IV SA/Wa 2640/13

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] Wojewoda [...] z urzędu cofnął B. K. zezwolenie na zamieszkania na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz anulował kartę pobytu serii [...], numer [...].

Od powyższej decyzji odwołanie złożył B. K. wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] Szef Urzędu Do Spraw Cudzoziemców odmówił B. K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r.

W uzasadnieniu postanowienia Szef Urzędu Do Spraw Cudzoziemców stwierdził, że niezasadne są twierdzenia odwołującego się, że Wojewoda wszczynając postępowanie w sprawie cofnięcia zezwolenia na zamieszkanie prawidłowo zawiadomił go o wszczęciu postępowania przesyłając zawiadomienie na adres wskazany przez pełnomocnika ustanowionego w sprawie. Nadto zawiadomienie to zostało przesłane bezpośrednio stronie postępowania. Pisma te nie zostały odebrane. Decyzja została odebrana przez pełnomocnika strony w dniu 9 stycznia 2013 r., co dawało stronie możliwość jej zaskarżenia. Działania pełnomocnika strony obciążają samą stronę i bezpośrednio wpływają na jej prawa i obowiązki.

Szef Urzędu Do Spraw Cudzoziemców stwierdził, że do obowiązku strony należy wskazanie prawidłowego adresu dla doręczeń. Zgodnie bowiem z treścią art. 41 k.p.a., w toku postępowania strony, ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji o każdej zmianie swojego adresu. W razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem jest skuteczne.

Szef Urzędu Do Spraw Cudzoziemców zwrócił również uwagę, że zgodnie z art. 77 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 j.t.) cudzoziemiec jest zobowiązany wymienić posiadaną kartę pobytu w przypadku zmiany danych w niej zamieszczonych. Jedną z takich informacji jest adres zameldowania na pobyt stały lub czasowy. Z zapisów zawartych w systemie "POBYT" wynika, że na karcie pobytu wnioskodawcy ważnej do dnia 14 września 2013 r. zamieszczony był adres "[...]". Wnioskodawca zmieniając miejsce pobytu powinien powiadomić organ I instancji o zmianie miejsca pobytu. Wobec zaniechania wykonania tego obowiązku Wojewoda nie mógł mieć wiedzy o nowym miejscu zamieszkania wnioskodawcy. Wysłanie decyzji na adres wskazany we wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony należy uznać za prawidłowe, a doręczenie w trybie doręczenia zastępczego za skuteczne.

Zdaniem Szefa Urzędu Do Spraw Cudzoziemców wyjaśnienia wnioskodawcy o niemożności wcześniejszego złożenia odwołania od decyzji Wojewody nie są wystarczające do przyjęcia, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Strona postępowania jest zobowiązana do dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku wniesienia odwołania w terminie można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny i niezależny od strony oraz trwać przez cały bieg terminu do dokonania czynności procesowej. Istnienia takich okoliczności we wniosku o przywrócenie terminu nie wskazano i tym samym nie zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu wymienione w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a.

Szef Urzędu Do Spraw Cudzoziemców stwierdził również, że odmowa przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego wyłącza potrzebę wydania odrębnego rozstrzygnięcia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia tego środka.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył B. K. podnosząc zarzut naruszenia art. 40 § 1 i § 2 k.p.a., art. 42 § 1 k.p.a., art. 44 § 4 k.p.a. oraz art. 11a pkt 2 i art. 70 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach poprzez przyjęcie, że ponosi on winę w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. w sytuacji, gdy decyzja ta została doręczona osobie nie będącej pełnomocnikiem skarżącego w sprawie administracyjnej oraz w sytuacji, gdy organ administracji wszczynając nowe postępowanie administracyjne nie ustalił aktualnego adresu skarżącego.

Skarżący stwierdził, że pełnomocnik został przez niego ustanowiony wyłącznie w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony zakończonym decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r., na mocy której udzielono mu takiego zezwolenia. Postępowanie w sprawie cofnięcia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest nową sprawą administracyjną, w której mógł ewentualnie ustanowić ponownie pełnomocnika, co jednak nie nastąpiło. Istnienia pełnomocnictwa w sprawie cofnięcia zezwolenia nie można domniemywać.

Skarżący podniósł, że korespondencja w sprawie cofnięcia zezwolenia kierowana była na adres podany w sprawie, która toczyła się 1,5 roku wcześniej. Skarżący podniósł też, że obowiązek wynikający z art. 41 § 1 k.p.a. aktualizuje się dopiero z chwilą, gdy strona zostanie prawidłowo powiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego.

Skarżący wskazał, że cała korespondencja w sprawie doręczona została mu przez Wojewodę w trybie art. 44 § 4 k.p.a., przy czym Wojewoda nie dopełnił obowiązku ustalenia, czy adresat korespondencji rzeczywiście przebywał pod adresem, na który kierowana była korespondencja.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu Do Spraw Cudzoziemców uznał za słuszny podniesiony w skardze argument, że w postępowaniu dotyczącym cofnięcia pozwolenia na zamieszkanie skarżący nie posiadał pełnomocnika i rozważania co do zasadności wniosku skarżącego oparte o stwierdzenie, iż skarżący posiadał pełnomocnika były błędne nie zmienia to jednak zdaniem Szefa Urzędu Do Spraw Cudzoziemców faktu, że skarżący nie wykazał, by uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wojewody nastąpiło bez jego winy. Chociaż uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia jest częściowo błędne, to jednak samo rozstrzygnięcie jest prawidłowe i w związku z tym wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie zapadło z naruszeniem art. 58 § 1 k.p.a. Z przepisu tego wynika, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Szef Urzędu Do Spraw Cudzoziemców niezasadnie uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia odwołania.

Przede wszystkim stwierdzić należy, że postępowanie w sprawie cofnięcia skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony jest postępowaniem nowym i odrębnym od wcześniejszych postępowań. O wszczęciu tego postępowania skarżący powinien zostać powiadomiony oraz powinna zostać doręczona mu wydana w tej sprawie decyzja. Doręczenia mogą być dokonywane pełnomocnikowi tylko wówczas, gdy został w tym postępowaniu ustanowiony. Nie można domniemywać, że pełnomocnik ustanowiony przez skarżącego w innym postępowaniu był też jego pełnomocnikiem w niniejszym postępowaniu. Doręczenia dokonywane temu pełnomocnikowi nie mają więc znaczenia zarówno dla oceny skuteczności takich doręczeń jak i dla oceny, czy skarżący zachował należytą staranność, by dowiedzieć się o toczącym się postępowaniu i wydanej w tym postępowaniu decyzji. Przyznał to Szef Urzędu Do Spraw Cudzoziemców stwierdzając w odpowiedzi na skargę, że stanowisko Wojewody związane z doręczeniem decyzji pełnomocnikowi skarżącego było błędne.

Oceny wymaga kwestia skuteczności doręczenia decyzji samemu skarżącemu. Dopiero, gdy doręczenie jest skuteczne rozpoczyna się bieg terminu do wniesienia odwołania i termin ten może upłynąć, a w konsekwencji może powstać potrzeba jego przywrócenia.

Nie ulega wątpliwości, że doręczenie decyzji może nastąpić poprzez tzw. doręczenie zastępcze, o którym mowa w art. 44 § 1 - § 4 k.p.a. Organ administracji przesłał zawiadomienie o wszczęciu postępowania oraz decyzję na adres zamieszkania skarżącego, który znany był organowi z innego postępowania. Korespondencja wróciła z adnotacją, że nie została odebrana. Na korespondencji nie zawarto informacji, że adresat się wyprowadził. Doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania oraz decyzji uznać należy za skuteczne. Tym samym w sprawie zaistniały podstawy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu może nastąpić wówczas, gdy zainteresowany złoży prośbę o przywrócenie terminu oraz uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Jak wynika z akt sprawy skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu. Wbrew twierdzeniom organu administracji, zdaniem Sądu, uprawdopodobnił też, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Dla oceny zasadności wniosku istotne jest ustalenie, czy skarżący mógł dowiedzieć się o wydaniu decyzji w czasie, gdy nie upłynął jeszcze termin do wniesienia odwołania.

Zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania nosi datę 6 grudnia 2012 r. Decyzja wydana została w dniu [...] stycznia 2013 r. Skarżący był zameldowany pod adresem: [...] w okresie od 21 września 2011 r. do 31 sierpnia 2012 r. (k – 9 akt sądowych). Uprawdopodabnia to twierdzenie skarżącego, że w czasie, gdy toczyło się postępowanie w sprawie wydania decyzji o cofnięciu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony nie przebywał pod on ww. adresem. Nie ma żadnych dowodów, które wskazywałyby na to, że o wydaniu decyzji dowiedział się w innym terminie, niż ten, który wskazany został przez niego we wniosku o przywrócenie terminu. W sytuacji, gdy skarżący nie wiedział o wszczęciu postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony oraz i doręczeniu mu wydanej w tym postępowaniu decyzji na adres, pod którym nie przebywał nie można uznać, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z jego winy.

Nie można uznać, że skarżący nie dochował należytej staranności, by zachować termin do wniesienia odwołania. Skarżący miał prawo zmienić miejsce zamieszkania i nie miał obowiązku informowania Wojewody o zmianie miejsca zamieszkania na wypadek prowadzenia w jego sprawie postępowania administracyjnego. Nie można wymagać od skarżącego, by przewidział, że może toczyć się postępowanie administracyjne dotyczące jego osoby i by w związku z tym sprawdzał, czy na jego dawny adres zamieszkania nie została skierowana przeznaczona dla niego urzędowa korespondencja.

Z art. 77 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach wynika, że cudzoziemiec jest zobowiązany wymienić posiadaną kartę pobytu w przypadku zmiany danych w niej zamieszczonych. Naruszenie tego obowiązku nie oznacza jednak, że cudzoziemiec musi liczyć się z tym, że wszelka urzędowa korespondencja będzie kierowana na jego poprzedni adres, w tym korespondencja związana z postępowaniem administracyjnym. Naruszenie ww. obowiązku nie oznacza tym samym, że niewiedza skarżącego o przesłaniu mu decyzji na jego poprzedni adres zamieszkania może być uznana za niedochowanie należytej staranności w zachowaniu terminu do wniesienia odwołania.

Wynikający z art. 41 § 1 k.p.a. obowiązek zawiadamiania organu administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu dotyczy sytuacji, gdy strona postępowania wie o toczącym się postępowaniu. Tymczasem w niniejszej sprawie nie ma dowodów, które wskazywałyby, że skarżący wiedział o wszczęciu postępowaniu przed wydaniem decyzji.

Niezawiniona niewiedza o wszczęciu przez Wojewodę postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony oraz doręczeniu decyzji wydanej w tym postępowaniu była obiektywną i niezależną od skarżącego przeszkodą do dokonania czynności procesowej w postaci odwołania trwającą przez cały bieg terminu do dokonania tej czynności procesowej.

Nie można też, zdaniem Sądu, zgodzić się z wyrażonym przez Szefa Urzędu Do Spraw Cudzoziemców poglądem, że w przypadku odmowy przywrócenia terminu zbędne jest wydawanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W przypadku wniesienia odwołania od decyzji po terminie organ odwoławczy ma obowiązek wydania tego postanowienia. Wynika to jednoznacznie z treści art. 134 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Dopiero po wydaniu postanowienia stwierdzającego, że odwołanie wniesienie zostało po terminie może zostać wydane postanowienie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Strona postępowania ma prawo złożenia do sądu administracyjnego zarówno skargi na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania jak i postanowienie wydane w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Niewydanie postanowienia stwierdzającego, że odwołanie wniesione zostało po terminie pozbawia stronę prawa do jego zaskarżenia.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 powołanej ustawy.