I SA/Łd 1297/13

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. odmówił R. N. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w z dnia 28 lutego 2013 r.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia przedstawiono następujący przebieg dotychczasowego postępowania.

Decyzją z 28 lutego 2013 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. określił R. N. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. w wysokości 15.593 zł. Powyższa decyzja został podatnikowi doręczona w trybie art. 150 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) - dalej "O.p." na jego adres zamieszkania Ł., ul. A 9 lok. 21, w dniu 19 marca 2013 r. Wobec powyższego ustawowy - 14 dniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji upłynął z dniem 2 kwietnia 2013 r.

W dniu 1 lipca 2013 r podatnik złożył odwołanie od decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Wskazał, że adres "Ł., ul. A 9 m 21", nie jest jego adresem do doręczeń, dlatego nie miał on możliwości odebrania awiza i podjęcia korespondencji. Adresem do doręczeń, pod którym podatnik prowadzi działalność gospodarczą jest Ł., ul. B 7B. Adres ten wynika z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej (CEIDG) oraz deklaracji NIP-2 złożonej w urzędzie skarbowym. Dodatkowo podatnik wskazał, że w CEIDG jako jego pełnomocnik wskazana została E. R., a udzielone jej pełnomocnictwo obejmuje m.in. podpisywanie deklaracji podatkowych, uczestnictwo w kontroli oraz podpisywanie protokołów w trybie art. 281 a O.p. Uzasadniając zachowanie terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu strona wskazała, że o wydaniu decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z 28 lutego 2013 r. dowiedziała się w dniu 25 czerwca 2013 roku, w związku z zajęciem rachunku bankowego. Dzień później od pracownika urzędu skarbowego Ł.- G. podatnik uzyskał informację, że wobec niego prowadzona jest egzekucja obowiązku podatkowego wynikającego z decyzji z dnia 28 lutego 2013 roku określającej jego zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok w wysokości 15.593 zł.

Rozpoznając wniosek Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. powołując się na art. 162 § 1 O.p. wskazał, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i uzależnione jest od równoczesnego spełnienia czterech przesłanek: uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku jej winy, wniesienia przez osobę zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu, dochowania terminu do wniesienia wniosku, dopełnienia czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. W ocenie organu skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.

Przechodząc do oceny argumentów podniesionych we wniosku organ II instancji wskazał, że w świetle art. 145 § 2 O.p., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W rozpoznawanej sprawie jednak do akt postępowania kontrolnego, w wyniku którego w dniu 28 lutego 2013r. wydana została decyzja w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 rok nie zostało załączone pełnomocnictwo dla pani E. R., ani żadne inne. Zgodzie z art. 137 § 3 O.p pełnomocnik załącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. W orzecznictwie sądów administracyjnych za utrwalony uznać należy pogląd, że pełnomocnik zobligowany jest do złożenia pełnomocnictwa do akt konkretnej sprawy. Nie wystarczy złożenie pełnomocnictwa ogólnego do różnych spraw lub spraw, które będą się ewentualnie toczyć w przyszłości. Okoliczność, że pełnomocnik jest wskazany w ewidencji CEIDG, nie przesądza, iż w przedmiotowym postępowaniu podatkowym strona działała przez pełnomocnika. Stanowisko takie jest uzasadnione również w świetle art. 25 a ust. 3 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2004r.Nr 173, poz.1807, ze zm.).

Organ podkreślił, że zgodnie z art. 148 § 1 O.p. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Organ I instancji ustalił, co nie było przez podatnika kwestionowane, że adresem jego zamieszkania jest: Ł., ul. A 9 m. 21 natomiast adres: Ł., ul. B 7B jest adresem miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. Adres ten strona wskazała we wniosku o wpis do CEIDG jako adres do korespondencji. Wskazany adres do korespondencji podany został w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza nie była jednak jedynym źródłem dochodów podatnika w 2008 roku, w którym uzyskał on także dochód ze stosunku pracy. Organ podatkowy I instancji dokonał wyboru jednego z dwóch alternatywnie wskazanych w art. 148 § 1 O.p. adresów, bowiem w toku postępowania kontrolnego podatnik nie wskazał innego niż adres zamieszkania adresu do doręczeń.

Przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji była dwukrotnie awizowana, w dniu 4 i 12 marca 2013r. (zgodnie z adnotacją na potwierdzeniu odbioru, zawiadomienie o pozostawieniu pisma w UP umieszczono w oddawczej skrzynce adresata, adresat nie podjął awizowanej przesyłki). W takim przypadku decyzję uważa się za doręczoną z upływem ostatniego dnia okresu 14 dni przechowywania przesyłki w placówce pocztowej t.j. w dniu 19 marca 2013r. Podnoszona przez podatnika okoliczność, iż nie miał możliwości odebrania awiza i podjęcia korespondencji zgodnie z informacją zawartą w awizach, bowiem adres zamieszkania nie był adresem korespondencji, nie stanowi uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W aktach sprawy brak bowiem informacji, iż nie przebywał on pod wskazanym adresem zamieszkania. Informacji takiej nie udzielił on także odbierając osobiście w dniu 4 października 2012r. zawiadomienie o zamiarze wszczęcia postępowania kontrolnego. Organ odwoławczy podkreślił także, że adres na który doręczona została decyzja jest adresem zamieszkania wskazanym przez podatnika we wniosku o wpis do CEIDG, jako jego adres zamieszkania. Również w treści przedmiotowego wniosku podatnik nie kwestionuje, że adres Ł., ul. A 9 m. 21 nie jest jego miejscem zamieszkania. Brak zatem podstaw do przyjęcia, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło w sposób niezawiniony.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi podatnik domagając się zmiany postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] i przywrócenia terminu do wniesienia odwołania ewentualnie jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

1. art. 162 § 1 O.p. poprzez uznanie, że podane we wniosku przyczyny niedotrzymania terminu do wniesienia odwołania nie uzasadniają braku winy w jego uchybieniu,

2. art. 120, art. 121, art. 122, art. 124, art. 187 i art. 191 Op. poprzez zaniechanie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, niepodejmowanie działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz wnikliwego i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skargi podatnik ponowił argumentację zawarta uprzednio we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

Na wstępie rozważań w sprawie niniejszej wskazać należy, że argumentacja skargi mająca, w ocenie podatnika, przemawiać za niezawinionym przez niego uchybieniem terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z 28 lutego 2013 r. w istocie sprowadza się do kwestionowania prawidłowości jej doręczenia. W związku z tym przypomnienia wymaga treść art. 162 § 1 O.p., który stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Instytucja przywrócenia terminu ma zatem zastosowanie w sytuacji, gdy strona nie dokonała czynności w terminie. Wówczas nie kwestionując faktu bezskutecznego upływu terminu, strona wykazuje brak swojego zawinienia w niedokonaniu czynności w terminie. Brak skutecznego doręczenia pisma (decyzji) oznacza zaś, że termin nie rozpoczął swojego biegu. W przypadku, więc gdy strona twierdzi, że termin nie rozpoczął swojego biegu z powodu naruszenia przepisów o doręczeniu, nie może być mowy o przywróceniu terminu. Nie można, bowiem przywrócić terminu, który nie rozpoczął swojego biegu. W takim przypadku wniosek o przywrócenie terminu jest bezprzedmiotowy (por. S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek. Ordynacja podatkowa. Komentarz. LexisNexis, wyd. 6, str.713; post. NSA z 19.09.2012 r., sygn. akt I FSK 1123/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec argumentacji skargi w sprawie niniejszej, kluczowym jest zatem ustalenie, czy skarżącemu skutecznie doręczono decyzję organu I instancji, a w razie twierdzącej odpowiedzi na to pytanie, czy wystąpiły przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Należy podkreślić, że na podstawie art. 120 O.p. organy podatkowe mają obowiązek działania zgodnie z przepisami prawa, stąd działania podejmowane przez organy w ramach doręczenia należy ocenić w kontekście regulacji zawartych w Rozdziale 5 Ordynacji podatkowej, poświęconym problematyce doręczeń. Prawidłowość zrealizowania obowiązku wynikającego z art. 211 O.p. tj. dokonania doręczenia decyzji musi być oceniana w świetle uregulowań zawartych w art. 148-150 O.p. W ocenie sądu w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę zagadnienie skuteczności doręczenia decyzji organu I instancji zostało przez organ odwoławczy rozstrzygnięte prawidłowo.

Jak wynika z akt sprawy decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z 28 lutego 2013 r została przesłana skarżącemu na jego adres zamieszkania (Ł., ul. A 9 m 21). Przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji, wobec niemożności jej doręczenia w sposób określony w art. 148 § 1 lub w art. 149 O.p., była przechowywana przez pocztę przez okres 14 dni, o czym placówka pocztowa dwukrotnie zawiadamiała stronę (4 i 12 marca 2013 r). Wobec niepodjęcia przesyłki została ona zwrócona do organu i uznana za doręczoną z dniem 19 marca 2013 r., w trybie tzw. fikcji prawnej doręczenia (art. 150 § 2 O.p.). Skarżący twierdzi jednak , że przesyłka została skierowana na niewłaściwy adres bowiem w CEIDG wskazał on jako adres do korespondencji adres prowadzenia działalności gospodarczej Ł. ul. B 7 B.

Zgodnie z art. 148 § 1 O.p. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Przywołany przepis w § 1 wskazuje podstawowe miejsca doręczenia pisma osobie fizycznej. Z uwagi na użycie przez ustawodawcę łącznika "lub", wyrażającego alternatywę rozłączną, wyżej wymienione miejsca należy uznać za równorzędne, co do stosowania i oceny skuteczności dokonanych w nich doręczeń. Wybór jednego ze wskazanych w nim miejsc doręczeń należy do organu. Próba doręczenia na wskazany przez podatnika w CEIDG oraz deklaracji NIP-2 jego adres zamieszkania zwalniała organ podatkowy z obowiązku doręczania na adres miejsca pracy, czyli adres prowadzenia działalności gospodarczej przez podatnika. Brak jest podstaw do wywodzenia, że konstrukcja omawianego przepisu nakłada na organy administracji publicznej obligatoryjny obowiązek podejmowania prób doręczania korespondencji w miejscu pracy, nawet jeśli jest ono znane organowi. Wbrew sugestii skarżącego przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2004 r., Nr 173, poz. 1807 ze zm.) – dalej "u.s.d.g." nie mogą modyfikować zasad doręczenia korespondencji w toku postępowania podatkowego uregulowanych w przepisach Ordynacji podatkowej. W przepisach przywołanej ustawy prawodawca przewiduje obowiązek przedsiębiorcy, będącego osobą fizyczną, w przedmiocie ujawnienia w CEIDG (między innymi) oznaczenia miejsca zamieszkania i adresu zamieszkania przedsiębiorcy, adres do doręczeń przedsiębiorcy oraz adresu, pod którymi jest wykonywana działalność gospodarcza, w tym adres głównego miejsca wykonywania działalności (art. 25 ust. 1 pkt. 5 u.s.d.g.). Jak słusznie w odpowiedzi na skargę podkreślił organ podatkowy wskazanie adresu do doręczeń w CEIDG ma jednak charakter informacyjn-ewidencyjny dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej. Nie narusza odrębnych przepisów w zakresie doręczeń dokumentów urzędowych w poszczególnych postępowaniach. Przepisy Ordynacji podatkowej o doręczeniach mają charakter gwarancyjny i organy podatkowe mają obowiązek ich przestrzegania z urzędu.

W toku postępowania kontrolnego w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych, w wyniku którego wydana została sporna decyzja skarżący nie wskazał innego niż adres zamieszkania adresu dla doręczeń w tym postępowaniu. W swojej skardze strona także nie kwestionuje, że adres Ł., ul. A 9 m 21 był jej adresem zamieszkania. A zatem wybór adresu zamieszkania podatnika jako miejsca doręczenia decyzji organu I instancji był uzasadniony i zgodny z obowiązującymi w tym zakresie przepisami Ordynacji podatkowej.

W ocenie tutejszego sądu skarżący nie miał również ustanowionego pełnomocnika do reprezentowania go przed organem podatkowym, który wydał decyzję z dnia 28 lutego 2013 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. Zgodnie z art.136 O.p. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Stosownie zaś do art. 137 § 2 O.p. pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu. Dla wykazania, że pełnomocnik został dla strony ustanowiony, niezbędne jest złożenie do akt sprawy dokumentu stwierdzającego ustanowienie takiego pełnomocnika. Wymaganie to jednoznacznie zostało określone w art. 137 § 3 O.p., który nakazuje dołączenie do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. Momentem, od którego pełnomocnictwo zostaje skutecznie ustanowione jest złożenie do akt sprawy oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. Dopiero od chwili doręczenia pełnomocnictwa organowi prowadzącemu postępowanie pełnomocnik powinien być zawiadamiany o wszystkich czynnościach i wzywany do udziału w nich, gdyż to zapewnia prawidłowy udział strony w postępowaniu. Od tego momentu pominięcie pełnomocnika przez organ prowadzący postępowanie musiałoby być traktowane jako pominięcie samej strony i stanowiłoby o istotnej wadliwości postępowania.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącym omawianego zagadnienia akcentowane jest rygorystyczne wymaganie zapewnienia udziału pełnomocnikowi w prowadzonym postępowaniu. Jednakże w licznych orzeczeniach NSA podkreśla, że obowiązek przestrzegania przez organy prowadzące postępowanie tej kardynalnej zasady postępowania dotyczy sytuacji, gdy pełnomocnictwo zostało złożone do akt. Przykładem rozstrzygnięcia w ten sposób kwestii skutecznego zgłoszenia przez pełnomocnika swego udziału w sprawie może być wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 1998 r. sygn. akt IV SA 1044/96 ( dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach – dalej CBOIS na http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), w którym stwierdzono, że pełnomocnictwo w postępowaniu administracyjnym musi być udzielone wprost, a nie może być domniemane. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela również w zupełności pogląd wypowiedziany przez NSA w wyroku z dnia 31 maja 2000 r. sygn. akt i SA/Wr 2034/97 (dostępne w CBOIS), z którego jednoznacznie wynika obowiązek organu doręczania pism pełnomocnikowi, jednakże dopiero od momentu, w którym dokument pełnomocnictwa został organowi doręczony. Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 21 maja 2004 r., sygn. akt I SA/Wr 1649/02 (dostępne w CBOIS), zaznaczył, że z treści art. 137 § 3 O.p. jednoznacznie wynika, że dołączenie do akt oryginału lub urzędowo poświadczenia odpisu jest obowiązkiem pełnomocnika. Organ nie ma zatem obowiązku podejmowania poszukiwań i sprawdzania, czy ewentualnie innym organom nie zostało złożone pełnomocnictwo strony. Orzeczenie to znalazło także akceptację w piśmiennictwie na co wskazuje aprobująca je Glosa Mikołaja Pułło (Pułło Mikołaj, Gdańskie SP Prz. Orz. 2005 nr 3 str. 29).

W rozstrzyganej sprawie strona ponownie powołując się na fakt ujawnienia pełnomocnika w CEIDG wskazuje na konieczność doręczania korespondencji ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi na wynikający z ewidencji adres. Wobec powyższego wskazać należy, że zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 11 u.s.d.g. wpisowi do CEIDG podlegają dane pełnomocnika upoważnionego do prowadzenia spraw przedsiębiorcy, wraz ze wskazaniem zakresu spraw, które obejmuje dane pełnomocnictwo, o ile przedsiębiorca udzielił pełnomocnictwa i zgłosił informację o jego udzieleniu we wniosku o wpis do CEIDG. Stosownie zaś do art. 25 a ust. 1 u.s.d.g. jeżeli w CEIDG wpisano dane, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 11, do wykazania przed organem administracji publicznej upoważnienia do prowadzenia sprawy w imieniu przedsiębiorcy nie stosuje się przepisu art. 33 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, a organ administracji publicznej z urzędu potwierdza w CEIDG upoważnienie pełnomocnika do prowadzenia sprawy w imieniu przedsiębiorcy (art. 25 a ust. 2 u.s.d.g.). Powyższe oznacza, że w sytuacji gdy ustanowiony został pełnomocnik, a dane pełnomocnika upoważnionego do prowadzenia spraw przedsiębiorcy wraz ze wskazaniem zakresu spraw, które obejmuje dane pełnomocnictwo, i informacje o udzieleniu pełnomocnictwa zostały wpisane do CEIDG, nie znajduje zastosowania art. 33 § 3 k.p.a. stanowiący, że pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. A zatem do wykazania przed organem administracji publicznej upoważnienia do prowadzenia sprawy w imieniu przedsiębiorcy wystarczający jest wpis do CEIDG. W tym przypadku organ administracji publicznej z urzędu potwierdza w CEIDG upoważnienie pełnomocnika do prowadzenia sprawy w imieniu przedsiębiorcy ( por. Ustawa o Swobodzie Działalności Gospodarczej, Komentarz. M. Sieradzka, Lex 2013). Jednak zgodnie z art. 25 a ust. 3 u.s.d.g. przepisu ust. 2 nie stosuje się w sprawach prowadzonych na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej. Wobec powyższego w postępowaniu podatkowym nadal zastosowanie znajduje art. 137 § 3 O.p., który nakazuje dołączenie do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. W rozstrzyganej sprawie podatnik nie ustanowił pełnomocnika, a zatem prawidłowo organ dokonał doręczenia decyzji z dnia 28 lutego 2013 roku stronie postępowania.

Znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji organu I instancji stanowi dokument urzędowy, z którym związane jest domniemanie prawdziwości jego treści. Sąd dokonał jego oceny i uznał, że dokument ten zawiera wszelkie niezbędne informacje zarówno dotyczące sposobu awizowania, dat tej czynności, wreszcie zwrotu przesyłki do nadawcy. Wobec powyższego wniosek organu odwoławczego, że przesyłka kierowana do skarżącego została prawidłowo doręczona w trybie art. 150 O.p. w dniu 19 marca 2013 r., tj. z upływem 14 dni od pierwszego zawiadomienia o niemożności doręczenia i pozostawieniu przesyłki w Urzędzie Pocztowym, jest w pełni uzasadniony. Z uwagi na powyższego zakreślony przepisem art. 223 § 2 pkt 1 O.p.14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął bezskutecznie w dniu 2 kwietnia 2013 r.

W sprawie nie jest kwestią sporną fakt, że wobec powzięcia wiadomości o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania w dniu 26 czerwca 2013 r. (data uzyskania informacji od pracownika [...] Urzędu Skarbowego Ł.- G. o wydaniu decyzji z 28 lutego 2013 roku) skarżący w przepisanym terminie złożył wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem od tej decyzji. W związku z powyższym rozstrzygnięcia wymaga, czy w sprawie została spełniona przesłanka uprawdopodobnienia braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania.

W tym kontekście wskazać przede wszystkim należy, że kwestia przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej została uregulowana w art. 162 O.p. Zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie zaś do § 2 tego przepisu podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Powołany przepis kreuje zatem cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu: uchybienie terminowi, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia (od dnia ustania przyczyny jego uchybienia) uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie.

W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma przesłanka braku winy strony w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Z powołanego przepisu wynika, że wystarczy, iż przesłanka ta zostanie przez stronę uprawdopodobniona. W orzecznictwie sądowym i doktrynie zgodnie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (por. np. W. Siedlecki, Zarys postępowania cywilnego, Warszawa 1968, s. 247, a także wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 maja 2010 r., III SA/Wa 97/10). Jednocześnie przy ocenie, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, bierze się pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenia winę według obiektywnych mierników staranności. Podkreślić przy tym należy za poglądami doktryny, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. B. Adamiak. J. Borkowski. R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2003, s. 566). Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 1999 r., II SA/Wa 45/99).

Za prawidłowe i znajdujące oparcie zarówno w doktrynie, jak i dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych należy uznać stanowisko organu podatkowego, iż oceniając brak winy podatnika w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można oczekiwać od osoby należycie dbającej o własne interesy. W rozstrzyganej sprawie w swoim wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji podatnik nie wskazał na żadne okoliczności faktyczne świadczące o niezawinionym niedochowaniu tego terminu. Usprawiedliwieniem braku winy nie może być brak wiedzy strony o doręczeniu przesyłki zawierającej decyzję podatkową podyktowany nieodebraniem korespondencji z urzędu pocztowego, w sytuacji jej prawidłowego dwukrotnego awizowania na adres zamieszkania skarżącego. Prawidłowe jest stanowisko organu, że skarżący nie wykazał wymaganej dbałości o swoje sprawy. Nie dołożył należytej staranności w celu podjęcia awizowanej do niego korespondencji, mimo iż w dniu 4 października 2012 roku odebrał osobiście zawiadomienie o zamiarze wszczęcia wobec niego postępowania kontrolnego, a tym samym winien spodziewać się korespondencji z organów skarbowych. Podatnik jako osoba prowadząca działalność gospodarczą powinien sobie zdawać sprawę z wagi terminów i konsekwencji ich niedochowania.

Niezasadne, jak to zostało wykazane powyżej, przekonanie strony o nieprawidłowości dokonanego doręczenia decyzji również nie stanowi usprawiedliwionej przyczyny niedochowania terminu do wniesienia odwołania. W swojej argumentacji skarżący bowiem nie wskazuje na nieprzebywanie pod adresem zamieszkania, a jedynie na niepodejmowanie korespondencji ponieważ adres zamieszkania nie był uwidocznionym w CEIDG adresem do korespondencji. Nieznajomości przepisów prawa dotyczących zasad dokonywania doręczeń w postępowaniu podatkowym nie może jednak stanowić podstawy do przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (por. postanowienie NSA z dnia 1 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 713/04; LEX nr 302279).

Mając na uwadze powyższe zgodzić należy się z Dyrektorem Izby Skarbowej w Ł., że każdy nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminowi wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu, jak wskazano wyżej, wymaga uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). W okolicznościach niniejszej sprawy uznać należy, że skarżący dopuścił się właśnie takiego braku staranności.

Mając na uwadze powyżej wskazane okoliczności, w ocenie sądu w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa, w tym również wymienionych przez stronę w rozpatrywanej skardze. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd oddalił skargę.

ds