III SA/Gl 1688/13
Wyrok
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
2014-01-10Nietezowane
Artykuły przypisane do orzeczenia
Kup dostęp i zobacz, do jakich przepisów odnosi się orzeczenie. Znajdź inne potrzebne orzeczenia.
Skład sądu
Barbara Orzepowska-Kyć
Małgorzata Herman
Mirosław Kupiec /przewodniczący sprawozdawca/Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędzia WSA Małgorzata Herman, Protokolant st. sekr. sąd. Marta Mielczarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 maja 2012 r. w sprawie o sygn. III SA/Gl 925/10 w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę.
Uzasadnienie
1.S. P. , prowadząc działalność gospodarczą pod firmą [...] w Z. , wniósł skargę z dnia [...] r. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 maja 2012 r., III SA/Gl 925/10, którym oddalono skargę.
2. W ramach zakończonego powyższym wyrokiem postępowania sądowego S. P. skargą z dnia [...] r. (uzupełnioną pismem z dnia [...] r.) zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [..]. r., którą utrzymano w mocy decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] r. określające Stronie:
- za sierpień 2003 r. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług w wysokości [...] zł,
- za wrzesień 2003 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w kwocie [...] zł (niższą od zadeklarowanej wynoszącą [...] zł) oraz zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług w wysokości [...] zł,
- za listopad 2003 r. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług w wysokości [...] zł.
3. W skardze tej Strona skarżąca wnosiła między innymi o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd postanowieniem z dnia [...] r. uwzględnił powyższy wniosek i wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
4. Po wyznaczeniu terminu rozprawy na dzień 12 sierpnia 2010 r. przedstawiciel firmy "A" pismem z dnia [...] r. poinformował, że Strona skarżąca:
- przebywa od dnia [...] r. w Szpitalu Klinicznym w P. na Oddziale Klinicznym Otolaryngologii i Onkologii Laryngologicznej,
- jest po zabiegu operacyjnym – laryngektomii całkowitej, tj. wycięciu krtani,
- w związku z tym nie odbiera poczty.
Do pisma została załączona kserokopia zaświadczenia ze szpitala. Dnia [. ..] r. Strona nie stawiła się na rozprawę. Sąd postanowił odroczyć rozprawę z terminem z urzędu.
5. Dnia 13 sierpnia 2010 r. do Sądu wpłynęło pismo Strony z dnia [...] r., którym A. P. poinformował, że w dniu [...] r. wyszedł ze szpitala w P. i że obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim do dnia 3 września 2010 r. Nadesłał też kserokopię tego zwolnienia. Kolejne zwolnienie obejmujące okres do 30 września 2010 r. przesłał dnia 8 września 2010 r.
6. W piśmie z dnia [...] r. przedstawiciel firmy [...] wskazał, że Strona od dnia [...] r. przebywa w szpitalu w Centrum Onkologii w G. i przewidywany okres pobytu będzie wynosił około 6-7 tygodni. Dołączono przy tym zaświadczenie z dnia 20 września 2010 r. o pobycie w szpitalu do tego dnia.
7. Strona poinformowała Sąd w piśmie z dnia [...] r, że opuściła szpital w G. w dniu [...] r. i przebywa na zwolnieniu lekarskim do dnia 3 stycznia 2011 r. Przesłał też kserokopię tego zwolnienia.
8. Sąd w piśmie z dnia [...] r. skierował do Strony skarżącej pytanie, czy powyższe pisma są nadsyłane w związku z prośbą o odroczenie rozprawy, aby w niej uczestniczyć, czy jedynie w celach informacyjnych. Dalej wskazał, że jeżeli w celu odroczenia rozprawy, to należy nadesłać dokument stwierdzający, że Strona nie może uczestniczyć w rozprawie, bowiem z treści dostarczonego druku L-4 wynika, że "chory może chodzić". Zobowiązano jednocześnie o odpowiedź w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego pisma. Przy tym poinformowano, że obecność Strony na rozprawie nie jest obowiązkowa i że można skorzystać z pomocy pełnomocnika. Pismo to po awizowaniu zostało odebrane przez Stronę dnia 5 stycznia 2011 r.
9. Zarządzeniem z dnia 18 lutego 2011 r. został wyznaczony nowy termin rozprawy na dzień 22 marca 2011 r.
10. Strona złożyła wniosek z dnia 8 marca 2011 r. o zawieszenie postępowania ze względu na to, że "organa ścigania prowadzą postępowanie karne o przestępstwo skarbowe, którego wynik może wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy". Jednocześnie odrębnym pismem z tego samego dnia wnioskowała o odroczenie rozprawy. Podała, że stan zdrowia – po całkowitym chirurgicznym usunięciu krtani z powodu schorzenia onkologicznego – wyklucza z normalnego życia, gdyż przede wszystkim w ogólne nie mówi i wymaga opieki osoby trzeciej. Zaznaczyła przy tym, że taki stan trwa od lipca 2010 r. i uniemożliwia ustanowienie jakiegokolwiek pełnomocnika, ponieważ z taką osobą konieczny byłby kontakt słowny, a to jest niemożliwe. Dalej podała, że pozostaje pod stałą kontrolą onkologiczną w Centrum Onkologii w G. oraz Poradni Laryngologicznej w Z. . Oświadczyła, że chciałaby uczestniczyć bezpośrednio w rozprawie, ale podane okoliczności uniemożliwiają jej to. Nie występowała z wnioskiem o odroczenie rozprawy z tej przyczyny, że rozprawa nie była wyznaczona oraz że planowana na grudzień 2010 r. terapia foniatryczna odbędzie się i przyniesie pozytywny skutek. Okazało się jednak, że terapia musiała być przesunięta z uwagi na występowanie obrzęków w obrębie szyi. Dołączyła też kserokopię orzeczenia z dnia 14 grudnia 2010 r. o całkowitej niepełnosprawności.
11. Na rozprawę wyznaczoną na dzień 22 marca 2011 r. Strona nie stawiła się. Sąd postanowił przychylić się do wniosku i ponownie odroczyć rozprawę z terminem z urzędu. Jednocześnie zobowiązał Stronę do przedłożenia w terminie 21 dni zaświadczenia sądowego stwierdzającego, że obecny stan zdrowia uniemożliwia uczestniczenie w rozprawie i komunikowanie się z Sądem w formie pisemnej, pod rygorem pominięcia ewentualnych przyszłych wniosków o odroczenie rozprawy w przypadku braku takiego dokumentu.
12. Odpowiadając na powyższe wezwanie Strona do pisma z dnia 19 kwietnia 2011 r. dołączyła zaświadczenie lekarza sądowego z dnia 14 kwietnia 2011 r., który określił przewidywany termin zdolności stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie na czerwiec 2011 r. Jednocześnie Strona podała, że jej stan zdrowia uniemożliwia komunikowanie się z Sądem zarówno w formie ustnej jak i pisemnej, a w korespondencji z Sądem korzysta z pomocy osoby trzeciej. Zaznaczyła też, że jest po [...] oraz że na dzień 25 maja 2011 r. wyznaczono badania kontrolne, a na 29 maja 2011 r. termin przyjęcia do Kliniki w P..
13. Zarządzeniem z dnia 29 lipca 2011 r. został wyznaczony kolejny termin rozprawy na dzień 16 września 2011 r. Pismem z dnia 12 września 2011 r. Strona wnosiła o odroczenie rozprawy. Wskazała, że stan zdrowia od dnia 2 marca 2011 r., po całkowitym [...] , w dalszym ciągu wyklucza ją z normalnego życia, gdyż nie mówi, wymaga wielogodzinnych zabiegów pielęgnacyjnych związanych z koniecznością udrażniania i utrzymania aseptycznych warunków i pozostaje pod opieką osoby trzeciej, a podjęta terapia foniatryczna nie przyniosła rezultatu. Podkreśliła przy tym, że nadal chce wziąć udział w rozprawie, co nie jest możliwe ze względu na stan zdrowia i całkowitą niepełnosprawność, która jest orzeczona do 31 grudnia 2012 r.
14. Na rozprawie dnia 16 września 2011 r. Sąd przychylił się do wniosku Strony i odroczył rozprawę z terminem z urzędu. Jednocześnie zobowiązał Stronę skarżącą do złożenia aktualnego zaświadczenia od lekarza sądowego stwierdzającego, czy może uczestniczyć w rozprawie trwającej maksymalnie 1 godzinę w ciągu jednego dnia, a w przypadku niemożliwości uczestniczenia w rozprawie czasu trwania tej przeszkody. Pouczył też, że istnieje możliwość ustanowienia pełnomocnika do reprezentowania przed Sądem, a w przypadku braku środków na pokrycie kosztów udziału pełnomocnika o możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
15. Dnia 17 października 2011 r. Strona przedstawiła zaświadczenie nr [...] z dnia 7 października 2011 r. lekarza sądowego, z którego wynikała stwierdzona niezdolność Strony do podejmowania czynności procesowych ze względu na brak komunikacji słownej z trwającym niedosłuchem i przewidywalny termin takiej zdolności od dnia 8 stycznia 2012 r.
16. Sąd pismem z dnia 13 lutego 2012 r. wystosował do Strony zapytanie, czy może już stawić się w Sądzie na rozprawę. Zaznaczył, że jeśli nadal są przyczyny uniemożliwiające stawienie się, to wezwał do ich udokumentowania. Poza tym zwrócił się z pytaniem, czy Strona podtrzymuje wniosek o osobisty udział w rozprawie, czy też chciałaby skorzystać z pomocy pełnomocnika, który będzie występował na rozprawie.
17. Odpowiadając na powyższe Strona w piśmie z dnia 12 marca 2012 r. podała, że w dalszym ciągu nie może stawić się na rozprawę i podtrzymuje wniosek o osobisty udział w rozprawie. Natomiast jako udokumentowanie niemożliwości uczestnictwa powołała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 14 grudnia 2010 r. ważne do dnia 31 grudnia 2012 r. oraz orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy z dnia 21 grudnia 2010 r., z którego wynika stwierdzenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji do dnia 31 grudnia 2012 r. Kserokopie tych orzeczeń stanowiły załączniki do tego pisma.
18. Po doręczeniu dnia 23 kwietnia 2012 r. zawiadomienia o terminie rozprawy wyznaczonym na dzień 15 maja 2012 r. Strona skarżąca w piśmie z dnia 2 maja 2012 r. podtrzymała dotychczasowy wniosek o osobisty udział w rozprawie powołując się na te same przeszkody dotyczące stanu zdrowia. Brak możliwości kontaktu słownego, zdaniem Strony, stanowi również przeszkodę w ustanowieniu jakiegokolwiek pełnomocnika. Załącznikami do pisma były kserokopie powyższych orzeczeń.
19. Na rozprawie dnia 15 maja 2012 r. Sąd odczytał pismo Strony z dnia 2 maja 2012 r. stwierdzając, że Strona mimo wezwania nie przedłożyła orzeczenia biegłego sądowego w kwestii możliwości uczestniczenia w rozprawie sądowej. Rozprawa została zamknięta i po naradzie ogłoszono wyrok, którym Sąd oddalił skargę.
20. W skardze o wznowienie postępowania z dnia 23 września 2013 r. Strona powołała się na przyczynę wznowienia określoną w art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwaną dalej P.p.s.a.) zaznaczając, że na skutek naruszenia art. 109 P.p.s.a. została pozbawiona możliwości działania a przed uprawomocnieniem wyroku niemożność działania nie ustała.
20.1. W uzasadnieniu stwierdziła, że przed rozprawą wnosiła o jej odroczenie przedkładając stosowne dokumenty dotyczące choroby i stanu zdrowia oraz orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności czasowo do dnia 31 grudnia 2012 r. Zaznaczyła przy tym, że takie dokumenty składała również przed terminami poprzednich rozpraw i że rozprawy były odraczane, a stan zdrowia do dnia rozprawy nie uległ zmianie, czyli że nie zmieniły się okoliczności uzasadniające odroczenie rozprawy. Od początku postępowania wyrażała wolę uczestniczenia w rozprawie i korzystania z przysługujących praw.
20.2. Podała też, że o fakcie wydania wyroku dowiedziała się z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r.
20.3. Zdaniem Strony prawomocny wyrok został wydany z naruszeniem art. 109 P.p.s.a., ponieważ Sąd znał przeszkodę, której nie można było przezwyciężyć. Przeszkodą tą była choroba uniemożliwiająca udział w rozprawie, która była właściwie udokumentowana. Przed rozprawą Sąd nie wezwał do przedłożenia opinii biegłego lekarza celem określenia czasokresu trwania niemożliwości stawienia się w Sądzie i uczestniczenia w rozprawach, jak to czynił wcześniej. Wskazała też, że w jednym z pism informowała Sąd, że nie jest możliwe uzyskanie orzeczenia biegłego sądowego bez zobowiązania Sądu.
20.4. Nadmieniła też, że interes Skarbu Państwa był zabezpieczony wpisami hipotecznymi na nieruchomości o znaczącej wartości.
21. Na rozprawię wyznaczoną na dzień 10 stycznia 2014 r. Strona skarżąca nie stawiła się. Pełnomocnik Organu odwoławczego wnosił o oddalenie skargi uznając, że postępowanie sądowe było prowadzone prawidłowo i nie było podstaw do jego wznowienia. Wskazał na wyroki NSA z dnia 12 maja 2011 r., I OSK 258/11 i 27 marca 2012 r., II FSK 1899/10, z których wynika, że odroczenie rozprawy odbywa się tylko wyjątkowo, a zasadą jest załatwienie sprawy na pierwszej rozprawie. Zauważył, że w sprawie było wydane postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji i że Strona dążyła jedynie do przedłużenia tego postępowania wnosząc o odroczenie rozpraw, przy tym mogła ustanowić pełnomocnika lub wnosić o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnik podkreślił, że Strona wiedziała, iż podstawą odroczenia były opinie biegłych i w ostatnim przypadku opinię taką mogła też złożyć.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
22. Skarga nie jest zasadna.
23. Stan prawy sprawy.
23.1. Zgodnie z art. 271 pkt 2 P.p.s.a. (podkreślenie i pogrubienie Sądu):
Można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności:
(...)
2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.
23.2. Przepis art. 109 P.p.s.a. stanowi:
Rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności.
23.3. Odnośnie powyższej przesłanki wznowienia postępowania sądowego należy wskazać, że "niemożność działania" wskutek "naruszenia przepisów prawa" musi trwać aż do uprawomocnienia się postępowania i musi zachodzić związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem możliwości działania. W literaturze przedmiotu i orzecznictwie przyjmuje się, że przypadek "niemożność działania" stanowiący podstawę wznowienia należy utożsamiać z sytuacją "pozbawienia strony możności obrony jej praw" będącą podstawą stwierdzenia nieważności wymienioną między innymi w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. (zob. W. Siedlecki, Nieważność procesu cywilnego, Warszawa 1965, s. 151; M. Sawczuk, Wznowienie postępowania cywilnego, Warszawa 1970, s. 142; W. Broniewicz, Wznowienie postępowania cywilnego, Pal. 1967/12/34–35; M. Manowska, Wznowienie postępowania cywilnego, Warszawa 2008, s. 123; K. Weitz (w:) T. Ereciński (red.), J. Gudowski, M. Jedrzejewska, K. Weitz, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. 2, s. 371; M. Grego-Hoffmann, Rola pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym, LEX 2012; postanowienie SN z dnia 28 października 1997 r., I CKN 283/97, PS 1999/3/162, z glosą P. Lewandowskiego; wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 grudnia 2005 r., III SA/Wa 2866/05, LEX nr 188424; wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2011 r., II OSK 149/10, LEX nr 952958.). Oznacza to, że zaistnienie przesłanki "niemożności działania" będzie miało miejsce wówczas, gdy strona na skutek wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części, jeśli skutki tych wadliwości nie mogły być usunięte na następnych rozprawach przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji (zob. wyrok SN z dnia 25 października 1963 r., III CR 142/63, OSNC 1964/7–8/115; wyrok SN z dnia 10 czerwca 1974 r., II CR 155/74, OSPiKA 1975/3/66; wyrok NSA z dnia 21 lutego 2006 r., II GSK 378/05, LEX nr 193342; wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2006 r., II OSK 437/05, LEX nr 196457; wyrok SN z dnia 28 marca 2008 r., V CSK 488/07, LEX nr 424315).
23.4. Natomiast na gruncie art. 109 P.p.s.a. przez "nadzwyczajne wydarzenie", które jest przyczyną nieobecności strony lub jej pełnomocnika, należy rozumieć niedające się przewidzieć zdarzenie wywołane przez siły przyrody lub inne zdarzenie nagłe, które uniemożliwia stawiennictwo na rozprawie, takie jak: powódź, zamieć śnieżna, katastrofa kolejowa, śmierć osoby bliskiej. Przy "innej przeszkodzie znanej sądowi, której nie można przezwyciężyć" wskazuje się przykładowo na: nieobecność pełnomocnika wywołaną kolizją terminu rozprawy z terminami innych rozpraw, o której pełnomocnik strony zawiadomił sąd, wskazując jednocześnie na niemożność ustanowienia substytuta (zob. wyrok SA w Gdańsku z dnia 11 maja 2004 r., I ACa 1647/03, PPH 2004/11/54); chorobę pełnomocnika, gdy jest znana sądowi (wyrok SN z dnia 19 września 2002 r., I PKN 400/01, OSNP 2004/9/152). Odnośnie niestawiennictwa z powodu choroby w orzecznictwie zaznacza się, że wykazana zaświadczeniem lekarskim choroba strony, uniemożliwiająca stawienie się w sądzie, jest "znaną sądowi przeszkodą" w rozumieniu omawianego przepisu, co w zasadzie w każdym przypadku pociąga za sobą konieczność odroczenia rozprawy. Przy tym choroba musi być nie tylko "znaną sądowi przeszkodą", ale i przeszkodą "której nie można przezwyciężyć". Dopiero przy spełnieniu obu tych warunków stanowi ona podstawę odroczenia rozprawy. Jeżeli więc pełnomocnik skarżącej przedłożył sądowi na rozprawie zaświadczenie lekarskie, w którym w rubryce "wskazania lekarskie" wpisano cyfrę "2" oznaczającą, że "chory może chodzić", to – uznając chorobę za "przeszkodę" w rozumieniu art. 109 P.p.s.a. – nie można przyjąć, aby była to przeszkoda, "której nie można przezwyciężyć", skoro chory zgodnie ze wskazaniami lekarza może chodzić, a jednocześnie pełnomocnik nie przedstawił jakichkolwiek innych okoliczności, które mogłyby świadczyć o tym, że chociaż według wskazań lekarza skarżąca mogła chodzić, to w tym konkretnym przypadku jej choroba (ewentualnie inne okoliczności) winna być traktowana jako przeszkoda, której nie da się przezwyciężyć (a właśnie ta przesłanka stanowi jeden z warunków sine qua non odroczenia rozprawy na podstawie art. 109 P.p.s.a.) (zob. wyrok NSA z dnia 11 marca 2009 r., II GSK 782/08, LEX nr 570322).
23.5. Zestawiając przepis art. 109 P.p.s.a., odnośnie rozstrzygania wniosku o odroczenie rozprawy, z nieważnością postępowania w rozumieniu art. 271 pkt 2 i art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. NSA stwierdził, że ocena ta musi być dokonana przy założeniu, że wnoszący o odroczenie rozprawy ma obowiązek dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności (składaniu wniosków procesowych), jak też przy uwzględnieniu szczególnego charakteru postępowania przed tym sądem (zob. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2005 r., OSK 1755/04,ONSA WSA 2005, nr 6, poz. 111). W nawiązaniu do tego zauważono też, że co do zasady nieuwzględnienie wniosku strony o odroczenie rozprawy nie stanowi przesłanki nieważności. Skoro obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa i zależy od woli i możliwości stron, to podstawy do odroczenia nie mogą wykraczać poza okoliczności określone w art. 109 P.p.s.a. Odroczenie rozprawy w świetle tego przepisu jest sytuacją wyjątkową i nadzwyczajną, a ocena tego, czy zachodzą uzasadnione podstawy do odroczenia rozprawy, należy każdorazowo do sądu. Jeżeli więc odmowa uwzględnienia takiego wniosku jest uzasadniona, to – mimo że rozprawa została przeprowadzona bez udziału strony lub jej pełnomocnika – nie można mówić o nieważności postępowania zarówno z przyczyn określonych w art. 271 pkt 2 P.p.s.a., jak i z przyczyny wskazanej w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 27 maja 2008 r., II FSK 471/07, LEX nr 488307).
24. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że odmowa uwzględnieniu wniosku Strony z dnia 2 maja 2012 r. o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 5 maja 2012 r., na której zapadł wyrok, była zasadna. Prawa procesowe Strony nie zostały naruszone, ponieważ nie była pozbawiona możliwości działania. Tym samym nie zachodziła podana przez Stronę podstawa do wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem określona w art. 271 pkt 2 P.p.s.a.
24.1. Nie ulega wątpliwości, że Strona z powodu swojego stanu zdrowia mogła ustanowić w sprawie pełnomocnika ewentualnie wnosić o jego ustanowienie w ramach prawa pomocy. O tym prawie Sąd kilkakrotnie pouczał Stronę. Według Sądu nawet przeszkody, czy też brak komunikacji słownej z pełnomocnikiem lub Sądem mógł być zastąpiony odpowiednią komunikacją na piśmie. Odpowiednie pisma Strona sporządzała zwracając się do Sądu ze stosowanymi wnioskami. Niepełnosprawność wynikająca z tego stanu zdrowia, która była orzeczona terminowo do dnia 31 grudnia 2012 r., nie mogła sama w sobie stanowić przeszkody w udziale w rozprawie, ponieważ mimo jej istnienia lekarze sądowi w swoich zaświadczeniach wystawianych jeszcze w 2011 r. wyznaczali określone terminy, po których upływie Strona mogła występować osobiście przed Sądem.
24.2. Zdaniem Sądu biorąc pod uwagę konieczność podejmowania przez Stronę należytej staranności i szczególny charakter postępowania sądowoadministracyjnego, upływ czasu po operacji powinien pozwolić Stronie na przystosowanie się do nowego stanu i działać w tym zakresie we wszczętym postępowaniu sądowym. Można przyjąć, że najtrudniejszy był pierwszy okres, dlatego w odpowiedzi na to Sąd uwzględniał początkowo wnioski Strony o odroczenie terminu rozpraw i faktycznie nie wyznaczał tego terminu. Przypomnieć w tym zakresie należy, że postępowanie sądowe zostało wszczęte skargą Strony z dnia 5 lutego 2010 r. Ze względu krótki czas po operacji obejmujący okres zwolnień lekarskich i rehabilitacji i na umotywowane wnioski Strony rozprawa była trzykrotnie odraczana: dnia 12 sierpnia 2010 r., 22 marca 2011 r. i 16 września 2011 r. Dopiero dnia 15 maja 2012 r. zapadł wyrok. Wynika z tego, że sprawa nie została zakończona po 6 miesiącach i na pierwszej rozprawie, tylko po ponad 2 latach. Przy czym dwa pierwsze odroczenia następowały na podstawie oświadczeń składanych przez Stronę i dokumentów je potwierdzających (zaświadczeń L-4, zaświadczeń ze szpitala, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 14 grudnia 2010 r.). Natomiast w okresie od marca 2011 r. faktyczne i formalne odroczenie nastąpiło jedynie ze względu na przedłożenie stosownych zaświadczeń lekarzy sądowych z dnia 14 kwietnia 2011 r. i 7 października 2011 r. Z ostatniego zaświadczenia z dnia 7 października 2011 r. wynikało, że Strona była niezdolna do podejmowania czynności procesowych ze względu na brak komunikacji słownej z trwającym niedosłuchem jedynie do dnia 8 stycznia 2012 r. Dlatego dopiero po upływie tego terminu pismem z dnia 13 lutego 2012 r. Sąd jeszcze raz zobowiązał Stronę do udokumentowania przyczyn niemożliwości uczestniczenia na rozprawie. Przy czym Sąd, mimo nadesłania przez Stronę kolejny raz kserokopii orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] r. i orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] r., wyznaczył nowy termin rozprawy na dzień 15 maja 2012 r. zawiadamiając o tym Stronę dnia 23 kwietnia 2011 r. W tym stanie rzeczy Strona do rozprawy ani nie przedłożyła nowego zaświadczenia lekarza sądowego w kwestii możliwości uczestniczenia w rozprawie, ani nie zwróciła się do Sądu z pytaniem jak został rozpatrzony wniosek z dnia 2 maja 2012 r. oparty tylko na wydanych w 2010 r. orzeczeniach w sprawie niepełnosprawności, ani z ostrożności procesowej nie stawiła się na rozprawę, ani nie ustanowiła pełnomocnika. W nowej sytuacji, to znaczy gdy Sąd oczekiwał już stosownego zaświadczenia lekarza sądowego, i po znacznym upływie czasu od wszczęcia postępowania, Strona nie miała podstaw, tak jak na początku postępowania, aby zakładać, że Sąd odroczy jeszcze raz rozprawę tylko w oparciu o oświadczenie Strony i dotychczas składane dokumenty. Nawet istnienie określonych okoliczności wynikających z zaświadczenia lekarza sądowego byłoby poddane ocenie Sądu. W związku z tym podana przez Stronę przeszkoda nie mogła być wówczas uznana za przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia, o której mowa w art. 109 P.p.s.a.
25. Z powodów podanych powyżej Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę w niniejszej sprawie wznowienia postępowania sądowego.
Nietezowane
Artykuły przypisane do orzeczenia
Skład sądu
Barbara Orzepowska-KyćMałgorzata Herman
Mirosław Kupiec /przewodniczący sprawozdawca/
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędzia WSA Małgorzata Herman, Protokolant st. sekr. sąd. Marta Mielczarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 maja 2012 r. w sprawie o sygn. III SA/Gl 925/10 w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę.
Uzasadnienie
1.S. P. , prowadząc działalność gospodarczą pod firmą [...] w Z. , wniósł skargę z dnia [...] r. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 maja 2012 r., III SA/Gl 925/10, którym oddalono skargę.
2. W ramach zakończonego powyższym wyrokiem postępowania sądowego S. P. skargą z dnia [...] r. (uzupełnioną pismem z dnia [...] r.) zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [..]. r., którą utrzymano w mocy decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] r. określające Stronie:
- za sierpień 2003 r. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług w wysokości [...] zł,
- za wrzesień 2003 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w kwocie [...] zł (niższą od zadeklarowanej wynoszącą [...] zł) oraz zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług w wysokości [...] zł,
- za listopad 2003 r. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług w wysokości [...] zł.
3. W skardze tej Strona skarżąca wnosiła między innymi o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd postanowieniem z dnia [...] r. uwzględnił powyższy wniosek i wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
4. Po wyznaczeniu terminu rozprawy na dzień 12 sierpnia 2010 r. przedstawiciel firmy "A" pismem z dnia [...] r. poinformował, że Strona skarżąca:
- przebywa od dnia [...] r. w Szpitalu Klinicznym w P. na Oddziale Klinicznym Otolaryngologii i Onkologii Laryngologicznej,
- jest po zabiegu operacyjnym – laryngektomii całkowitej, tj. wycięciu krtani,
- w związku z tym nie odbiera poczty.
Do pisma została załączona kserokopia zaświadczenia ze szpitala. Dnia [. ..] r. Strona nie stawiła się na rozprawę. Sąd postanowił odroczyć rozprawę z terminem z urzędu.
5. Dnia 13 sierpnia 2010 r. do Sądu wpłynęło pismo Strony z dnia [...] r., którym A. P. poinformował, że w dniu [...] r. wyszedł ze szpitala w P. i że obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim do dnia 3 września 2010 r. Nadesłał też kserokopię tego zwolnienia. Kolejne zwolnienie obejmujące okres do 30 września 2010 r. przesłał dnia 8 września 2010 r.
6. W piśmie z dnia [...] r. przedstawiciel firmy [...] wskazał, że Strona od dnia [...] r. przebywa w szpitalu w Centrum Onkologii w G. i przewidywany okres pobytu będzie wynosił około 6-7 tygodni. Dołączono przy tym zaświadczenie z dnia 20 września 2010 r. o pobycie w szpitalu do tego dnia.
7. Strona poinformowała Sąd w piśmie z dnia [...] r, że opuściła szpital w G. w dniu [...] r. i przebywa na zwolnieniu lekarskim do dnia 3 stycznia 2011 r. Przesłał też kserokopię tego zwolnienia.
8. Sąd w piśmie z dnia [...] r. skierował do Strony skarżącej pytanie, czy powyższe pisma są nadsyłane w związku z prośbą o odroczenie rozprawy, aby w niej uczestniczyć, czy jedynie w celach informacyjnych. Dalej wskazał, że jeżeli w celu odroczenia rozprawy, to należy nadesłać dokument stwierdzający, że Strona nie może uczestniczyć w rozprawie, bowiem z treści dostarczonego druku L-4 wynika, że "chory może chodzić". Zobowiązano jednocześnie o odpowiedź w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego pisma. Przy tym poinformowano, że obecność Strony na rozprawie nie jest obowiązkowa i że można skorzystać z pomocy pełnomocnika. Pismo to po awizowaniu zostało odebrane przez Stronę dnia 5 stycznia 2011 r.
9. Zarządzeniem z dnia 18 lutego 2011 r. został wyznaczony nowy termin rozprawy na dzień 22 marca 2011 r.
10. Strona złożyła wniosek z dnia 8 marca 2011 r. o zawieszenie postępowania ze względu na to, że "organa ścigania prowadzą postępowanie karne o przestępstwo skarbowe, którego wynik może wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy". Jednocześnie odrębnym pismem z tego samego dnia wnioskowała o odroczenie rozprawy. Podała, że stan zdrowia – po całkowitym chirurgicznym usunięciu krtani z powodu schorzenia onkologicznego – wyklucza z normalnego życia, gdyż przede wszystkim w ogólne nie mówi i wymaga opieki osoby trzeciej. Zaznaczyła przy tym, że taki stan trwa od lipca 2010 r. i uniemożliwia ustanowienie jakiegokolwiek pełnomocnika, ponieważ z taką osobą konieczny byłby kontakt słowny, a to jest niemożliwe. Dalej podała, że pozostaje pod stałą kontrolą onkologiczną w Centrum Onkologii w G. oraz Poradni Laryngologicznej w Z. . Oświadczyła, że chciałaby uczestniczyć bezpośrednio w rozprawie, ale podane okoliczności uniemożliwiają jej to. Nie występowała z wnioskiem o odroczenie rozprawy z tej przyczyny, że rozprawa nie była wyznaczona oraz że planowana na grudzień 2010 r. terapia foniatryczna odbędzie się i przyniesie pozytywny skutek. Okazało się jednak, że terapia musiała być przesunięta z uwagi na występowanie obrzęków w obrębie szyi. Dołączyła też kserokopię orzeczenia z dnia 14 grudnia 2010 r. o całkowitej niepełnosprawności.
11. Na rozprawę wyznaczoną na dzień 22 marca 2011 r. Strona nie stawiła się. Sąd postanowił przychylić się do wniosku i ponownie odroczyć rozprawę z terminem z urzędu. Jednocześnie zobowiązał Stronę do przedłożenia w terminie 21 dni zaświadczenia sądowego stwierdzającego, że obecny stan zdrowia uniemożliwia uczestniczenie w rozprawie i komunikowanie się z Sądem w formie pisemnej, pod rygorem pominięcia ewentualnych przyszłych wniosków o odroczenie rozprawy w przypadku braku takiego dokumentu.
12. Odpowiadając na powyższe wezwanie Strona do pisma z dnia 19 kwietnia 2011 r. dołączyła zaświadczenie lekarza sądowego z dnia 14 kwietnia 2011 r., który określił przewidywany termin zdolności stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie na czerwiec 2011 r. Jednocześnie Strona podała, że jej stan zdrowia uniemożliwia komunikowanie się z Sądem zarówno w formie ustnej jak i pisemnej, a w korespondencji z Sądem korzysta z pomocy osoby trzeciej. Zaznaczyła też, że jest po [...] oraz że na dzień 25 maja 2011 r. wyznaczono badania kontrolne, a na 29 maja 2011 r. termin przyjęcia do Kliniki w P..
13. Zarządzeniem z dnia 29 lipca 2011 r. został wyznaczony kolejny termin rozprawy na dzień 16 września 2011 r. Pismem z dnia 12 września 2011 r. Strona wnosiła o odroczenie rozprawy. Wskazała, że stan zdrowia od dnia 2 marca 2011 r., po całkowitym [...] , w dalszym ciągu wyklucza ją z normalnego życia, gdyż nie mówi, wymaga wielogodzinnych zabiegów pielęgnacyjnych związanych z koniecznością udrażniania i utrzymania aseptycznych warunków i pozostaje pod opieką osoby trzeciej, a podjęta terapia foniatryczna nie przyniosła rezultatu. Podkreśliła przy tym, że nadal chce wziąć udział w rozprawie, co nie jest możliwe ze względu na stan zdrowia i całkowitą niepełnosprawność, która jest orzeczona do 31 grudnia 2012 r.
14. Na rozprawie dnia 16 września 2011 r. Sąd przychylił się do wniosku Strony i odroczył rozprawę z terminem z urzędu. Jednocześnie zobowiązał Stronę skarżącą do złożenia aktualnego zaświadczenia od lekarza sądowego stwierdzającego, czy może uczestniczyć w rozprawie trwającej maksymalnie 1 godzinę w ciągu jednego dnia, a w przypadku niemożliwości uczestniczenia w rozprawie czasu trwania tej przeszkody. Pouczył też, że istnieje możliwość ustanowienia pełnomocnika do reprezentowania przed Sądem, a w przypadku braku środków na pokrycie kosztów udziału pełnomocnika o możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
15. Dnia 17 października 2011 r. Strona przedstawiła zaświadczenie nr [...] z dnia 7 października 2011 r. lekarza sądowego, z którego wynikała stwierdzona niezdolność Strony do podejmowania czynności procesowych ze względu na brak komunikacji słownej z trwającym niedosłuchem i przewidywalny termin takiej zdolności od dnia 8 stycznia 2012 r.
16. Sąd pismem z dnia 13 lutego 2012 r. wystosował do Strony zapytanie, czy może już stawić się w Sądzie na rozprawę. Zaznaczył, że jeśli nadal są przyczyny uniemożliwiające stawienie się, to wezwał do ich udokumentowania. Poza tym zwrócił się z pytaniem, czy Strona podtrzymuje wniosek o osobisty udział w rozprawie, czy też chciałaby skorzystać z pomocy pełnomocnika, który będzie występował na rozprawie.
17. Odpowiadając na powyższe Strona w piśmie z dnia 12 marca 2012 r. podała, że w dalszym ciągu nie może stawić się na rozprawę i podtrzymuje wniosek o osobisty udział w rozprawie. Natomiast jako udokumentowanie niemożliwości uczestnictwa powołała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 14 grudnia 2010 r. ważne do dnia 31 grudnia 2012 r. oraz orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy z dnia 21 grudnia 2010 r., z którego wynika stwierdzenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji do dnia 31 grudnia 2012 r. Kserokopie tych orzeczeń stanowiły załączniki do tego pisma.
18. Po doręczeniu dnia 23 kwietnia 2012 r. zawiadomienia o terminie rozprawy wyznaczonym na dzień 15 maja 2012 r. Strona skarżąca w piśmie z dnia 2 maja 2012 r. podtrzymała dotychczasowy wniosek o osobisty udział w rozprawie powołując się na te same przeszkody dotyczące stanu zdrowia. Brak możliwości kontaktu słownego, zdaniem Strony, stanowi również przeszkodę w ustanowieniu jakiegokolwiek pełnomocnika. Załącznikami do pisma były kserokopie powyższych orzeczeń.
19. Na rozprawie dnia 15 maja 2012 r. Sąd odczytał pismo Strony z dnia 2 maja 2012 r. stwierdzając, że Strona mimo wezwania nie przedłożyła orzeczenia biegłego sądowego w kwestii możliwości uczestniczenia w rozprawie sądowej. Rozprawa została zamknięta i po naradzie ogłoszono wyrok, którym Sąd oddalił skargę.
20. W skardze o wznowienie postępowania z dnia 23 września 2013 r. Strona powołała się na przyczynę wznowienia określoną w art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwaną dalej P.p.s.a.) zaznaczając, że na skutek naruszenia art. 109 P.p.s.a. została pozbawiona możliwości działania a przed uprawomocnieniem wyroku niemożność działania nie ustała.
20.1. W uzasadnieniu stwierdziła, że przed rozprawą wnosiła o jej odroczenie przedkładając stosowne dokumenty dotyczące choroby i stanu zdrowia oraz orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności czasowo do dnia 31 grudnia 2012 r. Zaznaczyła przy tym, że takie dokumenty składała również przed terminami poprzednich rozpraw i że rozprawy były odraczane, a stan zdrowia do dnia rozprawy nie uległ zmianie, czyli że nie zmieniły się okoliczności uzasadniające odroczenie rozprawy. Od początku postępowania wyrażała wolę uczestniczenia w rozprawie i korzystania z przysługujących praw.
20.2. Podała też, że o fakcie wydania wyroku dowiedziała się z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r.
20.3. Zdaniem Strony prawomocny wyrok został wydany z naruszeniem art. 109 P.p.s.a., ponieważ Sąd znał przeszkodę, której nie można było przezwyciężyć. Przeszkodą tą była choroba uniemożliwiająca udział w rozprawie, która była właściwie udokumentowana. Przed rozprawą Sąd nie wezwał do przedłożenia opinii biegłego lekarza celem określenia czasokresu trwania niemożliwości stawienia się w Sądzie i uczestniczenia w rozprawach, jak to czynił wcześniej. Wskazała też, że w jednym z pism informowała Sąd, że nie jest możliwe uzyskanie orzeczenia biegłego sądowego bez zobowiązania Sądu.
20.4. Nadmieniła też, że interes Skarbu Państwa był zabezpieczony wpisami hipotecznymi na nieruchomości o znaczącej wartości.
21. Na rozprawię wyznaczoną na dzień 10 stycznia 2014 r. Strona skarżąca nie stawiła się. Pełnomocnik Organu odwoławczego wnosił o oddalenie skargi uznając, że postępowanie sądowe było prowadzone prawidłowo i nie było podstaw do jego wznowienia. Wskazał na wyroki NSA z dnia 12 maja 2011 r., I OSK 258/11 i 27 marca 2012 r., II FSK 1899/10, z których wynika, że odroczenie rozprawy odbywa się tylko wyjątkowo, a zasadą jest załatwienie sprawy na pierwszej rozprawie. Zauważył, że w sprawie było wydane postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji i że Strona dążyła jedynie do przedłużenia tego postępowania wnosząc o odroczenie rozpraw, przy tym mogła ustanowić pełnomocnika lub wnosić o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnik podkreślił, że Strona wiedziała, iż podstawą odroczenia były opinie biegłych i w ostatnim przypadku opinię taką mogła też złożyć.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
22. Skarga nie jest zasadna.
23. Stan prawy sprawy.
23.1. Zgodnie z art. 271 pkt 2 P.p.s.a. (podkreślenie i pogrubienie Sądu):
Można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności:
(...)
2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.
23.2. Przepis art. 109 P.p.s.a. stanowi:
Rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności.
23.3. Odnośnie powyższej przesłanki wznowienia postępowania sądowego należy wskazać, że "niemożność działania" wskutek "naruszenia przepisów prawa" musi trwać aż do uprawomocnienia się postępowania i musi zachodzić związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem możliwości działania. W literaturze przedmiotu i orzecznictwie przyjmuje się, że przypadek "niemożność działania" stanowiący podstawę wznowienia należy utożsamiać z sytuacją "pozbawienia strony możności obrony jej praw" będącą podstawą stwierdzenia nieważności wymienioną między innymi w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. (zob. W. Siedlecki, Nieważność procesu cywilnego, Warszawa 1965, s. 151; M. Sawczuk, Wznowienie postępowania cywilnego, Warszawa 1970, s. 142; W. Broniewicz, Wznowienie postępowania cywilnego, Pal. 1967/12/34–35; M. Manowska, Wznowienie postępowania cywilnego, Warszawa 2008, s. 123; K. Weitz (w:) T. Ereciński (red.), J. Gudowski, M. Jedrzejewska, K. Weitz, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. 2, s. 371; M. Grego-Hoffmann, Rola pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym, LEX 2012; postanowienie SN z dnia 28 października 1997 r., I CKN 283/97, PS 1999/3/162, z glosą P. Lewandowskiego; wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 grudnia 2005 r., III SA/Wa 2866/05, LEX nr 188424; wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2011 r., II OSK 149/10, LEX nr 952958.). Oznacza to, że zaistnienie przesłanki "niemożności działania" będzie miało miejsce wówczas, gdy strona na skutek wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części, jeśli skutki tych wadliwości nie mogły być usunięte na następnych rozprawach przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji (zob. wyrok SN z dnia 25 października 1963 r., III CR 142/63, OSNC 1964/7–8/115; wyrok SN z dnia 10 czerwca 1974 r., II CR 155/74, OSPiKA 1975/3/66; wyrok NSA z dnia 21 lutego 2006 r., II GSK 378/05, LEX nr 193342; wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2006 r., II OSK 437/05, LEX nr 196457; wyrok SN z dnia 28 marca 2008 r., V CSK 488/07, LEX nr 424315).
23.4. Natomiast na gruncie art. 109 P.p.s.a. przez "nadzwyczajne wydarzenie", które jest przyczyną nieobecności strony lub jej pełnomocnika, należy rozumieć niedające się przewidzieć zdarzenie wywołane przez siły przyrody lub inne zdarzenie nagłe, które uniemożliwia stawiennictwo na rozprawie, takie jak: powódź, zamieć śnieżna, katastrofa kolejowa, śmierć osoby bliskiej. Przy "innej przeszkodzie znanej sądowi, której nie można przezwyciężyć" wskazuje się przykładowo na: nieobecność pełnomocnika wywołaną kolizją terminu rozprawy z terminami innych rozpraw, o której pełnomocnik strony zawiadomił sąd, wskazując jednocześnie na niemożność ustanowienia substytuta (zob. wyrok SA w Gdańsku z dnia 11 maja 2004 r., I ACa 1647/03, PPH 2004/11/54); chorobę pełnomocnika, gdy jest znana sądowi (wyrok SN z dnia 19 września 2002 r., I PKN 400/01, OSNP 2004/9/152). Odnośnie niestawiennictwa z powodu choroby w orzecznictwie zaznacza się, że wykazana zaświadczeniem lekarskim choroba strony, uniemożliwiająca stawienie się w sądzie, jest "znaną sądowi przeszkodą" w rozumieniu omawianego przepisu, co w zasadzie w każdym przypadku pociąga za sobą konieczność odroczenia rozprawy. Przy tym choroba musi być nie tylko "znaną sądowi przeszkodą", ale i przeszkodą "której nie można przezwyciężyć". Dopiero przy spełnieniu obu tych warunków stanowi ona podstawę odroczenia rozprawy. Jeżeli więc pełnomocnik skarżącej przedłożył sądowi na rozprawie zaświadczenie lekarskie, w którym w rubryce "wskazania lekarskie" wpisano cyfrę "2" oznaczającą, że "chory może chodzić", to – uznając chorobę za "przeszkodę" w rozumieniu art. 109 P.p.s.a. – nie można przyjąć, aby była to przeszkoda, "której nie można przezwyciężyć", skoro chory zgodnie ze wskazaniami lekarza może chodzić, a jednocześnie pełnomocnik nie przedstawił jakichkolwiek innych okoliczności, które mogłyby świadczyć o tym, że chociaż według wskazań lekarza skarżąca mogła chodzić, to w tym konkretnym przypadku jej choroba (ewentualnie inne okoliczności) winna być traktowana jako przeszkoda, której nie da się przezwyciężyć (a właśnie ta przesłanka stanowi jeden z warunków sine qua non odroczenia rozprawy na podstawie art. 109 P.p.s.a.) (zob. wyrok NSA z dnia 11 marca 2009 r., II GSK 782/08, LEX nr 570322).
23.5. Zestawiając przepis art. 109 P.p.s.a., odnośnie rozstrzygania wniosku o odroczenie rozprawy, z nieważnością postępowania w rozumieniu art. 271 pkt 2 i art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. NSA stwierdził, że ocena ta musi być dokonana przy założeniu, że wnoszący o odroczenie rozprawy ma obowiązek dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności (składaniu wniosków procesowych), jak też przy uwzględnieniu szczególnego charakteru postępowania przed tym sądem (zob. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2005 r., OSK 1755/04,ONSA WSA 2005, nr 6, poz. 111). W nawiązaniu do tego zauważono też, że co do zasady nieuwzględnienie wniosku strony o odroczenie rozprawy nie stanowi przesłanki nieważności. Skoro obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa i zależy od woli i możliwości stron, to podstawy do odroczenia nie mogą wykraczać poza okoliczności określone w art. 109 P.p.s.a. Odroczenie rozprawy w świetle tego przepisu jest sytuacją wyjątkową i nadzwyczajną, a ocena tego, czy zachodzą uzasadnione podstawy do odroczenia rozprawy, należy każdorazowo do sądu. Jeżeli więc odmowa uwzględnienia takiego wniosku jest uzasadniona, to – mimo że rozprawa została przeprowadzona bez udziału strony lub jej pełnomocnika – nie można mówić o nieważności postępowania zarówno z przyczyn określonych w art. 271 pkt 2 P.p.s.a., jak i z przyczyny wskazanej w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 27 maja 2008 r., II FSK 471/07, LEX nr 488307).
24. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że odmowa uwzględnieniu wniosku Strony z dnia 2 maja 2012 r. o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 5 maja 2012 r., na której zapadł wyrok, była zasadna. Prawa procesowe Strony nie zostały naruszone, ponieważ nie była pozbawiona możliwości działania. Tym samym nie zachodziła podana przez Stronę podstawa do wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem określona w art. 271 pkt 2 P.p.s.a.
24.1. Nie ulega wątpliwości, że Strona z powodu swojego stanu zdrowia mogła ustanowić w sprawie pełnomocnika ewentualnie wnosić o jego ustanowienie w ramach prawa pomocy. O tym prawie Sąd kilkakrotnie pouczał Stronę. Według Sądu nawet przeszkody, czy też brak komunikacji słownej z pełnomocnikiem lub Sądem mógł być zastąpiony odpowiednią komunikacją na piśmie. Odpowiednie pisma Strona sporządzała zwracając się do Sądu ze stosowanymi wnioskami. Niepełnosprawność wynikająca z tego stanu zdrowia, która była orzeczona terminowo do dnia 31 grudnia 2012 r., nie mogła sama w sobie stanowić przeszkody w udziale w rozprawie, ponieważ mimo jej istnienia lekarze sądowi w swoich zaświadczeniach wystawianych jeszcze w 2011 r. wyznaczali określone terminy, po których upływie Strona mogła występować osobiście przed Sądem.
24.2. Zdaniem Sądu biorąc pod uwagę konieczność podejmowania przez Stronę należytej staranności i szczególny charakter postępowania sądowoadministracyjnego, upływ czasu po operacji powinien pozwolić Stronie na przystosowanie się do nowego stanu i działać w tym zakresie we wszczętym postępowaniu sądowym. Można przyjąć, że najtrudniejszy był pierwszy okres, dlatego w odpowiedzi na to Sąd uwzględniał początkowo wnioski Strony o odroczenie terminu rozpraw i faktycznie nie wyznaczał tego terminu. Przypomnieć w tym zakresie należy, że postępowanie sądowe zostało wszczęte skargą Strony z dnia 5 lutego 2010 r. Ze względu krótki czas po operacji obejmujący okres zwolnień lekarskich i rehabilitacji i na umotywowane wnioski Strony rozprawa była trzykrotnie odraczana: dnia 12 sierpnia 2010 r., 22 marca 2011 r. i 16 września 2011 r. Dopiero dnia 15 maja 2012 r. zapadł wyrok. Wynika z tego, że sprawa nie została zakończona po 6 miesiącach i na pierwszej rozprawie, tylko po ponad 2 latach. Przy czym dwa pierwsze odroczenia następowały na podstawie oświadczeń składanych przez Stronę i dokumentów je potwierdzających (zaświadczeń L-4, zaświadczeń ze szpitala, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 14 grudnia 2010 r.). Natomiast w okresie od marca 2011 r. faktyczne i formalne odroczenie nastąpiło jedynie ze względu na przedłożenie stosownych zaświadczeń lekarzy sądowych z dnia 14 kwietnia 2011 r. i 7 października 2011 r. Z ostatniego zaświadczenia z dnia 7 października 2011 r. wynikało, że Strona była niezdolna do podejmowania czynności procesowych ze względu na brak komunikacji słownej z trwającym niedosłuchem jedynie do dnia 8 stycznia 2012 r. Dlatego dopiero po upływie tego terminu pismem z dnia 13 lutego 2012 r. Sąd jeszcze raz zobowiązał Stronę do udokumentowania przyczyn niemożliwości uczestniczenia na rozprawie. Przy czym Sąd, mimo nadesłania przez Stronę kolejny raz kserokopii orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] r. i orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] r., wyznaczył nowy termin rozprawy na dzień 15 maja 2012 r. zawiadamiając o tym Stronę dnia 23 kwietnia 2011 r. W tym stanie rzeczy Strona do rozprawy ani nie przedłożyła nowego zaświadczenia lekarza sądowego w kwestii możliwości uczestniczenia w rozprawie, ani nie zwróciła się do Sądu z pytaniem jak został rozpatrzony wniosek z dnia 2 maja 2012 r. oparty tylko na wydanych w 2010 r. orzeczeniach w sprawie niepełnosprawności, ani z ostrożności procesowej nie stawiła się na rozprawę, ani nie ustanowiła pełnomocnika. W nowej sytuacji, to znaczy gdy Sąd oczekiwał już stosownego zaświadczenia lekarza sądowego, i po znacznym upływie czasu od wszczęcia postępowania, Strona nie miała podstaw, tak jak na początku postępowania, aby zakładać, że Sąd odroczy jeszcze raz rozprawę tylko w oparciu o oświadczenie Strony i dotychczas składane dokumenty. Nawet istnienie określonych okoliczności wynikających z zaświadczenia lekarza sądowego byłoby poddane ocenie Sądu. W związku z tym podana przez Stronę przeszkoda nie mogła być wówczas uznana za przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia, o której mowa w art. 109 P.p.s.a.
25. Z powodów podanych powyżej Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę w niniejszej sprawie wznowienia postępowania sądowego.