakcie trwającej kontroli inspektor ustalił, że pracodawca nie wypłacił wynagrodzenia za przepracowane godziny ponadwymiarowe. W wyniku tych ustaleń polecił wypłatę wskazanym nauczycielom wynagrodzenie za godziny nauczania indywidualnego zrealizowane w październiku 2012 r.; listopadzie 2012 r., grudniu 2012 r.; lutym 2013 r. oraz marcu 2013 r. W nakazie tym wskazano liczbę godzin ponadwymiarowych przepracowanych przez każdego z nauczycieli w ramach nauczania indywidualnego, jak i wysokość należnego wynagrodzenia z tego tytułu.
Zaznaczono jednocześnie, że decyzji organu I instancji (nakazowi) z dnia 31 lipca
2013 r. nadano rygor natychmiastowej wykonalności na mocy art. 11 pkt 7 ustawy
o Państwowej Inspekcji Pracy.
W odwołaniu od wydanego nakazu pracodawca zarzucił aktowi temu sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału, poprzez uznanie, że czynności kontrolne przeprowadzone w dniach od 5 kwietnia 2012 r. do 18 lipca 2012 r. w Gminnym Zespole Szkół w [...] wykazały, że nauczyciele wymienieni w poszczególnych decyzjach nakazu zapłaty świadczyli pracę w godzinach ponadwymiarowych, w sytuacji, kiedy tego faktu nie potwierdziły rozliczenia miesięczne godzin ponadwymiarowych, sporządzone przez upoważnione osoby. Odwołujący zarzucił nadto, że dokonane rozliczenia miesięczne nie zostały zatwierdzone przez upoważnione osoby. Wywodził, że w szczególności do zatwierdzenia rozliczeń nie był legitymowany S. M., którego powołanie na stanowisko dyrektora zostało prawomocnie uznane za nieważne i niepodlegające wykonaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Wskazał również przepisy prawa, na podstawie których, jego zdaniem, należało dokonać rozliczeń godzin ponadwymiarowych, a także wniósł o uchylenie zaskarżonego nakazu i wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności.
Okręgowy Inspektor Pracy w Opolu, opierając się o przepis art. 136 K.p.a., zwrócił się do pracodawcy – Gminnego Zespołu Szkół w [...]
o przesłanie dowodu, na który powołuje się w odwołaniu, tj. "rozliczenia miesięcznego godzin ponadwymiarowych sporządzonego przez upoważnione osoby". W odpowiedzi na wezwanie, Dyrektor Gminnego Zespołu Szkół w [...] poinformował, że należy ponownie zweryfikować dane zawarte w rozliczeniach w związku z tym, że swoją funkcję pełni od 23 sierpnia 2013 r. i podjęcie decyzji bez szczegółowego sprawdzenia groziłoby konsekwencjami służbowymi. Wobec czego zwrócił się o wyznaczenie nowego terminu, który pozwoliłby na sprawdzenie wysokości należnych nauczycielom wynagrodzeń za pracę za godziny ponadwymiarowe.
Kolejnym pismem, z dnia 2 października 2013 r., pracodawca argumentował, że protokół inspektora dotyczy arkuszu przydziału czynności z 29 marca 2013 r., w którym to organ prowadzący szkołę informuje, że godziny ponadwymiarowe zostaną wypłacone tylko w przypadku rzeczywistego wypracowania tych godzin, tj. powyżej 774 godzin rocznie. Dyrektor wyjaśniał, że w roku szkolnym 2012/2013 w Gminnym Zespole Szkół w [...] nie dokonano wypłacenia godzin ponadwymiarowych, a jedynie dokonywano rozliczeń w okresach miesięcznych na podstawie wzorów ustalonych
i akceptowanych przez jego poprzedników. Podał, że w minionym roku szkolnym wicedyrektorzy i kierownicy filii zbierali wypełnione przez nauczycieli druki rozliczenia godzin i potwierdzali ich wykonalność, w lipcu została sporządzona lista przepracowanych godzin obowiązkowego wymiaru zajęć według zaleceń organu prowadzącego, w której znalazły się również godziny opieki nad uczniami podczas wycieczek szkolnych czy innych zajęć. Po sporządzeniu listy dyrektor szkoły wystąpił do organu prowadzącego o przydzielenie środków pieniężnych celem zapłaty wynagrodzenia za zrealizowane godziny, a następnie dokonał ich wypłaty. Do pisma z dnia 2 października 2013 r. Dyrektor Zespołu Szkół załączył listy płac za wrzesień
2013 r.
Po przytoczeniu przepisów ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (art. 10 ust. 1, art. 11 pkt 7 art. 19 ust. 1 pkt 5, art. 33 ust. 1 pkt 1) oraz § 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. nr 61 poz. 624 ze zm.) i art. 42 ust. 7a ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r., nr 97, poz. 674 ze zm., dalej Karta Nauczyciela), stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, na wstępie zaznaczył, że Państwowa Inspekcja Pracy jest organem powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy,
w szczególności przepisów zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej.
Organ odwoławczy zaakcentował, że przedmiotem postępowania jest nakaz wypłaty należności za godziny nauczania indywidualnego realizowanego w ramach godzin ponadwymiarowych. Dowodził, że obowiązek zapłaty tego świadczenia aktualizuje się w każdym miesiącu, w którym nauczyciel wypracował takie godziny, zgodnie z dyspozycją art. 39 ust. 4 Karty Nauczyciela. Zaznaczył, że godziny te zostały rozliczone
a wynagrodzenie naliczone i niewypłacone. Organ podał też, że pracodawca pismem z 20 grudnia 2012 r. występował do Wójta Gminy [...] o przyznanie środków na zapłatę należności, dołączając listę wraz ze wskazaniem odpowiednich kwot. Wywodził, że bez znaczenia dla wiarygodności tych rozliczeń był fakt, że sąd administracyjny stwierdził nieważność aktu powołującego S. M. do pełnienia funkcji dyrektora. Zwrócił uwagę, że w trakcie kontroli ponownie dokonano weryfikacji oraz rozliczeń wskazanych w decyzji należności, którą dokonały osoby na mocy Zarządzenia Wójta Gminy nr [...] wykonywały od 14 maja 2013 r. czynności z zakresu prawa pracy. Organ odwoławczy nadmienił, że pełniąca od 28 maja 2013 r. G. B. obowiązki dyrektora, oświadczyła, że nie będzie brała odpowiedzialności za niedopełnienie obowiązków przez poprzedników, jednakże stanął na stanowisku, że ciągła rotacja osób pełniących funkcję dyrektora nie może być przesłanką opóźniania bądź odmowy wypłaty należności za godziny ponadwymiarowe nauczycieli wykazane w ewidencji. Stwierdził, że okoliczność ta nie przesądza, iż wynagrodzenie jest nienależne. Ponadto podkreślił, że odwołujący w żaden sposób nie kwestionował choćby jednej należności wykazanej w decyzji pierwszoinstancyjnej.
Dodatkowo organ wskazał, że odwołujący nie przedstawił, mimo dwukrotnego wezwania, dowodu, na który powołuje się w odwołaniu, tj. rozliczeń miesięcznych godzin ponadwymiarowych sporządzonych przez upoważnione osoby. Dodał, że postępowanie wyjaśniające wykazało również, że nie ma wewnątrzszkolnego aktu regulującego sposób rozliczania godzin ponadwymiarowych. W tej sprawie wykształciła się następująca praktyka; wicedyrektorzy i kierownicy przedkładali wypełnione druki rozliczenia godzin i potwierdzali ich wykonalność, następnie dokonywano ich wypłaty.
Organ stwierdził, że w taki sposób dokonano rozliczenia należności objętych nakazem
z dnia 31 lipca 2013 r. Natomiast, przedstawione przez odwołującego w piśmie z dnia
5 września 2013 r. argumenty dotyczące niezgodności w przedłożonych kartach rozliczeń godzin ponadwymiarowych, organ uznał za niewiarygodne. Samo wskazanie nieistotnych nieścisłości, czy też braku precyzji bez wskazania ich wpływu na określone w decyzji należności oraz wykazanie ich w dokumentach źródłowych, stanowiących podstawę ich sporządzenia, nie stanowi, w ocenie organu, przekonującego dowodu potwierdzającego sporność wyliczonych na ich podstawie należności. Zaakcentowano też, że w piśmie z 2 października 2013 r. strona przyznała, że za rok szkolny 2012/2013 dokonano rozliczenia realizacji godzin ponadwymiarowych w sposób przyjęty
u pracodawcy, jednakże nie dokonano ich wypłaty. Zaznaczył, że do ww. pisma strona załączyła listy płac wypłaconych należności we wrześniu 2013 r., jednakże ujęte w nich kwoty nie odpowiadają tym, które znalazły się w nakazie z 31 lipca 2013 r.
W związku z powyższym organ skonstatował, przedstawiając rozważania na tle art. 11 pkt 7 oraz art. 10 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, jak i na tle art. 39 ust. 4
i art. 42 ust. 7a Karty Nauczyciela, że zaistniały podstawy do uznania, iż wskazane w decyzji pierwszoinstancyjnej świadczenia są należne, a po stronie pracodawcy istnieje obowiązek ich wypłaty.
Gminny Zespół Szkół w [...] w skardze do Sądu wniósł
o uchylenie decyzji Okręgowego Inspektora Pracy z dnia 28 października 2013 r., nr [...]. Zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, w oparciu o błędny materiał dowodowy zgromadzony przez Inspektora Pracy, a w szczególności niezgodnie z przepisami art. 10 § 1, art. 75 § 1 i 2, art. 76, art. 77 § 1, art. 79 § 1, a także art. 80 K.p.a.
Rozwijając swoje zarzuty skarżący podniósł, że organ oparł swoje rozstrzygnięcie na dowodach sporządzonych przez osoby nieupoważnione. Stwierdził, że jedyną osobą uprawnioną do pełnienia obowiązków wicedyrektora szkoły była G. B., która odmówiła złożenia podpisu pod zestawieniem niezgodnym z dziennikami zajęć dydaktyczno-wychowawczych. Skarżący dowodził, że podstawowym dokumentem do rozliczenia godzin obowiązkowego tygodniowego wymiary pracy nauczyciela jest dziennik zajęć dydaktyczno-wychowawczych (dziennik lekcyjny). Sporządzone wyliczenie zostało wykonane bez uwzględnienia rzeczywistego stanu zajęć opisanych
w tych dziennikach. W ocenie skarżącego, zestawienia przygotowane przez nauczycieli mają zasadniczą wadę, bowiem uwzględniają rozliczenie tylko tygodni, kiedy był wykonywany obowiązkowy 18 godzinny tygodniowy wymiar godzin, bez uwzględnienia tygodni pracy, w których ten obowiązek nie był wykonywany. Rozliczenie takie
w sposób rażący narusza przepis art. 42 ust. 3 i 5b Karty Nauczyciela, jest też niezgodne z uchwałą Rady Gminy Skarbimierz z dnia 17 grudnia 2012 r.,
nr XXIII/156/2012 w sprawie określenia zasad rozliczania tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dla nauczycieli pracujących w Gminnym Zespole Szkół w [...], dla których plan zajęć jest różny w poszczególnych okresach roku szkolnego.
Podkreślił skarżący, że planowanie godzin ponadwymiarowych zajęć odbywa się na podstawie zatwierdzonego arkusza organizacyjnego, a organ prowadzący szkołę nie zatwierdził w nim godzin ponadwymiarowych przed rozpoczęciem roku szkolnego, gdyż ówczesny dyrektor szkoły (S. M.) nie sporządził arkusza zgodnie ze stosownym rozporządzeniem. Dopiero w marcu 2013 r. dyrektor Ł. D. sporządził aneks do arkusza organizacyjnego zgodny ze stanem prawnym i jedynie ten dokument może mieć znaczenie prawne, gdyż został zatwierdzony przez organ prowadzący. Natomiast Inspektor Pracy wydający nakaz wypłaty uznał w sposób niedopuszczalny, że dokument ten jest interpretacją własną prawa przez Wójta Gminy. Skarżący nie zaakceptował listy godzin ponadwymiarowych sporządzonej niezgodnie
z rzeczywistymi zapisami w dziennikach zajęć dydaktyczno-wychowawczych, a jedynie w oparciu o oświadczenie (karty rozliczeniowe). W związku z tym pozostaje
w przekonaniu, że ustalenie Okręgowego Inspektora Pracy o naliczeniu świadczenia
w formie listy płac, jest niezgodne ze stanem faktycznym, gdyż w dowodach nie ma list płac sporządzonych przez osoby odpowiedzialne.
Dyrektor Gminnego Zespołu Szkół w [...] wyjaśnił też, że dokonał rozliczenia godzin ponadwymiarowych zgodnie z obowiązującymi przepisami, jak i dokonał wypłaty należnych wynagrodzeń.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Przyznał, że Dyrektor Szkoły, pismem z dnia 19 grudnia 2013 r. poinformował, iż wykonał nakaz nr [...], który to akt zaskarżoną decyzją został utrzymany w mocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują, stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Nie kierują się zasadami słuszności, współżycia społecznego, czy sprawiedliwości społecznej. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji - art. 145 § 1 P.p.s.a.
Ponadto wskazać należy, iż zgodnie z art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując w zakreślonych wyżej ramach, kontroli zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji - nakazu zapłaty Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Opolu, Sąd w składzie orzekającym doszedł do przekonania, że naruszają one przepisy prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawę działania Okręgowego Inspektora Pracy w Opolu na dzień wydania zaskarżonej decyzji był art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2012 r. poz. 404 ze zm., w skrócie ustawa o PIP). Przepis ten stanowi, że w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy uprawnione są do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi. Nakaz zapłaty wynagrodzenia lub innego świadczenia jest decyzją, której wydanie musi być poprzedzone zbadaniem stanu faktycznego i ustaleniem, że skutkiem naruszenia przez pracodawcę normy prawa pracy jest niewypłacenie pracownikowi należnego wynagrodzenia za pracę lub innego wymagalnego świadczenia przysługującego mu od pracodawcy ( art. 33 ust. 1 pkt 1 oraz art. 21 ustawy o PIP).
Wskazany przepis art. 11 pkt 7 ustawy o PIP nie jest przepisem szczególnym, o którym mowa w art. 2 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm., dalej K.p.c.), wyłączającym rozstrzyganie sporów między pracodawcą a pracownikiem z kognicji sądów powszechnych. Sądy powszechne, mimo regulacji określonej w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP, są jedynym organem państwa uprawnionym do rozstrzygania ewentualnych roszczeń wynikających ze stosunku pracy, w tym sporów o wypłatę wynagrodzenia między pracownikiem
i pracodawcą, ponieważ są to sprawy cywilne, a te podlegają kognicji sądów powszechnych.
W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że nakaz wystawiony przez inspektora Państwowej Inspekcji Pracy na podstawie wskazanego przepisu spełnia inną funkcję. Jego zadaniem jest skłonienie pracodawcy do wypełnienia ciążącego na nim względem pracownika obowiązku wypłaty należnego wynagrodzenia (lub innego świadczenia) związanego z pracą. Nakaz zapłaty może być zatem wydany wówczas, gdy obowiązek ten jest bezsporny i wymagalny w momencie przeprowadzania kontroli. Nakaz jest więc niczym innym jak urzędowym stwierdzeniem istnienia zobowiązania po stronie pracodawcy z jednoczesnym nakazaniem mu w trybie administracyjnoprawnym wypłaty zaległego wynagrodzenia. Oznacza to, że gdy istnieje spór między pracownikiem a pracodawcą co do zasadności, wysokości, okresu czy tytułu wypłaty wynagrodzenia, wydanie nakazu płatniczego nie jest uzasadnione. W takim przypadku do rozstrzygnięcia spornej kwestii właściwy jest sąd powszechny. Podkreśla się przy tym również, iż nie można uznać, że sytuacja ma charakter niesporny, jeżeli z przebiegu postępowania wyraźnie wynika, iż jedna ze stron, tj. pracodawca kwestionuje zasadność, podstawę prawną czy też wysokość należnego świadczenia. W tej sytuacji inspektor pracy nie może nałożyć obowiązku wypłaty należnego pracownikowi wynagrodzenia i innych składników z nim związanych, ale może nakazać pracodawcy rozstrzygnięcia spornej kwestii w określonym terminie, czy też wystąpienie do sądu
o rozstrzygniecie tej kwestii (por. wyroki Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2006 r. sygn. akt I OSK 1400/05 publ. LEX 275465, z dnia 25 października 2008 r. sygn. akt. I OSK 1528/07 – strona internetowa Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, nsa.gov.pl.; postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 13 lutego 2008 r. sygn. akt SK 5/07 OTK-A 2008/1/19).
Powracając na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że
pracodawca nie potwierdził, aby wymienieni w nakazie zapłaty nauczyciele świadczyli pracę w godzinach ponadwymiarowych w rozmiarze przyjętym przez inspektora pracy. Stąd nie można zgodzić się ze stanowiskiem, iż w badanej sprawie sytuacja ma charakter niesporny, jeżeli z przebiegu postępowania wyraźnie wynika, że jedna ze stron, mianowicie pracodawca, kwestionuje podstawę prawną i wysokość należnego świadczenia. Wydanie w takiej sytuacji nakazu płatniczego, zamiast nakazania rozstrzygnięcia spornej sytuacji w określonym terminie, czy też wystąpienie do sądu
o rozstrzygnięcie tej kwestii, stanowi naruszenie art. 11 pkt 7 ustawy o PIP. Inspektor pracy, wydając nakaz wypłaty wynagrodzenia, nie rozstrzyga bowiem o wynagrodzeniu pracownika. W tym zakresie kompetencja należy do sądu powszechnego. Na podstawie art. 465 § 1 K.p.c. inspektor pracy może wystąpić jako pełnomocnik pracownika przed sądem powszechnym. Wyjaśnić należy, że pojęcie należne wynagrodzeniem charakter obiektywny, niezależny od przekonania inspektora pracy. O należnym wynagrodzeniu można mówić, gdy nie ma sporu pomiędzy pracownikiem a pracodawcą, wynagrodzenie jest obliczone i zatwierdzone przez pracodawcę lub gdy wymagalność takiego wynagrodzenia jest stwierdzona wyrokiem sądu. Nie można mówić o należnym wynagrodzeniu, jeżeli takiej oceny nie podziela pracodawca oraz gdy wykładnia przepisów prawa pracy mających zastosowanie przy dokonywaniu takiej oceny
i kwalifikacji skutków prawnych określonych czynności prawnych, może być różna (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 791/09 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, nsa.gov.pl)).
Zatem, dopóki nie można w sposób niewątpliwy stwierdzić, że wynagrodzenie przysługuje konkretnemu pracownikowi i nie zostało mu wypłacone, dopóty inspektor pracy nie może skorzystać z uprawnień przewidzianych w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP.
Taka sytuacja miała miejsce w odniesieniu do rozpatrywanego stanu faktycznego. Powtórzyć przyjdzie, że w rozpoznawanej sprawie budzi wątpliwości zarówno fakt wykonywania pracy przez nauczycieli w godzinach ponadwymiarowych oraz brak dokumentacji płacowej (w tym zatwierdzonych i podpisanych przez Dyrektora Szkoły oraz osobę odpowiedzialną od strony finansowo-księgowej – list płac).
Z treści protokołu kontroli przeprowadzonej u pracodawcy przez Nadinspektora Pracy K. K. wynika, że czynności polegające na weryfikacji zestawień sporządzanych przez nauczycieli zostaną dopiero wykonane. Weryfikacja ta miałaby obejmować zestawienia na okoliczność wykonywania pracy przez nauczycieli
w godzinach ponadwymiarowych oraz w ramach realizacji godzin nauczania indywidualnego. Jednocześnie zauważyć przyjdzie, że Główna Księgowa Gminnego Zespołu Szkół w [...] S. N. w piśmie z dnia 15 lipca 2013 r. (załącznik nr 48 do protokołu kontroli) poinformowała, iż otrzymane do wglądu zweryfikowane zestawienia godzin ponadwymiarowych za okresy miesięczne są niekompletne. Przestawiła przykładowe kompletne kserokopie miesięcznych rozliczeń godzin ponadwymiarowych z wcześniejszych okresów. Nadmieniła, że od stycznia
2013 r. obliczaniem i przygotowywaniem wszelkich wynagrodzeń zajmuje się specjalista ds. księgowości i stwierdziła, że nie może podpisać zbiorczego zestawienia godzin ponadwymiarowych za okres wrzesień 2012 r. – marzec 2013 r.
Podnieść należy, że w zastrzeżeniach do protokołu kontroli (pismo p.o. Dyrektora Szkoły G. B. z dnia 25 lipca 2013 r.) nie zgodzono się ze stwierdzeniem, że arkusze organizacyjne sporządzone 28 sierpnia 2008 r. zostały zatwierdzone przez organ prowadzący szkołę. Wywodzono w ww. piśmie, że organ prowadzący szkołę wniósł uwagi w arkuszach i stwierdził, że nie zatwierdza godzin ponadwymiarowych do czasu ponownego sporządzenia arkuszy organizacyjnych z właściwymi wyliczeniami łącznych godzin zajęć w roku szkolnym 2012/2013 wraz z godzinami ponadwymiarowymi.
Dodatkowo powiedzieć przyjdzie, że pracodawca nie godził się ż interpretacją przepisów stanowiących o czasie pracy nauczycieli, którzy zostali objęci nakazem wypłaty. W przekonaniu Dyrektora Gminnego Zespołu Szkół, lista płac sporządzona przez inspektora pracy naruszała art. 42 ust. 3 i ust. 5b Karty Nauczyciela, a więc przepisy określające tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć dydaktycznych, opiekuńczych i wychowawczych nauczycieli. Pracodawca zarzucał, że nauczyciele ci nie wypracowali nawet podstawy programowej oraz, że rozliczenie za godziny ponadwymiarowe powinno być dokonywane w ujęciu rocznym.
W tym stanie faktycznym i prawnym sprawy, rozstrzygając o należności wynagrodzenia za pracę w godzinach ponadwymiarowych, inspektor niewątpliwie przekroczył swoje uprawnienia i wkroczył w materię zastrzeżoną dla sądów powszechnych – sądów pracy. Konkludując stwierdzić należy, że istota nakazu wypłaty wynagrodzenia sprowadza się jedynie do skłonienia pracodawcy, aby ten wypełnił ciążący na nim obowiązek, wówczas, gdy obowiązek ten jest wymagalny. Oznacza to, że o należnym wynagrodzeniu można mówić tylko w sytuacji przyznania przez pracodawcę, że pomimo iż określone wynagrodzenie przysługuje konkretnemu pracownikowi, nie zostało wypłacone z przyczyn leżących po stronie pracodawcy.
W tych okolicznościach Sąd uznał za stosowne uchylić w całości zaskarżoną decyzję oraz nakaz inspektora pracy, gdyż ustalenie w kwestii wypłaty wynagrodzenia za prace w godzinach ponadwymiarowych nie pozostaje bez wpływu na decyzje wymienione w pkt 1 – 5 nakazu. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 P.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.
Wskazania co do dalszego postępowania organów administracyjnych wynikają wprost z wyżej naprowadzonych wywodów.
Sąd orzekł o niewykonalności zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 152 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie w tym względzie traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.
Nietezowane
Artykuły przypisane do orzeczenia
Kup dostęp i zobacz, do jakich przepisów odnosi się orzeczenie. Znajdź inne potrzebne orzeczenia.
Skład sądu
Elżbieta Kmiecik /przewodniczący/Ewa Janowska /sprawozdawca/
Grażyna Jeżewska
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie WSA Grażyna Jeżewska WSA Ewa Janowska – spr. Protokolant St. inspektor sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 lutego 2014 r. sprawy ze skargi Gminnego Zespołu Szkół w [...] na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Opolu z dnia 28 października 2013 r., nr [...] w przedmiocie nakazu wypłaty wynagrodzenia 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Opolu z dnia 31 lipca 2013 r., nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Przedmiot zaskarżenia stanowi decyzja Okręgowego Inspektora Pracy w Opolu z dnia 28 października 2013 r., nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2012 r., poz. 404 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Dyrektora Gminnego Zespołu Szkół w [...], od nakazu z 31 lipca 2013 r., nr [...] – utrzymująca w mocy zaskarżony nakaz.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podał, że w dniach 5 i 12 kwietnia, 27 maja; 3, 5-7, 11-13, 17-19, 21, 27-28 czerwca oraz 1-5,8,12, 15 i 16 lipca 2013 r. inspektor pracy, działający w ramach właściwości terytorialnej Okręgowego Inspektoratu Pracy
w Opolu przeprowadził kontrolę w Gminnym Zespole Szkół w [...]. W trakcie trwającej kontroli inspektor ustalił, że pracodawca nie wypłacił wynagrodzenia za przepracowane godziny ponadwymiarowe. W wyniku tych ustaleń polecił wypłatę wskazanym nauczycielom wynagrodzenie za godziny nauczania indywidualnego zrealizowane w październiku 2012 r.; listopadzie 2012 r., grudniu 2012 r.; lutym 2013 r. oraz marcu 2013 r. W nakazie tym wskazano liczbę godzin ponadwymiarowych przepracowanych przez każdego z nauczycieli w ramach nauczania indywidualnego, jak i wysokość należnego wynagrodzenia z tego tytułu.
Zaznaczono jednocześnie, że decyzji organu I instancji (nakazowi) z dnia 31 lipca
2013 r. nadano rygor natychmiastowej wykonalności na mocy art. 11 pkt 7 ustawy
o Państwowej Inspekcji Pracy.
W odwołaniu od wydanego nakazu pracodawca zarzucił aktowi temu sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału, poprzez uznanie, że czynności kontrolne przeprowadzone w dniach od 5 kwietnia 2012 r. do 18 lipca 2012 r. w Gminnym Zespole Szkół w [...] wykazały, że nauczyciele wymienieni w poszczególnych decyzjach nakazu zapłaty świadczyli pracę w godzinach ponadwymiarowych, w sytuacji, kiedy tego faktu nie potwierdziły rozliczenia miesięczne godzin ponadwymiarowych, sporządzone przez upoważnione osoby. Odwołujący zarzucił nadto, że dokonane rozliczenia miesięczne nie zostały zatwierdzone przez upoważnione osoby. Wywodził, że w szczególności do zatwierdzenia rozliczeń nie był legitymowany S. M., którego powołanie na stanowisko dyrektora zostało prawomocnie uznane za nieważne i niepodlegające wykonaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Wskazał również przepisy prawa, na podstawie których, jego zdaniem, należało dokonać rozliczeń godzin ponadwymiarowych, a także wniósł o uchylenie zaskarżonego nakazu i wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności.
Okręgowy Inspektor Pracy w Opolu, opierając się o przepis art. 136 K.p.a., zwrócił się do pracodawcy – Gminnego Zespołu Szkół w [...]
o przesłanie dowodu, na który powołuje się w odwołaniu, tj. "rozliczenia miesięcznego godzin ponadwymiarowych sporządzonego przez upoważnione osoby". W odpowiedzi na wezwanie, Dyrektor Gminnego Zespołu Szkół w [...] poinformował, że należy ponownie zweryfikować dane zawarte w rozliczeniach w związku z tym, że swoją funkcję pełni od 23 sierpnia 2013 r. i podjęcie decyzji bez szczegółowego sprawdzenia groziłoby konsekwencjami służbowymi. Wobec czego zwrócił się o wyznaczenie nowego terminu, który pozwoliłby na sprawdzenie wysokości należnych nauczycielom wynagrodzeń za pracę za godziny ponadwymiarowe.
Kolejnym pismem, z dnia 2 października 2013 r., pracodawca argumentował, że protokół inspektora dotyczy arkuszu przydziału czynności z 29 marca 2013 r., w którym to organ prowadzący szkołę informuje, że godziny ponadwymiarowe zostaną wypłacone tylko w przypadku rzeczywistego wypracowania tych godzin, tj. powyżej 774 godzin rocznie. Dyrektor wyjaśniał, że w roku szkolnym 2012/2013 w Gminnym Zespole Szkół w [...] nie dokonano wypłacenia godzin ponadwymiarowych, a jedynie dokonywano rozliczeń w okresach miesięcznych na podstawie wzorów ustalonych
i akceptowanych przez jego poprzedników. Podał, że w minionym roku szkolnym wicedyrektorzy i kierownicy filii zbierali wypełnione przez nauczycieli druki rozliczenia godzin i potwierdzali ich wykonalność, w lipcu została sporządzona lista przepracowanych godzin obowiązkowego wymiaru zajęć według zaleceń organu prowadzącego, w której znalazły się również godziny opieki nad uczniami podczas wycieczek szkolnych czy innych zajęć. Po sporządzeniu listy dyrektor szkoły wystąpił do organu prowadzącego o przydzielenie środków pieniężnych celem zapłaty wynagrodzenia za zrealizowane godziny, a następnie dokonał ich wypłaty. Do pisma z dnia 2 października 2013 r. Dyrektor Zespołu Szkół załączył listy płac za wrzesień
2013 r.
Po przytoczeniu przepisów ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (art. 10 ust. 1, art. 11 pkt 7 art. 19 ust. 1 pkt 5, art. 33 ust. 1 pkt 1) oraz § 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. nr 61 poz. 624 ze zm.) i art. 42 ust. 7a ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r., nr 97, poz. 674 ze zm., dalej Karta Nauczyciela), stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, na wstępie zaznaczył, że Państwowa Inspekcja Pracy jest organem powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy,
w szczególności przepisów zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej.
Organ odwoławczy zaakcentował, że przedmiotem postępowania jest nakaz wypłaty należności za godziny nauczania indywidualnego realizowanego w ramach godzin ponadwymiarowych. Dowodził, że obowiązek zapłaty tego świadczenia aktualizuje się w każdym miesiącu, w którym nauczyciel wypracował takie godziny, zgodnie z dyspozycją art. 39 ust. 4 Karty Nauczyciela. Zaznaczył, że godziny te zostały rozliczone
a wynagrodzenie naliczone i niewypłacone. Organ podał też, że pracodawca pismem z 20 grudnia 2012 r. występował do Wójta Gminy [...] o przyznanie środków na zapłatę należności, dołączając listę wraz ze wskazaniem odpowiednich kwot. Wywodził, że bez znaczenia dla wiarygodności tych rozliczeń był fakt, że sąd administracyjny stwierdził nieważność aktu powołującego S. M. do pełnienia funkcji dyrektora. Zwrócił uwagę, że w trakcie kontroli ponownie dokonano weryfikacji oraz rozliczeń wskazanych w decyzji należności, którą dokonały osoby na mocy Zarządzenia Wójta Gminy nr [...] wykonywały od 14 maja 2013 r. czynności z zakresu prawa pracy. Organ odwoławczy nadmienił, że pełniąca od 28 maja 2013 r. G. B. obowiązki dyrektora, oświadczyła, że nie będzie brała odpowiedzialności za niedopełnienie obowiązków przez poprzedników, jednakże stanął na stanowisku, że ciągła rotacja osób pełniących funkcję dyrektora nie może być przesłanką opóźniania bądź odmowy wypłaty należności za godziny ponadwymiarowe nauczycieli wykazane w ewidencji. Stwierdził, że okoliczność ta nie przesądza, iż wynagrodzenie jest nienależne. Ponadto podkreślił, że odwołujący w żaden sposób nie kwestionował choćby jednej należności wykazanej w decyzji pierwszoinstancyjnej.
Dodatkowo organ wskazał, że odwołujący nie przedstawił, mimo dwukrotnego wezwania, dowodu, na który powołuje się w odwołaniu, tj. rozliczeń miesięcznych godzin ponadwymiarowych sporządzonych przez upoważnione osoby. Dodał, że postępowanie wyjaśniające wykazało również, że nie ma wewnątrzszkolnego aktu regulującego sposób rozliczania godzin ponadwymiarowych. W tej sprawie wykształciła się następująca praktyka; wicedyrektorzy i kierownicy przedkładali wypełnione druki rozliczenia godzin i potwierdzali ich wykonalność, następnie dokonywano ich wypłaty.
Organ stwierdził, że w taki sposób dokonano rozliczenia należności objętych nakazem
z dnia 31 lipca 2013 r. Natomiast, przedstawione przez odwołującego w piśmie z dnia
5 września 2013 r. argumenty dotyczące niezgodności w przedłożonych kartach rozliczeń godzin ponadwymiarowych, organ uznał za niewiarygodne. Samo wskazanie nieistotnych nieścisłości, czy też braku precyzji bez wskazania ich wpływu na określone w decyzji należności oraz wykazanie ich w dokumentach źródłowych, stanowiących podstawę ich sporządzenia, nie stanowi, w ocenie organu, przekonującego dowodu potwierdzającego sporność wyliczonych na ich podstawie należności. Zaakcentowano też, że w piśmie z 2 października 2013 r. strona przyznała, że za rok szkolny 2012/2013 dokonano rozliczenia realizacji godzin ponadwymiarowych w sposób przyjęty
u pracodawcy, jednakże nie dokonano ich wypłaty. Zaznaczył, że do ww. pisma strona załączyła listy płac wypłaconych należności we wrześniu 2013 r., jednakże ujęte w nich kwoty nie odpowiadają tym, które znalazły się w nakazie z 31 lipca 2013 r.
W związku z powyższym organ skonstatował, przedstawiając rozważania na tle art. 11 pkt 7 oraz art. 10 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, jak i na tle art. 39 ust. 4
i art. 42 ust. 7a Karty Nauczyciela, że zaistniały podstawy do uznania, iż wskazane w decyzji pierwszoinstancyjnej świadczenia są należne, a po stronie pracodawcy istnieje obowiązek ich wypłaty.
Gminny Zespół Szkół w [...] w skardze do Sądu wniósł
o uchylenie decyzji Okręgowego Inspektora Pracy z dnia 28 października 2013 r., nr [...]. Zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, w oparciu o błędny materiał dowodowy zgromadzony przez Inspektora Pracy, a w szczególności niezgodnie z przepisami art. 10 § 1, art. 75 § 1 i 2, art. 76, art. 77 § 1, art. 79 § 1, a także art. 80 K.p.a.
Rozwijając swoje zarzuty skarżący podniósł, że organ oparł swoje rozstrzygnięcie na dowodach sporządzonych przez osoby nieupoważnione. Stwierdził, że jedyną osobą uprawnioną do pełnienia obowiązków wicedyrektora szkoły była G. B., która odmówiła złożenia podpisu pod zestawieniem niezgodnym z dziennikami zajęć dydaktyczno-wychowawczych. Skarżący dowodził, że podstawowym dokumentem do rozliczenia godzin obowiązkowego tygodniowego wymiary pracy nauczyciela jest dziennik zajęć dydaktyczno-wychowawczych (dziennik lekcyjny). Sporządzone wyliczenie zostało wykonane bez uwzględnienia rzeczywistego stanu zajęć opisanych
w tych dziennikach. W ocenie skarżącego, zestawienia przygotowane przez nauczycieli mają zasadniczą wadę, bowiem uwzględniają rozliczenie tylko tygodni, kiedy był wykonywany obowiązkowy 18 godzinny tygodniowy wymiar godzin, bez uwzględnienia tygodni pracy, w których ten obowiązek nie był wykonywany. Rozliczenie takie
w sposób rażący narusza przepis art. 42 ust. 3 i 5b Karty Nauczyciela, jest też niezgodne z uchwałą Rady Gminy Skarbimierz z dnia 17 grudnia 2012 r.,
nr XXIII/156/2012 w sprawie określenia zasad rozliczania tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dla nauczycieli pracujących w Gminnym Zespole Szkół w [...], dla których plan zajęć jest różny w poszczególnych okresach roku szkolnego.
Podkreślił skarżący, że planowanie godzin ponadwymiarowych zajęć odbywa się na podstawie zatwierdzonego arkusza organizacyjnego, a organ prowadzący szkołę nie zatwierdził w nim godzin ponadwymiarowych przed rozpoczęciem roku szkolnego, gdyż ówczesny dyrektor szkoły (S. M.) nie sporządził arkusza zgodnie ze stosownym rozporządzeniem. Dopiero w marcu 2013 r. dyrektor Ł. D. sporządził aneks do arkusza organizacyjnego zgodny ze stanem prawnym i jedynie ten dokument może mieć znaczenie prawne, gdyż został zatwierdzony przez organ prowadzący. Natomiast Inspektor Pracy wydający nakaz wypłaty uznał w sposób niedopuszczalny, że dokument ten jest interpretacją własną prawa przez Wójta Gminy. Skarżący nie zaakceptował listy godzin ponadwymiarowych sporządzonej niezgodnie
z rzeczywistymi zapisami w dziennikach zajęć dydaktyczno-wychowawczych, a jedynie w oparciu o oświadczenie (karty rozliczeniowe). W związku z tym pozostaje
w przekonaniu, że ustalenie Okręgowego Inspektora Pracy o naliczeniu świadczenia
w formie listy płac, jest niezgodne ze stanem faktycznym, gdyż w dowodach nie ma list płac sporządzonych przez osoby odpowiedzialne.
Dyrektor Gminnego Zespołu Szkół w [...] wyjaśnił też, że dokonał rozliczenia godzin ponadwymiarowych zgodnie z obowiązującymi przepisami, jak i dokonał wypłaty należnych wynagrodzeń.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Przyznał, że Dyrektor Szkoły, pismem z dnia 19 grudnia 2013 r. poinformował, iż wykonał nakaz nr [...], który to akt zaskarżoną decyzją został utrzymany w mocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują, stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Nie kierują się zasadami słuszności, współżycia społecznego, czy sprawiedliwości społecznej. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji - art. 145 § 1 P.p.s.a.
Ponadto wskazać należy, iż zgodnie z art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując w zakreślonych wyżej ramach, kontroli zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji - nakazu zapłaty Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Opolu, Sąd w składzie orzekającym doszedł do przekonania, że naruszają one przepisy prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawę działania Okręgowego Inspektora Pracy w Opolu na dzień wydania zaskarżonej decyzji był art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2012 r. poz. 404 ze zm., w skrócie ustawa o PIP). Przepis ten stanowi, że w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy uprawnione są do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi. Nakaz zapłaty wynagrodzenia lub innego świadczenia jest decyzją, której wydanie musi być poprzedzone zbadaniem stanu faktycznego i ustaleniem, że skutkiem naruszenia przez pracodawcę normy prawa pracy jest niewypłacenie pracownikowi należnego wynagrodzenia za pracę lub innego wymagalnego świadczenia przysługującego mu od pracodawcy ( art. 33 ust. 1 pkt 1 oraz art. 21 ustawy o PIP).
Wskazany przepis art. 11 pkt 7 ustawy o PIP nie jest przepisem szczególnym, o którym mowa w art. 2 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm., dalej K.p.c.), wyłączającym rozstrzyganie sporów między pracodawcą a pracownikiem z kognicji sądów powszechnych. Sądy powszechne, mimo regulacji określonej w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP, są jedynym organem państwa uprawnionym do rozstrzygania ewentualnych roszczeń wynikających ze stosunku pracy, w tym sporów o wypłatę wynagrodzenia między pracownikiem
i pracodawcą, ponieważ są to sprawy cywilne, a te podlegają kognicji sądów powszechnych.
W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że nakaz wystawiony przez inspektora Państwowej Inspekcji Pracy na podstawie wskazanego przepisu spełnia inną funkcję. Jego zadaniem jest skłonienie pracodawcy do wypełnienia ciążącego na nim względem pracownika obowiązku wypłaty należnego wynagrodzenia (lub innego świadczenia) związanego z pracą. Nakaz zapłaty może być zatem wydany wówczas, gdy obowiązek ten jest bezsporny i wymagalny w momencie przeprowadzania kontroli. Nakaz jest więc niczym innym jak urzędowym stwierdzeniem istnienia zobowiązania po stronie pracodawcy z jednoczesnym nakazaniem mu w trybie administracyjnoprawnym wypłaty zaległego wynagrodzenia. Oznacza to, że gdy istnieje spór między pracownikiem a pracodawcą co do zasadności, wysokości, okresu czy tytułu wypłaty wynagrodzenia, wydanie nakazu płatniczego nie jest uzasadnione. W takim przypadku do rozstrzygnięcia spornej kwestii właściwy jest sąd powszechny. Podkreśla się przy tym również, iż nie można uznać, że sytuacja ma charakter niesporny, jeżeli z przebiegu postępowania wyraźnie wynika, iż jedna ze stron, tj. pracodawca kwestionuje zasadność, podstawę prawną czy też wysokość należnego świadczenia. W tej sytuacji inspektor pracy nie może nałożyć obowiązku wypłaty należnego pracownikowi wynagrodzenia i innych składników z nim związanych, ale może nakazać pracodawcy rozstrzygnięcia spornej kwestii w określonym terminie, czy też wystąpienie do sądu
o rozstrzygniecie tej kwestii (por. wyroki Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2006 r. sygn. akt I OSK 1400/05 publ. LEX 275465, z dnia 25 października 2008 r. sygn. akt. I OSK 1528/07 – strona internetowa Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, nsa.gov.pl.; postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 13 lutego 2008 r. sygn. akt SK 5/07 OTK-A 2008/1/19).
Powracając na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że
pracodawca nie potwierdził, aby wymienieni w nakazie zapłaty nauczyciele świadczyli pracę w godzinach ponadwymiarowych w rozmiarze przyjętym przez inspektora pracy. Stąd nie można zgodzić się ze stanowiskiem, iż w badanej sprawie sytuacja ma charakter niesporny, jeżeli z przebiegu postępowania wyraźnie wynika, że jedna ze stron, mianowicie pracodawca, kwestionuje podstawę prawną i wysokość należnego świadczenia. Wydanie w takiej sytuacji nakazu płatniczego, zamiast nakazania rozstrzygnięcia spornej sytuacji w określonym terminie, czy też wystąpienie do sądu
o rozstrzygnięcie tej kwestii, stanowi naruszenie art. 11 pkt 7 ustawy o PIP. Inspektor pracy, wydając nakaz wypłaty wynagrodzenia, nie rozstrzyga bowiem o wynagrodzeniu pracownika. W tym zakresie kompetencja należy do sądu powszechnego. Na podstawie art. 465 § 1 K.p.c. inspektor pracy może wystąpić jako pełnomocnik pracownika przed sądem powszechnym. Wyjaśnić należy, że pojęcie należne wynagrodzeniem charakter obiektywny, niezależny od przekonania inspektora pracy. O należnym wynagrodzeniu można mówić, gdy nie ma sporu pomiędzy pracownikiem a pracodawcą, wynagrodzenie jest obliczone i zatwierdzone przez pracodawcę lub gdy wymagalność takiego wynagrodzenia jest stwierdzona wyrokiem sądu. Nie można mówić o należnym wynagrodzeniu, jeżeli takiej oceny nie podziela pracodawca oraz gdy wykładnia przepisów prawa pracy mających zastosowanie przy dokonywaniu takiej oceny
i kwalifikacji skutków prawnych określonych czynności prawnych, może być różna (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 791/09 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, nsa.gov.pl)).
Zatem, dopóki nie można w sposób niewątpliwy stwierdzić, że wynagrodzenie przysługuje konkretnemu pracownikowi i nie zostało mu wypłacone, dopóty inspektor pracy nie może skorzystać z uprawnień przewidzianych w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP.
Taka sytuacja miała miejsce w odniesieniu do rozpatrywanego stanu faktycznego. Powtórzyć przyjdzie, że w rozpoznawanej sprawie budzi wątpliwości zarówno fakt wykonywania pracy przez nauczycieli w godzinach ponadwymiarowych oraz brak dokumentacji płacowej (w tym zatwierdzonych i podpisanych przez Dyrektora Szkoły oraz osobę odpowiedzialną od strony finansowo-księgowej – list płac).
Z treści protokołu kontroli przeprowadzonej u pracodawcy przez Nadinspektora Pracy K. K. wynika, że czynności polegające na weryfikacji zestawień sporządzanych przez nauczycieli zostaną dopiero wykonane. Weryfikacja ta miałaby obejmować zestawienia na okoliczność wykonywania pracy przez nauczycieli
w godzinach ponadwymiarowych oraz w ramach realizacji godzin nauczania indywidualnego. Jednocześnie zauważyć przyjdzie, że Główna Księgowa Gminnego Zespołu Szkół w [...] S. N. w piśmie z dnia 15 lipca 2013 r. (załącznik nr 48 do protokołu kontroli) poinformowała, iż otrzymane do wglądu zweryfikowane zestawienia godzin ponadwymiarowych za okresy miesięczne są niekompletne. Przestawiła przykładowe kompletne kserokopie miesięcznych rozliczeń godzin ponadwymiarowych z wcześniejszych okresów. Nadmieniła, że od stycznia
2013 r. obliczaniem i przygotowywaniem wszelkich wynagrodzeń zajmuje się specjalista ds. księgowości i stwierdziła, że nie może podpisać zbiorczego zestawienia godzin ponadwymiarowych za okres wrzesień 2012 r. – marzec 2013 r.
Podnieść należy, że w zastrzeżeniach do protokołu kontroli (pismo p.o. Dyrektora Szkoły G. B. z dnia 25 lipca 2013 r.) nie zgodzono się ze stwierdzeniem, że arkusze organizacyjne sporządzone 28 sierpnia 2008 r. zostały zatwierdzone przez organ prowadzący szkołę. Wywodzono w ww. piśmie, że organ prowadzący szkołę wniósł uwagi w arkuszach i stwierdził, że nie zatwierdza godzin ponadwymiarowych do czasu ponownego sporządzenia arkuszy organizacyjnych z właściwymi wyliczeniami łącznych godzin zajęć w roku szkolnym 2012/2013 wraz z godzinami ponadwymiarowymi.
Dodatkowo powiedzieć przyjdzie, że pracodawca nie godził się ż interpretacją przepisów stanowiących o czasie pracy nauczycieli, którzy zostali objęci nakazem wypłaty. W przekonaniu Dyrektora Gminnego Zespołu Szkół, lista płac sporządzona przez inspektora pracy naruszała art. 42 ust. 3 i ust. 5b Karty Nauczyciela, a więc przepisy określające tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć dydaktycznych, opiekuńczych i wychowawczych nauczycieli. Pracodawca zarzucał, że nauczyciele ci nie wypracowali nawet podstawy programowej oraz, że rozliczenie za godziny ponadwymiarowe powinno być dokonywane w ujęciu rocznym.
W tym stanie faktycznym i prawnym sprawy, rozstrzygając o należności wynagrodzenia za pracę w godzinach ponadwymiarowych, inspektor niewątpliwie przekroczył swoje uprawnienia i wkroczył w materię zastrzeżoną dla sądów powszechnych – sądów pracy. Konkludując stwierdzić należy, że istota nakazu wypłaty wynagrodzenia sprowadza się jedynie do skłonienia pracodawcy, aby ten wypełnił ciążący na nim obowiązek, wówczas, gdy obowiązek ten jest wymagalny. Oznacza to, że o należnym wynagrodzeniu można mówić tylko w sytuacji przyznania przez pracodawcę, że pomimo iż określone wynagrodzenie przysługuje konkretnemu pracownikowi, nie zostało wypłacone z przyczyn leżących po stronie pracodawcy.
W tych okolicznościach Sąd uznał za stosowne uchylić w całości zaskarżoną decyzję oraz nakaz inspektora pracy, gdyż ustalenie w kwestii wypłaty wynagrodzenia za prace w godzinach ponadwymiarowych nie pozostaje bez wpływu na decyzje wymienione w pkt 1 – 5 nakazu. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 P.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.
Wskazania co do dalszego postępowania organów administracyjnych wynikają wprost z wyżej naprowadzonych wywodów.
Sąd orzekł o niewykonalności zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 152 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie w tym względzie traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.