III SA/Łd 944/13

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] r. , nr [...] wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.) Prezydent Miasta [...] orzekł o wymeldowaniu E. D. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] [...] w Ł. Decyzja została przesłana E. D. na powyższy adres i została zwrócona do nadawcy z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie"

Pismem z dnia 28 maja 2013 r. E. D., osadzony w Areszcie Śledczym w Ł. wystąpił do Prezydenta Miasta [...] o udzielenie informacji, czy w stosunku do jego osoby toczy się, lub toczyło się postępowanie w sprawie wymeldowania go z pobytu stałego z lokalu położonego w Ł. przy ul. [...] [...]. W przypadku wydania w tej sprawie decyzji wniósł o doręczenie mu jej kopii.

Pismem z dnia 7 czerwca 2013 r., doręczonym 13 czerwca 2013 r. Prezydent Miasta [...] poinformował E. D. , że decyzją z dnia [...] r. orzekł o jego wymeldowaniu z pobytu stałego w lokalu [...] przy ul. [...] [...] w Ł .

Pismem z dnia 20 czerwca 2013 r. E. D. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r., odwołanie od decyzji, wniosek o zwolnienie go w całości od opłat skarbowych, kancelaryjnych, sądowych; wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu; wniosek o wznowienie postępowania w sprawie wymeldowania i wniosek o wstrzymanie wykonania powołanej decyzji. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podniósł, że nie otrzymywał żadnych zawiadomień, ani pism urzędowych w sprawie o wymeldowanie. Wskazał, że pod adresem [...], [...] [...] prowadził swoje gospodarstwo do dnia umieszczenia go w Areszcie Śledczym w Ł., tj. do 20 marca 2013 r. Z uwagi na zły stan starych skrzynek pocztowych znajdujących się na terenie nieruchomości oraz z uwagi na brak skrzynek pocztowych typu EURO, do założenia których zobowiązany był zarządca nieruchomości, poczta nie zostawiała awiz pocztowych. W dalszej części pisma strona w sposób obszerny uzasadniła pozostałe zgłoszone wnioski.

Pismem z dnia 1 lipca 2013 r. Wojewoda [...] poinformował E. D., że zawarte przez niego w piśmie procesowym z dnia 20 czerwca 2013 r. wnioski podlegają załatwieniu przez różne organy. Wojewoda [...] jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Natomiast organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania właściwy jest Prezydent Miasta [...], do którego strona winna odrębnym pismem wnieść wniosek w tej sprawie. Odnośnie wniosku o zwolnienie od opłat skarbowych organ poinformował stronę, że prowadzone postępowanie jest zwolnione od obowiązku ponoszenia tych opłat. Poinformował także, że ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postępowaniu administracyjnym nie jest możliwe.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...]r. , nr [...], wydanym na podstawie art. 59 i art. 134 ustawy dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) Wojewoda [...] postanowił odmówić E. D. przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. oraz stwierdził, że odwołanie E. D. wniesione zostało z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie występują okoliczności do przywrócenia terminu. W uzasadnieniu orzeczenia zaznaczył, że strona argumentując zasadność przywrócenia terminu podniosła zarzut pozbawienia jej możliwości czynnego udziału w postępowaniu i tym samym pozbawienia prawa do obrony. Wojewoda powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podniósł, że strona, która została pozbawiona udziału w postępowaniu I instancji, ma możliwość złożenia odwołania, z tym, że termin do jego wniesienia liczy się od dnia doręczenia (ogłoszenia) decyzji stronie, która brała udział w postępowaniu. W niniejszej sprawie, strona postępowania J. B. odebrał przedmiotową decyzję w dniu 28 grudnia 2012 r. Tym samym termin do złożenia odwołania przez E. D. biegł od dnia 29 grudnia 2012 r. i upłynął w dniu 11 stycznia 2013 r. Skarżący złożył natomiast odwołanie w dniu 20 czerwca 2013 r. Wojewoda [...] wskazał, że złożenie wniosku o przywrócenie terminu przez osobę, która nie brała udziału w postępowaniu jest dopuszczalne, z zastrzeżeniem, że wniosek taki nie może opierać się jedynie na fakcie niedoręczenia decyzji, lecz winien być uzasadniony innymi okolicznościami. W niniejszej sprawie, w ocenie organu, E. D. nie uwiarygodnił, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której nie mógł usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Ponadto, w orzecznictwie administracyjnym przyjmuje się, że stronie która nie brała udziału w postępowaniu i dowiedziała się o wydaniu decyzji, gdy ta już była ostateczna, przysługuje wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., o czym strona została powiadomiona odrębnym pismem z dnia 1 lipca 2013 r.

E. D. wniósł skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zarzucając błędne ustalenie stanu faktycznego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz zwolnienie od wpisu sądowego. Wskazywał, że postanowienie zostało wydane przedwcześnie. Wskazał ponadto, że postanowieniem z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł. wznowił postępowanie w sprawie w jego wymeldowania z pobytu stałego z lokalu położonego w Ł. przy ul. [...] [...], zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. Zaskarżone postanowienie jest wewnętrznie sprzeczne z tym postanowieniem.

Jak wynika z notatki załączonej do akt sprawy, Prezydent Miasta [...] po wznowieniu postępowania, decyzją z [...] r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] r. Wojewoda[...] decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji W odwołaniu był zawarty wniosek o zawieszenie postępowania, który nie został uwzględniony. Na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania strona złożyła zażalenie i akta obecnie znajdują się w Ministerstwie Spraw Administracji i Cyfryzacji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Postanowieniem z dnia 24 września 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 944/13 Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał E. D. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 poz. 270) [dalej: p.p.s.a.], sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;

c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona, gdyż organ nie rozpoznał sprawy co do istoty. W rozpoznawanej sprawie kontroli sprawowanej przez sąd pod kątem zgodności z prawem podlega postanowienie rozstrzygające wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Przesłanki przywrócenia terminu określa art. 58 § 1 i 2 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, a prośbę o przywrócenie terminu strona wniesie w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W świetle przytoczonego przepisu, o przywróceniu terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] r. można orzec jedynie w przypadku łącznego spełnienia wszystkich przesłanek . W pierwszej kolejności należało jednak rozstrzygnąć, czy w sprawie doszło do prawidłowego i skutecznego doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji. Z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika aby powyższe przesłanki były przedmiotem oceny organu, a art. 58 K.p.a. nie jest nawet wskazany w podstawie rozstrzygnięcia. Z uzasadnienia wynika natomiast, że organ bez jakichkolwiek rozważań zaakceptował sformułowany przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu zarzut pozbawienia go przez organ możliwości brania udziału w postępowaniu, i z tego względu przyjął, że termin do wniesienia odwołania biegł dla skarżącego od dnia doręczenia decyzji o wymeldowaniu zarządcy nieruchomości J. B. Organ pominął natomiast zupełnie fakt, że decyzja o wymeldowaniu została przesłana skarżącemu, a skarżący w swoich pismach konsekwentnie twierdzi, że w miejscu pobytu stałego zamieszkiwał do 20 marca 2013 r. W aktach sprawy znajduje się bowiem przesyłka polecona nadana 18 grudnia 2012 r. do E. D. na adres [...], ul [...] [...] , zawierająca decyzję z [...] r. o jego wymeldowaniu. Przesyłka została zwrócona do nadawcy z adnotacją "zwrot – nie podjęto w terminie" i znajdują się na niej adnotacje o dwukrotnym awizowaniu. Organ nie ocenił jednak prawidłowości doręczenia tej przesyłki i nie ustalił ewentualnej daty jej doręczenia na podstawie art. 44 K.p.a., tylko z niewyjaśnionych powodów za datę od której biegł dla skarżącego termin do wniesienia odwołania przyjął datę doręczenia tej decyzji zarządcy nieruchomości.

W związku z powyższym należy zauważyć, że sposób doręczania pism w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy art. 39-45 K.p.a. Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy ( art. 42 § 1 k.p.a.). Osobie fizycznej, pisma w postępowaniu administracyjnym należy doręczać zgodnie z dyspozycją art. 42 § 1 – 3 K.p.a.. Zastosowanie znajdują tu także art. 43 i art. 44 K.p.a. Skuteczność doręczenia dokonanego w trybie art. 44 K.p.a. zależy od łącznego i spełnienia wszystkich przesłanek w tym przepisie określonych. Oceny w tym zakresie organ rozpoznający wniosek o przywrócenie terminu nie dokonał, choć można przypuszczać, że przyjął doręczenie decyzji skarżącemu za prawidłowe w świetle art. 44 K.p.a., bo nie ponawiał próby jej doręczenia. Oceny tej organ winien dokonać przy ponownym rozpatrywaniu sprawy.

Jeżeli domniemanie doręczenia w trybie art. 44 k.p.a. byłoby uzasadnione, to organ powinien rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu, co wymagałoby ustalenia okoliczności uprawdopodabniających brak winy strony w uchybieniu terminu. Jak wskazano już wyżej, żadnych ustaleń, żadnych rozważań i żadnej oceny w tym zakresie zaskarżone postanowienie nie zawiera. Organ stwierdza jedynie kategorycznie, że w sprawie nie występują okoliczności do przywrócenia terminu, a skarżący nie uwiarygodnił, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której nie mógł usunąć. Organ nie ocenił okoliczności wskazywanych przez stronę we wniosku, a w szczególności dotyczących braku sprawnych skrzynek pocztowych i niepozostawiania awiz , choć dysponował m.in. protokołem z kontroli meldunkowej z 19 listopada 2012 r., który zawierał informacje w tym zakresie.

Gdyby zaś organ uznał, że nie zostały spełnione warunki szczegółowo i kolejno wskazane w art.. 44 § 1-3 K.p.a., a co za tym idzie, nie można przyjąć fikcji doręczenia i nie zaczął biec termin do dokonania danej czynności ( wniesienia odwołania), to wniosek o przywrócenie terminu będzie bezprzedmiotowy. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny np. w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 września 2013 r. sygn. II OSK 962/12, czy wyroku z dnia 24 listopada 2010 r. sygn. II OSK 1762/09 ( orzeczenia.nsa.gov.pl) W tym stanie rzeczy przedwczesne było także stwierdzenie na podstawie art. 134 k.p.a., że odwołanie E. D. wniesione zostało z uchybieniem terminu.

Reasumując, ponieważ zaskarżone postanowienie nie zawiera ustaleń co do faktów, na których organ oparł swoje rozstrzygnięcie i nie analizuje przesłanek z art. 58 § 1 i 2 K.p.a., Sąd uznał że zostało wydane z naruszeniem tego przepisu, a także art. 7 , art. 77 § 1 i art..107 § 3 K.p.a. i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a uchylił zaskarżone postanowienie.

Ponownie rozpoznając sprawę organ w pierwszej kolejności oceni prawidłowość doręczenia skarżącemu decyzji, zgodnie z art. 44 K.p.a., co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia. W przypadku uznania doręczenia decyzji za prawidłowe organ powinien wskazać datę doręczenia decyzji, a następnie rozważyć czy wszystkie przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania są łącznie spełnione.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. Pełnomocnikowi skarżącego przyznano wynagrodzenie za świadczoną z urzędu nieopłaconą pomoc prawną w niniejszym postępowaniu na podstawie § 19 pkt 1 w zw. z § 18 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 t. j.).

k.p.