II SA/Op 5/14

Uzasadnienie

Przedmiotem postępowania sądowoadminisracyjnego jest decyzja Okręgowego Inspektora Pracy w Opolu z dnia 28 października 2013 r., nr [...], którą utrzymano w mocy nakaz Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Opolu z dnia 31 lipca 2013 r., nr [...] zobowiązujący Dyrektora Gminnego Zespołu Szkół w [...], zwanym dalej pracodawcą do:

1. wypłacenia następującym nauczycielom przedszkola wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe przepracowane w lutym 2013 r.: D. B. za 21,5 godziny - kwota 547,22 zł, K. D. za 16,5 godziny - kwota 419,96 zł, A. G. za 12 godzin - kwota 345,26 zł, A. K. za 10 godzin - kwota 254,52 zł, M. M. za 7,5 godziny - kwota 215,79 zł, J. M. za 24,5 godziny - kwota 623,57 zł, A. S. za 16 godzin - kwota 407,23 zł oraz D. K. wynagrodzenia za zrealizowanie w lutym 2013 r. 16 godzin nauczania indywidualnego w przedszkolu - kwota 473,75 zł.

2. wypłacenia następującym nauczycielom przedszkola wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe przepracowane w marcu 2013 r: D. B. za 16,5 godziny - kwota 419,96 zł, K. D. za 13,5 godziny - kwota 343,60 zł, A. G. za 20 godzin - kwota 575,43 zł, A. K. za 11 godzin - kwota 279,97 zł, M. M. za 18 godzin - kwota 517,89 zł, J. M. - za 16,5 godziny - kwota 419,96 zł, A. S. za 13,5 godziny - kwota 343,60 zł. Nakaz zaopatrzony został rygorem natychmiastowej wykonalności.

Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

W dniach 5, 12 kwietnia; 27 maja; 3, 5-7, 11-13, 17-19, 21, 27-28 czerwca; 1-5 lipca; oraz 8, 12, 15 i 16 lipca 2013 r. inspektor pracy przeprowadził kontrolę w Gminnym Zespole Szkół w [...] w trakcie, której ustalił, iż pracodawca nie wypłacił zatrudnionym pracownikom wynagrodzenia za przepracowane godziny ponadwymiarowe.

W wyniku tych ustaleń inspektor pracy wydał opisany wyżej nakaz z dnia 31 lipca 2013 r., nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, iż czynności kontrolne przeprowadzone u pracodawcy wykazały, że wskazani w sentencji nakazu nauczyciele, świadczyli pracę w godzinach ponadwymiarowych, a ponadto D. K. w lutym 2013 r., zrealizowała w przedszkolu 16 godzin nauczania indywidualnego. Fakt ten potwierdzają rozliczenia miesięczne godzin ponadwymiarowych sporządzone przez poszczególnych nauczycieli oraz rozliczenie nauczania indywidualnego dokonane przez D. K.. Rozliczenia te zostały następnie zatwierdzone i nie kwestionowane przez bezpośredniego przełożonego nauczycieli, pracodawcę, tj. dyrektora S. M., a następnie przez p.o. dyrektora W. P.. Organ argumentował, że wysokość należnego wynagrodzenia została wyliczona przez główną księgową, na podstawie dokumentów wskazanych przez inspektora pracy w żądaniu z dnia 12 kwietnia 2013 r., [...] (załącznik nr 5 do protokołu kontroli). Dokonane wyliczenia przez główną księgową nie zostały przez nią podpisane. Zostały one zweryfikowane przez inspektora pracy przy udziale W. P. oraz wicedyrektorki E. K. Pełniąca obowiązki dyrektora G. B. odmówiła ich potwierdzenia, z uwagi na brak w tym zakresie kompetencji. Zdaniem inspektora pracy, przeprowadzone w sprawie czynności kontrolne wykazały, że decyzja Wójta Gminy o odmowie wypłaty należnego nauczycielom przedszkola wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe stoi w sprzeczności z przepisami prawa, stąd też uzasadnione jest wydanie przedmiotowego nakazu

We wniesionym odwołaniu pracodawca zarzucił organowi I instancji sprzeczności istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału poprzez uznanie, że czynności kontrolne przeprowadzone u pracodawcy wykazały, że nauczyciele wskazani w poszczególnych decyzjach nakazu zapłaty świadczyli pracę w godzinach ponadwymiarowych, w sytuacji kiedy faktu tego nie potwierdziły rozliczenia miesięczne godzin ponadwymiarowych sporządzone przez upoważnione osoby. Zdaniem odwołującego organ błędnie założył także w decyzji, iż wypłata wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe została podjęta przez Wójta Gminy. Brak wypłaty tego wynagrodzenia wynika jedynie z faktu, iż wskazani w decyzji nauczyciele nie wypracowali nawet podstawy programowej. Zdaniem odwołujacego, rozliczenie za godziny ponadwymiarowe powinno być dokonywane w ujęciu rocznym, a więc 10 miesięcznym. Pracodawca dowodził, że zatwierdzony arkusz organizacyjny na wrzesień 2012 r., nie przyznawał godzin ponadwymiarowych do czasu sporządzenia nowego arkusza, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej w sprawie ramowych statutów, w których określony został sposób jego sporządzania.

Pismem z dnia 23 sierpnia 2013 r. Okręgowy Inspektor Pracy w Opolu zwrócił się do pracodawcy o przesłanie dowodu, na który powołuje się w odwołaniu, tj. rozliczenia miesięcznego godzin ponadwymiarowych sporządzonego przez upoważnione osoby.

W odpowiedzi na ww. wezwanie, pismem z dnia 5 września 2013 r., pracodawca wskazał na występujące, jego zdaniem, liczne nieścisłości dotyczące sposobu rozliczenia godzin realizowanych przez nauczycieli w tygodniu. Stwierdzone nieścisłości w wypełnianiu kart rozliczeniowych przez osoby, które je zatwierdzały przemawiają za tym, aby dokonać ponownego wyliczenia godzin ponadwymiarowych.

W odpowiedzi na kolejne wezwanie pracodawca wyjaśniał, że protokół inspektora dotyczy arkuszy przydziału czynności z dnia 29 marca 2013 r., w którym to organ prowadzący w uwagach informuje, że godziny ponadwymiarowe wypłacone zostaną tylko w przypadku rzeczywistego wypracowania tych godzin, tj. powyżej 774 godzin rocznie. W roku szkolnym 2012/2013 nie dokonano wypłacenia godzin ponadwymiarowych w Gminnym Zespole Szkół w [...], a jedynie dokonywano rozliczeń w okresach miesięcznych na podstawie wzorów ustalonych i akceptowanych przez jego poprzedników. W minionym roku szkolnym wicedyrektorzy i kierownicy filii zbierali wypełnione przez nauczycieli druki rozliczenia godzin i potwierdzali ich wykonalność; w lipcu została sporządzona lista przepracowanych godzin obowiązkowego wymiaru zajęć według zaleceń organu prowadzącego, w której znalazły się również godziny i opieka nad uczniami podczas wycieczek szkolnych czy innych zajęć. Po sporządzeniu listy dyrektor szkoły wystąpił do organu prowadzącego o przydzielenie środków pieniężnych na zrealizowane godziny, a następnie dokonał wypłaty. Do niniejszego pisma, pracodawca załączył listę nauczycieli wraz z ilością godzin ponadwymiarowych zgodnie ze stawką osobistego zaszeregowania.

Zaskarżoną decyzją z dnia 28 października 2013 r. Okręgowy Inspektor Pracy w Opolu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267– dalej zwanej K.p.a.), i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2012 r. poz. 404 ze zm. – dalej zwanej ustawą) utrzymał w mocy nakaz Inspektora Pracy z dnia 31 lipca 2013 r. W uzasadnieniu organ II instancji, po przedstawieniu stanu faktycznego i przywołaniu przepisów mających zastosowanie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Akcentował, że w sprawie bezsporny jest fakt, że za luty i marzec 2013 r. nie wypłacono zatrudnionym nauczycielom przedszkoli należności za godziny ponadwymiarowe. Rozliczenia i weryfikacji ponadwymiarowych godzin w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 67 poz. 267 ze zm.) oraz uchwały Rady Gminy Skarbimierz z dnia 23 kwietnia 2009 r., Nr XXVI/209/2009 w sprawie ustalenia regulaminu określającego wysokość oraz szczegółowe warunki przyznawania dodatków: motywacyjnego, funkcyjnego i za warunki pracy oraz obliczania i wypłacania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe, godziny doraźnych zastępstw, a także wysokość o warunki wypłacania nagród i innych świadczeń wynikających ze stosunków pracy nauczycieli (Dz. Urz. Woj. Op. z 2009 r. Nr 34 poz. 621), na mocy uzgodnień dokonanych z inspektorem pracy przy rozpoczęciu kontroli, dokonały osoby, które w wyniku zarządzenia Wójta Gminy [...], nr [...], zobowiązane zostały do wykonania żądania inspektora pracy z dnia 12 kwietnia 2013 r. Nie zgodził się organ odwoławczy, że przyczyną odmowy wypłacenia należności za miesiące luty - marzec 2013 r. mogła być zmiana arkusza organizacyjnego z dnia 29 marca 2013 r., który w inny sposób ujmuje liczbę godzin zajęć w trakcie roku szkolnego. Fakt ten nie ma związku z naliczonymi i niewypłaconymi należnościami, gdyż obowiązek zapłaty tego świadczenia aktualizuje się w każdym miesiącu, w którym nauczyciel wypracował takie godziny, zgodnie z dyspozycją art. 39 ust. 4 ustawy Karta Nauczyciela. Zaznaczył przy tym, że pismem z dnia 20 grudnia 2012 r. pracodawca występował już do Wójta Gminy [...] o przyznanie środków na zapłatę należności za godziny ponadwymiarowe nauczycieli przedszkoli za miesiące wrzesień - grudzień 2012 r. dołączając listę wraz ze wskazaniem odpowiednich kwot, a należności za te godziny w dniu 28 grudnia 2012 r. zostały wypłacone. W ocenie organu odwoławczego, ciągła rotacja osób powoływanych na stanowisko dyrektora nie może być przesłanką opóźniania bądź odmowy wypłaty należności za godziny ponadwymiarowe nauczycieli, które wynikają w ewidencji. Powyższe nie stanowi również o tym, że wynagrodzenie to nie jest należne. Organ dowodził, że pracodawca w żaden też sposób nie kwestionuje choćby jednej należności wykazanej w zaskarżonej decyzji, a jego stanowisko, że godziny należy rozliczyć dopiero po zakończeniu zajęć szkolnych, wskazując przy tym, na rozporządzenie dotyczące ramowych statutów szkół publicznych, nie znajduje poparcia w przepisach prawa. Sprzeczne jest ono także z dotychczasowymi działaniami pracodawcy, który wypłacił już należności za godziny ponadwymiarowe nauczycieli przedszkoli wchodzących w skład zespołu za miesiące wrzesień-grudzień 2012 r. W tym zakresie podniósł, że od grudnia 2012 r. przepisy prawa w zakresie rozliczania czasu pracy oraz terminów wypłaty wynagrodzenia dla nauczycieli nie uległy zmianie. Organ odwoławczy eksplikował również, że mimo dwukrotnego wezwania, strona nie przedstawiła, dowodu, na który powołuje się w odwołaniu tj. rozliczeń miesięcznych godzin ponadwymiarowych sporządzonych przez upoważnione osoby. Postępowanie wyjaśniające wykazało natomiast, że nie ma wewnątrzszkolnego aktu regulującego sposób rozliczania godzin ponadwymiarowych, a w tym zakresie ustaliła się praktyka, że wicedyrektorzy i kierownicy filii przedkładali wypełnione druki rozliczenia godzin i potwierdzali ich wykonalność, a następnie dokonywano ich wypłaty. W taki sposób dokonano rozliczeń należności objętych zaskarżoną decyzją. Odnosząc się do przedstawionych w piśmie z dnia 5 września 2013 r., argumentów pracodawcy wyjaśniał, że samo wskazanie nieistotnych nieścisłości, czy też braku precyzji bez wskazania ich wpływu na wskazane w decyzji należności oraz wykazania ich w dokumentach źródłowych stanowiących podstawę ich sporządzenia nie stanowi przekonującego dowodu wskazującego na sporność wyliczonych na ich podstawie należności. Zauważył, że w piśmie z dnia 2 października 2013 r. pracodawca przyznał, że za rok szkolny 2012/2013 dokonano rozliczenia realizacji godzin ponadwymiarowych w sposób przyjęty u pracodawcy, jednakże nie dokonano ich wypłaty. Zaznaczył, że do ww. pisma pracodawca załączył listy płac wypłaconych należności we wrześniu bieżącego roku, jednakże dotyczą one nauczycieli szkół podstawowych i gimnazjów. Podsumowując organ odwoławczy skonstatował, że przeprowadzona u pracodawcy kontrola wykazała że nie wypłacił on wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe, mimo, że nauczyciele przedszkola składali odpowiednie rozliczenia, a wicedyrektorzy i kierownicy filii potwierdzali ich wykonalność. Powyższe w ocenie organu stanowiło naruszenie art. 39 ust. 4 oraz art. 42 ust. 7a ustawy Karta Nauczyciela.

W skardze na powyższą decyzję Dyrektor Gminnego Zespołu Szkół w [...] [...] zarzucił, że wydana została z naruszeniem art. 10 § 1, art. 75 § 1 i 2, art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 79 § 1, art. 80 i 81 K.p.a. W ocenie skarżącego zapadła decyzja jest niezgodna z dokumentami urzędowymi funkcjonującymi w szkole. Podniósł brak powiadomienia go o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, w taki sposób, aby mógł się wypowiedzieć w sprawie tych dowodów. Zdaniem skarżącego, organ odwoławczy powołał się na dowody, które zostały sporządzone przez osoby do tego nieupoważnione. Wyjaśnił, że podstawowym dokumentem do rozliczenia godzin obowiązkowego tygodniowego wymiaru godzin pracy nauczyciela jest dziennik dydaktyczno – wychowawczy (lekcyjny). Argumentował, że przygotowane przez nauczycieli zestawienia mają zasadniczą wadę, albowiem uwzględniają jedynie rozliczenie tygodni, kiedy był zrealizowany obowiązkowy 25 godzinny tygodniowy wymiar zajęć, bez uwzględnienia tygodni, w których ten obowiązek nie był wykonywany. Zdaniem skarżącego takie rozliczenie rażąco narusza przepis art. 42 ust. 3 i 5 b ustawy – Karta Nauczyciela ale również i uchwałę Rady Gminy Skarbimierz z dnia 17 grudnia 2012 r., Nr XXIII/156/2012. Nadto planowanie godzin ponadwymiarowych zajęć odbywa się na podstawie zatwierdzonego arkuszu organizacyjnego, a organ prowadzący nie zatwierdził w nim godzin ponadwymiarowych przed rozpoczęciem roku szkolnego. W związku z tym ustalenie organu, że świadczenie zostało naliczone w formie listy płac, których nie ma w materiale dowodowym sprawy niezgodne jest ze stanem faktycznym. Zarzucił naruszenie art. 11 pkt 7 ustawy twierdząc, że Inspektor dokonał czynności z pominięciem obowiązującego prawa,

W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy w Opolu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm, dalej jako: "P.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej stwierdzić należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2012 r. poz. 404 ze zm. – dalej zwanej ustawą).

Art. 11 pkt 7 ustawy stanowi, że w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi.

Nakaz wypłaty wynagrodzenia wydany może być przez inspektora pracy wówczas, gdy wynagrodzenie to jest "należne". W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że sformułowanie "należne wynagrodzenie" oznacza, iż prawo do wynagrodzenia nie może budzić wątpliwości, ma ono charakter obiektywny, niezależny od przekonania samego inspektora pracy. Nie można mówić o "należnym wynagrodzeniu", jeżeli takiej oceny nie podziela pracodawca oraz gdy ocena i kwalifikacja podnoszonych przez niego zdarzeń prawnych może być różna (tak: NSA w wyroku z dnia 4 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 791/09, por. też wyrok WSA w Bydgoszczy z 10 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Bd 261/2008, wyrok NSA z 13 lipca 2006 r., sygn. akt I OSK 1400/2005, wyrok NSA z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt I OSK 1194/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy tylko w sytuacji, gdy ocena zdarzeń jednoznacznie wskazuje w świetle obowiązujących przepisów, że wynagrodzenie przysługuje konkretnemu pracownikowi i nie zostało mu wypłacone, inspektor pracy może skorzystać z uprawnień przewidzianych w powołanym art. 11 pkt 7 ustawy. Natomiast, gdy wynagrodzenie budzi kontrowersje, w szczególności na tle zgłoszonych okoliczności, które strony stosunku pracy interpretują odmiennie albo jedna ze stron w ogóle zaprzecza ich wystąpieniu, jedynym organem kompetentnym do weryfikacji spornych roszczeń ze stosunku pracy jest sąd pracy (por. A. Jasińska-Cichoń (w:) Ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy. Komentarz, wyd. Oficyna, 2008 t. 1.4. do art. 11, por. też wyrok NSA z dnia 3 lipca 2008r., sygn. akt I OSK 1135/07, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W powołanym wyroku z dnia 4 stycznia 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny argumentował, że art.11 pkt 7 ustawy nie stanowi przepisu szczególnego (o którym mowa w art. 2 § 3 k.p.c.), na podstawie którego byłaby wyłączona kompetencja sądów powszechnych do rozstrzygania sporów ze stosunku pracy. Oznacza to, że jedynie sądy powszechne są uprawnione do rozstrzygania ewentualnych roszczeń z tego zakresu. Państwowa Inspekcja Pracy powołana jest tylko do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy. Nie może zaś wkraczać w zakres kompetencji zastrzeżonych przez ustawodawcę na rzecz sądów powszechnych - sądów pracy. Ingerencja inspektora pracy w postaci wydania nakazu wypłaty należnego wynagrodzenia może zatem dotyczyć tylko sytuacji niespornych. W związku z tym działania inspektora pracy powinny zmierzać jedynie do ustalenia, czy pracodawca rzeczywiście w sposób oczywiście bezpodstawny wstrzymuje wypłatę należnego wynagrodzenia.

W warunkach rozpoznawanej sprawy nie można uznać, wbrew przekonaniu organów, że stan faktyczny i prawny kontrolowanego przez organy stosunku pracy jest oczywisty. Wskazać należy, że wyliczenie należnego nauczycielom przedszkola wynagrodzenia za pracę w godzinach ponadwymiarowych i za godziny nauczania indywidualnego zostało dokonane dopiero na skutek przeprowadzonej przez organ kontroli i w wyniku zobowiązania nałożonego na pracodawcę przez inspektora pracy, (żądanie z dnia 12 kwietnia 2013 , nr [...]– załącznik nr 5 do protokołu kontroli). Inspektor pracy w momencie wszczęcia kontroli nie dysponował zatem wyliczeniami dotyczącymi liczby przepracowanych godzin ponadwymiarowych oraz wysokości przysługującego nauczycielom przedszkola z tego tytułu wynagrodzenia za pracę (listy płac), które to wyliczenia byłyby sporządzone i zatwierdzone przez pracodawcę przed wszczęciem kontroli. Mało tego, w wyniku prowadzonych czynności kontrolnych organ wpływał na kształt tych wyliczeń, co przeczy zasadom wydania nakazu zapłaty (pismo organu z dnia 17 czerwca 2013 r., nr [...] – załącznik nr 40 do protokołu kontroli). Już tylko z tego względu, w ocenie Sądu, niedopuszczalne było wydanie w sprawie przez inspektora pracy nakazu zapłaty. W orzecznictwie przyjmuje się, że nakaz zapłaty może być wydany jedynie wówczas, gdy obowiązek wypłaty należnego wynagrodzenia związanego z pracą jest bezsporny i wymagalny już w momencie przeprowadzania kontroli. Innymi słowy inspektor pracy może nakazać wypłatę należnego wynagrodzenia za pracę, gdy należność ta jest wyliczona, jej wysokość i podstawa są bezsporne, a ponadto nie budzi jakiejkolwiek wątpliwości fakt niewypłacenia powyższej należności. Nakaz jest bowiem niczym innym jak urzędowym stwierdzeniem istnienia zobowiązania po stronie pracodawcy z jednoczesnym nakazaniem mu w trybie administracyjnoprawnym wypłaty zaległego wynagrodzenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 lutego 2009 r., sygn. akt IV SA/Gl 435/2008, LexPolonica nr 2273639, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle powyższego zauważyć należy, że pracodawca, nie potwierdził, że wymienieni w nakazie zapłaty nauczyciele przedszkola świadczyli pracę w godzinach ponadwymiarowych w rozmiarze przyjętym przez inspektora pracy. Sporządzone na żądanie organu rozliczenia godzin ponadwymiarowych należnego wynagrodzenia nauczycieli przedszkola, w oparciu o które organ wydał nakaz zapłaty, nie zostały bowiem opatrzone podpisem ze strony osób do tego upoważnionych. Złożenia na sporządzonych wyliczeniach odmówiła nie tylko główna księgowa, ale także pracodawca. W piśmie z dnia 8 lipca 2013 r. (załącznik nr 43 do protokołu kontroli), główna księgowa wskazała, że nie podpisze wykonanego na żądanie inspektora zestawienia godzin ponadwymiarowych za okres od września 2012 r. do marca 2013 r., podpisanych przez kierowników i dyrektorów, gdyż "zostały one uznane za nierzetelne przez samą Panią W. P.". Z kolei w piśmie z dnia 15 lipca 2013 r. (załącznik nr 48 do protokołu kontroli) ww. poinformowała, iż otrzymane do wglądu zweryfikowane zestawienia godzin ponadwymiarowych za okresy miesięczne są niekompletne. Jednocześnie przedstawiła przykładowe kompletne kserokopie miesięcznych rozliczeń godzin ponadwymiarowych z wcześniejszych okresów. Podpisu pod zbiorczym rozliczeniem godzin ponadwymiarowych za okres od września 2012 r. - do marca 2013 r. odmówiła również p.o. Dyrektora Gminnego Zespołu Szkół w [...] – [...] G. B. (załącznik nr 49 do protokołu kontroli). Także w zastrzeżeniach do protokołu kontroli ww. nie zgodziła się ze stwierdzeniem, że arkusze organizacyjne sporządzone 28 sierpnia 2012 r. zostały zatwierdzone przez organ prowadzący szkołę. Wywodziła, że organ prowadzący szkołę wniósł uwagi w arkuszach i stwierdził, że nie zatwierdza godzin ponadwymiarowych do czasu ponownego sporządzenia arkuszy organizacyjnych z właściwymi wyliczeniami łącznych godzin zajęć w roku szkolnym 2012/2013 wraz z godzinami ponadwymiarowymi.

W kontekście powyższego, wątpliwość budzi zarówno fakt wykonywania pracy przez nauczycieli przedszkola w godzinach ponadwymiarowych oraz brak dokumentacji płacowej (w tym zatwierdzonych i podpisanych przez pracodawcę oraz osobę odpowiedzialną od strony finansowo-księgowej – list płac). Wyliczenia należnego nauczycielom przedszkola wynagrodzenia za pracę w godzinach ponadwymiarowych dokonano na podstawie druków sporządzonych przez samych nauczycieli oraz ustalonej w tym zakresie praktyki - wicedyrektorzy kierownicy filii przedkładali wypełnione druki rozliczenia godzin i potwierdzali ich wykonalność, a następnie dokonywano ich wypłaty. Zastrzeżenia pracodawcy budził również sam sposób dokonania rozliczeń godzin realizowanych przez nauczycieli przedszkoli w tygodniu, które szeroko przedstawił w piśmie z dnia 5 września 2013 r. Pracodawca nie godził się z interpretacją przepisów dotyczących czasu pracy nauczycieli, którzy zostali objęci nakazem wypłaty. W przekonaniu pracodawcy sporządzone w sprawie wyliczenia naruszało art. 42 ust. 3 i ust. 5b Karty Nauczyciela, a więc przepisy określające tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć dydaktycznych, opiekuńczych i wychowawczych nauczycieli. Pracodawca zarzucał, że nauczyciele ci nie wypracowali nawet podstawy programowej oraz, że rozliczenie za godziny ponadwymiarowe powinno być dokonywane w ujęciu rocznym.

W tych okolicznościach brak było podstaw do uznania, że prawo do wynagrodzenia za pracę nauczycieli przedszkola w godzinach ponadwymiarowych jest należne. W konsekwencji niedopuszczalne było wydanie w sprawie przez organ nakazu zapłaty. Podkreślić należy, iż nie można uznać, że sytuacja ma charakter niesporny, jeżeli z przebiegu postępowania wyraźnie wynika, iż jedna ze stron tj. pracodawca kwestionuje zasadność, podstawę prawną czy też wysokość należnego świadczenia. W tej sytuacji inspektor pracy nie może nałożyć obowiązku wypłaty należnego pracownikowi wynagrodzenia i innych składników z nim związanych ale może nakazać pracodawcy rozstrzygnięcia spornej kwestii w określonym terminie, czy też wystąpienie do sądu o rozstrzygnięcie tej kwestii. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 lutego 2009 r., sygn. akt IV SA/Gl 435/2008, LexPolonica, nr 2273639, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Aby mógł być wydany nakaz, wynagrodzenie lub świadczenie musi być "należne", czyli prawo do niego nie budzi wątpliwości (świadczenie naliczono, lecz nie wypłacono lub prawo do niego wynika wprost z przepisów prawa). Gdy wynagrodzenie budzi kontrowersje, a podstawa prawna może być różnie interpretowana, jedynym organem kompetentnym do weryfikacji spornych roszczeń ze stosunku pracy jest sąd pracy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Ke 293/2008, LexPolonica nr 2050633, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym stanie faktycznym i prawnym sprawy, rozstrzygając o należności wynagrodzenia za pracę w godzinach ponadwymiarowych, inspektor niewątpliwie przekroczył swoje uprawnienia i wkroczył w materię zastrzeżoną dla sądów powszechnych – sądów pracy. Inspektor pracy wydając nakaz wypłaty wynagrodzenia nie może rozstrzygać o roszczeniu pracownika. W tym zakresie zgodnie z art. 262 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks Pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) kompetencja przynależy do sądu powszechnego. Przeciwne stanowisko łamałoby konstytucyjną zasadę sądowego wymiaru sprawiedliwości. (por. wyrok NSA z dnia 13 lipca 2006 r., sygn. akt I OSK 1400/05 oraz wyrok NSA z dnia 6 marca 2008 sygn. I OSK 415/07, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Konkludując stwierdzić należy, że istota nakazu wypłaty wynagrodzenia sprowadza się jedynie do skłonienia pracodawcy, aby ten wypełnił ciążący na nim obowiązek, wówczas, gdy obowiązek ten jest wymagalny. Oznacza to, że o należnym wynagrodzeniu można mówić tylko w sytuacji przyznania przez pracodawcę, że pomimo iż określone wynagrodzenie przysługuje konkretnemu pracownikowi, nie zostało wypłacone z przyczyn leżących po stronie pracodawcy.

W tym stanie rzeczy, skargę jako uzasadnioną należało uwzględnić i orzec jak w punkcie pierwszym wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.

Wskazania co do dalszego postępowania organów administracyjnych wynikają wprost z wyżej naprowadzonych wywodów.