II SA/Wa 1748/13

Uzasadnienie

Komendant Główny Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] maja 2013 r., na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.) oraz § 1 ust 1 pkt 1 lit. d i § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 lipca 2002 r. w sprawie trybu zawieszania policjanta w czynnościach służbowych przez przełożonych (Dz. U. Nr 120, poz. 1029 ze zm.), A. J.:

– zawiesił w czynnościach służbowych od dnia [...] maja 2013 r. do dnia [...] czerwca 2013 r.,

– zobowiązał do niezwłocznego rozliczenia się z obowiązków oraz realizacji zadań i czynności służbowych,

– na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu organ podał, że Sąd Rejonowy [...] Wydział [...], pismem z dnia [...] maja 2013 r. poinformował, że w dniu [...] czerwca 2012 r. do Sądu Rejonowego [...] w [...] wpłynął subsydialny akt oskarżenia przeciwko A. J. o popełnienie czynów z art. 247 § 2 kk. Czyny opisane podanym przepisem są przestępstwami umyślnymi ściganymi z oskarżenia publicznego.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o Policji policjanta zawiesza się w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyśle ścigane z oskarżenia publicznego – na czas nie dłuższy niż 3 miesiące. Zawieszenie policjanta w czynnościach służbowych na podstawie tego przepisu jest obligatoryjne. Biorąc pod uwagę pozytywną opinię służbową, charakter wykonywanych czynności służbowych oraz wagę zarzucanych czynów, okres zawieszenia w czynnościach określono na 3 dni.

W stosunku do rozkazu personalnego A. J. złożył odwołanie, zarzucając, że rozkaz personalny został wydany z naruszeniem art. 39 ust.1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.) oraz art. 477 w zw. z art. 478 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ze zm.) poprzez uznanie, że doszło do wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne z oskarżenia publicznego. Wskazał ponadto na naruszenie art. 10 k.p.a.

Minister Spraw Wewnętrznych, decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania A. J. od rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych od dnia [...] maja 2013 r. do [...] czerwca 2013 r., utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny.

W uzasadnieniu organ podał, iż stosownie do treści art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.) policjanta zawiesza się w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe ścigane z oskarżenia publicznego – na czas nie dłuższy niż 3 miesiące. Przepis ma charakter obligatoryjny.

Jak wynika z akt sprawy, [...] czerwca 2012 r. wpłynął subsydiarny akt oskarżenia z oskarżenia Pana M. D. i Pani M.S. skierowany przeciwko A. J. o czyny z art. 247 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ze zm.).

W przedmiotowej sprawie akt oskarżenia został wniesiony przez pokrzywdzonego w trybie art. 55 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ze zm.). Pokrzywdzony na podstawie tego przepisu działa jak samoistny subsydiarny oskarżyciel posiłkowy, zamiast oskarżyciela publicznego. Uzyskanie statusu oskarżyciela subsydialnego działającego zamiast oskarżyciela publicznego, zależy od spełnienia przesłanek określonych z art. 55 kpk.

Zgodnie z art. 53 kpk, w sprawach ściganych z oskarżenia publicznego pokrzywdzony może działać jako strona w charakterze oskarżyciela posiłkowego obok oskarżyciela publicznego lub zamiast niego. Sprawy ścigane z oskarżenia publicznego to zarówno te sprawy, w których akt oskarżenia wniósł oskarżyciel publiczny, jak i sprawy, w których akt oskarżenia wniósł pokrzywdzony, działając zamiast oskarżyciela publicznego, jeżeli akt ten został wniesiony zgodnie z trybem określonym w art. 55 k.p.a., z tym, że musi odpowiadać formalnym rygorom z art. 332 i 333 kpk.

Wobec wniesienia do Sądu subsydiarnego aktu oskarżenia przeciwko A. J. w związku z popełnieniem czynu z art. 247 § 2 kk, organ miał podstawy do zawieszenia go w czynnościach służbowych na okres do trzech miesięcy, bowiem została spełniona dyspozycja art. 39 ust. 1 ustawy o Policji.

Dalej organ podkreślił, iż nie ma znaczenia wydanie przez Sąd Rejonowy [...] Wydział [...], w dniu [...] maja 2013 r., sygn. akt [...] postanowienia o umorzeniu postępowania przeciwko ww. Fakt, iż postępowanie karne zostało umorzone oczyszcza obwinionego ze wszelkich podejrzeń, natomiast rozkaz personalny z dnia [...] maja 2013 r. o zawieszeniu w czynnościach służbowych, został wydany wcześniej i był rozstrzygnięciem obligatoryjnym.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący zaskarżył, decyzję w całości i zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z zm.) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przez uznanie, że w niniejszej sprawie podlegał wydaniu i wykonaniu rozkaz personalny zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych od dnia [...] maja 2013 r. do dnia [...] czerwca 2013 r.

b) art. 55 § 1 kpk i art. 313 kpk w zw. z art. art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z zm.) poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, iż wniesienie przeciwko funkcjonariuszowi subsydiarnego aktu oskarżenia, o którym mowa w art. 55 § 1 kpk powoduje obligatoryjne zastosowanie ww. art. 39 ust. 1, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu wskazuje, że ma on zastosowanie w sytuacji, gdy funkcjonariuszowi zostanie przedstawiony zarzut popełnienia przestępstwa, tj. poprzez sporządzenie postanowienia o przedstawieniu zarzutów i ogłoszeniu go funkcjonariuszowi w trybie art. 313 kpk, do czego w sytuacji wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia nie dochodzi.

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji,

b) art. 6, 7, 10, 15, 136 k.p.a. poprzez ograniczenie się przez organ II instancji tylko do kontroli decyzji organu I instancji, podczas gdy był obowiązany do ponownego i całościowego rozpoznania sprawy z poszanowaniem zasad praworządności, prawdy obiektywnej oraz czynnego udziału strony w postępowaniu oraz uwzględnienia dowodów zebranych w sprawie.

c) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieodniesienie się przez organ II instancji do wszystkich zarzutów i żądań zawartych w odwołaniu, niedokonanie oceny wszystkich dowodów zebranych w sprawie a w konsekwencji niezawarcie w uzasadnieniu decyzji wskazania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia a mianowicie: ustalenia faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,

d) art. 105 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo iż w sprawie wystąpiły przyczyny uzasadniające umorzenie postępowania,

e) art. 108 § 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, pomimo iż brak było podstaw do nadania tego rygoru.

Na podstawie powyższych zarzutów wniósł o:

a) uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych oraz poprzedzającego ją rozkazu Komendanta Głównego Policji,

b) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podał, iż raportem z dnia [...] kwietnia 2013 r. poinformował Komendanta Głównego Policji, iż przeciwko niemu w dniu [...] czerwca 2012 r. został wniesiony do Sądu Rejonowego [...] subsydiarny akt oskarżenia o popełnienie czynu z art. 247 § 2 kodeksu karnego. W dniu [...] maja 2013 r. odbyło się posiedzenie Sądu, który na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. umorzył postępowanie przeciwko skarżącemu wobec braku znamion czynu zabronionego. O umorzeniu postępowania skarżący poinformował Komendanta Głównego Policji raportem z dnia [...] maja 2013 r., do raportu załączono kopię postanowienia Sądu o umorzeniu postępowania kaniego. Pomimo tego w dniu [...] maja 2013 r. doręczono skarżącemu rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. o zawieszeniu skarżącego w czynnościach służbowych na okres 3 dni, tj. w okresie od [...] maja 2013 r. do dnia [...] czerwca 2013 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznawania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.

Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. –Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, w ocenie Sądu, narusza przepisy prawa.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o Policji, policjanta zwiesza się w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego – na czas nie dłuższy niż 3 miesiące.

Zawieszenie w czynnościach służbowych jest instytucją służącą szybkiemu odsunięciu policjanta od bieżącego wypełniania zadań w organach Policji, na wypadek, gdyby okazało się, że przestał on spełniać wymogi stawiane policjantowi i przyjął naganną postawę względem obowiązującego prawa.

W niniejszej sprawie, doszło natomiast do sytuacji, kiedy funkcjonariusza zawieszono w czynnościach służbowych na okres 3 dni, po umorzeniu postępowania karnego wobec braku znamion czynu zabronionego.

Jak wynika z akt administracyjnych, Komendant Policji wiedział o wniesieniu subsydiarnego aktu oskarżenia przeciwko skarżącemu od [...] kwietnia 2013 r., natomiast zawiesił skarżącego w pełnieniu czynności służbowych na okres po umorzeniu postępowania karnego przeciwko skarżącemu.

W istocie organ zawiesił ww. w pełnieniu czynności służbowych na okres 3 dni kiedy odpadła przesłanka do zastosowania powołanej instytucji zawieszenia w czynnościach służbowych.

Podkreślić również należy, że w postępowaniu odwoławczym, organ nie może ograniczyć się do stanu sprawy z daty wydania decyzji przez organ I instancji, lecz musi uwzględnić stan faktyczny i prawny istniejący w dacie rozpatrywania odwołania.

Istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ze względu na zasadę dwuinstancyjności z chwilą zainicjowania postępowania przed organem drugiej instancji na skutek wniesienia środka odwoławczego, powstaje obowiązek traktowania postępowania odwoławczego, jako powtórzenia rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy. Rozstrzygnięcie organu drugiej instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, a działanie organu drugiej instancji nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu pierwszej instancji (T. Woś, J. Zimmermann; glosa do uchwały SN z dnia 23 września 1986 r., III AZP 11/86, opubl. w: PiP 1989, z. 8, s. 147). Nie spełnia tego wymogu tylko kontrola zasadności argumentów podniesionych w stosunku do rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, s. 592; por. także wyrok NSA z 22 marca 1996 r., w sprawie SA/Wr 1996/95, ONSA 1997, nr 1, poz. 35; wyrok NSA z 19 lipca 2001 r., w sprawie V SA 3872/00). Tak więc, dla uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana nie wystarczy samo stwierdzenie, że w sprawie zapadły rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Właściwe wypełnienie zasady dwuinstancyjności wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć różnych organów, lecz zakłada jej podjęcie w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Chodzi zatem o to, by przeprowadzono dwukrotnie merytoryczne postępowanie, by dwukrotnie oceniono dowody, w sposób rzeczowy i poważny przeanalizowano wszelkie argumenty i opinie i w konsekwencji doprowadzono do wydania takiego rozstrzygnięcia, które najlepiej odpowiadać będzie prawu, interesowi publicznemu i słusznym interesom strony (por. uchwała SN z 1 grudnia 1994 r., III AZP 8/94, opubl. w: OSNAPiUU 1995, nr 7, poz. 82).

Tak więc, obowiązkiem organu odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy tak, jak gdyby nie było rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Od strony teoretycznej można by przyjąć, że pierwsze rozstrzygnięcie przestaje obowiązywać z chwilą, gdy zdecydowano się na powtórzenie postępowania w sprawie, która musi i tak zakończyć się nowym rozstrzygnięciem.

Organ II instancji w niniejszej sprawie ograniczył się jedynie do kontroli rozstrzygnięcia organu I instancji, podczas gdy jego zadaniem było ponowne rozpatrzenie sprawy z zachowaniem zasad praworządności, prawdy obiektywnej i czynnego udziału strony. Organ uchybiając powyższym zasadom całkowicie pominął fakt, że [...] maja 2013 r. Sąd wydał postanowienie, w którym na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 KPK umorzył postępowanie przeciwko skarżącemu wobec braku znamion czynu zabronionego, na który to fakt powoływał się skarżący w odwołaniu, a postanowienie to znajdowało się w aktach sprawy i stanowiło ważny dowód w sprawie. W związku z umorzeniem postępowania karanego, odpadła przesłanka do zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych na okres od [...] maja 2013 r. do [...] czerwca 2013 r.

Należy zgodzić się z organem, iż stosownie do treści art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.), policjanta zawiesza się w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego – na czas nie dłuższy niż 3 miesiące. Tym samym w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie istniała przesłanka w postaci wszczęcia przeciwko policjantowi postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego bezwzględnie zobowiązująca organ do wydania decyzji określonej w powołanym przepisie.

Zaznaczenia wymaga fakt, iż wprowadzenie art. 39 ust. 1 ustawy o Policji miało na celu ochronę interesu społecznego, który w tym przypadku oznacza realizację zadań Policji przez osoby, które dają rękojmię przestrzegania porządku prawnego i które będą pozytywnie odbierane przez społeczeństwo.

W ocenie Sądu, nie można mówić o takiej roli i ochronie w przedmiotowej sprawie gdzie zawiesza się policjanta w czynnościach na okres 3 dni, gdy postępowanie karne zostało przeciwko niemu umorzone.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji.